background image

Powikłania 

zakrzepowo-

zatorowe

background image

Małgorzata Złotorowicz

Klinika Anestezjologii i Intensywnej 

Terapii

Centrum Medyczne 

Kształcenia Podyplomowego

Warszawa

background image

Triada Virchowa

• zwolnienie przepływu krwi, 
• zmiany w śródbłonku naczyń,
• zmiany w układzie krzepnięcia 

krwi. 

background image

Powstawanie skrzeplin 

żylnych

Niedotlenienie

Aktywacja

krzepnięcia

Uwalnianie 
z płytek
 serotoniny
 i histaminy

Inhibitory   

 Fibrynoliza

Zwolnienie

Obkurczanie

Odsłonięcie

przepływu

komórek

błony

żylnego

śródbłonka

podstawnej

Agregacja

i adhezja 

płytek

Zakrzepica

background image

Czynniki ryzyka powikłań 

zakrzepowo-zatorowych u 

chorych chirurgicznych [1, 2]: 

1. Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa (żczz) w 

wywiadzie.

2. Choroby żył (żylaki kończyn dolnych).
3. Otyłość.
4. Wiek powyżej 40 lat.
5. Nowotwory złośliwe. 
6. Niewydolność krążenia. 
7. Zawał m.sercowego.
8. Ograniczenie aktywności ruchowej. 

background image

Czynniki ryzyka powikłań 

zakrzepowo-zatorowych u 

chorych chirurgicznych c.d.:

9. Leczenie estrogenami i progesteronem.
10. Nadpłytkowość. 
11. Zabieg operacyjny- rodzaj operacji i czas 

trwania.

12. Zakażenia pooperacyjne.
13. Ciąża, połóg.
14. Zespół nerczycowy.
15. Grupa krwi A.

background image

Czynniki ryzyka powikłań 

zakrzepowo-zatorowych u 

chorych chirurgicznych c.d.:

16. czynniki biochemiczne: 
a) trombofilie (niedobór AT III, białka C, białka 

S), 

b) dysfirbrynogenemia, 
c) obecność przeciwciał antyfosfolipidowych, 
d) obecność antykoagulantu tocznia.

background image

Ocena zagrożenia 

zakrzepowego u 

chorych poddanych 

zabiegom operacyjnym 

(European Consensus 

Statement 1992) 

background image

Stopień zagrożenia 

zakrzepicą: 

duże zagrożenie

• wiek > 40 lat,
• w wywiadzie żylna choroba zakrzepowo-

zatorowa 
lub trombofilia, 

• większe zabiegi w chorobie nowotworowej,
• duże zabiegi ortopedyczne na kończynach 

dolnych.

Zakrzepica żył goleni

40-80 %

Zakrzepica żył proksymalnych

10-30 %

Śmiertelny zator tętnicy płucnej

1-5 %

background image

Stopień zagrożenia 

zakrzepicą: 

umiarkowane zagrożenie

• zabiegi operacyjne trwające powyżej 30 

minut, 

• wiek > 40 lat, 
• u kobiet < 40 r.ż. przyjmujących doustne 

środki antykoncepcyjne

Zakrzepica żył goleni

10-40 %

Zakrzepica żył proksymalnych

  2-10 %

Śmiertelny zator tętnicy płucnej

0,1-

0,7 %

background image

Stopień zagrożenia 

zakrzepicą: 

małe zagrożenie

• zabiegi operacyjne u chorych <40 r.ż. bez 

dodatkowych czynników ryzyka, 

• zabiegi operacyjne trwające < 30 min u 

chorych > 40 r.ż. bez dodatkowych czynników 
ryzyka

Zakrzepica żył goleni

> 10 %

Zakrzepica żył proksymalnych

>   1 %

Śmiertelny zator tętnicy płucnej

0,01 %

background image

Stopień zagrożenia 

zakrzepowego w 

ginekologii 

i położnictwie 

(European Consensus 

Statement 1992) 

background image

Zagrożenie zakrzepowe 

duże

Ginekologia

• przebyta choroba 

zakrzepowo-
zatorowa,

• wiek> 60 lat, 
• choroba 

nowotworowa

Położnictwo

• przebyta choroba 

zakrzepowo-
zatorowa, 

• trombofilia

background image

Zagrożenie zakrzepowe 

umiarkowane

Ginekologia

większe zabiegi 

operacyjne 

u kobiet w wieku > 40 

r.ż. lub 

< 40 r.ż. 

