PowerPoint Presentation

POCHODNE NITROIMIDAZOLU

METRONIDAZOL TYNIDAZOL



Preparaty przeciwbakteryjne, przecipierwotniakowe –

blokowanie syntezy DNA przez pośrednie metabolity,

które powstają we wnętrzu komórki bakteryjnej

METRONIDAZOL



Zakres działania przeciwbakteryjnego:

- działanie bakteriobójcze

- najbardziej aktywny w leczeniu zakażeń

beztlenowcami (w tym

Bacteroides, Clostridium) ;

pałeczki G- i paciorkowce

- pierwotniaki:

Trichomonas vaginalis, Giardia

lamblia

-aktywny wobec

Helicobacter pylori

profilaktyka zakażeń w chirurgii



FARMAKOKINETYKA:

dobrze wchłania się z przewodu pokarmowego

- stosowany doustnie i dożylnie

- eliminowany głównie przez nerki, w postaci

nieczynnych metabolitów



DZIAŁANIA NIEPOŻĄDANE:

- metaliczny smak i suchość w ustach

- obłożony język, zapalenie jamy ustnej

reakcję disulfiramową

– zakaz picia alkoholu

podczas leczenia

nudności, wymioty

TINIDAZOL



Zakres działania podobny do metronidazolu



Jako lek przeciwbakteryjny jest stosowany

głównie w profilaktyce przedoperacyjnej zakażeń

bakteriami beztlenowymi



Leczenie zakażeń pierwotniakowych: lamblioza,

rzęsistkowica u dzieci

POCHODNE NITROFURANU

NITROFURANTOINA

(FURAGINA)

FURAZYDYNA

DZIAŁAJĄCE NA

UKŁ. MOCZOWY

DZIAŁAJĄCE NA

UKŁ. POKARMOWY

STOSOWANE

ZEWNĘTRZNIE

FURAZOLIDON
NIFUROKSAZYD
NIFURZYD

NITROFURAZON
(NITROFURAL)

• W komórce bakteryjnej ulegają przemianom do
cytotoksycznych metabolitów, prowadzących do
rozfragmentowania nici DNA bakteryjnego

FURAGINA

, 5-NITRO-2-FURANYLO-

PROPYLIDENO-AMINO-1-HYDANTOINA

DZIAŁAJĄCE NA UKŁ. MOCZOWY



NITROFURANTOINA

Wysoka aktywnośc wobec

E.coli

Stosuje się wyłącznie w zakażeniach ukł. moczowego

Nie stosować u kobiet w ciąży

Szybko wchłania się z przewodu pokarmowego i szybko

eliminowana

ze względu na właściwości farmakokinetyczne (Biol.

okres półtrwania 20min) związki te nie nadają się do

ogólnego stosowania, nie osiągają bowiem odpowiednich

stężeń we krwi i tkankach. Stężenia przeciwbakteryjne

uzyskuje się tylko w moczu. Leki te są bowiem prawie w

całości wydalane przez nerki w postaci nie zmienionej.

Lek przenika do OUN i do krwi płodu

Działania niepożądane to: nudności, wymioty,

skórne wysypki, reakcje neurologiczne: ból

zawroty głowy z oczopląsem , nitrofurantoina

barwi mocz na brunatno

DZIAŁAJĄCE NA UKŁ. POKARMOWY



FURAZOLIDON

Aktywny wobec bakterii powodujących zakażenie

przewodu pokarmowego w tym

E.coli, Salmonella,

Shigella, Proteus

Jest też aktywny wobec

H.pylori

Źle wchłania się z przewodu pokarmowego

Działania niepożądane:

reakcja disulfiramowa

nudności, wymioty, reakcje alergiczne

Są inhibitorami monoaminooksydazy (MAO)-

zwiększają wrażliwość na niektóre aminy



NIIFUROKSAZYD

-leczenie biegunki bakteryjnej tzw.biegunki zapalnej

z wysoką temperaturą i znacznym odczynem

ogólnym

-nie stosować w ciąży



NITROFURAL

SEMIKARBAZON 5-

NITRO-2-

FURALDEHYDU

N N



NITROFURAZON (NITROFURAL)

