Choroba Alzheimera
Choroba Alzheimera
Choroba Alzheimera
Choroba Alzheimera
Jednym ze schorzeń otępiennych, w którym procesy
Jednym ze schorzeń otępiennych, w którym procesy
niszczenia mózgu mogą prowadzić do zaburzeń
niszczenia mózgu mogą prowadzić do zaburzeń
pamięci, zdolności myślenia i zmysłu orientacji, a w
pamięci, zdolności myślenia i zmysłu orientacji, a w
dalszym przebiegu również do zmian osobowości i
dalszym przebiegu również do zmian osobowości i
utraty mowy, jest choroba Alzheimera, czyli otępienie
utraty mowy, jest choroba Alzheimera, czyli otępienie
typu alzheimerowskiego. Objawy w dużej mierze są
typu alzheimerowskiego. Objawy w dużej mierze są
podobne do symptomów miażdżycy tętnic mózgowych,
podobne do symptomów miażdżycy tętnic mózgowych,
zawsze jednak rozpoczynają się nagle, narastają w
zawsze jednak rozpoczynają się nagle, narastają w
sposób powolny i postępujący i są nieodwracalne.
sposób powolny i postępujący i są nieodwracalne.
Choroba Alzheimera występuje zazwyczaj po 65 roku
Choroba Alzheimera występuje zazwyczaj po 65 roku
życia i stopniowo prowadzi do zaniku umiejętności
życia i stopniowo prowadzi do zaniku umiejętności
nabytych w dzieciństwie, upodabniając pod wieloma
nabytych w dzieciństwie, upodabniając pod wieloma
względami zachowanie chorego do zachowań dziecka
względami zachowanie chorego do zachowań dziecka
w wieku szkolnym, a później małego dziecka. W
w wieku szkolnym, a później małego dziecka. W
konsekwencji chory musi pozostawać pod ciągłą
konsekwencji chory musi pozostawać pod ciągłą
opieką. Może to być ogromnym obciążeniem
opieką. Może to być ogromnym obciążeniem
psychicznym
zarówno
dla
osoby
dotkniętej
psychicznym
zarówno
dla
osoby
dotkniętej
schorzeniem, jak też dla opiekuna, któremu trudno
schorzeniem, jak też dla opiekuna, któremu trudno
ustalić granice w postępowaniu chorego między
ustalić granice w postępowaniu chorego między
brakiem chęci a niemożnością wykonania zadania.
brakiem chęci a niemożnością wykonania zadania.
Objawy kliniczne można podzielić na trzy fazy:
Objawy kliniczne można podzielić na trzy fazy:
I faza
I faza
– zaburzenia pamięci w niewielkim stopniu
– zaburzenia pamięci w niewielkim stopniu
utrudniające
życie,
zaburzenia
wzroku,
utrudniające
życie,
zaburzenia
wzroku,
zaburzenia mowy. Chory ma problemy ze
zaburzenia mowy. Chory ma problemy ze
sprostaniem codziennym obowiązkom w pracy,
sprostaniem codziennym obowiązkom w pracy,
często wyraźnie chudnie nawet do 8 kilogramów,
często wyraźnie chudnie nawet do 8 kilogramów,
W tej fazie chorzy są krytyczni wobec swego
W tej fazie chorzy są krytyczni wobec swego
stanu, prezentują obniżony nastrój, obserwuje się
stanu, prezentują obniżony nastrój, obserwuje się
też typowe narastanie podejrzliwości. Na tym
też typowe narastanie podejrzliwości. Na tym
etapie prawie zawsze chorzy są zdolni do
etapie prawie zawsze chorzy są zdolni do
samodzielnej egzystencji, chociaż nadzorowania
samodzielnej egzystencji, chociaż nadzorowania
wymagają już ich decyzje finansowe.
wymagają już ich decyzje finansowe.