przyjmujących 
środki 
antykoncepcyjne

Położnictwo

• wiek > 40 r.ż

background image

Zagrożenie zakrzepowe 

małe

Ginekologia
• zabiegi operacyjne 

u kobiet w wieku <40 
lat bez dodatkowych 
czynników ryzyka 

• zabiegi operacyjne 

trwające <30 min. 
u kobiet w wieku 
> 40 r.ż bez 
dodatkowych 
czynników ryzyka

background image

Testy przesiewowe

• czas protrombinowy,
• czas kaolinowo-kefalinowy,
• czas trombinowy,
• fibrynogen,
• liczba płytek

background image

 Testy potwierdzające 

• D - dimery,
• monomery fibryny,
• AT III,

background image

Najczęstsze 

koagulopatie osoczowe 

wykrywane testami 

przesiewowymi

Czas protrombinowy

• choroby wątroby z niedoborem cz. II, VII, IX, X
• niedobór witaminy K
• leczenie doustnymi lekami przeciwzakrzepowymi

Czas częściowej aktywowanej tromboplastyny

• hemofilia A i B
• zespół von Willebranda
• leczenie heparyną ( z wyjątkiem - heparyn 

drobnocząsteczkowych )

background image

Najczęstsze 

koagulopatie osoczowe 

wykrywane testami 

przesiewowymi c. d.

Czas trombinowy

• ciężka uogólniona fibrynoliza
• leczenie heparyną ( z wyjątkiem - heparyn 

drobnocząsteczkowych )

Fibrynogen

• hipofibrynogemia, afibrynogemia
• ciężka uogólniona fibrynoliza

background image

Przesiewowe testy 

czynności płytek krwi 

Rodzaj testu

Typ układu krzepnięcia

• Czas krwawienia Płytki krwi

Naczynia krwionośne

• Tromboelastografia

Płytki krwi

( Dalsze metody :Osoczowe czynniki trombografia 
rezonansowa 

krzepnięcia

i orbitometria )

background image

Metody fizykalne w 

profilaktyce powikłań 

zakrzepowo-zatorowych

1. Wczesne uruchomienie chorego, 
2. Poprawa odpływu żylnego z kończyn dolnych, 
a) pończochy elastyczne o stopniowym ucisku, 
b) powtarzający się ucisk pneumatyczny kończyn 

dolnych, 

c) pobudzenie mięśni goleni do skurczu za 

pomocą aparatu, który wytwarza co kilka 
sekund krótkotrwały impuls prądu stałego o 
małym natężeniu. 

background image

Metody farmakologiczne w 

profilaktyce powikłań 

zakrzepowo-zatorowych

• heparyna:

drobnocząsteczkowa,

standardowa,

• dekstrany,
• doustne antykoagulanty,
• aspiryna, 
• mieszanina glikozaminoglikanów: 

( siarczan 

heparanu + siarczan dermatanu +  + heparyna 
drobnocząsteczkowa = LOMOPARAN),

• hirudyna

background image

Działanie heparyny na 

czynniki krzepnięcia

płytki

UFH

  +  AT III

XIIa

XIa

IXa

Xa

IIa

 LMWH

+ AT III

background image

Porównanie heparyn

Ciężar cząsteczkowy

4-40 kD,

śr. 15-16 kD

1-10 kD,

śr. 4-5 kD

Hamowanie Xa / Iia

1:1

4:1 - 2:1

Okres półtrwania

30-150 minut

2-4 razy dłuższy

Wiązanie z białkami

TAK

NIE

Hamowanie
funkcji płytek

ZNACZNE

SŁABE

Wiązanie
ze śródbłonkiem

ZNACZNE

NIEWIELKIE

Dostępność
biologiczna

wysoka przy

stosowaniu dużych

dawek

wysoka przy

stosowaniu małych

dawek

Standardowe

LMWH

background image

Preparaty:

enoxaparin: Lovenox, Clexane 20 mg, 2000 IU anty-
Xa

40 mg, 4000 IU anty-Xa

nadroparin: Fraxyparin

7500 j. IC, 3075 IU anty-Xa

1 mg preparatu enoxaparin = 90 - 110 j.m. anty-

Xa

1 j.m. anty-Xa = 2,4 j. IC anty-Xa

background image

Właściwości heparyny niefrakcjonowanej i niskocząsteczkowej

Właściwości 

Heparyna

niefrakcjonowana

Heparyna o niskiej

masie cząsteczkowej

Okres półtrwania

Dostępność biologiczna
po podaniu

dożylnym

podskórnym

Monitorowanie

        Można użyć
      w czasie ciąży

Krótki

Bardzo różne

Różne

Konieczne podczas

stosowania dożylnego

tak

               Przedłużony

                   Dobra
              Bardzo dobra

   Nie, gdyż hamuje głównie
       czynnik X aktywny

                     tak

background image

Właściwości heparyny niefrakcjonowanej i niskocząsteczkowej

Właściwości 

Heparyna

niefrakcjonowana

Heparyna o niskiej

masie cząsteczkowej

Stosowanie w innych

wskazaniach

Czy można lek

zastąpić

Występowanie

wywołanej przez

heparynę zakrzepicy

małopłytkowej

Koszt

 tak

tak

2 - 5%

umiarkowany

              Zależy od produktu

                   nie

                   nie

wysoki

background image

Porównanie heparyn

Ciężar cząsteczkowy

4-40 kD,

śr. 15-16 kD

1-10 kD,

śr. 4-5 kD

Hamowanie Xa / Iia

1:1

4:1 - 2:1

Okres półtrwania

30-150 minut

2-4 razy dłuższy

Wiązanie z białkami

TAK

NIE

Hamowanie
funkcji płytek

ZNACZNE

SŁABE

Wiązanie
ze śródbłonkiem

ZNACZNE

NIEWIELKIE

Dostępność
biologiczna

wysoka przy

stosowaniu dużych

dawek

wysoka przy

stosowaniu małych

dawek

Standardowe

LMWH

background image

Zastosowanie LMWH

1. Profilaktyka powikłań zakrzepowo-

zatorowych:

• chirurgia ogólna,
• ortopedia,
• ginekologia,
• urologia,
• pacjenci internistyczni, neurologiczni,
• onkologia

background image

Zastosowanie LMWH 

c.d.

2. Hemodializa.
3. Pacjenci ze sztucznymi zastawkami, 

nie mogący przyjmować doustnych 
antykoagulantów.

4. Leczenie choroby zakrzepowo-

zatorowej.

5. Niektóre postacie DIC. 

background image

Dawkowanie LMWH

aktywność anty-Xa

0,05 IU/ml

0,2 IU/ml 

>

Zakrzepica 

żył głębokich

Powikłania 

krwotoczne

background image

Biodostępność

LMWH > UFH 

AT III
PF4

UFH

Witronektyna

LMWH

Fibronektyna
vWF

background image

Ryzyko powikłań 

krwotocznych

UFH>LMWH

   cz. Xa

   cz. IIa

Heparyna

Heparyna

standardowa

  agregacji 

drobnocząsteczkowa

(UFH)

  płytek

(LMWH)

  wiązania
  vWF
  z płytkami  

  

background image

Ogólne zasady 

profilaktyki żylnej 

choroby zakrzepowo-

zatorowej przy pomocy 

Clexane w dyscyplinach 

zabiegowych 

background image

Chorzy średniego ryzyka

 Chorzy 

wysokiego ryzyka

12 h przed operacją 

40 mg Clexane (4000 IU 

anty-Xa)

        podskórnie

2 h przed operacją 

20 mg Clexane (2000 IU anty-Xa)

     podskórnie 

Operacja

12 h po operacji 

40 mg Clexane podskórnie

 

  

22 do 24 h po operacji 

20 mg Clexane podskórnie

 

background image

Kontynuacja 

profilaktyki

Podskórne wstrzyknięcia 20 mg 

Clexane 

1 raz dziennie 

• do chwili objęcia pacjenta opieką 

ambulatoryjną lub dłużej,

• albo do uzyskania efektu 

antykoagulacyjnego doustnymi 
pochodnymi dikumarolu. 

background image

Rekomendowane 

dawkowanie Clexane w 

rozpoznanej zakrzepicy żył 

głębokich 

i w hemodializie

• rozpoznana zakrzepica żył 

głębokich:  1 mg/kg m.c. Clexana 
podskórnie,

• hemodializa:

1 mg/kg m.c. Clexane do 

zabiegu 

dializacyjnego.

