Agencja
Bezpieczeństwa
Wewnętrznego
Agencja
Bezpieczeństwa
Wewnętrznego
Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego
jest służbą specjalną powołaną do
ochrony porządku konstytucyjnego
Rzeczpospolitej Polskiej.
Zakres zadań koncentruje się na ochronie
bezpieczeństwa wewnętrznego państwa i obywateli.
Jako służba specjalna podlega kontroli cywilnej:
działania nadzoruje Premier i kontroluje Sejm.
Status obowiązki i uprawnienia ABW określa Ustawa
z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa
Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu.
Zadania ABW
• Zasadniczym zadaniem Agencji Bezpieczeństwa
Wewnętrznego jest ochrona państwa przed
planowymi i zorganizowanymi działaniami, które
mogą stwarzać zagrożenie dla niepodległości lub
porządku konstytucyjnego Polski, zakłócić
funkcjonowanie struktur państwowych bądź narazić
na szwank podstawowe interesy kraju.
• Swoje obowiązki ABW wypełnia m.in. poprzez
uzyskiwanie, analizowanie i przetwarzanie informacji
o niebezpieczeństwach. Gotowe opracowania
przekazywane są właściwym organom
konstytucyjnym. Przy realizacji zadań Agencja
korzysta z uprawnień operacyjnych oraz
procesowych.
1. Zwalczanie
terroryzmu(1/2)
• Wydarzenia z 11 września 2001 roku oraz
zamachy w Madrycie i Londynie uzmysłowiły
nam wszystkim, jakim wyzwaniem dla państw,
organizacji międzynarodowych i obywateli
jest skuteczne przeciwstawienie się
zagrożeniom związanym z terroryzmem.
• W ocenie specjalistów, Polska nie jest
pierwszoplanowym celem dla organizacji
ekstremistycznych. Mimo to - z uwagi na
powagę zagadnienia i nieprzewidywalność
działań zamachowców - nie można wykluczyć
ataku na terytorium RP. Musimy liczyć się z
możliwością wrogich działań w związku z
udziałem w kampanii antyterrorystycznej oraz
operacjach NATO czy UE.
Zwalczanie
terroryzmu(2/2)
• Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego jest
ustawowo zobowiązana do rozpoznawania
zagrożeń terrorystycznych i zapobiegania aktom
terroru. Pozyskiwanie i analizowanie informacji
pozwala na ocenę źródeł i skali zjawiska,
wytypowanie grup potencjalnych zamachowców,
rozpoznanie ich planów i zaplecza logistycznego.
• Walka z terroryzmem wymaga ścisłej współpracy
z innymi służbami i instytucjami państwowymi
oraz organizacjami międzynarodowymi.
Skuteczną koordynację działań podejmowanych
przez jednostki odpowiedzialne za ochronę
antyterrorystyczną Polski ma zapewnić
powołane w ramach ABW Centrum
Antyterrorystyczne.
Centrum Antyterrorystyczne
ABW
• Naczelną funkcją Centrum
Antyterrorystycznego ABW jest
koordynacja – w zakresie analityczno-
informacyjnym – działań służb i
instytucji uczestniczących w
zabezpieczeniu kraju przed
zagrożeniami ze strony terroryzmu.
Centrum wypełnia funkcję
koordynacyjną poprzez realizację
następujących zadań:
• Wspomaganie procesów decyzyjnych w przypadku realnego
zagrożenia atakiem terrorystycznym. Koordynację
współdziałania służb odpowiedzialnych za zwalczanie
terroryzmu w zakresie działań operacyjno-rozpoznawczych.
• Wykonywanie czynności analityczno-informacyjnych.
• Udział w opracowywaniu i nowelizowaniu procedur
reagowania kryzysowego na wypadek ataku oraz
sporządzanie algorytmów działań przed zamachem.
• Monitoring zagranicznych mediów sympatyzujących z
terrorystami.
• Wspomaganie po ewentualnym zamachu terrorystycznym
działań służb i instytucji uczestniczących w ochronie
antyterrorystycznej Polski.
• Współpracę zagraniczną.
Współpraca zagraniczna
CAT
• Współpraca Centrum Antyterrorystycznego z
partnerami zagranicznymi jest prowadzona na
płaszczyźnie dwustronnej i wielostronnej. Obejmuje
przede wszystkim wymianę informacji, wspólną
analizę globalnych zagrożeń oraz dzielenie się
doświadczeniami i wiedzą.
• Warunkiem skuteczności europejskiego systemu
ochrony antyterrorystycznej jest szybkość wymiany
danych między podmiotami odpowiadającymi za
bezpieczeństwo państw członkowskich przed
terroryzmem. W związku z tym CAT kładzie
szczególny nacisk na uruchamianie i utrzymywanie
bezpośredniej, bezpiecznej łączności z centrami
antyterrorystycznymi na świecie.
Cyberterroryzm (1/3)
• Cyberterroryzmem określamy wykorzystywanie
zdobyczy technologii informacyjnej w celu
wyrządzenia szkody.
