Istota produktu turystycznego
Istota produktu turystycznego
– Historyczny rozwój produktu turystycznego, a więc
dostępnych na rynku wszelkich dóbr materialnych i
niematerialnych (usług), umożliwiających odbywanie podróży
turystycznych, przebiegał w sposób ewolucyjny.
–
Rozwój produktu turystycznego, co doskonale przedstawia
powyższy rysunek, posiada fazy wzrostu oraz upadku, czyli
wykazuje cztery okresy:
• Antyczny
– charakter podróży elitarny i jednorodny.
• Uniwersytecki
– charakter podróży elitarny i różnorodny.
• Industrialny
– charakter podróży powszechny i
jednorodny.
• Globalny (informatyczny)
– charakter podróży
powszechny i różnorodny.
– Aktualnie można mówić o istnieniu dojrzałego etapu
industrialnego z przemysłem turystycznym zorientowanym
na wytwarzanie masowego produktu turystycznego.
– Pojęcie produktu turystycznego
:
– „Wszystko to, co można zaoferować nabywcom do konsumpcji,
użytkowania lub dalszego przerobu. Oprócz rzeczy fizycznych
do produktów zalicza się również wszelkiego rodzaju usługi,
czynności, osoby, miejsca, organizacje, pomysły (projekty)
technologiczne, organizacyjne i inne oraz idee”.
– Produktem jest „wszystko to, co stanowi przedmiot wymiany
rynkowej” lub ujmując nieco inaczej, jest to „oferta czy
propozycja sprzedawcy weryfikowana przez rynek”
– Produkt turystyczny to kompletne przeżycia od czasu, kiedy
turysta opuszcza dom do czasu, kiedy do niego wraca. –
podejście składnikowe - „wiązkę różnych usług składających się
na jedną całość odbieraną w postaci pewnej kompozycji usług,
nabywanej przez konsumentów”.
– Pojęcie produktu turystycznego
:
– J. Altkorn produktem określa wszystko to, „co jest oferowane
na rynku, aby zaspokoić potrzeby i pragnienia konsumentów”.
– M. Mruk i J.P. Rutkowski, produkt turystyczny zdefiniowali,
jako wszystko to, co można zaoferować potencjalnym
nabywcom do konsumpcji, użytkowania lub dalszego
przerobu.
– Zdaniem Ph. Kotlera, produktem turystycznym może być
„cokolwiek, co możemy znaleźć na rynku, zyskać uwagę,
zostać nabyte, użyte lub skonsumowane, zaspokajając czyjeś
pragnienie, określoną potrzebę lub jeszcze bardziej ogólnie
produktem jest „wszystko to, co można zaoferować w celu
zaspokojenia potrzeby lub pragnienia”.
– Ujęcie produktu turystycznego w podejściu strukturalnym i
psychologicznym zaprezentował S. Medlik, który wyróżnił produkt
turystyczny sensu stricte i sensu largo:
– sensu stricte – wszystko to, co turyści kupują oddzielnie lub w
formie pewnego zestawu (pakietu) usług
:
• dobra i usługi, dla których czynnikiem popytotwórczym jest
wyłącznie turystyka, np. przejazdy, noclegi, usługi
przewodnickie,
• dobra i usługi, których zakup występuje w związku z
uprawianiem turystyki, ale które stanowią pewną substytucję w
innych okresach, np. obuwie, ubiór,
• dobra i usługi, które zaspokajają te same potrzeby zarówno
turystów, jak i osób niebędących turystami, np. ochrona zdrowia,
łączność,
– sensu largo – kompozycja tego, co turyści robią oraz walorów
urządzeń i usług, z których w tym celu korzystają.
– Ze względu na różnorodność wyżej wspomnianych
użyteczności można dokonać wydzielenia kilku
rodzajów produktów turystycznych:
– rzecz – jest to wyłącznie dobro materialne, które może
funkcjonować samodzielnie lub, zazwyczaj, jest tylko
dodatkiem do innych produktów, np. przewodniki i mapy
turystyczne, pamiątki, sprzęt turystyczny,
– usługa – obejmuje pojedynczą usługę turystyczną, np.
hotelarską, gastronomiczną, transportową,
– wydarzenie – może istnieć samodzielnie lub być częścią
składową produktu turystycznego – impreza lub produktu
turystycznego – miejsca, charakteryzuje się dużą spójnością
tematyczną, organizacyjną oraz konkretnym umiejscowieniem
w czasie i przestrzeni,
– impreza – składa się z zestawu kilku usług i dóbr materialnych
(rzeczy), oferowanych przez organizatorów turystyki (touroperatorów i
agentów), można utożsamiać go z pojęciami: pakiet turystyczny,
impreza all inclusive (podróż zryczałtowana)
– obiekt – to występowanie jednej głównej atrakcji (usługi) i dodatkowo
kilku usług towarzyszących, skupionych w jednym miejscu (obiekcie),
mający z punktu widzenia kartograficznego charakter punktowy, np.
muzeum, zabytek, hala widowiskowo-sportowa, hotel, jaskinia,
– szlak – składa się z wielu miejsc lub obiektów związanych z pewną
nadrzędną ideą, połączonych ze sobą, wytyczoną, zwykle oznakowaną
trasą (np. pieszą, wodną lub samochodową) oraz z różnorodnej
infrastruktury turystycznej zlokalizowanej wzdłuż szlaku,
– obszar – wyznaczony geograficznie (np. region, powiat, miejscowość,
park narodowy), stanowi wewnętrznie złożony zbiór elementów
wyróżnionych ze względu na swoją konkretną lokalizację w
przestrzeni, charakteryzującą się walorami turystycznymi.