background image

Chirurgia ogólna

• Drobnocząsteczkowe heparyny:  Enoxaparin 

(Clexane) 20 mg, 
Fraxiparine 7500 j. IC anty-Xa, 
Fragmin 2500 anti-Xa IU, 
   * 2 h przed zabiegiem injekcja podskórna, 
   a następnie ta sama dawka 1 x dziennie 
   przez 5-7 dni 

• Heparyna niefrakcjonowana (Heparyna S, 

Polfa)
5000jm 2 h przed zabiegiem a następnie tę 
samą dawkę 

co 8 h do czasu uruchomienia

background image

Chirurgia ogólna

• Dekstran 70 000 I.V. 1000 ml w dniu zabiegu

(500 ml w czasie i 500 ml po zabiegu), 
następnie 500 ml codziennie przez 2-3 dni.
Wskazane przetoczenie Haptenu Dekstranu 
1000
(100ml) dla związania przeciwciał 
przeciwdekstranowych.

• Pończochy przeciwzatorowe T.E.D. o 

stopniowanym ucisku 

• Aparat do ciśnieniowego masażu nóg 

   (sequential compression device)

background image

Wszczepienie protezy 

całkowitej 

stawu biodrowego

Drobnocząsteczkowe heparyny (SC)

• Enoxaparin (Clexane) 20-40 mg 1x dziennie 

(pierwsza injekcja 12 h przed zabiegiem) do 
czasu uruchomienia,

• Fraxiparine 100 j. I.C. anty-Xa/kg 1x dziennie

przez 3 dni po zabiegu (pierwsza injekcja 12 h
przed operacją), a następnie 150 j. IC anty-Xa/kg
1x dziennie  przez kolejne 4 dni

background image

Wszczepienie protezy 

całkowitej 

stawu biodrowego

• Dekstran 70 000 I.V. 1000 ml w dniu zabiegu

(500 ml w czasie i 500 ml po zabiegu), 
następnie 500 ml codziennie przez 2-3 dni.
Wskazane przetoczenie Haptenu Dekstranu 1000
(100ml) dla związania przeciwciał 
antydekstranowych

• Znieczulenie nadoponowe + pończochy   

przeciwzatorowe T.E.D. o stopniowanym ucisku 
lub 

• Aparat do ciśnieniowego masażu nóg 

   (sequential compression device)

background image

Neurochirurgia

• Pończochy przeciwzatorowe 

T.E.D. 
o stopniowanym ucisku 

• Aparat do ciśnieniowego 

masażu nóg
(sequential compression device)

background image

Zabiegi ginekologiczne 

nienowotworowe i 

nowotworowe

• Drobnocząsteczkowe heparyny

    Enoxaparin (Clexane) 20 mg, 
    Fraxiparine 7500 j. IC anty-Xa,  
    2 h przed zabiegiem injekcja podskórna 
    a następnie ta sama dawka 1 x dziennie 
przez 5-7 dni

• Heparyna niefrakcjonowana (Heparyna S, 

Polfa)
5000jm 2 h przed zabiegiem a następnie tę 
samą dawkę 

co 8 h do czasu uruchomienia

background image

Zabiegi ginekologiczne 

nienowotworowe i 

nowotworowe

• Pończochy przeciwzatorowe T.E.D. o 

stopniowanym ucisku 

• Aparat do ciśnieniowego masażu nóg 

    (sequential compression device) 

• Dekstran 70 000 I.V. 1000 ml w dniu zabiegu 

(500 ml
w czasie i 500 ml po zabiegu), następnie 500 ml
codziennie przez 2-3 dni. Wskazane przetoczenie
Haptenu Dekstranu 1000 (100ml) dla związania
przeciwciał przeciwdekstranowych.

background image

Otwarta prostatectomia 

lub przezcewkowa 

elektroresekcja

• Drobnocząsteczkowe heparyny: 

Enoxaparin (Clexane) 20mg,
Fraxiparine 7500 j. IC anty-Xa,  
2 h przed zabiegiem injekcja podskórna, a 
następnie 
ta sama dawka 1 x dziennie przez 5-7 dni

• Pończochy przeciwzatorowe T.E.D. 