Stosowana zewnętrznie

Maści, zasypki, kremy 0,2%

Działają m.in.na

Staphylococcus aureus,

Streptococcus, E.coli, Proteus i inne

Stosowana w tabletkach do odkażania jamy

ustnej

w zwalczaniu rzęsistkowicy (globulki

dopochwowe)

PODZIAŁ CHINOLONÓW PRZECIWBAKTERYJNYCH

GENERACJA

WYBRANE LEKI

CECHY

CHARAKTERYSTYCZN

I genracja

(4-chinolony)

Kwas nalidiksowy

Kwas oksolinowy

Cinoksacyna

Kwas pipemidowy

Stosowane wyłącznie w

zakażeniach dróg

moczowych,

przestarzałe

II generacja

fluorowane

chinolony

Ciprofloksacyna

Ofloksacyna

Fenoksacyna

Norfloksacyna

Pefloksacyna

Fleroksacyna

Tzw.”klasyczne”

chinolony, stosowane

głównie w zakażeniach

tlenowymi bakteriami

GRAM-

III generacja

fluorochinolony

Lewofloksacyna

Sparfloksacyna

Tosufloksacyna

Gatifloksacyna

Podwyższona

aktywność wobec

bakterii GRAM+

IV generacja

fluorochinolony

Moksyfloksacyna

Podwyższona

aktywność wobec

bakterii GRAM+ i

beztlenowców

Mechanizm działania



Związki te działają

bakteriobójczo



Gyraza jest enzymem niezbędnym zarówno w

procesach naprawy (reperacji, koretkach) DNA, jak i w

celu przybrania przez DNA konfiguracji podwójnej helisy.



Zahamowanie aktywności enzymu prowadzi do

zniesienia replikacji DNA – nie zachodzi wbudowywanie

nukleotydów.



Następstwem jest nie tylko zahamowanie rozmnażania

drobnoustrojów (niemożność podziału), lecz także

śmierć komórek przypuszczalnie wskutek całkowitego

zahamowania metabolizmu w następstwie niemożności

odczytania kodu DNA.

I generacja

1.) zostały wprowadzone do leczenia jako

konkurenci nitrofurantoiny (w zakażeniach dróg

moczowych)

2.) leki dobrze i szybko wchłaniają się z przewodu

pokarmowego

3.) DZIAŁANIA NIEPOŻĄDANE:



nudności, wymioty, biegunki, bolesne skurcze

jelit

4.) ZASTOSOWANIE:



ogranicza się do ostrych i przewlekłych stanów

zapalnych dróg moczowych

POCHODNE FLUOROCHINOLONU

FARMAKOKINETYKA:



dobrze wchłaniają się z przewodu pokarmowego



leki przenikają do większości tkanek, w tym również

do OUN



stężenia terapeutyczne są uzyskiwane we wszystkich

płynach ustrojowych



leki te w dużych stężeniach przenikają do ucha

środkowego



alkalizacja treści żołądkowej upośledza wchłanianie

fluorochinolonów

Zastosowanie kliniczne



Norfloksacyna

–

nadaje się jedynie do stosowania

doustnego w leczeniu nieskomplikowanych zakażeń dróg

moczowych



Ofloksacyna, cyprofloksacyna, lewofloksacyna,

poza zakażeniami dróg moczowych, jest wskazana do

stosowania w zakażeniach bakteriami innych narządów

(dróg oddechowych, jelit, skóry i tkanek miękkich)



Moksyflokascyna

– jest szczególnie wskazana przy

zakażeniach dróg oddechowych.



Cyprofloksacyna i ofloksacyna

- stosowane do

leczenia miejscowego przy zakażeniach oka



Cyprofloksacyna i ofloksacyna

są skuteczne w

zwalczaniu nosicielstwa duru brzusznego

DZIAŁANIA NIEPOŻĄDANE



nudności



odczyny uczuleniowe



Fotodermatozy



Zaburzenia ze strony OUN- bóle głowy,

zaburzenia snu, stany pobudzenia,

depresje



Fluorochinolony uszkadzają chrząstki

stawowe i ścięgna np.

pęknięcia

ścięgna Achillesa

(tendiopatie)

Interakcje



Przeciwbakteryjne działanie fluorochinolonów jest

nasilone przez antybiotyki

-laktamowe. Dlatego

stosuje się je wspólnie z cefalosporyną w leczeniu

zakażeń wywołanych przez bakterie z rodzaju

Pseudomonas.



