Otyłość - problem
XXI wieku
Otyłość - problem
XXI wieku
Co powoduje nadwagę?
Nadmierna waga najczęściej spowodowana
jest dodatnim bilansem energetycznym, tzn.
spożywaniem pokarmu zawierającego
większą ilość kalorii od tej, którą organizm
może spożytkować energetycznie.
Światowa Organizacja Zdrowia bije na alarm:
w XXI wieku grozi nam epidemia otyłości.
Typy otyłości
Rozróżnia się dwa typy otyłości:
- otyłość pierwotną,
- wtórną.
Otyłość pierwotna
Przyczyny otyłości pierwotnej:
-
uwarunkowania genetycznie (brak genów
odpowiedzialnych za prawidłową przemianę
materii), szacuje się, że jest tak u około 5%
pacjentów,
-
prowadzenie nieodpowiedniego stylu życia
(szybkie spożywanie pokarmów, niewłaściwa
kultura jedzenia, brak aktywności fizycznej)
-
czynniki psychologiczne (sytuacje stresowe są
bardzo często przyczyną spożywania
nadmiernej ilości pokarmów).
Otyłość wtórna
Otyłość wtórna może być spowodowana:
- wadami chromosomalnymi (zespół Turnera,
zespół Downa)
- zaburzeniami układu nerwowego (urazy
czaszki, guzy mózgu, dystrofia tłuszczowo-
płciowa Froehlicha, zespół Blounta)
- stosowaniem leków (glikokortykoidów,
estrogenów, progesteronu, środków
uspokajających, pochodnych fenotiazyny).
Skutki nadwagi i otyłości
Z otyłością i nadwagą wiąże się zwiększone ryzyko:
- niedokrwiennej choroby serca,
- nadciśnienia tętniczego,
- miażdżycy,
- nadmiernego stężenia cholesterolu we krwi,
- cukrzycy,
- choroby zwyrodnieniowej układu kostno-stawowego,
- żylaków kończyn dolnych,
- niewydolności serca (również często występująca u
otyłych, może spowodować problemy z oddychaniem),
- nawet niektórych nowotworów (rak trzonu macicy
jajników i sutka u kobiet, rak okrężnicy, rak prostaty u
mężczyzn).
Skutki nadwagi i otyłości
Badania potwierdziły również, że osoby z
nadmierną wagą o wiele bardziej narażone są
na powstanie: udarów mózgu, nowotworów,
bezpłodności, kamienicy pęcherzyka
żółciowego.
Stwierdzono też, że otyłość skraca życie.
Gromadzenie się tkanki
tłuszczowej
Zwykle tkanka tłuszczowa w organizmie
gromadzi się w określonych partiach ciała.
Jeśli tkanka tłuszczowa odłożyła się głównie
na udach i pośladkach mówimy o otyłości
typu "gruszka".
Gromadzenie się tkanki
tłuszczowej
W otyłości typu brzusznego tłuszcz gromadzi
się głównie w środkowej części ciała (kształt
jabłka).
Otyłość pośladkowo-udowa jest bardziej
typowa dla kobiet i jest trudniejsza do
leczenia, natomiast z otyłością brzuszną
związany jest podwyższony poziom "złego"
cholesterolu.
Gromadzenie się tkanki
tłuszczowej
Do określenia typu otyłości służy wskaźnik WHR
(Waist-to-Hip Ratio), który oznacza proporcje
obwodu w talii do obwodu w biodrach.
Wskaźnik WHR > 1 dla mężczyzn i > 0,85 dla
kobiet oznacza otyłość typu "jabłko", natomiast
jeśli jest mniejszy od tych wartości - jest to
otyłość typu "gruszka".
Należy pamiętać, że otyłość i nadwaga same
w sobie, a nie rozmieszczenie tkanki
tłuszczowej stanowią największe zagrożenie
dla zdrowia.
Wskaźnik BMI
BMI (Body Mass Index) czyli Wskaźnik Masy
Ciała charakteryzuje relację pomiędzy masą
ciała a wzrostem. Obliczając BMI możemy
określić ilość tkanki tłuszczowej w organizmie.
Liczne badania epidemiologiczne wykazały, że
BMI dobrze koreluje z masą tej tkanki oraz
umożliwia ocenę zagrożenia śmiertelnością i
chorobowością.
Wskaźnik BMI
Wskaźnik Masy Ciała obliczamy
wg poniższego wzoru:
Wskaźnik BMI
Uwaga:
BMI nie jest wiarygodnym wskaźnikiem
zagrożenia chorobami dla poniższych grup osób :
- kobiety ciężarne,
- sportowcy oraz osoby o rozbudowanej tkance
mięśniowej,
- rosnące dzieci,
- osoby w starszym wieku, u których trudno
dokonać dokładnych pomiarów wzrostu.
Wskaźnik BMI
Jak dbać o prawidłową
masę ciała?
O prawidłową masę ciała należy dbać
całe życie, poprzez:
- odpowiednie nawyki żywieniowe,
- stosowanie wysiłku fizycznego,
- stosowanie odpowiedniej diety.