o stopniowanym ucisku 

• Aparat do ciśnieniowego masażu nóg 

   (sequential compression device)

background image

Cesarskie cięcie + ZŻG w 

wywiadzie

• Clexane 20 mg 2 h przed porodem 

i 12 h po porodzie,

• Heparyna niefrakcjonowana 

(Heparyna S, Polfa) 5000jm 2 h 
przed zabiegiem, 
a następnie tę samą dawkę co 8 h 
do czasu uruchomienia 

background image

Postępowanie zmniejszające 

możliwość powikłań 

po znieczuleniu przewodowym, jeśli 

chory otrzymywał heparynę

Profilaktyka
przeciwzakrzepowa

Postępowanie zmniejszające
możliwość powikłań

Heparyna niefrakcjonowana

Wykonać znieczulenie przed
podaniem pierwszej dawki
heparyny lub 4-6 godzin po
ostatniej dawce

Heparyna niskocząsteczkowa Wykonać znieczulenie przed

rozpoczęciem kuracji lub 12
godzin po ostatniej dawce

Aspiryna

Wykonać znieczulenie przed
rozpoczęciem kuracji lub 7-10
dni po ostatniej dawce

background image

Postępowanie zmniejszające 

możliwość powikłań 

po znieczuleniu przewodowym, jeśli 

chory otrzymywał heparynę c.d.

Przedoperacyjne leczenie
przeciwzakrzepowe lub
koagulopatia

Nie wykonywać znieczulenia

Antykoagulanty
śródoperacyjnie

Zaczynać po 1 godzinie od
znieczulenia

Leczenie przeciwzakrzepowe
po operacji

Podać dożylnie 2 godz. przed
usunięciem cewnika lub 12
godzin po podaniu ostatniej
dawki

background image

Steroidy anaboliczne

Zapobiegają pooperacyjnemu 
zahamowaniu osoczowej 
fibrynolizy

background image

Hirudyna: 

specyficzny inhibitor 

trombiny

Rekombinowana hirudyna (PEG-hirudyna):
• działa bez AT III,
• inaktywuje trombinę wolną i związaną,
• całkowicie blokuje powstawanie nowego skrzepu,
• nie wpływa na czynność płytek,
• nie jest wiązana przez białka osocza,
• nie kumuluje się w organizmie,
• wydalana z moczem w postaci czynnej,
• słabo immunizuje,
• przechodzi przez łożysko,
• dawkowanie: 0,2-0,4 mg/kg iv. co 24 h; p.S.C.. co 48h.

background image

Heparyna standardowa: 

działanie biologiczne

• inaktywuje osoczowe czynniki 

krzepnięcia: Xa, IXa, VIIa, XIIa,

• neutralizuje trombinę:  - w kompleksie z 

AT III, 

- poprzez II kofaktor heparyny,

• hamuje wywołaną przez trombinę 

aktywację czynnika V i VII, 

• przywraca ujemny ładunek śródbłonka 

naczyń 

background image

Heparyna standardowa: 

działanie biologiczne 

c.d.

• zwiększa przepuszczalność ściany 

naczyniowej,

• hamuje proliferację komórek mięśniówki 

gładkiej naczyń,

• zwiększa lokalne uwalnianie czynników 

wzrostu naczyń krwionośnych:  - FGF 
(czynnik wzrostu fibroblastów), - 
angiogeniny (czynnik wzrostowy 
komórek   endotelialnych)

background image

Inne właściwości heparyny



 Hamuje czynność płytek. Tę zdolność 

posiadają głównie
    heparyny wielkocząsteczkowe o małym 
powinowactwie 
    do AT III.
 Zwiększa przepuszczalność ściany 

naczyniowej.
  Hamuje proliferację komórek mięśniówki 

gładkiej naczyń.
  Może nasilać agregację płytek poprzez 

wchodzenie 
    w kontakt z błoną płytkową z następowym 
uruchomieniem
    przepływów wapnia wewnątrzpłytkowego 
    i zapoczątkowaniem wielu procesów m.in. 
uczynnienia
    przemiany prostaglandyn (zaobserwowano 
zahamowanie
    agregacji indukowanej heparyną po 
zastosowaniu
    inhibitorów cyklooksygenazy).

background image

Inne właściwości heparyny  c.d.