Zaburzenia wchłaniania inhibitorów gyrazy w wyniku

równoczesnego podawania leków neutralizujących HCl

w żołądku zawierających magnez lub glin



Zwłaszcza

cyprofloksacyna

zmniejsza wydalanie

teofiliny, dlatego w celu uniknięcia przedawkowania

należy dawkę teofiliny zmniejszyć (wiąże się to z

hamowaniem przez fluorohinolony niektórych

izoenzymów cytochromu P-450



Metenamina w kwaśnym moczu

hydrolizuje, uwalniając formaldehyd.

Wywiera on działanie bakteriobójcze na

liczne bakterie



leki te są stosowane w zakażeniach dróg

moczowych, najlepiej pod postacią

tabletek dojelitowych



w czasie leczenia mocz należy

zakwaszać podając kwas

askorbinowy (500mg)



LEKI GŁÓWNE -

LEKI PIERWSZEJ LINII

IZONIAZYD

RIFAMPICYNA

PIRAZYNAMID

STREPTOMYCYNA

ETAMBUTOL



LEKI UZUPEŁNIAJĄCE -

LEKI DRUGIEJ LINII

ETIONAMID

KANAMYCYNA I AMIKACYNA

KAPREOMYCYNA

KWAS P-AMINOSALICYLOWY

FLUOROCHINOLONY

RIFABUTYNA I RIFAPENTYNA

KLARITROMYCYNA

BAKTERIOBÓJCZ
E

BAKTERIOSTATYCZNE



Najczęstszą postacią gruźlicy jest gruźlica płuc. Prądki

gruźlicy (

Mycobacterium tuberculocic)

należą do

bezwzględnych tlenowców. Leki działają tylko na prątki

aktywne metabolicznie.



Prątki wywołujące gruźlicę dzielą się na 3 populację:

1.) Prątki szybko dzielące się w środowisku

zewnątrzkomórkowym przy dobrym dostępie tlenu.

Na te prątki najsilniej działa

izoniazyd,

słabiej

streptomycyna i rifampicyna.

2.) Wolniej dzieląca się populacja wewnątrz makrofagów.

Zabijana głównie przez

pirazynamid

, ale także rifampicynę

i izoniazyd. Streptomycyna traci aktywność w środowisku

przy małym pH.

3.)Prątki w zamkniętych masach serowatych lub włóknistych,

dzielące się rzadko. Na tę populację działa głównie

rifampicyna, mniej skutecznie izoniazyd.

Ze względu na trudny dostęp do prątków w ogniskach

gruźliczych (brak unaczynienia) chemioterapia musi

trwać bardzo długo (na ogół 2 lata). Szybki rozwój

oporności prątków na poszczególne chemioterapeutyki

powoduje że leczenie ma charakter skojarzony



faza początkowa

ma na celu szybkie

ograniczenie liczby prątków, w tej fazie

prowadzi się leczenie co najmniej trzema

lekami podstawowymi (faza bakteriobójcza)



faza stabilizacyjna

utrwala proces

zdrowienia, stosuje się w niej leczenie co

najmniej dwoma lekami (faza wyjaławiająca)

Izoniazyd:



jest najsilniej działającym lekiem

tuberkulostatycznym, działa również na bakterie

znajdujące się wewnątrz komórki, nie działa

jednak na prątki atypowe(Mycobacterium

avium)



Działa bakteriobójczo przez hamowanie syntezy

ściany komórkowej prątków oraz hamowanie

enzymów oddechowych bakterii .

