Zakaźne zapalenie 

tchawicy i oskrzeli

 

(kaszel kenelowy, 

kaszel psiarniowy)

 © 

Tadeusz Frymus, 2010

ETIOLOGIA

• wirus parainfluenzy typ 2 (PI-2)
• adenowirus psów typ 2 (CAV-2)
• herpeswirus psów typ 1
• reowirus typ 3 i inne wirusy
• Bordetella bronchiseptica (B.b.)
• paciorkowce
• gronkowce
• pasterele
• mykoplazmy
• Klebsiella sp. i inne bakterie

Patogeneza i odporność 

przy zakażeniach PI-2 lub 

CAV-2

• u immunokompetentnych psów mało 

patogenne

• po 3-6 dniach lekki nieżyt górnych dróg 

oddechowych (często subkliniczny), bez 
wiremii

• po 10 dniach odporność miejscowa 

eliminuje wirus

• ale nieżyt sprzyja powikłaniom 

bakteryjnym

• i wtedy może być dłuższa i cięższa 

choroba 

Patogeneza i odporność przy 

zakażeniu Bordetella 

bronchiseptica 

• też u immunokompetentnych mało patogenna
• może wikłać lub być pierwotnym czynnikiem
• przywiera do rzęsek i paraliżuje je
• co sprzyja innym bakteriom
• bezobjawowo lub kaszel między 3. a 10. dniem
• potem odporność miejscowa blokuje 

przyleganie nowych bakterii

• ale nie usuwa tych przytwierdzonych, więc
• wielomiesięczne nosicielstwo (też inne 

gatunki)

Natomiast przy 

immunosupresji

• każdy z tych zarazków może 

spowodować  ciężkie, 
długotrwałe choroby (lub 
nawroty) 

• nawet zagrażające życiu 

(zapalenie płuc)

Epidemiologia

• cały świat, częsta choroba, bardzo zaraźliwa
• w Polsce 30% dorosłych psów ma 

przeciwciała dla PI-2 i CAV-2, a szczenięta - 
do 50%

• B.b. też bardzo rozpowszechniona
• głównie kontakt bezpośredni (kropelkowo)
• rola zagęszczenia (schroniska, psiarnie, 

wystawy, bazary)

• epidemie, nagły początek kaszlu u wielu 

psów 

• ale też indywidualnie trzymane psy
• zachorowalność 10-50%

Przebieg

• nagły początek, duża zaraźliwość
• suchy, gwałtowny, napadowy kaszel 
• krztuszenie się (aż do odruchów wymiotnych)
• powiększenie migdałków
• często skąpy surowiczo-śluzowy wypływ z 

nosa i worków spojówkowych

• stan ogólny dobry, zwykle bez gorączki
• po 7-14 dniach mija, chyba że 

immunosupresja

• w immunosupresji – możliwe zapalenie płuc, 

nawet śmiertelne (schroniska, u handlarzy 
itp.)

Możliwości 

immunoprofilaktyki

• odporność głównie miejscowa
• powinno się więc szczepić donosowo
• są w Polsce iniekcyjne (PI-2, CAV-2, 

B.b.)

• ostatnio także donosowe (np. NOBIVAC 

KC – żywe osłabione PI-2 i B.b.)

• uważa się, że nawet jeśli one nie są w 

stanie zapobiec chorobie, to łagodzą jej 
przebieg

• to szczepienia „dodatkowe”