Funkcja kontroli w
zarządzaniu
Część VI
Dr Andrzej Stańda
Funkcja kontroli w
zarządzaniu
Część VI
Dr Andrzej Stańda
Funkcja kontroli w logice
procesu zarządzania
planowanie
motywowanie
kontrolowanie
organizowani
e
realizacja
Funkcja kontroli w zarządzaniu
- istota kontroli
• Ustalenie wyników i postępu działalności, interpretowanie
stwierdzonych faktów i ewentualne przedsiębranie środków
niezbędnych do eliminacji niepożądanych zjawisk
powstałych w trakcie działalności (Z. Martyniak)
• Kontrola kierownicza jest to systematyczne działanie
zmierzające do ustalenia norm efektywności przy
planowaniu celów, do zaprojektowania systemów
informacyjnych sprzężeń zwrotnych, porównania
rzeczywistych wyników z ustalonymi normami,
stwierdzenia, czy występują jakieś odchylenia i do pomiaru
ich znaczenia oraz podejmowania wszelkich działań
potrzebnych do zapewnienia, aby wszelkie zasoby
organizacji były najskuteczniej i najsprawniej wykorzystane
do osiągnięcia celów korporacji (R.J. Mockler)
Funkcja kontroli w zarządzaniu
- proces kontroli
Ustalenie norm i
metod pomiaru
efektywność
Pomiar
efektywności
Czy efektywność jest
zgodna z
normami
Podjęcie działań
korygujących
Nie podejmować
działań
nie
tak
Funkcja kontroli w zarządzaniu
- proces kontroli
• Ustalenie norm i metod pomiaru efektywności
– zasadne już na etapie formułowania celów,
bo:
– Ogólnikowo sformułowane cele są jedynie pustymi
hasłami (np. podwyższyć umiejętności pracowników)
– Konkretnie sformułowane cele łatwiej ocenić pod
względem ich dokładności i przydatności (np.
podnieść kwalifikacje pracowników w zakresie
negocjacji przez organizowanie cotygodniowych
szkoleń przez okres kwartału i po tym okresie
dokonać oceny)
– Precyzyjnie sformułowane, wymierne cele są
prostsze do przekazania, przełożenia na normy oraz
metody oceny
Funkcja kontroli w zarządzaniu
- proces kontroli
• Pomiar efektywności – jest procesem
ustawicznym i powtarzalnym. Częstotliwość
pomiaru zależy od rodzaju mierzonej
działalności
• Ustalenie, czy efektywność jest zgodna z
normami – porównanie zmierzonych
wyników z ustalonymi z góry celami
• Podjęcie działań korygujących – etap
konieczny w sytuacji, jeżeli wyniki nie
odpowiadają normom i z analizy wynika, że
trzeba interweniować
Zasady kontroli
(H.Koontz, C.O`Donnell)
• Zasada natychmiastowości – systemy kontroli
powinny natychmiast informować o
odchyleniach
• Zasada obiektywności – szczególnie dotyczy
kontroli wyników pracy podwładnego; dążyć
należy do obiektywizacji, co jest możliwe
przez stosowanie wymiernych mierników
oceny
• Zasada korygowania – kontrola powinna mieć
dynamiczny charakter, co oznacza, że nie
może tylko stwierdzać odchylenia, ale
powinna wskazywać środki zaradcze
Rodzaje kontroli – przepływy informacji
i działania korygujące przy rodzajach
kontroli
Kontrola
wstępna
Nakłady
Kontrola
sterująca
Kontrola
akceptująca lub
odrzucająca
Przetwarzanie
Wyniki
Kontrola
końcowa
informacje
działania
korygujące
Rodzaje kontroli
• Kontrola wstępna – ma stwierdzić, czy zaplanowano
wszystkie potrzebne zasoby: ludzkie, rzeczowe i finansowe
i czy one będą dostępne we właściwych: miejscu, czasie,
ilości, strukturze i jakości
• Kontrola sterująca – ma wykrywać odchylenia od jakiejś
normy lub celu i umożliwić dokonanie korek przed
zakończeniem określonej sekwencji działań. Jest skuteczna
tylko wtedy, gdy informacje uzyskane są na czas
• Kontrola akceptująca lub odrzucająca – w jej trakcie
następuje przyjęcie określonych aspektów działań, bądź
muszą być spełnione określone warunki przed zezwoleniem
na dalsze działanie
• Kontrola końcowa- mierzy wyniki zakończonego działania;
ustalane są przyczyny odchyleń od planu lub normy. Jest
podstawą do oceny (kara, nagroda) wykonawców.
Cechy funkcji kontrolowania
• Ścisłość
• Aktualność
• Obiektywizm
• Zrozumiałość
• Koncentracja na
strategicznych punktach
kontroli
• Realizm ekonomiczny
• Realizm organizacyjny
• Koordynacja
• Elastyczność
• Normatywność i operacyjność
• Akceptacja przez członków
organizacji
Controlling w zarządzaniu
• 1931 Controller`s Institut of America
– Katalog zadań controllera:
• Planowanie
• Sprawozdawczość
• Ocena i doradztwo
• Nadzór nad realizacja zadań
• Badania rozwoju całej gospodarki
Istota controllingu
• Controlling to ponad funkcyjny instrument
zarządzania, który powinien wspierać
dyrekcję przedsiębiorstwa i pracowników
zarządu przy podejmowaniu decyzji
• Controlling obejmuje całość zagadnień
składających się na planowanie,
nadzorowanie i kontrole działalności
gospodarczej oraz na zasilanie
informacyjne
Cechy controllingu
• Podsystem zarządzania wspierający
realizację wszystkich funkcji zarządzania
• Nadrzędna jest koordynacyjne funkcja
controllingu
• Główny przedmiot działań to informacja
dla procesu decyzyjnego
• Zorientowanie na osiąganie celów
• Inicjowanie i wspomaganie innych działań
usprawniających proces zarządzania
przedsiębiorstwem