Zwiększa aktywność lipazy 

lipoproteinowej LPL.
    Powinowactwo heparyny do LPL jest 
większe niż 
    do AT III
Obniża RR w tętnicy płucnej

  Zmniejsza lepkość krwi

  Hamuje kininogenezę (blokuje przejście 

trypsynogenu
    w trypsynę)
  Zapobiega uwalnianiu hydrolaz 

lizosomalnych 
    z komórek pęcherzykowych zmienionej 
zapalnie
    trzustki

background image

Po podaniu dożylnym 
heparyna wiąże się z wieloma 
białkami surowicy:

• glikoproteiną bogatą w histydynę,
• czynnikiem płytkowym 4,
•  fibronektyną,
• witronektyną,
• czynnikiem von Willebranda.

background image

Porównanie aktywności 

biologicznej różnych heparyn 

drobnocząsteczkowych

Okres
półtrwania

Heparyna
niskocząsteczk
owa LMWH

Nazwa
handlowa

Działanie (j.m.
anty-X a)

Działanie (j.m.
anty-II a)

Średnia masa

( daltony)

4 godz.

Enoxyparyna
sól sodowa 20
mg

Lovenox
Clexane
Klexane

2000 / 2 ml

520 / 0,2 ml

4206

4 godz.

Enoxyparyna
40 mg

Lovenox
Clexane
Klexane

4000 / 4 ml

1090 / 0,4 ml

4206

3,7 godz.

Nadroparyna
sól wapniowa
7500 j.m.

Fraxiparine

307 / 0,3 ml

860 / 0,3 ml

4519

background image

Odsetki przypadków żylnej 

choroby zakrzepowo- 

zatorowej 1957-1987 

• oddział chirurgiczny

31,5- 42,1% 

• oddział ortopedyczny 32,2- 60,7% 
• oddział onkologiczny

32,5- 44,9% 

• oddział chorób zakaźnych 26,7- 35,3% 
• oddział chorób wewnętrznych 26,1- 35,3% 

background image

Częstość występowania 

zakrzepicy żył 

głębokich

• Po uszkodzeniu rdzenia kręgowego 75- 80% 
• Po operacjach ortopedycznych 50- 80% 
• Na oddziałach ch.ogólnej

10- 33% 

• Na oddzialach urologicznych

20- 50% 

• Zabiegi przezcewkowe 10% 

background image

Zabiegi z powodu 

złamania kości udowej

• Dekstran 70 000 I.V. 1000 ml w dniu zabiegu 

500 ml w czasie i 500 ml po zabiegu), 
następnie 500 ml. codziennie przez 2-3 dni.
Wskazane przetoczenie Haptenu Dekstranu 1000
(100ml) dla związania przeciwciał 
przeciwdekstranowych. 

• Znieczulenie nadoponowe + pończochy 

przeciwzatorowe T.E.D. o stopniowanym ucisku 
lub 

• Aparat do ciśnieniowego masażu nóg 

(sequential compression device)

background image

Stopień

Częstość występowania powikłań w %

zagrożenia zakrzepicą

Zakrzepica

żył goleni

Zakrzepica żył

proksymalnych

Śmiertelny

zator

tętnicy płucnej

Duże zagrożenie:

 wiek > 40 lat,

 w wywiadzie żylna choroba zakrzepowo-

zatorowa lub trombofilia,

 większe zabiegi w chorobie nowotworo-

wej,

 duże zabiegi ortopedyczne na kończynach

dolnych.

40-80%

10-30%

1-5%

Umiarkowane zagrożenie:

 zabiegi operacyjne trwające powyżej 30

minut,

 wiek > 40 lat,

 u kobiet <40 r.ż. przyjmujących doustne
    środki antykoncepcyjne

10-40%

2-10%

0.1-0.7%

Małe zagrożenie:

 zabiegi operacyjne u chorych <40 r.ż. bez

dodatkowych czynników ryzyka,

 zabiegi operacyjne trwające < 30 min u

chorych > 40 r.ż. bez dodatkowych czynni-
ków ryzyka

< 10%

< 1%

< 0.01%

background image

Zagrożenie zakrzepowe

Ginekologia

Położnictwo

DUŻE

 przebyta choroba

zakrzepowo-zatorowa,

 wiek> 60 lat,

 choroba nowotworowa

 przebyta choroba

zakrzepowo-zatorowa,

 trombofilia

UMIARKOWANE

większe zabiegi operacyjne
u kobiet w wieku > 40 r.ż. lub
< 40 r.ż. przyjmujących środki
antykoncepcyjne

 wiek > 40 r.ż

MAŁE

 zabiegi operacyjne u kobiet

w wieku <40 lat bez dodat-
kowych czynników ryzyka

 zabiegi operacyjne trwające

<30 min. u kobiet w wieku
> 40 r.ż bez dodatkowych
czynników ryzyka

background image

Powikłania 

zakrzepowo-

zatorowe

background image

Małgorzata Złotorowicz

Klinika Anestezjologii i Intensywnej 

Terapii

Centrum Medyczne 

Kształcenia Podyplomowego

Warszawa

background image

Triada Virchowa

• zwolnienie przepływu krwi, 
• zmiany w śródbłonku naczyń,
• zmiany w układzie krzepnięcia 

krwi. 