• Wysoki poziom rozwoju technologicznego
przyczynia się do poprawy zarządzania wieloma
sferami życia politycznego, społecznego i
gospodarczego, ale jednocześnie uzależnia
państwo od sprawności i bezpieczeństwa
infrastruktury krytycznej.
• Atak na jeden z elementów systemu może zakłócić
funkcjonowanie pozostałych („efekt domina”),
ponieważ są one ściśle ze sobą powiązane.
Cyberterroryzm (2/3)
Najpoważniejszym źródłem zagrożeń dla sieci
teleinformatycznych – obok niedoskonałości
rozwiązań technicznych – są celowe
działania. Mogą przyjmować formę:
• zakłócenia działania systemów;
• nieupoważnionego wprowadzania lub
kopiowania danych;
• łamania zabezpieczeń, co pozwala na
przejęcie kontroli nad poszczególnymi
elementami infrastruktury (np. na wypadek
wojny).
Cyberterroryzm (3/3)
• Po tę ostatnią metodę mogą sięgać służby
specjalne nieprzyjaźnie nastawionych państw
oraz organizacje terrorystyczne. Z kolei grupy
przestępczości zorganizowanej mogą być
zainteresowane wykradaniem danych lub
dokonywaniem nieupoważnionych zmian np.:
systemach i sieciach instytucji finansowych.
• Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego jest
odpowiedzialna za zapewnienie ochrony
kluczowych systemów i sieci teleinformatycznych
państwa. W tym celu w strukturach ABW
powołano Rządowy Zespół Reagowania na
Incydenty Komputerowe
Cele ataków
Cyberterroryzm staje się coraz bardziej popularnym
narzędziem walki politycznej i ideologicznej.
Podstawowym celem ataków cyberterrorystycznych mogą być
systemy zapewniające prawidłowe funkcjonowanie:
• administracji państwowej;
• bezpieczeństwa wewnętrznego;
• obrony narodowej;
• łączności i telekomunikacji;
• zaopatrzenia w energię;
• zaopatrzenia w wodę;
• sieci finansowych;
• ratownictwa.
2. Kontrwywiad(1/2)
• Do zadań kontrwywiadowczych należy
neutralizowanie aktywności obcych służb
wywiadowczych i przeciwdziałanie
szpiegostwu. Polska, ze względu na swoje
położenie geopolityczne oraz przynależność do
NATO i UE, jest przedmiotem zainteresowania
obcych służb specjalnych.
• Wywiady dążą do zdobycia informacji niejawnych,
kamuflowania swoich działań i typowania
współpracowników. Podejmują próby uzyskania
wiedzy na temat polityków, systemu obronnego
państwa, infrastruktury krytycznej, strategicznych
podmiotów gospodarczych oraz ośrodków naukowo-
technicznych.
Kontrwywiad(2/2)
• Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego odpowiada za
ochronę kontrwywiadowczą kraju. W ramach profilaktyki,
od wielu lat, prowadzi działalność edukacyjną, która ma
na celu m.in. uświadomienie urzędnikom państwowym
skali zagrożenia. Ze względu na niejawny charakter
pracy obcych służb specjalnych najcenniejsze informacje
na ich temat pozyskiwane są w drodze kontroli
operacyjnej oraz działań operacyjno-rozpoznawczych.
• Informacje o posunięciach kontrwywiadu jedynie w
nielicznych przypadkach mogą być podawane do
szerszej wiadomości. Jednak to skuteczna praca
kontrwywiadu i jego zdolność do neutralizacji prób
zdobywania najściślej strzeżonych i wrażliwych
informacji, niejednokrotnie także obecnie decyduje o
niezakłóconym rozwoju i sukcesach gospodarczych
państwa.
Zadania związane z kontrwywiadowczą ochroną kraju
obejmują z jednej strony ochronę podmiotów, które mogą
stanowić przedmiot zainteresowania obcych służb
wywiadowczych, z drugiej zaś – monitorowanie działań
podejmowanych przez te służby na terytorium RP, w
szczególności w celu wykrycia i zneutralizowania prób
uzyskiwania informacji metodami niezgodnymi z prawem.
Może się to odbywać m.in. poprzez:
próby nawiązania kontaktu z urzędnikami państwowymi;
próby uzyskania informacji objętych klauzulą tajności;
próby pozyskania technologii i towarów podwójnego
zastosowania;
działania w sferze gospodarczej (w szczególności w
sektorze energetycznym), które mogą zagrażać podstawom
ekonomicznym RP.
Ochrona kontrwywiadowcza kraju
3. Przeciwdziałanie proliferacji
broni masowego
rażenia(1/2)
• Proliferacja jest to rozprzestrzenianie broni
masowego rażenia (BMR) oraz środków jej
przenoszenia do tzw. krajów ryzyka. Przedmiotem
proliferacji są także materiały, surowce, urządzenia i
wiedza, które mogą mieć podwójne zastosowanie tzn.
zarówno w sektorze cywilnym jak i wojskowym.
