Slajd 1

NARZĘDZIA POLITYKI PIENIĘŻNEJ

BANKU CENTRALNEGO

-wybrane zagadnienia

Rezerwy obowiązkowe

Rezerwę obowiązkową banków stanowi wyrażona

w złotych część środków pieniężnych w złotych i

walutach obcych zgromadzonych na rachunkach

bankowych, środków uzyskanych ze sprzedaży

papierów wartościowych, z wyjątkiem papierów

wartościowych zabezpieczonych hipotecznie o

okresie wykupu powyżej pięciu lat oraz listów

zastawnych o okresie wykupu powyżej pięciu lat,

oraz listów zastawnych o okresie wykupu powyżej

pięciu lat, oraz innych środków przyjętych przez

bank podlegających zwrotowi, z wyjątkiem

środków przyjętych od innego banku krajowego,

a także środków przyjętych od banku

zagranicznego na podstawie umów zawartych

przed dniem wejścia w życie ustawy lub środków

pozyskanych z zagranicy na co najmniej 2 lata

oraz środków pozyskanych na

podstawie

umów o prowadzenie indywidualnych

kont

emerytalnych w rozumieniu przepisów

indywidualnych kontach emerytalnych.

Rezerwa obowiązkowa jest jednym z pośrednich

instrumentów polityki pieniężnej Banku

Centralnego. Wprowadzenie stopy obowiązkowych

rezerw bankowych miało duże znaczenie. Dzięki

tej

rezerwie powstał instrument umożliwiający

regulację potencjału kredytowego banków

operacyjnych, ponad to powstało dodatkowe

zabezpieczenie płynności finansowej banków

operacyjnych.

Wysokość, posiadanych przez banki

komercyjne rezerw w pieniądzu banku

centralnego w stosunku do poziomu

minimalnej rezerwy, określana jest

jako

zdolność kreowania pieniądza

bankowego.

Rezerwie obowiązkowej przypisuje się rolę

instrumentu o ogólnym charakterze

oddziaływania na rynek, wynika to z faktu,

iż stopy są ustalane z reguły jednakowe dla

wszystkich banków a obowiązek ich

utworzenia nie wpływa na stosunki

pomiędzy bankiem, a klientem.

Podstawą do ustalenia wysokości

obowiązkowych rezerw bankowych są

wkłady nie banków w bankach. Do Banku

Centralnego należy ustalenie stopy rezerwy

obowiązkowej a co za tym idzie określenie

jaka część z wkładów powinna zostać

przelana na rachunek w Banku Centralnym.

W praktyce dopuszcza się również oby

banki

komercyjne przechowywał określoną

cześć

rezerwy w swoich kasach w formie

gotówkowej. Wielkość stopy

obowiązkowej

rezerwy może zależeć od rodzaju wkładu.

Zróżnicowanie może być uzależnione od:

-terminów zobowiązań (awista,

terminowe),

-osoba właściciela (osoba prywatna,

osoba prawna),

-wielkość wkładu,

-miejsce zamieszkania tych którzy mają

wkład w banku.

Dla wkładów awista z reguły ustalona

jest wyższa stopa rezerwy

obowiązkowej

gdyż wiąże się to ze zwiększonym

ryzykiem

dla banku komercyjnego.

Istota i podział operacji

otwartego rynku.

Operacjami otwartego rynku nazywamy cały

zespół transakcji kupna i sprzedaży

krótkoterminowych papierów wartościowych

pomiędzy bankiem centralnym, a bankami

komercyjnymi, dokonywanych w celu

kształtowania płynności finansowej sektora

bankowego.

Przedmiotem tych transakcji mogą być

mogą być walory emitowane przez różne

podmioty gospodarcze o krótkim terminie

zwrotu (do 1 roku). W krajach gdzie

operacje otwartego rynku odgrywają ważną

rolę dominującymi papierami wartościowym

są bony (weksle skarbowe).

W krajach prowadzących gospodarkę rynkową

często spotyka się zjawisko nadwyżki wydatków

nad dochodami budżetu. Mamy tutaj do

czynienia

z deficytem w wyniku którego Skarb Państwa

zaciąga kredyt u społeczeństwa poprzez

emitowanie oprocentowanych papierów

dłużnych.

Walory skarbowe są emitowane na różne terminy

wykupu i różnie się nazywają.

Mogą nimi być trzymiesięczne weksle skarbowe,

dwu-, cztero-, pięcioletnie obligacje skarbowe.

Najistotniejsze znaczenie mają jednak

krótkoterminowe papiery dłużne Skarbu Państwa

nazywane bonami skarbowymi.