background image

Czynniki ryzyka powikłań 

zakrzepowo-zatorowych u 

chorych chirurgicznych [1, 2]: 

1. Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa (żczz) w 

wywiadzie.

2. Choroby żył (żylaki kończyn dolnych).
3. Otyłość.
4. Wiek powyżej 40 lat.
5. Nowotwory złośliwe. 
6. Niewydolność krążenia. 
7. Zawał m.sercowego.
8. Ograniczenie aktywności ruchowej. 

background image

Czynniki ryzyka powikłań 

zakrzepowo-zatorowych u 

chorych chirurgicznych c.d.:

9. Leczenie estrogenami i progesteronem.
10. Nadpłytkowość. 
11. Zabieg operacyjny- rodzaj operacji i czas 

trwania.

12. Zakażenia pooperacyjne.
13. Ciąża, połóg.
14. Zespół nerczycowy.
15. Grupa krwi A [1,2].

background image

Czynniki ryzyka powikłań 

zakrzepowo-zatorowych u 

chorych chirurgicznych c.d.:

16. czynniki biochemiczne: 
a) trombofilie (niedobór AT III, białka C, białka 

S), 

b) dysfirbrynogenemia, 
c) obecność przeciwciał antyfosfolipidowych, 
d) obecność antykoagulantu tocznia.

background image

Odsetki przypadków żylnej 

choroby zakrzepowo- 

zatorowej 1957-1987 

• oddział chirurgiczny

31,5- 42,1% 

• oddział ortopedyczny 32,2- 60,7% 
• oddział onkologiczny

32,5- 44,9% 

• oddział chorób zakaźnych 26,7- 35,3% 
• oddział chorób wewnętrznych 26,1- 35,3% 

background image

Częstość występowania 

zakrzepicy żył 

głębokich

• Po uszkodzeniu rdzenia kręgowego 75- 80% 
• Po operacjach ortopedycznych 50- 80% 
• Na oddziałach ch.ogólnej

10- 33% 

• Na oddzialach urologicznych

20- 50% 

• Zabiegi przezcewkowe 10% 

background image

Metody fizykalne w 

profilaktyce powikłań 

zakrzepowo-zatorowych

1. Wczesne uruchomienie chorego, 
2. Poprawa odpływu żylnego z kończyn dolnych, 
a) pończochy elastyczne o stopniowym ucisku, 
b) powtarzający się ucisk pneumatyczny kończyn 

dolnych, 

c) pobudzenie mięśni goleni do skurczu za 

pomocą aparatu, który wytwarza co kilka 
sekund krótkotrwały impuls prądu stałego o 
małym natężeniu. 

background image

Heparyna standardowa: 

działanie biologiczne

• inaktywuje osoczowe czynniki 

krzepnięcia: Xa, IXa, VIIa, XIIa,

• neutralizuje trombinę:  - w kompleksie z 

AT III, 

- poprzez II kofaktor heparyny,

• hamuje wywołaną przez trombinę 

aktywację czynnika V i VII, 

• przywraca ujemny ładunek śródbłonka 

naczyń 

background image

Heparyna standardowa: 

działanie biologiczne 

c.d.

• zwiększa przepuszczalność ściany 

naczyniowej,

• hamuje proliferację komórek mięśniówki 

gładkiej naczyń,

• zwiększa lokalne uwalnianie czynników 

wzrostu naczyń krwionośnych:  - FGF 
(czynnik wzrostu fibroblastów), - 
angiogeniny (czynnik wzrostowy 
komórek   endotelialnych)

background image

Metody farmakologiczne w 

profilaktyce powikłań 

zakrzepowo-zatorowych

• heparyna:

drobnocząsteczkowa,

standardowa,

• dekstrany,
• doustne antykoagulanty,
• aspiryna, 
• mieszanina glikozaminoglikanów: 