• Polska od wielu lat jest aktywnym uczestnikiem
porozumień, konwencji i reżimów kontrolnych w
zakresie nieproliferacji oraz kontroli obrotu towarami i
technologiami podwójnego zastosowania. Warunkiem
efektywnego przeciwdziałania temu zagrożeniu jest
międzynarodowa współpraca m.in. służb specjalnych.
Przeciwdziałanie proliferacji
broni masowego rażenia(2/2)
• Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego jest jedną z
instytucji opiniujących wnioski o wydanie zezwolenia
na międzynarodowy obrót towarami podwójnego
zastosowania. Agencja może zainicjować wszczęcie
kontroli u przedsiębiorcy, jak również wystąpić o
cofnięcie lub zmianę zakresu zezwolenia na obrót.
• Ponadto ABW jest jedyną w Polsce służbą specjalną
o uprawnieniach śledczych, która ma ustawowy
obowiązek rozpoznawania, przeciwdziałania i
zwalczania przestępstw związanych z proliferacją. W
realizacji tych zadań współpracuje przede wszystkim
ze: służbą celną, strażą graniczną i innymi służbami
specjalnymi RP.
4. Zwalczanie przestępstw
ekonomicznych(1/2)
• We współczesnym świecie w coraz większym
stopniu o międzynarodowej pozycji państwa
decydują czynniki ekonomiczne. Sprawność i
efektywność gospodarki ma duże znaczenie
dla kwestii związanych z bezpieczeństwem.
• Swoboda przepływu osób, towarów i kapitału w
obrębie Unii Europejskiej, globalizacja wzajemnych
współzależności oraz liberalizacja rynków korzystnie
wpływają na możliwości rozwoju. Równocześnie
zwiększa się ryzyko wystąpienia negatywnych
zjawisk. Nakładają się na to celowe działania
obcych państw, które dążą do poprawienia własnej
konkurencyjności w obrocie międzynarodowym.
Zwalczanie przestępstw
ekonomicznych(2/2)
• Szczególne zagrożenie dla bezpieczeństwa
ekonomicznego państwa stanowią defraudacje
środków publicznych czy oszustwa podatkowe.
Jednym z przejawów przestępczej działalności w
sferze biznesu jest „pranie brudnych pieniędzy”.
Wiarygodność Polski na arenie międzynarodowej
określa m.in. właściwa absorpcja funduszy unijnych.
• Gwarancją prawidłowego funkcjonowania gospodarki
jest stały dostęp do surowców strategicznych takich,
jak gaz i ropa.
• ABW zajmuje się rozpoznawaniem i zwalczaniem
przestępstw ekonomicznych. Współpracuje przy tym z
innymi instytucjami i służbami państwowym. Aktywnie
uczestniczy w działaniach, które mają na celu
poprawę bezpieczeństwa energetycznego kraju.
Oszustwa podatkowe
• W ramach przestępstw podatkowych
największe szkody finansowe w budżecie
państwa powodowane są poprzez przemyt do
Polski towarów bez naliczania należnego
podatku akcyzowego oraz wyłudzenia
zwrotów podatku od towarów i usług.
• Akcyza i VAT stanowią główne źródło
przychodów budżetu państwa. Z tego właśnie
powodu nieprawidłowości w ich uzyskiwaniu
znajdują się w zakresie kompetencji Agencji
Bezpieczeństwa Wewnętrznego.
Przemyt towarów
akcyzowych
• Przemyt jest to przemieszczenie towarów pomiędzy
państwami z pominięciem opłat celnych, akcyzy,
podatku VAT i innych należności wobec państwa, na
którego terytorium wwieziono towar.
• Na teren RP w sposób nielegalny trafiają produkty
przede wszystkim ze Wschodu. Z kolei z naszego kraju
przemyt odbywa się głównie do państw UE. Z powodu
wysokich stawek podatku akcyzowego opłacalny jest
przemyt następujących towarów: wyrobów
tytoniowych, alkoholowych i paliw płynnych. Zajmują
się nim pojedyncze osoby, tzw. "mrówki" oraz
zorganizowane grupy. W obu przypadkach może
dochodzić do korumpowania funkcjonariuszy
administracji celnej, którzy w zamian za korzyści
finansowe umożliwiają prowadzenie procederu
przemytniczego.
Wyłudzenia zwrotów podatku
VAT
Wyłudzenia zwrotów podatku VAT najczęściej występują przy:
• wprowadzaniu do obrotu gospodarczego faktur, które
dokumentują fikcyjne zdarzenia gospodarcze lub zawierają
znacząco zawyżoną cenę towaru lub usługi;
• fikcyjnym eksporcie towarów, polegającym na poświadczeniu
nieprawdy w dokumentach celnych lub podrobieniu
dokumentów wywozowych.
