KRYSTALOGRAFIA
Układy i sieci krystalograficzne
KRYSTALOGRAFIA
Układy i sieci krystalograficzne
Układy krystalograficzne
W zależności od kształtu czworościanu zasadniczego i odpowiadającej
mu komórki sieci przestrzennej klasyfikuje się ciała krystaliczne do
grup, zwanych układami krystalograficznymi.
6 układów krystalograficznych
5 opisanych trzema układami współrzędnych X, Y, Z
Jeden opisany czterema osiami X, Y, U, Z
(dla układu heksagonalnego)
Klasyfikacja układów krystalograficznych
1. Regularny
2. Tetragonalny
3. Rombowy
4. Jednoskośny
5. Trójskośny
6. Heksagonalny
Trygonalny lub
Romboedryczny
Układ osi krystalograficznych i przyjęte dla nich
oznaczenia
+ X
+ Y
+ X
- Y
+ Z
- Z
0
a
0
c
0
b
Układ regularny
0
a
0
a
X
Z
Y
0
a
0
0
0
90
a
a
a
Układ tetragonalny
0
c
0
a
0
a
X
Y
Z
0
0
0
90
c
b
a
Układ rombowy
0
0
0
0
90
a
c
b
a
0
c
0
b
Z
X
Y
0
a
Układ jednoskośny
0
b
0
c
0
a
X
Y
Z
0
0
0
0
90
a
c
b
a
90
,
Układ trójskośny
0
0
0
0
90
a
c
b
a
,
,
0
a
0
c
X
Y
Z
0
b
Orientacja osi krystalograficznych w układzie
heksagonalnym
+X
+Y
+X
-Y
+Z
-Z
0
a
0
c
0
b
+U
-U
0
c
Układ heksagonalny
0
a
0
a
X
Y
U
Z
0
0
0
0
0
0
0
0
0
90
120
90
120
90
c
b
a
,
zny
Romboedryc
c
b
a
,
,
y
ln
Trygona
c
b
a
,
,
y
ln
Heksagona
Podział ciał krystalicznych na grupy oparte na podstawie
składu chemicznego i stosunków stechiometrycznych
(według „ Strukturbericht”)
1.
Pierwiastki (A1 - miedz, Cu)
A
2.
Związki AB (B1 - chlorek sodu, NaCl, korborund II, SiC)
B
3.
Związki AB
2
(C1 – fluoryt CaF
2
, C2 - piryt, FeS
2
)
C
4.
Związki A
m
B
n
D
5.
Związki z więcej niż dwoma rodzajami atomów, (E2
1
– perowskit, CaTiO
3
)
E
6.
Związki z kompleksami BX i BX
2
F
7.
Związki z kompleksami BX
3
(G0
1
– typ kalcytu CaCO
3
)
G
8.
Związki z kompleksami BX
4
,
(H1
1
– spinel, MnAl
2
O
4
)
H
9.
Związki z kompleksami BX
6
(I1
1
– typ sześciochloroplatynianu potasu, K
2
[PtCl
6
]
I
10.
Związki z kompleksami skomplikowanymi
K
11.
Stopy
L
12.
Związki organiczne
O
13.
Krzemiany
S
Klasyfikacja struktur według symboliki Pearsona
Typ sieci przestrzennej
R
F,
I,
C,
,
P
prymitywna
przestrzennie centrowana
ściennie centrowana
centrowana na podstawach
romboedryczna
h
a,
m,
o,
t,
,
c
cubic
tetragonal
c
orthorombi
monoclinic
anorthic
heksagonal
Układ krystalograficzny
regularny
tetragonalny
rombow
y
jednoskośny
trójkośny
heksagonalny
Liczba atomów w komórce
1, 2, 3......
Symbole Pearsona 14 sieci przestrzennych
Bravais’go
1.
Regularna ściennie centrowana
c F
2.
Regularna przestrzennie centrowana
c I
3.
Regularna prymitywna
c P
4.
Tetragonalna przestrzennie centrowana
t I
5.
Tetragonalna prymitywna
t P
6.
Rombowa ściennie centrowana
o F
7.
Rombowa przestrzennie centrowana
o I
8.
Rombowa centrowana na podstawach
o C
9.
Rombowa prymitywna
o P
10.
Jednoskośna centrowana na podstawach
m
C
11.
Jednoskośna prymitywna
m P
12.
Trójskośna prymitywna
a P
13.
Heksagonalna prymitywna
h P
14.
Romboedryczna prymitywna
h R*
* Propozycja zastąpienia symbolem r P
Kilka przykładów klasyfikacji Pearsona
Struktura A1 –
typ miedzi Cu i żelaza - Fe
Strukturę typu A1 posiadają liczne pierwiastki metaliczne takie
jak:
Ne, Al, Ar, Ca, - Fe, Ni, Cu, Kr, Pd, Ag, Xe, Pt, Au, Pb
Struktura A2 – typ wolframu, - W
Strukturę typu A2 posiada wiele pierwiastków metalicznych takich
jak:
Na, K, V, - Cr, - Mn, - Fe, Zr, Nb, Mo, Ta, -
W
Struktura A3 – typ magnezu, Mg
Strukturę typu A2 posiadają pierwiastki takie
jak:
H, He, Be, Mg, Ti, Co, Zn, Cd