ANALIZA SEZONOWOŚCI

Wykład 5

 

 

WAHANIA SEZONOWE



zmiany nasilenia badanego zjawiska 
powtarzające się co jakiś, w 
przybliżeniu stały czas

•

stały, jednoznacznie określony czas 

trwania

•

stosunkowo stała amplituda

 

 

PRZYCZYNY POWSTAWAŃ WAHAŃ 
SEZONOWYCH



naturalne



społeczno - kulturalne

 

 

CZYNNIKI SKŁADAJĄCE SIĘ NA POZIOM DANEGO 
ZJAWISKA W OKREŚLONYM MOMENCIE:



trend



składnik cykliczny



składnik sezonowy



składnik 
nieregularny

t

t

t

t

t

I

S

C

T

Y









t

t

t

t

t

I

S

C

T

Y









 

 

DEKOMPOZYCJA SZEREGÓW 
CZASOWYCH



identyfikacja wpływu szczególnie 
interesującego lub ważnego 
czynnika



eliminacja „zakłóceń” trendu

 

 

DEKOMPOZYCJA SZEREGÓW 
CZASOWYCH



wyznaczanie trendu – np. za 
pomocą średnich ruchomych



bezwzględny wskaźnik sezonowy: 

S

n 

= y

n 

- ŷ

n



względny wskaźnik sezonowy:

S

n

 = y

n 

/ ŷ

n

 

 

PRZYKŁAD 1
ELIMINOWANIE WAHAŃ SEZONOWYCH I OBLICZANIE WSKAŹNIKÓW 
SEZONOWOŚCI

 

 

TYPY WAHAŃ SEZONOWYCH

 

 

PROCES WYODRĘBNIANIA WAHAŃ 
SEZONOWYCH (1)



wyodrębnienie trendu (określenie 

modelu trendu)



wyznaczenie wartości 

teoretycznych ŷ (wartość danego 

zjawiska zgodnie z linią trendu)



obliczenie wskaźników sezonowości: 

•

model addytywny S

n 

= y

n 

– ŷ

n 

•

model multiplikatywny S

n 

= y

n 

 / ŷ

n

 

 

PROCES WYODRĘBNIANIA WAHAŃ 
SEZONOWYCH (2)



Obliczenie surowych średnich 
wskaźników sezonowości (średnie 
dla jednoimiennych okresów)



Obliczenie współczynnika 
korygującego



Obliczenie oczyszczonych 
wskaźników wahań sezonowych

n

S

S

i

s

i





d

S

k

i

s





k

S

S

i

i

s

o





k

S

S

i

i

s

o



 

 

MAMY WAHANIA SEZONOWE
- I CO Z TEGO?



problemy:

•

prawne

•

fiskalne

•

organizacyjne

•

finansowe

 

 

METODY PRZEZWYCIĘŻANIA PROBLEMÓW 
ZWIĄZANYCH Z SEZONOWOŚCIĄ



produkcja na zapas



organizacja i podział pracy



wydłużanie sezonu (w tym polityka cenowa)



dywersyfikacja rynków (geograficznie)



dywersyfikacja rynku (nowe segmenty 
klientów, poszukiwanie nowych zastosowań 
produktów i usług poza sezonem)



dywersyfikacja produktów

 

 

STRATEGIE ROZWOJU PRZEDSIĘBIROSTWA

Źródło: Opracowanie własne na podstawie: H.I. Ansoff, Corporate Strategy, McGraw-Hill Book Comp. New York, 
1964

MODEL H.I. ANSOFFA