W handlu wewnątrz unijnym kraje członkowskie obowiązują
przepisy Wspólnotowego Kodeksu Celnego. Po akcesji także w
Polsce pojawił się problem wyłudzeń zwrotów podatku VAT z
transakcji, które odbywają się w oparciu o Administracyjne
Dokumenty Towarzyszące (ADT). Wyłudzenia VAT wewnątrz UE
odbywają się najczęściej w ramach tzw. „karuzeli podatkowej",
która polega na wielokrotnym eksporcie i ponownym imporcie
tych samych towarów za pośrednictwem złożonego łańcucha
dostaw. Charakter przestępstw „karuzelowych" wymaga ścisłej
współpracy i wymiany informacji ze służbami partnerskimi
państw Unii Europejskiej.
Bezpieczeństwo
energetyczne(1/2)
• Polska gospodarka większość swojego
zapotrzebowania na gaz i ropę musi zaspakajać
poprzez import.
• Z punktu widzenia bezpieczeństwa energetycznego
ważne jest, aby zdywersyfikować źródła pozyskania
tych surowców przy akceptowalnym poziomie ich
cen. Daje to możliwość zmiany kierunku dostaw na
wypadek jakichkolwiek problemów któregoś z
eksporterów. Należy także zwiększać poziom
rezerw, które będzie można uruchomić w razie
kryzysu. Wymaga to zbudowania dobrze
rozwiniętej infrastruktury do odbioru i przerobu
surowców energetycznych.
Bezpieczeństwo
energetyczne(2/2)
•
Istotnym elementem bezpieczeństwa energetycznego
RP jest współpraca z innymi państwami Unii
Europejskiej. Wypracowanie wspólnej polityki w tej
sferze korzystnie wpłynęłoby na sytuację naszego kraju.
•
Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego dąży do
rozpoznawania negatywnych zjawisk wpływających na
funkcjonowanie krajowego sektora energetycznego.
Dotyczy to zwłaszcza wszelkich zagrożeń i
nieprawidłowości występujących w sferze
międzynarodowego lub krajowego obrotu surowcami
energetycznymi oraz ich wydobywania i przetwarzania.
ABW uczestniczy też w opiniowaniu aktów prawnych,
które dotyczą regulacji międzynarodowych, a mogą
podnieść poziom bezpieczeństwa energetycznego
Polski.
W celu rozpoznawania i wykrywania
przestępstw godzących w ekonomiczne
podstawy państwa Agencja Bezpieczeństwa
Wewnętrznego prowadzi stałą współpracę z
innymi służbami i instytucjami. Są to m.in.:
(1/2)
• Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji – przy
opiniowaniu koncesji uprawniających do prowadzenia działalności
gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami
wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o
przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym;
• - Ministerstwo Gospodarki – w ramach międzyresortowego zespołu
opiniującego wnioski przedsiębiorców o wydanie zezwoleń na
międzynarodowy obrót towarami o znaczeniu strategicznym dla
bezpieczeństwa państwa;
• - jednostki podległe Komendantowi Głównemu Policji (m.in.
Komenda Stołeczna Policji, Centralne Biuro Śledcze, Biuro Spraw
Wewnętrznych), a także jednostki podległe Komendantowi
Głównemu Straży Granicznej (m.in. Nadwiślański Oddział Straży
Granicznej, Zarząd Graniczny KG SG, Zarząd Operacyjno-Śledczy
KG SG) – w zakresie rozpoznawania i zwalczania działalności
międzynarodowych zorganizowanych grup przestępczych
zajmujących się m.in. przemytem i handlem narkotykami czy
bronią palną;
W celu rozpoznawania i wykrywania
przestępstw godzących w ekonomiczne
podstawy państwa Agencja Bezpieczeństwa
Wewnętrznego prowadzi stałą współpracę z
innymi służbami i instytucjami. Są to m.in.:
(2/2)
• - Ministerstwo Skarbu Państwa – w zakresie monitorowania
procesów przekształceń własnościowych instytucji finansowych,
których akcje lub udziały stanowią własność Skarbu Państwa;
• - organy kontroli skarbowej – w zakresie dokumentowania
działalności firm nie uiszczających należnych podatków, w tym
dokonujących wyłudzeń podatku VAT;
• - odpowiednie komórki Izb Celnych oraz regionalne oddziały
Straży Granicznej – w zakresie zwalczania przemytu towarów i
korupcji funkcjonariuszy;
• - Giełda Papierów Wartościowych i Komisja Nadzoru
Finansowego – w zakresie monitorowania rynku akcji, obligacji
czy instrumentów pochodnych (kontrakty terminowe, warranty,
opcje).
• Ponadto ABW prowadzi stałą współpracę z przedstawicielami
służb partnerskich za granicą, tj. służb specjalnych, policyjnych
i celnych. Skupia się ona przede wszystkim na wymianie
informacji oraz kontaktach eksperckich.
5. Zwalczanie przestępczości
zorganizowanej
• Głównymi obszarami działania polskich grup
przestępczych są: produkcja, przemyt i handel
narkotykami, handel bronią, przemyt towarów
akcyzowych (m.in. alkohol, papierosy, paliwa płynne),
hazard, wymuszanie haraczy, napady rabunkowe i
porwania dla okupu.
