Układ

 

limbiczny

 

(rąbkowy, brzeżny, 

„mózg trzewny”)

Czym jest?

To struktury 

kresomózgowia położone 

na powierzchni 

przyśrodkowej mózgu. 

Odgrywają ważną rolę w 

koordynacji czynności 

układu somatycznego i 

autonomicznego oraz w 

powstawaniu stanów 

emocjonalnych 

(percepcja, efekt, wola).

Struktury składowe

Pojęcie i liczba ośrodków 

układu brzeżnego 

ulegają ciągłemu 

poszerzaniu. Z układem 

tym powiązane są takie 

części mózgowia jak: 

zakręt obręczy, cieśń 

zakrętu obręczy, zakręt 

hipokampa, nawleczka 

szara, zakręt 

tasiemeczkowy, 

przegroda przezroczysta, 

sklepienie, ciało 

migdałowate, które są 

opisywane jako tzw. płat 

przybrzeżny. 

Drogi nerwowe

Drogi wewnętrzne – 

przebiegają 

pomiędzy 

poszczególnymi 

częściami układu 

brzeżnego, a do 

najliczniejszych 

należą połączenia 

ciała migdałowatego 

z pozostałymi 

ośrodkami.

„Krąg Papeza”

Istnieje zespół dróg 

nerwowych tworzących 

w układzie brzeżnym 

zamknięte koło, które 

rozpoczyna się drogami 

łączącymi hipokampy z 

ciałami suteczkowatymi. 

Ciała suteczkowate łączą 

się z jądrami przednimi 

wzgórza poprzez pęczek 

suteczkowo-wzgórzowy. 

Jądra przednie wzgórza 

zespalają się z zakrętem 

obręczy, a ten zakręt 

łączy się z hipokampami.

Drogi w obrębie sklepienia

Sklepienie zawiera około 1,2 miliona włókien 

nerwowych. Większośc włókien rozpoczyna 

się w komórkach macierzystych 

położonych w zakręcie hipokampa, tworząc 

częśc sklepienia zwaną odnogą. Odnogi 

sklepienia prawego i lewego wymieniają 

między sobą częśc włókien w tzw. spoidle 

sklepienia. Odnogi przechodzą ku przodowi 

w trzon sklepienia, a ten przedłuża się w 

strukturę zwaną słupem. 

Słupy sklepienia przebiegają do wysokości spoidła 

przedniego i tuż powyżej niego dzielą się na częśc 

przedspoidłową  i częśc zaspoidłową. Włókna 

tworzące częśc przedspoidłową docierają do jąder 

przegrody przezroczystej, natomiast włókna 

przebiegające w części zaspoidłowej kończą się w 

ciałach suteczkowatych, w jadrach wzgórza, 

wnikają do przedniego płata przysadki, a częśc 

omija podwzgórze i dochodzi do jąder przednich i 

przyśrodkowych wzgórza, do jader nakrywki 

konarów mózgu oraz jąder tworu siatkowatego 

położonych w moscie i rdzeniu przedłużonym. 

Drogi zespalające układ brzeżny z 

międzymózgowiem i jądrami tworu 

siatkowatego

W obrębie międzymózgowia drogi te docierają 

głównie do jadra przyśrodkowego wzgórza, 

jadra przednio-brzusznego, jąder 

śródblaszkowych, a także do jader uzdeczki 

oraz jader podwzgórza. Dzięki tym 

połączeniom układ brzeżny otrzymuje 

informacje zarówno z części autonomicznej 

ośrodkowego układu nerwowego, jak i z 

tworu siatkowatego. Opisane wyżej 

zespolenia świadczą o roli układu brzeżnego 

w utrzymaniu homeostazy ustroju.