Rady dla chudnących
Osoba z dużą masą ciała nie musi planować osiągnięcia
optymalnego BMI. Dla uzyskania wyraźnych korzyści
zdrowotnych wystarcza schudnąć 5-10 kg, ale w sposób trwały.
Diety "cud", w większości należące do tzw. diet dziwacznych,
mogą co najwyżej przynieść organizmowi straty (białka,
witamin, mikroelementów etc.).
Niezależnie od stosowania wspomagającego leczenia
farmakologicznego, podstawowym elementem odchudzania
jest ujemny bilans energetyczny. Organizm broni się przed
wyniszczeniem i zaczyna oszczędzać energię. Przystosowuje się
do małych racji pokarmowych i spala je wolniej.
Warto pamiętać o tym mechanizmie obronnym, bowiem jest on
także przyczyną tzw. efektu jo-jo, czyli szybkiego przyrostu
masy ciała po złagodzeniu ograniczeń dietetycznych.
Rady dla chudnących
Kończąc dietetyczną kurację odchudzającą należy stopniowo
zwiększać kaloryczność posiłków, by uniknąć efektu jo-jo.
By dieta 1000 kcal była skuteczna, musi być złożona z 4-5
posiłków.
Stosując dietę 1000 kalorii, dobrze jest korzystać z
przygotowanych przez fachowców jadłospisów, bowiem
niskokaloryczne diety łatwo mogą doprowadzić do niedoboru
ważnych dla zdrowia składników odżywczych.
Wybierając produkty spożywcze, pamiętajmy, że organizm
zużywa najwięcej energii, spalając węglowodany złożone.
Jedzmy produkty zawierające włókno pokarmowe: warzywa -
dużo, owoce - umiarkowane ilości, kasze i pieczywo
pełnoziarniste - umiarkowane ilości. Wszystkie inne produkty
jedzmy w małych ilościach.
Rady dla chudnących
Zadbajmy o przyspieszenie naszej przemiany materii. Jedynym
sposobem, by to uzyskać i przełamać stagnację w odchudzaniu, jest
wysiłek fizyczny.
Najważniejsze w uzyskaniu trwałej redukcji masy ciała jest
zmodyfikowanie stylu życia, w tym sposobu odżywiania, tak by dało
się je zaakceptować na stałe.
Dla osób, którym ciężko przychodzi zrzucenie pierwszych kilogramów,
lub takich, które nie mają czasu na staranne przygotowanie
wartościowych a niskokalorycznych posiłków, gdy do tego schudnięcie
jest sprawą pilną, rozwiązaniem może być bardzo niskokaloryczna
dieta (w Polsce najczęściej stosowana jest dieta Cambridge)
W diecie niskokalorycznej zalecana jest większa ilość płynów. Może to
być: woda mineralna niegazowana, herbata bez cukru, herbatki
ziołowe i owocowe, soki owocowe lub warzywne nie słodzone. Woda
pomaga usunąć z organizmu szkodliwe substancje powstające
z rozkładu tkanki tłuszczowej.
Uwaga: napoje gazowane pobudzają apetyt !
Rady dla chudnących
Aby się dowiedzieć jak się odżywiasz - załóż notatnik. Przez 3-
5 dni notuj, co jesz (wyłączając jedynie napoje bez kalorii:
wodę, wodę mineralną, herbatę bez cukru). Zobaczysz, na ile
kalorii sobie pozwalasz, czego jesz za dużo i kiedy podjadasz.
Notatnik powinien leżeć w kuchni, a spożyte produkty wpisuj
zaraz po jedzeniu. Po każdym posiłku wpisz :
- godzinę
- co zjadłeś?, jak dużo?, ile to kalorii?
- czy byłeś już bardzo głodny?
- dlaczego jadłeś? (np. stres, przy oglądaniu telewizji, z głodu)
- jak bardzo się najadłeś? (skala 0 - 5)
Kalorie spożyte w ciągu całego dnia podlicz wieczorem. Po
kilku dniach przeanalizuj, czy ilość kalorii jest zgodna
z zaleceniami. Jeśli zjadłeś zbyt dużo - pomyśl, jakie
popełniłeś błędy. Podkreśl na czerwono produkty, które były
w Twojej diecie niewłaściwe i należy zastąpić innymi,
o mniejszej kaloryczności.
Rady dla chudnących
W zeszłym roku zarejestrowano w Polsce dwa
leki, które mogą być stosowane do szybszego
uzyskania redukcji masy ciała:
- sibutramina - nie znosi uczucia głodu, nie
obniża apetytu, ułatwia natomiast przestrzeganie
niskokalorycznej diety. Zwiększa także produkcję
ciepła w organizmie, co dodatkowo poprawia
wydatkowanie energii i przyspiesza chudnięcie,
- orlistat - powoduje zmniejszenie wchłaniania
tłuszczu zawartego w pokarmie, co zwiększa
deficyt energetyczny związany z niskokaloryczną
dietą i przyspiesza redukcję masy ciała.
Dziękujemy