II faza
II faza
– potrzeba stałej opieki, zaburzenia
– potrzeba stałej opieki, zaburzenia
pamięci są już bardziej wyraźne, w równym
pamięci są już bardziej wyraźne, w równym
stopniu dotyczą wydarzeń świeżych jak i
stopniu dotyczą wydarzeń świeżych jak i
przeszłości. Chory nie kontroluje już swoich
przeszłości. Chory nie kontroluje już swoich
wydatków, przestaje być krytycznym co do
wydatków, przestaje być krytycznym co do
własnego wyglądu, obawia się samotności. W tym
własnego wyglądu, obawia się samotności. W tym
okresie pojawia się często objaw wędrowania,
okresie pojawia się często objaw wędrowania,
omamy wzrokowe i słuchowe, pobudzenie,
omamy wzrokowe i słuchowe, pobudzenie,
zaburzenia snu, odwrócenie dnia i nocy, mowa
zaburzenia snu, odwrócenie dnia i nocy, mowa
jest coraz uboższa, pojawiają się pierwsze
jest coraz uboższa, pojawiają się pierwsze
zaburzenia oddawania moczu i stolca.
zaburzenia oddawania moczu i stolca.
III faza
III faza
– chory traci zdolność ambulatoryjną,
– chory traci zdolność ambulatoryjną,
przebywa najpierw w pozycji siedzącej, potem w
przebywa najpierw w pozycji siedzącej, potem w
łóżku, chociaż nie ma niedowładów, nie mówi,
łóżku, chociaż nie ma niedowładów, nie mówi,
samodzielnie nie spożywa posiłków, nie kontroluje
samodzielnie nie spożywa posiłków, nie kontroluje
zwieraczy. Umiera najczęściej na zapalenie płuc.
zwieraczy. Umiera najczęściej na zapalenie płuc.
Opieka nad chorymi z chorobą Alzheimera powinna polegać na:
Opieka nad chorymi z chorobą Alzheimera powinna polegać na:
dokładnej obserwacji i kontroli funkcji organizmu
dokładnej obserwacji i kontroli funkcji organizmu
odpowiednim leczeniu i profilaktyce zaburzeń i schorzeń –
odpowiednim leczeniu i profilaktyce zaburzeń i schorzeń –
powinny one uwzględniać wystarczającą podaż płynów, a także
powinny one uwzględniać wystarczającą podaż płynów, a także
zdrowe odżywianie, zapewnienie dostatecznej ilości ruchu, snu,
zdrowe odżywianie, zapewnienie dostatecznej ilości ruchu, snu,
a także kontrolę konsumpcji używek i leków
a także kontrolę konsumpcji używek i leków
ostrożnym stosowaniu leków psychotropowych, ponieważ mogą
ostrożnym stosowaniu leków psychotropowych, ponieważ mogą
one pogorszyć stan osoby dementywnej
one pogorszyć stan osoby dementywnej
unikaniu sytuacji albo zachowań, które mogą wzmagać
unikaniu sytuacji albo zachowań, które mogą wzmagać
niepewność chorego, (np. wciąż zmieniający się nastrój osoby
niepewność chorego, (np. wciąż zmieniający się nastrój osoby
pielęgnującej, częste zmiany personelu)
pielęgnującej, częste zmiany personelu)
unikaniu stresów wynikających z częstych zmian, zbyt dużych
unikaniu stresów wynikających z częstych zmian, zbyt dużych
wymagań lub konieczności pośpiechu
wymagań lub konieczności pośpiechu
unikaniu nadmiernej opiekuńczości, która może ograniczać
unikaniu nadmiernej opiekuńczości, która może ograniczać
samodzielność chorego
samodzielność chorego
pomocy w przezwyciężaniu obciążeń psychicznych
pomocy w przezwyciężaniu obciążeń psychicznych
stworzeniu możliwości utrzymywania aktywności fizycznej i
stworzeniu możliwości utrzymywania aktywności fizycznej i
umysłowej oraz pozytywnej komunikacji międzyludzkiej
umysłowej oraz pozytywnej komunikacji międzyludzkiej
okazywaniu choremu zainteresowania, wsparcia i akceptacji
okazywaniu choremu zainteresowania, wsparcia i akceptacji
próbach włączania chorego we wspólnotę rodziny albo
próbach włączania chorego we wspólnotę rodziny albo
współmieszkańców
współmieszkańców
Pielęgniarka opiekująca się pacjentem z chorobą
Pielęgniarka opiekująca się pacjentem z chorobą
Alzheimera powinna :
Alzheimera powinna :
posiadać wiedzę na temat zaburzeń psychicznych
posiadać wiedzę na temat zaburzeń psychicznych
i zachowania takiego pacjenta
i zachowania takiego pacjenta
posiadać umiejętności praktyczne w zakresie
posiadać umiejętności praktyczne w zakresie
opieki nad pacjentem z tą chorobą
opieki nad pacjentem z tą chorobą
umieć komunikować się z takim chorym
umieć komunikować się z takim chorym
umieć
określić
poziom
rozumienia
i
umieć
określić
poziom
rozumienia
i
funkcjonowania takiego chorego
funkcjonowania takiego chorego
potrafić
dostosować
formy
oddziaływań
potrafić
dostosować
formy
oddziaływań
terapeutycznych do stanu chorego
terapeutycznych do stanu chorego
znać i rozumieć problemy chorego
znać i rozumieć problemy chorego
Pielęgniarka w zakresie problemów związanych z:
Pielęgniarka w zakresie problemów związanych z:
1.