• Zorganizowana przestępczość szczególnie szybko
odnajduje się i rozprzestrzenia w środowisku nowych
technologii. Za pośrednictwem Internetu dochodzi do
ataków na systemy komputerowe, kradzieży danych i
środków finansowych.
• ABW zajmuje się rozpoznawaniem struktur, przedsięwzięć
i metod działania przestępczości zorganizowanej. Z uwagi
na międzynarodowy charakter funkcjonowania tych grup
prowadzona jest stała współpraca ze służbami
specjalnymi, policyjnymi i celnymi innych państw.
ABW uprawniona jest do zwalczania
nielegalnego międzynarodowego obrotu
środkami odurzającymi i substancjami
psychotropowymi.
Największym zainteresowaniem wśród polskich
grup przestępczych cieszy się:
•
(produkcja, obrót, przemyt);
•
(przemyt);
•
(przemyt).
•
Produkcja i obrót bronią
(1/3)
• Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego zajmuje
się rozpoznawaniem i zwalczaniem przestępstw
związanych z niezgodną z prawem produkcją oraz
międzynarodowym obrotem sprzętem wojskowym
i uzbrojeniem
• Działania mają na celu eliminację możliwości
pozyskiwania na terenie Polski broni przez
państwa objęte embargiem, międzynarodowe
grupy przestępcze oraz organizacje
terrorystyczne. Aspekt kryminalny (np. nielegalny
handel pojedynczymi egzemplarzami broni)
pozostaje w zakresie kompetencji innych służb,
przede wszystkim Policji
Produkcja i obrót bronią
(2/3)
• Najczęściej występującymi przestępstwami w zakresie
produkcji, obrotu bronią i sprzętem wojskowym jest:
• prowadzenie działalności gospodarczej bez koncesji lub
niezgodnie z warunkami określonymi w koncesji MSWiA;
• obrót z zagranicą bez zezwolenia lub niezgodnie z zakresem
określonym w udzielonym zezwoleniu np.: przekazanie towaru
innemu odbiorcy niż zadeklarowany we wniosku (tzw. zmiana
końcowego użytkownika) lub eksport większych ilości
uzbrojenia niż zadeklarowany w dokumentacji wywozowej;
• fałszowanie dokumentacji w zakładach produkujących broń lub
jej elementy w celu ukrycia „wygospodarowanych nadwyżek";
• współdziałanie polskich obywateli z międzynarodowymi
handlarzami bronią w celu pozyskania i dostarczenia sprzętu
wojskowego do organizacji lub państw objętych
międzynarodowymi sankcjami;
• nielegalne doradztwo lub pośrednictwo w zawieraniu umów na
handel bronią i amunicją na rynkach państw trzecich.
Produkcja i obrót bronią
(3/3)
• ABW, obok Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i
Administracji oraz Ministerstwa Gospodarki, odgrywa
istotną rolę w polskim systemie kontroli sektora przemysłu
zbrojeniowego. Agencja jest jednym z organów opiniujących
wnioski przedsiębiorców o udzielenie koncesji MSWiA, która
uprawnia do wytwarzania oraz obrotu materiałami
wybuchowymi, bronią i amunicją.
• ABW zajmuje się również szeroko rozumianą ochroną
przemysłu zbrojeniowego w Polsce np. zabezpieczaniem
prac badawczo-rozwojowych, przeciwdziałaniem
nieprawidłowościom występującym w procedurach
prywatyzacyjnych lub przetargach na dostawy sprzętu
wojskowego i uzbrojenia np. korupcja urzędników
państwowych odpowiedzialnych za prawidłowy przebieg
tych procesów.
6. Zwalczanie korupcji(1/2)
• Uzależnianie decyzji politycznych,
społecznych oraz gospodarczych od
korzyści osobistych wypacza mechanizmy
funkcjonowania demokracji i wolnego
rynku. Stwarza to istotne zagrożenie dla
porządku konstytucyjnego i ładu
ekonomicznego RP.
• Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego jest
zobowiązana do zwalczania korupcji w
przypadkach, gdy zjawisko to – ze względu na
skalę, osobę sprawcy lub przedmiot decyzji –
może godzić w bezpieczeństwo państwa.
Zwalczanie korupcji(2/2)
Do konsekwencji korupcji należy zaliczyć:
• zakłócenie procesów decyzyjnych w państwie;
• zakłócenie funkcjonowania mechanizmów rynkowych;
• deformowanie struktury wydatków publicznych;
• obniżanie dochodów państwa z uwagi na nieewidencjonowany przepływ
pieniędzy;
• zakłócenie funkcjonowania organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości;
• zakłócenie procedur sprawdzeniowych i kontrolnych, odnoszących się do
różnych sfer: poczynając od kontroli celnych i skarbowych, aż po wydawanie
różnego rodzaju zaświadczeń i poświadczeń oraz przyznawanie koncesji;
• podważenie zaufania obywatela do państwa i prawa;
• obniżenie wiarygodności państwa na arenie międzynarodowej.