– Cechy wyróżniające produkt turystyczny – obszar, to przede
wszystkim:
• zdeterminowanie przestrzenne – wypadkową środowiska
geograficznego, dziedzictwa historycznego i kulturowego
danego obszaru,
• złożoność – zbiór elementów oraz relacji zachodzących
pomiędzy nimi,
• multiwytwarzalność – ma wielu wytwórców,
• komplementarność – wzajemnie dopełnianie się
elementów produktu,
– Cechy wyróżniające produkt turystyczny – obszar, to przede
wszystkim:
• synergiczność – zintegrowane działania wielu podmiotów
kreujących produkt zmniejszają koszty jego przygotowania
i promocji,
• silnie uzależnienie od trudnych do przewidzenia czynników
psychospołecznych,
• nie posiadanie jednej ceny i jednego standardu,
• konsumpcja może być rozłożona w czasie – odwiedzanie
danego miejsce w różnych okresach, przy różnych
okazjach.
– Usługi produktu turystycznego miejsca mogą zaspokajać
następujące potrzeby przeżyć:
• estetycznych, mające swe źródło w obcowaniu z pięknem,
niezwykłością, odrębnością, niecodziennością i
wyjątkowością miejsca,
• poznawczych zjawisk przyrodniczych czy kulturowych w
danym miejscu,
• emocjonalnych, związanych z rolą miejsca w historii, życiu
religijnym, kulturowym lub społecznym,
• spokoju i wypoczynku, jakie dają miejsca oddalone i
izolowane od miejsca codziennego życia,
• rekreacji w miejscach, które ze względu na swoje walory
przyrodnicze sprzyjają uprawianiu turystyki aktywnej,
• relaksu (fizycznego czy intelektualnego), jakie doznaje się w
związku z pobytem lub wycieczką do ciekawych obiektów czy
terenów, imprezami turystycznymi czy spotkaniami,
• uczestniczenia we wspólnych imprezach sportowych,
kulturalnych lub innych,
• kontaktów profesjonalnych, popularnych wśród naukowców,
biznesmenów i różnego rodzaju specjalistów, organizowanych
w celach wymiany myśli i doświadczeń, którym sprzyja
atmosfera związana ze specyfiką, odrębnością i szczególnymi
walorami miejsca,
• odwiedzin znajomych, bliskich lub krewnych.
– W strukturze produktu turystycznego wyróżnia się przede
wszystkim:
– Dobra i urządzenia turystyczne:
• dobra podstawowe – walory turystyczne (naturalne i kulturowe),
• dobra komplementarne – infrastruktura turystyczna (baza
noclegowa, baza gastronomiczna, sieć transportowa, środki
transportu, baza towarzysząca).
– Usługi turystyczne:
• usługi podstawowe – transportowe, noclegowe, gastronomiczne,
• usługi komplementarne – przewodnickie, wypożyczanie sprzętu,
kulturalne, rozrywkowe.
5. Produkt turystyczny
A – piramida potrzeb Maslowa;
B – hierarcha podróży turystycznych według W. Łazarka;
C – piramida potrzeb podróży turystycznej według Rico-Scherriba
– Najpopularniejszą formą sprzedaży produktu turystycznego,
jest tworzenie
pakietów turystycznych
, który zdefiniowany
może być, jako „kombinacja dwóch lub więcej elementów
sprzedawanych, jako jeden produkt po zryczałtowanej cenie,
w której koszty poszczególnych pozycji nie są wyodrębnione.
W podróżach turystyce termin ten jest używany, jako
synonim
podróży zryczałtowanej
”.
– V.T.C. Middleton zdefiniował
pakiet
, jako „standardowe,
znajdujące się pod kontrolą jakościową, powtarzalne oferty
składające się z dwóch lub więcej składników: transportu,
zakwaterowania, wyżywienia, atrakcji turystycznych, innych
urządzeń oraz usług”.
– Ze względu na różnorodne struktury pakietów można
wytypować następujące rodzaje:
• pakiet podstawowy – obejmuje dobra i usługi
podstawowe (w kategoriach turystycznych), np. nocleg,
wyżywienie, transport itp.,
• pakiet poszerzony – obejmuje oprócz pakietu
podstawowego, także usługi i dobra dodatkowe,
zwiększające atrakcyjność oferty, na wybór których klient
(turysta) zazwyczaj nie ma wpływu,
• pakiet fakultatywny – obejmuje wszystkie elementy
uzupełniające pakiet podstawowy (lub poszerzony), które
turysta może zamówić za określoną dopłatą, mogą być one
swobodnie wybierane w różnych konfiguracjach przez
klientów,
• pakiety standardowe – pakiety przygotowane dla
wszystkich klientów, z docelowego segmentu rynku,
produkowane na szeroką skalę, opisywane i reklamowane
w celu znalezienia chętnych na ich zakup,
• pakiety specjalne – przygotowane na konkretne
zamówienie, zgodnie z życzeniami klienta.