FARMAKOKINETYKA:



dobrze wchłania się po podaniu

doustnym



z łatwością przenika do tkanek oraz

do płynu mózgowo-rdzeniowego,

dlatego nadaje się do leczenia gruźliczego

zapalenia opon mózgowych

DZIAŁANIA NIEPOŻĄDANE

a.) objawy neurotoksyczne:



bóle i zawroty głowy



oszołomienie



obniżenie progu drgawkowego

b.) uszkodzenie wątroby

c.) zaburzenia żołądkowo-jelitowe

d.) odczyny uczuleniowe

Rifampicyna:



Szeroki zakres działania, który obejmuje poza

prątkami gruźlicy także niektóre atypowe prątki

oraz wywołyjący trąd –

Mycobacterium lerae.

Pyrazinamid



działa na prątki gruźlicy położone

wewnątrzkomórkowo



jego działanie ograniczone do Myc. tuberculosis

zależy od pH i jest związane z przemianą do

kwasu pyrazynowego wewnątrz komórki

bakteryjnej (aktywność jest większa przy niskich

wartościach pH)



lek dobrze się wchłania z przewodu pokarmowego



dobrze przenika do OUN

DZIAŁANIA NIEPOŻĄDANE:



objawy nadwrażliwości (zaczerwienienie,

nadwrażliwość na światło)



uszkodzenia wątroby i bóle stawów



lek hamuje wydalanie kwasu

moczowego, może ułatwiać

występowanie ostrych napadów dny



drgawki

Etambutol



jest skuteczny wobec prątków

atypowych



działa

bakteriostatycznie

prawdopodobnie hamując syntezę

kwasów nukleinowych

DZIAŁANIA NIEPOŻĄDANE:



pozagałkowe zapalenie nerwu

wzrokowego

, rozpoczynające się

zaburzeniami widzenia koloru

zielonego

Kwas p-aminosalicylowy



działa bakteriostatycznie poprzez

kompetycyjny antagonizm z

kwasem p-aminobenzoesowym

(PABA), hamuje syntezę kwasu

foliowego

DZIAŁANIA NIEPOŻĄDANE:



ze strony przewodu pokarmowego



odczyny uczuleniowe



uszkodzenie nerek



może hamować czynność gruczołu

tarczowego

LEKI PRZECIWGRZYBICZE

Inhibitory biosyntezy ergosterolu

1.) Pochodne azolowe

- do podawania doustnego:

FLUKONAZOL

ITRAKONAZOL

KETOKONAZOL

WORIKONAZOL

- do stosowania miejscowego

KLOTRIMAZOL

EKONAZOL

MIKONAZOL

SERTAKONAZOL

BIFONAZOL

2.)Inhibitory epoksydazy skwalenowej

- pochodne amin allilowych:

TERBINAFINA

NAFTYFINA

II )

Polienowe leki przeciwgrzybicze

AMFOTERYCYNA B

NYSTATYNA

III)

Natamycyna

IV)

Gryzeofulwina

Flucytozyna

IV)

Cyklopiroksolamina

VII

) Pentamidyna

Występowaniu grzybic

sprzyjają:



niektóre choroby (cukrzyca, choroby

nowotworowe, wady immunologiczne)



stosowanie niektórych leków (antybiotyki,

glikokortykosteroidy, leki cytostatyczne)



czynniki zawodowe (rolnictwo, weterynaria)



nieprzestrzeganie zasad higieny osobistej

1.) Grzybice głębokie



narządów wewnątrz., np. grzybice płuc,



grzybice narządów płciowych,



przewodu pokarmowego;

2.) Grzybice skóry- paznokci, stóp i rąk;

3.) Grzybice śluzówek- spożycie

zakażonych pokarmów, np. chleb w

folii;

POCHODNE AZOLOWE

pochodne pochodne

imidazolowe

triazolowe

KLOTRIMAZOL FLUKONAZOL

EKONAZOL ITRAKONAZOL

KETOKONAZOL

MIKONAZOL

Pochodne imidazolu (ketokonazol,

mikonazol,

clotrimazol

, ekonazol

itp.)

