dr n.med. Małgorzata
Łukowicz
Katedra i Klinika Rehabilitacji
Collegium Medicum UMK w Bydgoszczy
Choroba przeciążeniowa
kręgosłupa
dr n.med.Małgorzata Łukowicz
dr n.med. Małgorzata
Łukowicz
Katedra i Klinika Rehabilitacji
Collegium Medicum UMK w Bydgoszczy
Choroba przeciążeniowa
kręgosłupa
dr n.med.Małgorzata Łukowicz
dr n.med. Małgorzata
Łukowicz
Nazwy obiegowych i medycznych
określeń dolegliwości
kręgosłupowych:
Ból krzyża, ból lędźwiowy (lumbalgia, lumbago),
mięśnioból
(myalgia),
ból
korzeniowy
(radicalgia), radiculitis, korzonki, wypadnięcie
dysku, przepuklina dyskowa, dyskopatia, rwa
kulszowa, ischialgia, zablokowanie, postrzał, bóle
pleców (dorsalgia), bóle grzbietu, neuralgia
międzyżebrowa, bóle międzyłopatkowe, bóle
szyi, karku, rwa barkowa, migrena szyjna,
usztywnienie karku, zawianie, itp..
dr n.med. Małgorzata
Łukowicz
Choroba przeciążeniowa
Stopniowe, wieloetapowe zużywanie się i
zdzieranie elementów kręgosłupa, nadmierne i
przyspieszone wskutek oddziaływania na nie
przeciążeń przewyższających ich wytrzymałość,
w warunkach obniżonych zdolności
adaptacyjnych.
dr n.med. Małgorzata
Łukowicz
Czynniki sprzyjające:
wydłużanie się czasu życia,
brak ruchu,
niewydolny
i
nierównomiernie
obciążony
układ
mięśniowy,
nieprawidłowy sposób odżywiania, nadwaga,
przewlekły stres,
hipermobilność,
stosowanie używek,
wady postawy, nierówność kończyn dolnych, wady
wrodzone kręgów,
zaburzenia hormonalne okresu przekwitania,
choroby ogólnoustrojowe
dr n.med. Małgorzata
Łukowicz
Jednostka ruchowa kręgosłupa
Segment ruchowy utworzony przez dwa sąsiadujące ze
sobą kręgi, połączone krążkiem międzykręgowym i
stawami międzywyrostkowymi.
dr n.med. Małgorzata
Łukowicz
Segment ruchowy kręgosłupa
dr n.med. Małgorzata
Łukowicz
Słup przedni (kolumna przednia)
Kolumna trzonów kręgowych (bez łuków)
ustawione jeden n drugim, poprzedzielana
krążkami międzykręgowymi.
Odpowiada za przenoszenie obciążeń.
dr n.med. Małgorzata
Łukowicz
Słup tylny (kolumna tylna)
Utworzony z łuków kręgów i systemu stawów
międzywyrostkowych poszczególnych odcinków
kręgosłupa. Łączą one części kręgów za sobą,
zapewniając prawidłową ruchomość i
ukierunkowanie ruchów kręgosłupa.
Odpowiada za prowadzenie i kierowanie
zakresem ruchu.
dr n.med. Małgorzata
Łukowicz
Kolumny kręgosłupa
dr n.med. Małgorzata
Łukowicz
Funkcje kręgosłupa:
funkcja stabilizująca i podporowa: oś
podporowa, element stabilny wobec
ruchomych kończyn, miejsce przyczepu
mięśni, rusztowanie dla zawieszenia
narządów wewn., amortyzator obciążeń w osi
długiej, ochrona rdzenia kręgowego,
rusztowanie dla układu nerwowego
funkcja ruchowa - umożliwia wykonywanie
ruchów głowy i tułowia
funkcja odruchowa- regulująca i integrująca
pracę różnych układów
dr n.med. Małgorzata
Łukowicz
Mechanizmy zewnętrzne
wspomagające:
uginanie stawów kończyn dolnych
tłocznia brzuszna
dr n.med. Małgorzata
Łukowicz
Mechanizm ochronnego działania
tłoczni brzusznej
dr n.med. Małgorzata
Łukowicz
Obciążenia kręgosłupa przy
podnoszeniu ciężarów
dr n.med. Małgorzata
Łukowicz
Ból regionu kręgosłupa
z w ią z a n y z u c is k ie m
k o r z e n ia p r z e z
z m ia n y t k a n k o w e
