Dr Tadeusz   Majewski 

BARIERY MENTALNE  I  

EMOCJONALNE 

W  ZATRUDNIANIU  OSÓB 

NIEPEŁNOSPRAWNYCH 

NA  OTWARTYM  RYNKU  PRACY

W p r o w a d z e n i e

1. Bariery mentalne i emocjonalne – to 

czynniki psychologiczne, utrudniające i 
hamujące zatrudnianie osób 
niepełnosprawnych na otwartym rynku 
pracy  (bariery psychiczne).

2. Mają one charakter poznawczy (bariery 

mentalne) i charakter emocjonalny 
(bariery emocjonalne).

3. Występują one zarówno u pracodawców, 

jak też u samych osób niepełnosprawnych. 

1. Bariery mentalne i 

emocjonalne 

 u pracodawców (1)

1. Bariery mentalne – to sposób patrzenia 

i postrzegania przez pracodawców 
możliwości zawodowych osób 
niepełnosprawnych oraz ich zatrudniania 
w zwykłych zakładach pracy.

2. Bariery emocjonalne – to negatywne 

emocje – obawy, towarzyszące 
pracodawcom przy  podejmowaniu 
decyzji o zatrudnieniu osoby 
niepełnosprawnej.  

1. Bariery mentalne i 

emocjonalne 

 u pracodawców (2)

3. Pracodawcy patrzą na zatrudnienie pracowników z 

punktu widzenia zadań zakładu i swojej 

odpowiedzialności, wynikającej z pełnionej funkcji. 

4. Chcą mieć pracowników, którzy będą dobrze 

realizować zadania zakładu.

5. U większości pracodawców dominują tradycyjne 

poglądy i przekonania o niższej wartości 

pracowników niepełnosprawnych.

6. Z drugiej strony – słyszą o prawie do pracy, 

konieczności włączenia się w problem, zakazie 

dyskryminacji osób niepełnosprawnych.

7. Stąd dylemat – czy podejmować ryzyko zatrudnienia 

niewłaściwego pracownika.  

8. Zróżnicowanie postaw wobec różnych kategorii osób 

niepełnosprawnych. 

1. Bariery mentalne i 

emocjonalne 

 u pracodawców (3)

7. Pracodawcy zwykle obawiają się, że 

pracownik niepełnosprawny będzie:

• Gorzej przygotowany do pracy w zwykłym 

  zakładzie.

•  Mniej wydajny. 
• Częściej brał zwolnienia lekarskie.
• Potrzebował przystosowania miejsca i 

stanowiska pracy.

• Potrzebował dodatkowej  pomocy.
•  Domagał się realizacji swoich 

przywilejów.

• Narazi zakład na dodatkowe koszty.

 Przezwyciężanie barier 

mentalnych

i emocjonalnych u 

pracodawców (1)

1. Konieczność zmiany mentalności 

pracodawców i całego 

społeczeństwa w zakresie 

możliwości zatrudnienia ich w 

zwykłych zakładach:

•

Kształtowanie pozytywnego obrazu osoby 

niepełnosprawnej i pracownika 

niepełnosprawnego.

•

Prezentowanie przykładów osób 

niepełnosprawnych, wykonujących różne 

zawody na otwartym rynku pracy, przykłady 

dobrych i oddanych pracowników.

Przezwyciężanie barier 

mentalnych

i emocjonalnych u 

pracodawców (2)

2. W tym celu potrzebne odpowiednie 

działania:

•  Środki masowego przekazu, publikacje 

ogólne dotyczące zatrudnienia osób 

niepełnosprawnych.

• Publikacje specjalnie adresowane do 

pracodawców (przedstawiające 

obiektywnie, dostępnie i praktycznie 

problem zatrudnienia  osób 

niepełnosprawne (znaczenie organizacji i 

instytucji zajmujących się zatrudnieniem).

• Organizacje pracodawców (przykład 

Irlandii Północnej). 

Przezwyciężanie barier 

mentalnych

i emocjonalnych u 

pracodawców (3)

3. Konieczność usuwania barier 

emocjonalnych – obaw:

•  Udzielanie pomocy w rozwiązywaniu 

wszystkich ewentualnych problemów 
związanych z zatrudnieniem osoby 
niepełnosprawnej (profesjonalne 
doradztwo, wsparcie finansowe).

• Taki cel stawia sobie m.in. zatrudnienie 

wspomagane osób niepełnosprawnych 
(rola asystenta zawodowego – trenera 
pracy).   

3. Bariery mentalne i 

emocjonalne 

 u osób niepełnosprawnych (1)

1.

Większość osób niepełnosprawnych 

czuje się zdolna i chce pracować w 

zwykłych zakładach pracy.

2.

Są też osoby, które mają wątpliwości 

i obawiają się pracy w naturalnym 

środowisku. Mają poczucie 

(kompleks)  mniejszej wartości 

zawodowej. Przyczyny:

•

Brak właściwego przygotowania  w szkołach: 

ogólna postawa wobec pracy (niezdolność lub 

ograniczona zdolność do pracy).

•

 Utrata przekonania o istotnej wartości pracy w 

życiu, na skutek trudności w uzyskaniu pracy 

(długotrwałe bezrobocie).  

3. Bariery mentalne i 

emocjonalne 

 u osób niepełnosprawnych (2)

3. Osoby niepełnosprawne obawiają się, 

że w zwykłym zakładzie pracy:

• Nie podołają obowiązkom zawodowym, zgodnie z 

oczekiwaniami pracodawcy.

• Nie otrzymają stosownej pomocy w adaptacji 

zawodowej w początkowym okresie zatrudnienia, 
również niedostatecznego przystosowania 
stanowiska pracy.

• Napotkają na liczne bariery architektoniczne, nie 

pozwalające na wykazanie im swoich możliwości 
funkcjonalnych w sytuacjach zawodowych.

• Nie będą akceptowane przez zespół pracowniczy 

i będą dyskryminowane.   

4.Przezwyciężanie barier 

mentalnych

i emocjonalnych u osób 

niepełnospr

1. Właściwa praca nad rozwojem 

zawodowym dzieci i młodzieży 

niepełnosprawnej w placówkach 

edukacyjnych – przygotowanie do 

integracji zawodowej.

2. Zapewnienie pomocy i wsparcia w 

początkowym okresie zatrudnienia – 

zatrudnienie wspomagane.

3. Realizacja programów niezależnego 

życia, koncepcji empowerment – 

kształtowania poczucia zdolności do 

samodzielnego kierowania swoim życiem, 

również w sprawach zawodowych.