Na wystąpienie korupcji o dużej skali najbardziej narażone są takie obszary jak:
procesy prywatyzacyjne, gospodarowanie majątkiem publicznym, działalność
funduszy celowych agencji, udzielanie zamówień publicznych, udzielanie
koncesji, działalność administracji skarbowej, służb celnych, organów
nadzoru i inspekcji oraz organów wymiaru sprawiedliwości.
Tarcza antykorupcyjna
W 2008 r. w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów została opracowana
koncepcja „tarczy antykorupcyjnej”.
Celem projektu jest stworzenie mechanizmów zapobiegawczych, które
mają zmniejszyć zagrożenie korupcją w dwóch obszarach:
• - prywatyzacji majątku Skarbu Państwa
• - zamówień publicznych
Działania podejmowane w ramach „tarczy antykorupcyjnej” koordynuje
KPRM. W realizację tego programu, obok właściwych resortów,
zaangażowana jest m.in. Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego.
Istotą „tarczy” jest profilaktyka. W tym celu funkcjonariusze jednostek
zaangażowanych w projekt m.in.:
• - prowadzą śledztwa i dochodzenia – w oparciu o materiały uzyskane
w toku pracy operacyjno-rozpoznawczej – dotyczące nieprawidłowości
w prywatyzowanych podmiotach i w przetargach publicznych;
• - przedstawiają właściwym odbiorcom zewnętrznym informacje na
temat zagrożeń w obszarach objętych tarczą;
• - prowadzą specjalistyczne szkolenia dla urzędników i pełnomocników
ochrony w instytucjach państwowych.
7. Ochrona informacji
niejawnych(1/3)
• Agencja Bezpieczeństwa
Wewnętrznego odpowiada za
zapewnienie właściwej ochrony
informacji niejawnych, zwłaszcza
oznaczonych klauzulą „tajne” i
„ściśle tajne”.
Ochrona informacji
niejawnych(2/3)
• Ustawa z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych
zawiera określone zasady, rodzaje i sposób przeprowadzania
postępowań sprawdzających oraz procedury ochrony fizycznej i
teleinformatycznej. System ochrony informacji niejawnych jest
oparty na kilku podstawowych zasadach, które są wiążące
niezależnie od zmian wprowadzanych w rozwiązaniach
szczegółowych.
• Zadanie niektórym informacjom niejawnym klauzuli „tajne” lub
„ściśle tajne” wynika z konieczności ochrony przed poważną lub
wyjątkowo poważną szkodą dla Rzeczypospolitej Polskiej. Dostęp
do tego typu danych mogą uzyskać wyłącznie ludzie godni
zaufania i odpowiednio sprawdzeni. Jeśli zostaną ujawnione
informacje, że osoba posiadająca poświadczenie bezpieczeństwa,
nie daje rękojmi zachowania tajemnicy, ABW (lub pełnomocnik
ochrony jednostki organizacyjnej, w której ta osoba jest
zatrudniona) przeprowadza wobec niej kontrolne postępowanie
sprawdzające. Instytucje i firmy, które są w posiadaniu informacji
niejawnych, podlegają kontroli w zakresie ich ochrony. Agencja,
aby zapewnić prawidłowe działanie systemu, ściśle współpracuje
z pionami ochrony w poszczególnych podmiotach.
Ochrona informacji
niejawnych(3/3)
• W ramach współpracy międzynarodowej Polska
musi zapewnić jednolity stopień bezpieczeństwa
informacji klasyfikowanych, które są wymieniane z
zagranicznymi partnerami. Taką gwarancję dają
umowy dwustronne oraz regulacje organizacji
międzynarodowych, których Polska jest członkiem.
Szef ABW pełni funkcję krajowej władzy
bezpieczeństwa w stosunkach międzynarodowych,
tzn. odpowiada za wdrażanie uzgodnionych zasad i
środków ochrony informacji niejawnych.
• Od dnia 2 stycznia 2011 r. Szef ABW pełni funkcję
krajowej władzy bezpieczeństwa. W sferze
wojskowej funkcję tę Szef ABW pełni za
pośrednictwem Szefa SKW.
Szef Agencji Bezpieczeństwa
Wewnętrznego w stosunkach
międzynarodowych pełni funkcję
krajowej władzy bezpieczeństwa w
sferze cywilnej oraz w sferze
wojskowej – za pośrednictwem Szefa
SKW.