, 1[(2-CHLORO-FENYLO)-DIFENYLO-METYLO]-IMIDAZOL;

POCHODNE AZOLOWE



Szeroki zakres działania przeciwgrzybiczego-

działanie grzybostatyczne /hamują biosyntezę

ergosterolu-istotnego składnika błony komórkowej

grzybów/



Działanie leków azolowych rozpoczyna powoli,

dlatego nie nadają się do leczenia ostrych

zakażeń grzybiczych zagrażających życiu

(wyjątEk stanowi worikonazol)



Klotrimazol

, nie może być stosowany doustnie

z powodu znacznych działań niepożądanych



Ketokonazol

jest stosowany w leczeniu

układowym jak i powierzchniowym. Łatwo

wchłania się z przewodu pokarmowego. Słabo

przenika do OUN (przy zapaleniu opon trzeba je

podawać dokanałowo).



Flukonazol

– jest szczególnie aktywny

przeciwko drożdżakom z rodzaju

Candida.

Dobrze wchłania się z przewodu pokarmowego.



Worikonazol

– ma duże znaczenie przy

zakażeniach grzybami z rodzaju

Aspergillus.



Itrakonazol-

bardzo

skuteczny w aspergilozie.

Stosowany w grzybicach powierzchniowych jak i

układowych. Źle przenika do OUN, do tkanek

dobrze.



Itrakonazol

wywołuje sinoniebieskie

zabarwienie macierzy paznokci, brązowe

zabarwienie moczu



Itrakonazol

szybko przenika do płytki

paznokciowej i ulega w niej nagromadzeniu,

umożliwia to stosowanie leku w grzybicy

paznokci

DZIAŁANIA NIEPOŻĄDANE



Ketokonazol

hamuje biosyntezę steroidów w

komórkach makroorganizmu (ginekomastia,

itp.)



Uszkodzenie wątroby (zapalenie wątroby)



Pochodne azolowe są teratogenne, dlatago ich

podawanie systemowe jest przeciwskazane w

ciąży.



Podwyższenie wartości pH soku żołądkowego,

np. przez leki neutralizujące kwas solny lub

blokujące receptory H2, zmniejsza wchłanianie

leków azolowych

Pochodne amin allilowych

TERBINAFINA



hamuje aktywność epoksydazy skwalenowej, wskutek

czego następuje niedobór ergosterolu w błonie komórkowej

grzybów, nie hamuje biosyntezy cholesterolu u ssaków.



duże stężenie lek osiąga w warstwie rogowej naskórka, w

łoju oraz paznokciach



skutecznie działa w grzybicach skórnych, a w grzybicy

paznokci jest skuteczniejsza od gryzeofulwiny



Doustne podanie jest wskazane w leczeniu grzybic skóry i

błon śluzowych, niepoddających się w wystarczającym

stopniu leczeniu miejscowemu



lek nie działa na drożdżaki

NAFTYFINA



Aktywna wobec grzybic skórnych lub błon

śluzowych



Nie może być podawana doustnie, gdyż ulega

prawie całkowitej inaktywacji w wątrobie



W wyniku interakcji lipofilnej części leku za

sterolami błony komórkowej tworzy się kompleks

(lek-błona), który zaburza prawidłowy gradient

jonów i związanych z tym procesów transportu.

Zmieniają wzajemne ułożenie steroli i fosfolipidów

błonowych.



Polienowe leki są toksyczne

Amfoterycyna B



Cechuje się dobrą skutecznością w

przypadku grzybic wywołanych przez

drożdżaki np.Candida, Blastomyces

oraz przez pleśnie



nie działa na bakterie, riteksje i

chlamydia, jak również wirusy

FARMAKOKINETYKA:



Jest jedynym lekiem polienowym, który może

być podawany pozajelitowo



w minimalnym stopniu wchłania się po

podaniu doustnym



w zakażeniach ogólnych musi być stosowany

dożylnie



stosunkowo źle przenika do tkanek, w

niedostatecznym też stopniu do płynu

mózgowo-rdzeniowego (w grzybiczym

zapaleniu opon musi być podawany do płynu

mózgowo-rdzeniowego)

DZIAŁANIA NIEPOŻĄDANE



uszkodzenie nerek (nefrotoksyczne)



zakrzepowe zapalenie żył w miejscu wstrzyknięcia



gorączka z dreszczami



bóle głowy, mięśni i stawów



nudności i wymioty



może powodować zmniejszenie zawartości

hemoglobiny we krwi

ZASTOSOWANIE:



Stosuje się w ostrych przypadkach

zakażeń grzybiczych zagrażających

życiu, gdyż jej działanie

grzybobójcze następuje szybko



stosowanie miejscowe nie wywołuje

praktycznie objawów

niepożądanych

Nystatyna



mechanizm i zakres działania są podobne

do amfoterycyny B.



nie wchłania się z przewodu

pokarmowego



stosowana wyłącznie miejscowo w

zakażeniach powierzchniowych

drożdżakami ( Candida albicans) skóry i

błon śluzowych

Natamycyna



Jest lekiem przeciwgrzybiczym i

przeciwdrożdżakowym



miejscowo w okulistyce i drożdżycy

pochwy, jamy ustnej i skóry

Gryzeofulwina

a.) mechanizm działania:



uszkodzenie ściany wskutek

zahamowania syntezy chityny



hamowanie syntezy RNA

b.) zakres ich działania jest wąski;

działa wyłącznie na grzyby skórne

(dermatofity)

FARMAKOKINETYKA:



lek po podaniu doustnym gromadzi się w

unaczynionych nowo narastających

warstwach skóry, które w ten sposób są

chronione przed zakażeniem



Wchłanianie zależy od wielkości

cząsteczki (jest słabo rozpuszczalna w

wodzie). Wchłanianie można poprawić

przez mikrojonizację, jak również przez

podawanie pokarmów bogatych w

tłuszcze.

DZIAŁANIA NIEPOŻĄDANE:



zaburzenia żołądkowo-jelitowe



objawy uczuleniowe, nadwrażliwość na światło



zmiany w obrazie krwi



uszkodzenie nerek



genotoksyczne

, zaleca się aby mężczyźni nie

podejmowali prób poczęcia dziecka do 6

miesiąca po zaprzestaniu stosowania leku, oraz

kobiety nie zachodziły przed upływem tego

terminu w ciążę.

Flucytozyna



MECHANIZM DZIAŁANIA:

hamuje biosyntezę białek (ulega przemianie do 5-

fluorouracylu i w tej postaci jest wbudowywana –jako

fałszywy metabolit- w RNA)



zakres działania ogranicza się wyłącznie do drożdżaków

(z gatunku Candida) a także niektóre pleśnie (gatunki

Aspergillus)



dobrze wchłania się z przewodu pokarmowego



bardzo dobrze przenika do tkanek i płynu mózgowo-

rdzeniowego



Przeciwwskazana w ciąży, możliwe działanie teratogenne

Cyklopiroksolamina



mechanizm działania jest złożony i

oprócz hamowania transportu lecytyny

do wnętrza komórki, obejmuje również

uszkodzenie błony komórkowej i utratę

jonów K z wnętrza komórki



hamuje kaskadę kwasu arachidonowego,

w związku z czym wykazuje właściwości

przeciwzapalne i przeciwuczuleniowe

ZASTOSOWANIE KLINICZNE



dotyczy wyłącznie podań miejscowych



do leczenia grzybic paznokci można

stosować w postaci lakieru, dobrze

przenika w głąb paznokcia



korzystne wyniki uzyskuje się w

drożdżycy skóry i pochwy, łupieżu

pstrym, grzybicy paznokci

Pentamidyna



Stosowana w zapaleniu płuc wywołanych przez

patogeny grzyba

Pneumocystis carini.

Jest to

najczęstsze zagrażające życiu zakażenie przy

AIDS.



Podawana jest drogą dożylną lub wziewną



Po podaniu pozajelitowym u połowy pacjentów

stwierdza się uszkodzenie nerek i trzustki



Wirusy rozwijają się wewnątrz komórek

gospodarza, stąd brak chemioterapeutyków,

które niszczyłyby wirusa, a nie uszkadzały

komórek organizmu.



Wiele chorób wywołanych przez wirusy jest

wyleczona samoistnie



Zakażenia wirusowe zagrażające życiu

( zapalenie mózgu lub zakażenie ludzkim

wirusem nabytego niedoboru odporności – HIV)

muszą być podjęte próby zwalczenia chorób za

pomocą leków.