1.
zaburzeniami pamięci powinna:
zaburzeniami pamięci powinna:
kilkakrotnie przedstawić się pacjentowi
kilkakrotnie przedstawić się pacjentowi
przedmioty osobiste chorego takie jak np.
przedmioty osobiste chorego takie jak np.
okulary kłaść w tym samym miejscu, aby chory
okulary kłaść w tym samym miejscu, aby chory
nie musiał ich szukać
nie musiał ich szukać
usuwać z otoczenia nadmiar rzeczy, aby chory nie
usuwać z otoczenia nadmiar rzeczy, aby chory nie
gubił się w poszukiwaniu
gubił się w poszukiwaniu
prowadzić ćwiczenia wspomagające pamięć
prowadzić ćwiczenia wspomagające pamięć
przez częste powtarzanie nazwiska, imienia, daty,
przez częste powtarzanie nazwiska, imienia, daty,
pory roku, miejsca w którym się znajduje
pory roku, miejsca w którym się znajduje
2. Problemów związanych z komunikowaniem się
2. Problemów związanych z komunikowaniem się
powinna:
powinna:
stwarzać odpowiednie warunki rozmowy (cisza,
stwarzać odpowiednie warunki rozmowy (cisza,
spokój)
spokój)
mówić spokojnie, powoli, wyraźnie
mówić spokojnie, powoli, wyraźnie
okazywać cierpliwość i życzliwość w czasie rozmowy
okazywać cierpliwość i życzliwość w czasie rozmowy
uważnie słuchać
uważnie słuchać
prowadzić rozmowy proste (jeden przekaz w tym
prowadzić rozmowy proste (jeden przekaz w tym
samym czasie)
samym czasie)
powtarzać ważne informacje
powtarzać ważne informacje
popierać gestami treść wypowiadanych zdań
popierać gestami treść wypowiadanych zdań
chwalić nawet małe osiągnięcia chorego
chwalić nawet małe osiągnięcia chorego
3.Problemów związanych z zaburzeniami snu i
3.Problemów związanych z zaburzeniami snu i
czuwania powinna:
czuwania powinna:
utrzymywać pacjenta w aktywności w ciągu
utrzymywać pacjenta w aktywności w ciągu
dnia, tak długo, jak to jest tylko możliwe
dnia, tak długo, jak to jest tylko możliwe
ograniczać picie kawy i mocnej herbaty
ograniczać picie kawy i mocnej herbaty
zwłaszcza przed snem
zwłaszcza przed snem
nie podawać zbyt dużo płynów wieczorem
nie podawać zbyt dużo płynów wieczorem
stosować środki fizyczne (masaż pleców, ciepłe
stosować środki fizyczne (masaż pleców, ciepłe
kąpiele)
kąpiele)
odpowiednio wcześnie przygotować pokój
odpowiednio wcześnie przygotować pokój
pacjenta do snu (wywietrzyć, zaciągnąć zasłony,
pacjenta do snu (wywietrzyć, zaciągnąć zasłony,
zapewnić ciszę)
zapewnić ciszę)
4.
Problemów
związanych
z
nadmierną
4.