Do głównych zadań ABW w zakresie krajowej
władzy bezpieczeństwa w sferze cywilnej
oraz w sferze wojskowej należy:
• zapewnienie bezpieczeństwa informacji niejawnych
międzynarodowych przechowywanych przez instytucje publiczne i
inne jednostki organizacyjne, zarówno w kraju, jak i za granicą;
• przeprowadzanie okresowych kontroli stanu zabezpieczenia
informacji klasyfikowanych międzynarodowych we wszystkich
instytucjach cywilnych i wojskowych;
• wydawanie zgody na ustanowienie (lub likwidację) Kancelarii
Tajnych Międzynarodowych;
• współpraca z właściwymi organami bezpieczeństwa struktur
międzynarodowych;
• przeprowadzanie czynności sprawdzeniowych w stosunku do
podmiotów prowadzących działalność gospodarczą i inną,
ubiegających się o uzyskanie kontraktu niejawnego NATO lub UE;
• nadzór nad prawidłowym funkcjonowaniem systemów
informatycznych przetwarzających informacje niejawne
międzynarodowe.
8. Analizy i informacje(1/3)
• Prowadzenie pracy analityczno-informacyjnej
jest nieodłączną częścią działalności każdej
służby specjalnej.
• Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego spełnia rolę
wyspecjalizowanego ośrodka informacyjno-
analitycznego. Realizuje zadania wynikające z
bieżącego zapotrzebowania Rządu RP.
• Agencja jest zobligowana do uzyskiwania,
analizowania i przetwarzania wszelkich informacji
mogących mieć istotne znaczenie dla ochrony
bezpieczeństwa wewnętrznego państwa i jego
porządku konstytucyjnego. Szef ABW przekazuje je
Prezydentowi Rzeczpospolitej Polskiej, Prezesowi
Rady Ministrów, a także – zgodnie z kompetencjami
– właściwym ministrom.
Analizy i informacje(2/3)
Opracowywane przez ABW materiały mają formę
raportów, informacji sygnalnych, analiz oraz
biuletynów tematycznych i poświęcone są takim
zjawiskom, jak:
• szpiegostwo;
• terroryzm i ekstremizmy polityczne;
• zagrożenia dla podstaw ekonomicznych państwa;
• korupcja osób pełniących funkcje publiczne.
W celu rozpoznawania charakteru i źródeł potencjalnych
zagrożeń dla bezpieczeństwa państwa prowadzony
jest szeroki monitoring przede wszystkim otwartych
źródeł informacji.
Analizy i informacje(3/3)
• Ponadto Agencja ma ustawowe uprawnienia do
stosowania środków operacyjno-rozpoznawczych, w
tym do korzystania z osobowych źródeł informacji,
prowadzenia obserwacji pośredniej i bezpośredniej,
kontroli treści korespondencji i zawartości
przesyłek oraz prowadzenia podsłuchu
telefonicznego i teleinformatycznego. Środki te
mają szczególne znaczenie przy wyprzedzającym
rozpoznawaniu prowadzonych w tajemnicy działań,
podejmowanych m.in.: przez obce służby
wywiadowcze czy organizacje terrorystyczne.
• Coraz większe znaczenie mają informacje
przekazywane przez partnerów zagranicznych w
ramach współpracy bilateralnej (dwustronnej) lub
multilateralnej (wielostronnej).
Obszar działania
• Działalność ABW poza granicami
Rzeczypospolitej Polskiej może
być prowadzona w związku z jej
działalnością na terytorium
państwa wyłącznie w zakresie
realizacji zadań określonych w
ustawie. Prezes Rady Ministrów
określa kierunki działania
Agencji w drodze wytycznych.
Funkcjonariuszom Agencji
Bezpieczeństwa Wewnętrznego
przysługują uprawnienia takie jak:(1/2)
•
legitymowania osób w celu ustalenia tożsamości;
•
zatrzymywania osób w trybie i w wypadkach
określonych w przepisach kodeksu postępowania
karnego;
•
przeszukania osób i pomieszczeń w trybie i w
wypadkach określonych w przepisach kodeksu
postępowania karnego i innych ustawach;
•
dokonywania kontroli osobistej, a także
przeglądania zawartości bagaży i sprawdzania
ładunku w portach i na dworcach, w środkach
transportu lądowego, powietrznego i wodnego w
razie istnienia uzasadnionego podejrzenia
popełnienia czynu zabronionego pod groźbą kary;
Funkcjonariuszom Agencji Bezpieczeństwa
Wewnętrznego przysługują uprawnienia
takie jak:(2/2)
•
obserwowania i rejestrowania z użyciem środków
technicznych obrazu zdarzeń i dźwięku towarzyszącego tym
zdarzeniom w miejscach publicznych;
•
żądania niezbędnej pomocy od instytucji państwowych,
organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego
oraz przedsiębiorców prowadzących działalność w dziedzinie
użyteczności publicznej (wymienione instytucje, organy i
przedsiębiorcy są obowiązani, w zakresie swojego działania,
do udzielenia tej pomocy w związku z obowiązującymi
przepisami prawa);
•
zwracania się o niezbędną pomoc do innych niż wyżej
wymienieni przedsiębiorców, jednostek organizacyjnych i
organizacji społecznych, jak również zwracania się w
nagłych wypadkach do każdej osoby o udzielenie doraźnej
pomocy w ramach obowiązujących przepisów prawa.