Obecnie znane leki działająco przeciwwirusowo

hamują namnażanie się wirusów

, nie potrafią

ich inaktywować lub zwalczyć

Fazy rozwoju wirusa:

a.) wiązanie wirusa z komórką;

b.) wniknięcie wirusa do wewnątrz komórki;

c.) replikacja wirusa wewnątrz komórki: (namnażanie):



Transkrypcja DNA



RNA;



Translacja RNA



białko;



integracja DNA wirusa z genami gospodarza;



produkcja składników wirusa;

d.) uwalnianie nowych wirusów z uszkodzonych

komórek;

LECZENIE

polega na hamowaniu

poszczególnych faz rozwoju wirusa;

Mechanizmy działania leków p/wirusowych:

a.) Przeciwdziałają wiązaniu (faza 1) i przenikaniu wirusa do

wnętrza komórki (faza 2);



Amantadyna

b.) Przeciwdziałają namnażaniu się wirusa (faza 3);



antymetabolity zasad purynowych,



zw. karbonylowe,



poch. guanidyny;

c.) Pobudzają wytwarzanie

interferonu

- substancji białkowej

produkowanej przez komórki zakażone wirusem- interferon

zapobiega replikacji wirusa w obrębie komórki;

Leki wirusostatyczne (wybór)

Punkt uchwytu działania

Nazwa międzynarodowa

Inhibitory fuzji

ENFUWIRTYD

Analogi naturalnych nukleozydów lub
nukleotydów działające na wirusy Herpes

ACYKLOWIR
WALACYKLOWIR
FAMCYKLOWIR
GANCYKLOWIR
CYDOFOWIR

Analogi naturalnych nukleozydów lub
nukleotydów działające na HIV

ABAKAWIR
LAMIWUDYNA
TENOFOWIR
ZIDOWUDYNA

Nienukleozydowe inhibitory odwrotnej
transkryptazy

EFAWIRENZ
NEWIRAPINA

Inhibitory proteaz

AMPRENAWIR
RYTONAWIR
LOPINAWIR

Inhibitory neuramidazy

OSELTAMIWIR (Tamiflu)
ZANAMIWIR

Inne

AMANTADYNA (Viregyt K)
RYBAWIRYNA

a.) hamuje adsorpcję i przenikanie wirusa do wnętrza komórki

b.) jej działanie ogranicza się do wirusów grypy A

c.) jako lek przeciwwirusowy stosowana jest głównie

zapobiegawczo (epidemia grypy), ma jednak działanie

lecznicze jeśli zostanie podana w ciągu pierwszych 24h po

wystąpieniu objawów grypy.

d.) działania niepożądane: (wynikające z działania

antycholinergicznych)



drżenie mięśniowe



niezborność ruchowa



zaburzenia mowy



niepokój, bezsenność



halucynacje, stany depresyjne

e.) w lecznictwie lek stosowany jest gł. jako lek

przeciwparkinsonowy

Rybawiryna



Jedyny lek działający zarówno na DNA jak

i RNA wirusów



lek dobrze wchłania się z przewodu

pokarmowego



Stosowana w leczeniu ciężkich zakażeń

wirusem RS

(

syncytialny wirus oddechowy)

oraz

gorączki Lassa (

zakażenie arenawirusami)

Oseltamiwir



Jest prolekiem



Dobrze wchłania się z przewodu

pokarmowego



W wystarczającym stopniu penetruje do

płuc i jest wolno wydalany



Stosowany w zakażeniach wirusami typu A

i B

ANALOGI NUKLEOZYDÓW

a.) leki przeciwwirusowe należące do grupy analogów

nuklozydowych nie zabijają wirusów, a jedynie uniemożliwiają

ich namnażanie się. W tej sytuacji warunkiem wyleczenia z

zakażenia jest zabicie wirusów przez układ odpornościowy

gospodarza, a leki z grupy analogów nukleozydowych

ułatwiają to dzięki niedopuszczeniu do zwiększenia liczby kopii

wirusa.

b.) mają złożony mechanizm działania:



z jednej strony ulegają one (w zakażonych komórkach)

fosforylacji i następnie wbudowaniu w nowo tworzony łańcuch

DNA co powoduje automatyczne zakończenie jego budowy



z drugiej strony powstałe trifosforany są silnymi inhibitorami

wirusowej polimerazy DNA, działanie to odznacza się dużą

swoistością, co oznacza że aktywność polimerazy DNA

makroorganizmu jest hamowana przez stężenia dużo większe.