Problemów
związanych
z
nadmierną
podejrzliwością, drażliwością oraz gwałtownymi
podejrzliwością, drażliwością oraz gwałtownymi
reakcjami powinna:
reakcjami powinna:
próbować ustalić źródło stresu
próbować ustalić źródło stresu
nie drażnić chorego swoim zachowaniem
nie drażnić chorego swoim zachowaniem
nie podejmować dyskusji i nie spierać się z
nie podejmować dyskusji i nie spierać się z
pacjentem
pacjentem
zachować spokój, opanowanie i cierpliwość
zachować spokój, opanowanie i cierpliwość
nie ponaglać chorego
nie ponaglać chorego
starać się odwrócić jego uwagę od rzeczy, które
starać się odwrócić jego uwagę od rzeczy, które
go denerwują
go denerwują
zachowywać codzienny stały rozkład zajęć
zachowywać codzienny stały rozkład zajęć
5. Problemów związanych z zaburzeniami w
5. Problemów związanych z zaburzeniami w
przyjmowaniu pokarmów:
przyjmowaniu pokarmów:
ustalić przyczynę trudności (brak apetytu,
ustalić przyczynę trudności (brak apetytu,
dolegliwości bólowe, zaparcia, braki w uzębieniu)
dolegliwości bólowe, zaparcia, braki w uzębieniu)
prowadzić
kontrolę
ilości
przyjmowanych
prowadzić
kontrolę
ilości
przyjmowanych
posiłków i płynów
posiłków i płynów
zapewnić warunki i czas na spożycie posiłków
zapewnić warunki i czas na spożycie posiłków
kontrolować masę ciała
kontrolować masę ciała
zachęcać do jedzenia, a w razie potrzeby karmić
zachęcać do jedzenia, a w razie potrzeby karmić
chorego
chorego
rejestrować wypróżnienia
rejestrować wypróżnienia
6.
Problemów
związanych
z
czynnościami
6.
Problemów
związanych
z
czynnościami
higienicznymi:
higienicznymi:
na bieżąco dokonywać oceny stanu czystości
na bieżąco dokonywać oceny stanu czystości
skóry, bielizny i otoczenia
skóry, bielizny i otoczenia
pomagać w czynnościach higienicznych
pomagać w czynnościach higienicznych
zachęcać do dbania o swój wygląd zewnętrzny i
zachęcać do dbania o swój wygląd zewnętrzny i
higienę jamy ustnej
higienę jamy ustnej
stosować pampersy w razie konieczności
stosować pampersy w razie konieczności
7. Problemów związanych z nadmiarem aktywności i ogólnym niepokojem:
7. Problemów związanych z nadmiarem aktywności i ogólnym niepokojem:
prowadzić nadzór, niekiedy ścisłą obserwację
prowadzić nadzór, niekiedy ścisłą obserwację
okazywać troskę i życzliwość
okazywać troskę i życzliwość
zachęcać do wykonywania prostych czynności w ramach terapii
zachęcać do wykonywania prostych czynności w ramach terapii
zajęciowej
zajęciowej
stosowanie technik odprężających i uspakajających
stosowanie technik odprężających i uspakajających
proponować kąpiel połączoną z masażem
proponować kąpiel połączoną z masażem
wykorzystywać olejki eteryczne
wykorzystywać olejki eteryczne
zaciemniać pokój w którym chory śpi
zaciemniać pokój w którym chory śpi
opowiadać proste, pogodne, kończące się szczęśliwie bajkowe historie
opowiadać proste, pogodne, kończące się szczęśliwie bajkowe historie
zachęcać do śpiewania i słuchania muzyki
zachęcać do śpiewania i słuchania muzyki
proponować zajęcia ruchowe np. spacery, proste ćwiczenia
proponować zajęcia ruchowe np. spacery, proste ćwiczenia
gimnastyczne, drobne prace w oddziale, ogrodzie, gry zabawowe,
gimnastyczne, drobne prace w oddziale, ogrodzie, gry zabawowe,
wieczorki taneczne
wieczorki taneczne