W ramach operacji otwartego rynku może być

dokonywana warunkowa bądź bezwarunkowa

sprzedaż lub zakup papierów wartościowych,

dewiz i bonów pieniężnych. Poprzez ich sprzedaż

i zakup bank centralny wpływa na :

a) płynność i zdolności emisyjne banków

komercyjnych,

b) wysokość stóp procentowych,

c) efektywność funkcjonowania rynku

pieniężnego.

W operacjach otwartego rynku udział mogą brać tylko

wybrane banki zwane „dealerami rynku pieniężnego”.

Pełnią one rolę pośrednika, który za prowizję

umożliwia

zakup bonów innym podmiotom. Ograniczona ilość

podmiotów, które mogą brać udział w transakcjach

zakupu

lub sprzedaży papierów wartościowych pozwala na

sprawne, szybkie prowadzenie transakcji, ma to

istotną rolę

ze względu na formę przetargu.

Przetarg może przyjąć dwie formy. Pierwsza

z opcji za przedmiot przetargu bierze

wysokość

oferowanej kwoty natomiast, drugi wysokość

kwoty wraz z podaną ceną wysokości

oprocentowania transakcji.

Operacje bonami pieniężnymi NBP zostały

wprowadzone w celu zapoczątkowania otwartego

rynku. Sprzedaż tych bonów miała na celu

zamrożenie krótkoterminowych środków płynnych

banków, które częstokroć ze względu na

administracyjne ograniczenia akcji kredytowej nie

mogły być spożytkowane do udzielania kredytów.

Bony pieniężne Narodowego Banku Polskiego mogły być

zbywane i nabywane przez emitenta w każdym

momencie.

Stanowiły więc bardzo płynny instrument rynku

pieniężnego, który mógł być wykorzystywany przez banki

komercyjne w celu osiągania szybkiego dochodu poprzez

dokonanie dochodowych lokat na bardzo krótki termin.

Były one oferowane bankom, a także niebankom, na

cotygodniowych przetargach.

Bony pieniężne Narodowego Banku Polskiego

mogą być kupowane tylko przez banki mające

siedzibę w kraju, w związku z tym stanowią

odrębny segment rynku od bonów skarbowych.

Bony mogą mieć różne terminy wykupu (1-, 7-,

14-, 28-, 91-, 182-bądź 273-dniowy).

Narodowy Bank Polski od 1991 roku pełni funkcję agenta

emisji bonów skarbowych w związku z czym zobowiązany

jest do przeprowadzania przetargów na te bony.

Nabywcami mogą być krajowe osoby prawne i fizyczne,

które mogą dokonywać swobodnego obrotu bonami między

sobą. Bony mogą być odkupywane przez NBP (wtórny

obrót), a także mogą być przedmiotem operacji odkupu

(swap) bądź zastawu przy kredycie lombardowym.

Operacje otwartego rynku, a

stopy procentowe.

Oprócz operacji otwartego rynku jako instrument

prowadzenia polityki pieniężnej stosuje się również

stopy procentowe, takie jak:

stopa lombardowa-

jest podstawową

stopą Narodowego Banku Polskiego (bank

centralny), służy do wyceny kredytów

które są udzielane przez NBP bankom

komercyjnym pod zastaw posiadanych

przez nie papierów wartościowych.

Stopa ta kształtuje teoretycznie górną granicę stóp

procentowych na międzybankowym rynku pieniężnym;

czasami jednak z uwagi na pilne potrzeby zachowania

płynności banki wolą zaciągnąć kredyt nawet po stopach

przekraczających stopę lombardową; kredyt udzielany

według tej stopy obejmuje tylko część wartości papierów

wartościowych będących zabezpieczeniem (80%), odsetki

natomiast wypłacane są co miesiąc;

stopa redyskontowa-

służąca redyskontu

weksli ma znaczenie co do zasady jedynie

przy skupie płodów rolnych za weksle;

stopa kredytu refinansowego-

służąca

refinansowaniu inwestycji centralnych (jest

równa stopie lombardowej w przypadku gdy

to zobowiązanie zostało objęte poręczeniem

skarbu państwa lub wyższa o jeden punkt w

przypadku braku poręczenia);

w tej samej wysokości jest ustalona stopa

kredytu refinansowego dla banków

posiadających

rachunki bieżące w NBP, udzielanego w

szczególnie uzasadnionych przypadkach w

związku

z zadaniami o istotnym znaczeniu dla polityki

gospodarczej państwa oraz w celu uzdrowienia

gospodarki danego banku.

Zazwyczaj w sytuacji wystąpienia

problemów

z wypłacalnością; traktowane jest to jednak

jako

ostateczność, ponieważ pomoc powinna być

przede wszystkim udzielona przez Bankowy

Fundusz Gwarancyjny

Stopa lokat terminowych NBP (banku

centralnego)-

służy do oprocentowania

nadwyżek finansowych banków

komercyjnych które są składane na

określony czas w banku centralnym.

Document Outline