1.) Acyklowir

a.) pochodna guanozyny

b.) działa na wirus:



opryszczki



ospy wietrznej



wirusy półpaśca

c.) acyklowir tylko w ok. 20% wchłania się z przewodu pokarmowego, co wystarcza

jednak do uzyskania odpowiednio dużych stężeń w surowicy

d.) lek doskonale przenika do tkanek, w tym również do płynu mózgowo-rdzeniowego

e.) działania niepożądane:



zwiększenie stężenia mocznika i kreatyniny we krwi



nudności, wymioty



zahamowanie czynności krwiotwórczej szpiku

f.)

acyklowir jest niesłusznie stosowany miejscowo w opryszczce skóry, w

tym warg i błon śluzowych, skuteczność acyklowiru w tym wypadku nie

przewyższa skuteczności zwykłych maści cynkowych, a leczenie jest

nieporównywalnie bardziej kosztowne.

2.) Walacyklowir



jest to prolek ulegający w trakcie

pierwszego przejścia wątrobowego

całkowitemu rozkładowi do acyklowiru oraz

L-waliny



jedyną zaletą jest fakt niemal całkowitego

wchłaniania acyklowiru z proleku po

podaniu doustnym.



wskazania jak dla acyklowiru

3.) Famcyklowir



jest to prolek ulegający po doustnym podaniu

przemianie do czynnego metabolitu

pencykloviru



przy doustnym podaniu dostępność biologiczna

77%



podobnie jak acyklowir, jest analogiem

guanozyny, zakres działania jak acyklowir



pencyklowir jest również skuteczny przeciw

WZW B

4.) Gancyklowir



jak acyklowir



źle wchłania się z przewodu pokarmowego,

w leczeniu zakażeń musi być stosowany w

postaci wlewów dożylnych



najważniejszym objawem toksycznym jest

uszkodzenie czynności krwiotwórczej szpiku



trombocytopenia

7.) Cydofowir

a.) jest analogiem cytozyny odznaczający się dużą

aktywnością przeciw CMV (cytomegalowirus)

b.) jest stosowany głównie u chorych na AIDS

c.) jest bardzo toksyczny, działania niepożądane obejmują

praktycznie wszystkich leczonych:



uszkodzenie nerek



uszkodzenie szpiku



odczyny gorączkowe



zakażenia bakteryjne



duszność



nudności z wymiotami

Interferony

a.) łącząc się swoiście z receptorami wewnątrzkomórkowymi hamuje procesy

transkrypcji i translacji (nie hamuje adhezji i wnikania wirusów do wnętrza

komórki), w związku z tym mechanizmem działanie przeciwwirusowe rozwija

się stopniowo, z okresem utajenia, jednak może utrzymywać się przez długi

czas

b.) lek wpływa na procesy immunologiczne i zapalne, hamuje podziały i

namnażanie komórek, a także ich różnicowanie, m.in. przez hamowanie

wytwarzania przez komórki niektórych białek i enzymów.

c.) jako białko interferon musi być podawany pozajelitowo

d.) lek źle przenika do płynu mózgowo-rdzeniowego

e.) interferony są białkami o małej masie cząsteczkowej, istnieją 3 typy

interferonów:



f.) interferon

znalazł zastosowanie kliniczne

DZIAŁANIA NIEPOŻĄDANE:

a.) jest oczywiste, że jako białko - lek często wywołuje objawy

nadwrażliwościowo-uczuleniowe



gorączka i dreszcze



bóle stawowe i mięśniowe



bóle głowy



uczucie ogólnego rozbicia

b.) częstym objawem jest limfocytopenia

c.) zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego:



jadłowstręt



nudności, wymioty i biegunki



utratę masy ciała

d.) upośledzenie czynności szpiku jest zależne od dawki i jest

odwracalne

Document Outline