( siarczan 

heparanu + siarczan dermatanu +  + heparyna 
drobnocząsteczkowa = LOMOPARAN),

• hirudyna

background image

Testy przesiewowe

• czas protrombinowy,
• czas kaolinowo-kefalinowy,
• czas trombinowy,
• fibrynogen,
• liczba płytek

background image

 Testy potwierdzające 

• D - dimery,
• monomery fibryny,
• AT III,

background image

Postępowanie zmniejszające 

możliwość powikłań 

po znieczuleniu przewodowym, jeśli 

chory otrzymywał heparynę

Profilaktyka
przeciwzakrzepowa

Postępowanie zmniejszające
możliwość powikłań

Heparyna niefrakcjonowana

Wykonać znieczulenie przed
podaniem pierwszej dawki
heparyny lub 4-6 godzin po
ostatniej dawce

Heparyna niskocząsteczkowa Wykonać znieczulenie przed

rozpoczęciem kuracji lub 12
godzin po ostatniej dawce

Aspiryna

Wykonać znieczulenie przed
rozpoczęciem kuracji lub 7-10
dni po ostatniej dawce

background image

Postępowanie zmniejszające 

możliwość powikłań 

po znieczuleniu przewodowym, jeśli 

chory otrzymywał heparynę c.d.

Przedoperacyjne leczenie
przeciwzakrzepowe lub
koagulopatia

Nie wykonywać znieczulenia

Antykoagulanty
śródoperacyjnie

Zaczynać po 1 godzinie od
znieczulenia

Leczenie przeciwzakrzepowe
po operacji

Podać dożylnie 2 godz. przed
usunięciem cewnika lub 12
godzin po podaniu ostatniej
dawki

background image

Hirudyna: 

specyficzny inhibitor 

trombiny

Rekombinowana hirudyna (PEG-hirudyna):
• działa bez AT III,
• inaktywuje trombinę wolną i związaną,
• całkowicie blokuje powstawanie nowego skrzepu,
• nie wpływa na czynność płytek,
• nie jest wiązana przez białka osocza,
• nie kumuluje się w organizmie,
• wydalana z moczem w postaci czynnej,
• słabo immunizuje,
• przechodzi przez łożysko,
• dawkowanie: 0,2-0,4 mg/kg iv. co 24 h; p.S.C.. co 48h.

background image

Zastosowanie LMWH

1. Profilaktyka powikłań zakrzepowo-

zatorowych:

• chirurgia ogólna,
• ortopedia,
• ginekologia,
• urologia,
• pacjenci internistyczni, neurologiczni,
• onkologia

background image

Zastosowanie LMWH 

c.d.

2. Hemodializa.
3. Pacjenci ze sztucznymi zastawkami, 

nie mogący przyjmować doustnych 
antykoagulantów.

4. Leczenie choroby zakrzepowo-

zatorowej.

5. Niektóre postacie DIC. 

background image

Steroidy anaboliczne

Zapobiegają pooperacyjnemu 
zahamowaniu osoczowej 
fibrynolizy

background image

Ogólne zasady 

profilaktyki żylnej 

choroby zakrzepowo-

zatorowej przy pomocy 

Clexane w dyscyplinach 

zabiegowych 

background image

Chorzy średniego ryzyka

 Chorzy 

wysokiego ryzyka

12 h przed operacją 

40 mg Clexane (4000 IU 

anty-Xa)

        podskórnie

2 h przed operacją 

20 mg Clexane (2000 IU anty-Xa)

     podskórnie 

Operacja

12 h po operacji 

40 mg Clexane podskórnie

 

  

22 do 24 h po operacji 

20 mg Clexane podskórnie

 

background image

Kontynuacja 

profilaktyki

Podskórne wstrzyknięcia 20 mg 

Clexane 

1 raz dziennie 

• do chwili objęcia pacjenta opieką 

ambulatoryjną lub dłużej,

• albo do uzyskania efektu 

antykoagulacyjnego doustnymi 
pochodnymi dikumarolu. 

background image

Rekomendowane 

dawkowanie Clexane w 

rozpoznanej zakrzepicy żył 

głębokich 

i w hemodializie

• rozpoznana zakrzepica żył 

głębokich:  1 mg/kg m.c. Clexana 
podskórnie,

• hemodializa:

1 mg/kg m.c. Clexane do 

zabiegu 

dializacyjnego.


Document Outline