b ó l k o r z e n io w y
z w ią z a n y z c z y n n o ś c io w y m
p o d r a ż n ie n ie m lu b
m o r fo lo g ic z n y m
u s z k o d z e n ie m tk a n e k
b ó l r z e k o m o k o r z e n io w y
k o r z e n io w o -
r z e k o m o k o r z e n io w y
b ó l m ie s z a n y
z w ią z a n y z u c is k ie m
p n ia n e r w u p o z a
k o lu m n ą
k r ę g o s łu p a
b ó l n e u r o g e n n y
b ó l k r ę g o s łu p a
dr n.med. Małgorzata
Łukowicz
Drogi powstania przeciążeń
d r o g a n a g łe g o
u r a z u
d r o g a p r z e c ią ż e ń
p r z e w le k ły c h
dr n.med. Małgorzata
Łukowicz
Droga nagłego urazu
w t ó r n e z a b u r z e n i a m i ę ś n io w e
( p r z y k u r c z e , n i e d o w ła d y i p o r ż e n ia
m i ę ś n i k o ń c z y n )
u c is n ię c i e l u b u s z k o d z e n ie
k o r z e n ia lu b k o r z e n i n e r w o w y c h
u s z k o d z e n ie p i e r ś c ie n i a
w łó k n is t e g o z w y p u k l in ą
l u b p r z e p u k li n ą
n a g ły z n a c z n y u r a z
l u b p r z e c i ą ż e n i e
p r z e w y ż s z a ja c e w y t r z y m a ło ś ć
k r ą ż k ó w m i ę d z y k r ę g o w y c h
c z y n n o ś c i ż y c io w e
z w i ą z a n e z r u c h e m
dr n.med. Małgorzata
Łukowicz
Droga przewlekłych przeciążeń
p r z e c ią ż e n ie s t r u k t u r
k o s t n y c h
( t r z o n y k r ę g ó w ,
s t a w y m ię d z y w y r o s t k o w e )
p r z e c ią ż e n ie t k a n e k m ię k k ic h
b ie r n ie s t a b iliz u ją c y c h k r ę g i
( w ię z a d ła , p o w ię z ie , t o r e b k i s t a w o w e
k r ą ż k i m ię d z y k r ę g o w e )
p r z e c ią ż e n ie m ię ś n i
o k o ło k r ę g o s łu p o w y c h
dr n.med. Małgorzata
Łukowicz
Schemat uszkodzenia pierścienia
włóknistego z przepukliną jądra
miążdżystego
Wypuklina dyskowa
dr n.med. Małgorzata
Łukowicz
Zmiany zwyrodnieniowe
dr n.med. Małgorzata
Łukowicz
Rtg kregosłupa
dr n.med. Małgorzata
Łukowicz
MRI kręgosłupa
dr n.med. Małgorzata
Łukowicz
Diagnostyka radiologiczna
dr n.med. Małgorzata
Łukowicz
dr n.med. Małgorzata
Łukowicz
System klasyfikacji bólów krzyża
McKenziego
zespół
podklasy
1. Postawa
Siedzenie, stanie, leżenie
2. Dysfunkcja
Zgięciowa, wyprostna, boczny
ześlizg/ zgięciowa-boczna,
rotacyjna, wielokierunkowa
3. Przemieszczenie (odprowadzalne,
nieodprowadzalne)
Tylne, przednie
4. Uwięźnięcie
5. Zaburzenie stawu krzyżowo-
biodrowego
6. Inne rozpoznania
np.zab. st.biodrowego,
zł.kręgosłupa, niestabilności,
kręgozmyk, stenoza kręgosłupa,
przerzuty neo
7. Nieokreslone
dr n.med. Małgorzata
Łukowicz
Proponowany system klasyfikacji bólu
krzyża i bólu odniesionego wg
Buchbindera i wsp.
Klasyfikacja
Podklasy
1. Objawowy krążek międzykręgowy
a)
Mechaniczne odprowadzalne
b)
Mechaniczne nieodprowadzalne
c)
Bez mechanicznego
przemieszczenia
2. Objawowy staw międzywyrostkowy
a)
Zapalenie
b)
Uszkodzenie mechaniczne
3. Objawowy staw krzyzowo-biodrowy
a)
Zapalenie
b)
Uszkodzenie mechaniczne
4. Uwięźnięcie korzenia nerwowego
5. Zajęcie przyległego korzenia
nerwowego
6. Stenoza kręgosłupa
a)
Centralna
b)
boczna
dr n.med. Małgorzata
Łukowicz
Proponowany system klasyfikacji bólu
krzyża i bólu odniesionego wg
Buchbindera i wsp. c.d.