prowadzić rozmowy z chorym o jego życiu i wspomnieniach z
prowadzić rozmowy z chorym o jego życiu i wspomnieniach z
przeszłości
przeszłości
pobudzać pamięć chorego poprzez oglądanie obrazów, znanych
pobudzać pamięć chorego poprzez oglądanie obrazów, znanych
przedmiotów
przedmiotów
zachęcać do obejrzenia starego filmu
zachęcać do obejrzenia starego filmu
umożliwiać malowanie i udział w zajęciach plastycznych
umożliwiać malowanie i udział w zajęciach plastycznych
8. Problemów związanych z zapewnieniem potrzeby
8. Problemów związanych z zapewnieniem potrzeby
bezpieczeństwa:
bezpieczeństwa:
często informować chorego, gdzie się znajduje i
często informować chorego, gdzie się znajduje i
dlaczego
dlaczego
zabezpieczać drzwi wejściowe i okna
zabezpieczać drzwi wejściowe i okna
nadzorować w czasie spacerów
nadzorować w czasie spacerów
uniemożliwiać dostęp do leków, ostrych narzędzi
uniemożliwiać dostęp do leków, ostrych narzędzi
i niebezpiecznych przedmiotów
i niebezpiecznych przedmiotów
czuwać
nad
bezpieczeństwem
w
czasie
czuwać
nad
bezpieczeństwem
w
czasie
wykonywania czynności higienicznych
wykonywania czynności higienicznych
znaczyć rzeczy chorego
znaczyć rzeczy chorego
zachęcać rodzinę chorego do częstych odwiedzin
zachęcać rodzinę chorego do częstych odwiedzin
Działania pielęgniarskie w opiece nad chorym
Działania pielęgniarskie w opiece nad chorym
z chorobą Alzheimera powinny pozwolić na
z chorobą Alzheimera powinny pozwolić na
poprawienie jakości życia chorego w zakresie
poprawienie jakości życia chorego w zakresie
zaburzeń pamięci, sposobu komunikowania się,
zaburzeń pamięci, sposobu komunikowania się,
zachowań
adekwatnych
w
stosunku
do
zachowań
adekwatnych
w
stosunku
do
określonych sytuacji, odżywiania, utrzymania
określonych sytuacji, odżywiania, utrzymania
higieny osobistej i zapewnienia bezpieczeństwa.
higieny osobistej i zapewnienia bezpieczeństwa.
Natomiast
różne
formy
oddziaływań
Natomiast
różne
formy
oddziaływań
terapeutycznych powinny pozwolić złagodzić
terapeutycznych powinny pozwolić złagodzić
objawy chorobowe i jak najdłużej zachować
objawy chorobowe i jak najdłużej zachować
samodzielność pacjenta.
samodzielność pacjenta.
Ponieważ
choroba
Alzheimera
jest
Ponieważ
choroba
Alzheimera
jest
nadzwyczajnym
wyzwaniem
i
stałym
nadzwyczajnym
wyzwaniem
i
stałym
obciążeniem dla całego otoczenia, ważne jest
obciążeniem dla całego otoczenia, ważne jest
więc zaplanowanie okresów odpoczynku, w
więc zaplanowanie okresów odpoczynku, w
którym chorym zaopiekują się inne osoby.
którym chorym zaopiekują się inne osoby.
Duże znaczenie w opiece nad osobą z chorobą
Duże znaczenie w opiece nad osobą z chorobą
Alzheimera ma pomoc opiekunowi: socjalna,
Alzheimera ma pomoc opiekunowi: socjalna,
prawna, psychologiczna. W tym celu tworzy
prawna, psychologiczna. W tym celu tworzy
się stowarzyszenia opiekunów i grup wsparcia.
się stowarzyszenia opiekunów i grup wsparcia.
W Polsce informacje na temat tej choroby oraz
W Polsce informacje na temat tej choroby oraz
pomocy chorym i ich rodzinom można uzyskać
pomocy chorym i ich rodzinom można uzyskać
m. in. w Polskiej Fundacji Alzheimerowskiej,
m. in. w Polskiej Fundacji Alzheimerowskiej,
00-023 Warszawa, ul. Widok 10, tel.022 - 827-
00-023 Warszawa, ul. Widok 10, tel.022 - 827-
35-86.
35-86.