•
mogą oni również stosować fizyczne, techniczne i chemiczne
środki przymusu bezpośredniego, służące do obezwładniania
bądź konwojowania osób oraz do zatrzymywania pojazdów
•
mają oni również prawo użycia broni palnej
Profilaktyka(1/2)
• Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego
prowadzi działania profilaktyczne, których
celem jest zapewnienie ochrony szczególnie
wrażliwym sferom funkcjonowania państwa i
gospodarki. Na szeroko rozumianą prewencję
składają się systemy opiniowania i
certyfikowania oraz programy szkoleń.
• ABW prowadzi postępowania sprawdzające wobec
osób i podmiotów, które chcą uzyskać dostęp do
informacji objętych klauzulą niejawności z uwagi na
obszar, do którego się odnoszą. Zadaniem Agencji
jest umożliwienie dostępu do takich informacji
jedynie osobom dającym rękojmię zachowania
tajemnicy.
Profilaktyka(2/2)
• Agencja ma uprawnienia do monitorowania
importu towarów i technologii podwójnego
zastosowania. Szef ABW uczestniczy w systemie
opiniowania transakcji handlowych na towary o
znaczeniu strategicznym, które są zawierane przez
polskie firmy lub mają miejsce na terytorium RP.
• ABW sprawdza również cudzoziemców, którzy
starają się o nadanie obywatelstwa polskiego,
statusu uchodźcy, udzielenie azylu politycznego
lub o pozwolenie na zamieszkanie. Ponadto
realizuje projekty poświęcone ochronie
infrastruktury krytycznej ze szczególnym
uwzględnieniem cyberprzestrzeni RP.
Stan wyjątkowy
USTAWA
z dnia 21 czerwca 2002 r.
o stanie wyjątkowym.
(Dz. U. z dnia 20 lipca 2002 r.)
Art. 17.4. Wojewoda, wszczyna postępowanie w sprawie
odosobnienia( danej osoby) na wniosek właściwych organów tj. Agencji
Bezpieczeństwa Wewnętrznego,.
Art. 19. 1. W czasie stanu wyjątkowego na wezwanie m.in Agencji
Bezpieczeństwa Wewnętrznego, osoba mająca ukończone 17 lat jest
obowiązana do udziału, we wskazanym miejscu, w rozmowie
ostrzegawczej. Wezwanie to może być przekazane w dowolnej
udokumentowanej formie.
W czasie stanu wyjątkowego gdy zachodzi uzasadnione podejrzenie, że
dana osoba pozostając na wolności będzie prowadziła działalność
zagrażającą konstytucyjnemu ustrojowi państwa, bezpieczeństwu
obywateli lub porządkowi publicznemu należy ją odosobnić dla
zapobieżenia popełnienia czynu karalnego lub uniemożliwienia ucieczki po
jego popełnieniu.
Odosobniona może być nie tylko osoba mająca ukończone 18 lat ale
również osoba, która ukończyła 17 lat, jeżeli przeprowadzona uprzednio z
nią rozmowa ostrzegawcza okazała się nieskuteczna.
Stan wojenny- ABW
• Art. 20. 1. W czasie stanu wojennego w
przypadku osób, których działalność zagraża
bezpieczeństwu lub obronności państwa,
można dokonać przeszukania tych osób lub
przeszukania ich mieszkania, a także zajęcia
przedmiotów wykorzystywanych do
prowadzenia tej działalności.
• przeszukania innych pomieszczeń,
pojazdów, statków powietrznych oraz
jednostek pływających
Stan wyjątkowy
• Art. 20. 1. W czasie stanu wyjątkowego może być
wprowadzona:1) cenzura prewencyjna środków społecznego
przekazu obejmująca materiały prasowe
• 2) kontrola zawartości przesyłek, listów, paczek i przekazów
przekazywanych w ramach usług pocztowych o charakterze
powszechnym lub usług kurierskich,
• 3) kontrola treści korespondencji telekomunikacyjnej i
rozmów telefonicznych lub sygnałów przesyłanych w
sieciach telekomunikacyjnych,
• 4) emisja sygnałów uniemożliwiających nadawanie lub
odbiór przekazów radiowych, telewizyjnych lub
dokonywanych poprzez urządzenia i sieci
telekomunikacyjne, których treść może zwiększyć
zagrożenie konstytucyjnego ustroju państwa,
bezpieczeństwa obywateli lub porządku publicznego.
Bibliografia:
USTAWA z dnia 21 czerwca 2002 r.
o stanie wyjątkowym. (Dz. U. z dnia 20 lipca 2002 r.)
A. Misiuk, Administracja porządku i bezpieczeństwa publicznego.
Zagadnienia prawno-ustrojowe, Warszawa 2008 ISBN 978-83-60501-
88-7
USTAWA z dnia 24 maja 2002 r.o Agencji Bezpieczeństwa
Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu. (Dz.U. 2002 nr 74 poz.
676)