7. Niestabilność mechaniczna
Zawiera objawową
spondylolizę,kręgozmyk,
(potwierdzone przez badania rtg)
8. Zespół postruralny
a)
Siedzenie
b)
Stanie
c)
leżenie
9. Zespół dysfunkcyjny
a)
Zapalenie
b)
Uszkodzenie mechaniczne
10. Zachowanie chorobowe
Zgięciowa, wyprostna, boczny ześlizg/
zgięciowa-boczna, rotacyjna,
wielokierunkowa
11. Inne rozpoznania
W tym st.biodrowy i
posladek,złamania, przerzuty,choroby
trzewi, chromanie przestankowe
poch.naczyniowego
12. Nieokreślone
dr n.med. Małgorzata
Łukowicz
Okres I choroby przeciążeniowej
Przeciążenie układu mięśniowego i
tkanek miękkich w wyniku
działania czynników
zewnętrznych: cywilizacyjnych i
środowiskowych
dr n.med. Małgorzata
Łukowicz
Okres II choroby przeciążeniowej
Powstawanie zaburzeń
czynnościowych w obrębie układu
mięśniowego i tkanek miękkich
okołokręgosłupowych
dr n.med. Małgorzata
Łukowicz
Okres III choroby przeciążeniowej
Powstawanie zaburzeń
czynnościowych w systemie
stawów kręgosłupa i miednicy
(przeciążenie krążków m/k,
zablokowania stawów)
dr n.med. Małgorzata
Łukowicz
Okres IV choroby przeciążeniowej
Powstawanie uszkodzeń
morfologicznych (zmian
zwyrodnieniowych) w obrębie
krążków m/k i uszkodzeń stawów
kręgosłupa i trzonów kręgowych
dr n.med. Małgorzata
Łukowicz
Okres V choroby przeciążeniowej
Wtórne uszkodzenia w układzie
nerwowym i mięśniowym
spowodowane nasilonymi
zmianami morfologicznymi
dr n.med. Małgorzata
Łukowicz
Objawy choroby zwyrodnieniowej
kręgosłupa
dr n.med. Małgorzata
Łukowicz
Zaburzenia czynnościowe w obrębie
narządu ruchu są zdecydowanie
najczęstszą przyczyna dolegliwości
bólowych w przebiegu choroby
przeciążeniowej.
dr n.med. Małgorzata
Łukowicz
Mięśnie posturalne:
(na tylnej powierzchni ciała)
Mięśnie krótkie szyjno-głowowe (proste i skośne)
mięśnie dźwigacze łopatek
część górna mięśnia czworogłowego
część szyjna i lędźwiowa prostownika brzbietu
mięśnie czworoboczne lędźwi
mięśnie gruszkowate
mięśnie napinacze powięzi szerokiej
mięśnie półbłoniaste i półścięgniste
mięśnie dwugłowe ud
dr n.med. Małgorzata
Łukowicz
Mięśnie posturalne:
(na przedniej powierzchni ciała)
Mięśnie żwacze
mięśnie mostkowo-sutkowo-obojczykowe
mięśnie pochyłe
mięśnie piersiowe mniejsze
mięśnie piersiowe większe - część mostkowa i żebrowa
mięśnie skośne brzucha
mięśnie biodrowo-lędźwiowe
mięśnie krótkie przywodziciele ud
mięśnie smukłe
mięśnie proste ud
dr n.med. Małgorzata
Łukowicz
Mięśnie fazowe:
Głębokie zginacze szyi
mięsień piersiowy większy - część obojczykowa
mięśnie zębate
mięsień czworoboczny - część dolna
mięsień prostownik grzbietu-część piersiowa
mięsień prosty brzucha
mięśnie pośladkowe średnie i wielkie
mięśnie długie przywodziciele ud
mięśnie obszerne przyśrodkowe, boczne i pośrednie
dr n.med. Małgorzata
Łukowicz
Mięsień prostownik grzbietu
dr n.med. Małgorzata
Łukowicz
Mięśnie fazowe szybciej ulegają
rozciągnięciu, osłabieniu i zanikowi.
Mięśnie postruralne reagują
nadmiernym napięciem i
przykurczem.
dr n.med. Małgorzata
Łukowicz
Mięśniowy górny zespół
skrzyżowania:
Osłabione mięśnie:
przykurczone mięśnie:
dr n.med. Małgorzata
Łukowicz
Mięśniowy dolny zespól
skrzyżowania:
Osłabione mięśnie:
przykurczone mięśnie:
dr n.med. Małgorzata
Łukowicz
W codziennej aktywności ruchowej
powinniśmy aktywować, wzmacniać
mięśnie fazowe,
a rozciągać i rozluźniać mięśnie
posturalne!!!
dr n.med. Małgorzata
Łukowicz
MITY ZWIĄZANE Z BÓLAMI KRZYŻA:
Leżenie w łóżku jest podstawą leczenia.
Do chwili ustąpienia bólu powinieneś się oszczędzać.
Ból krzyża zwykle nie pozwala pracować.
Każdy, kto odczuwa ból krzyża powinien się
prześwietlić.
Zdjęcie rtg, CT. MRI zawsze pozwalają ustalić
przyczynę bólu.
Większość bólów krzyża jest spowodowana urazami
lub dźwiganiem ciężarów.
Jeśli masz dyskopatię musisz się poddać operacji.
Richard A. Deyo