OSTRE
OSTRE
SCHORZENIA
SCHORZENIA
JAMY BRZUSZNEJ
JAMY BRZUSZNEJ
OSTRE
OSTRE
SCHORZENIA
SCHORZENIA
JAMY BRZUSZNEJ
JAMY BRZUSZNEJ
OSTRY BRZUCH
OSTRY BRZUCH
Silne, trwające kilka godzin
bóle brzucha, spowodowane
nagłą grożącą utratą życia
chorobą jamy brzusznej
wymagającą
natychmiastowego leczenia
OBJAWY OSTREGO
OBJAWY OSTREGO
BRZUCHA
BRZUCHA
Bóle brzucha
+
•
Objawy ostrego zapalenia
otrzewnej
•
Objawy niedrożności jelit
•
Objawy wstrząsu
ZAPALENIE
ZAPALENIE
OTRZEWNEJ
OTRZEWNEJ
ZAPALENIE
ZAPALENIE
OTRZEWNEJ
OTRZEWNEJ
Przyczyny zapalenia otrzewnej z
przedziurawienia
Przyczyny zapalenia otrzewnej z
przesiąkania
Ostre
Ostre
choroby
choroby
jamy
jamy
brzusznej
brzusznej
OBJAWY OSTREGO ZAPALENIA
OTRZEWNEJ
ból brzucha
zatrzymanie
wiatrów i stolca
bolesność brzucha
wymioty
obrona mięśniowa tachykardia
objaw Blumberga obniżenie RR
brak perystaltyki
facies Hippocratica
wzdęcie suchy język
skąpomocz, bezmocz
MIEJSCA BÓLU
MIEJSCA BÓLU
I BOLESNOŚCI
I BOLESNOŚCI
W CHOROBACH
W CHOROBACH
NARZĄDÓW
NARZĄDÓW
BRZUCHA
BRZUCHA
RODZAJE BÓLU
RODZAJE BÓLU
BRZUCHA
BRZUCHA
Bóle trzewne Bóle
somatyczne
OBJAW OTRZEWNOWY
OBJAW OTRZEWNOWY
OBJAW OTRZEWNOWY W OSTRYCH
SCHORZENIACH JAMY BRZUSZNEJ NIE
WYSTĘPUJE W:
•
ostrych krwawieniach do jamy otrzewnowej
•
wczesnym okresie choroby
•
zapaleniu narządów wewnątrzotrzewnowych
ograniczonych
od otrzewnej ściennej przez niezmienione
zapalnie tkanki
•
zapaleniu trzustki z wysiękiem do przestrzeni
pozaotrzewnowej
•
początkowym okresie niedrożności z zatkania
•
przedziurawieniu dwunastnicy do przestrzeni
zaotrzewnowej
•
obrażeniach zaotrzewnowej części
dwunastnicy, pęcherza
moczowego, odbytnicy
OBJAW OTRZEWNOWY
OBJAW OTRZEWNOWY
OBJAW OTRZEWNOWY MOŻE WYSTĄPIĆ
W SCHORZENIACH, W KTÓRYCH NIE MA
WSKAZAŃ DO OPERACJI !
•
Kolka nerkowa i wątrobowa
•
Choroba reumatyczna
•
Niedrożność porażenna w mocznicy,
zatruciach,
zapaleniu płuc i opłucnej, zawale mięśnia
sercowego,
chorobach neurologicznych
•
Ostry nieżyt żołądkowo-jelitowy
•
Porfiria
•
Ketonowa kwasica cukrzycowa
•
Zapalenie miąższowe wątroby
OBRONA MIĘŚNIOWA
OBRONA MIĘŚNIOWA
Przebieg nerwów
międzyżebrowych
unerwiających ściany brzucha
( Th
5-12
)
OBRONA MIĘŚNIOWA
OBRONA MIĘŚNIOWA
OBRONA MIĘŚNIOWA W OSTRYCH
SCHORZENIACH
JAMY BRZUSZNEJ NIE WYSTĘPUJE W:
•
ostrych krwawieniach do jamy otrzewnowej
•
wczesnym okresie choroby
•
zapaleniu narządów wewnątrzotrzewnowych
ograniczonych
od otrzewnej ściennej przez niezmienione zapalnie
tkanki
•
zapaleniu trzustki z wysiękiem do przestrzeni
pozaotrzewnowej
•
początkowym okresie niedrożności z zatkania
•
przedziurawieniu dwunastnicy do przestrzeni
zaotrzewnowej
•
obrażeniach zaotrzewnowej części dwunastnicy,
pęcherza
moczowego, odbytnicy
•
Zapaleniu otrzewnej miednicznej
OSTRE ZAPALENIE
OSTRE ZAPALENIE
WYROSTKA
WYROSTKA
ROBACZKOWEGO
ROBACZKOWEGO
Ułożenie anatomiczne
wyrostka robaczkowego
MIEJSCOWE OBJAWY OSTREGO
MIEJSCOWE OBJAWY OSTREGO
ZAPALENIA WYROSTKA
ZAPALENIA WYROSTKA
ROBACZKOWEGO
ROBACZKOWEGO
•
Ból trzewny w nadbrzuszu
•
Ból somatyczny w okolicy prawego dołu
biodrowego
•
Bolesność okolicy prawego dołu biodrowego
•
Napięcie mięśniowe
•
Objaw otrzewnowy
•
Bębnica i wzdęcie okolicy prawego dołu
biodrowego
•
Objaw Kadera
•
Objaw Rovsinga
•
Objaw Jaworskiego
•
Bolesność podczas badania per rectum
Somatyzacja bólu trzewnego (6-
12 godz.)
OGÓLNE OBJAWY OSTREGO
OGÓLNE OBJAWY OSTREGO
ZAPALENIA WYROSTKA
ZAPALENIA WYROSTKA
ROBACZKOWEGO
ROBACZKOWEGO
•
Nudności, wymioty
•
Zatrzymanie gazów i
stolca
•
Gorączka < 38 st.C
•
Przyspieszone tętno >
100\ min.
OSTRE ZAPALENIE WYROSTKA
OSTRE ZAPALENIE WYROSTKA
ROBACZKOWEGO
ROBACZKOWEGO
nieżytowe
nieżytowe
wrzodziejące
wrzodziejące
ropowicze
ropowicze
zgorzelinowe
zgorzelinowe
Zapalenie otrzewnej
ograniczone
rozlane
naciek okołowyrostkowy
ropień okłowyrostkowy
MODS
Przewlekłe zapalenie w.r.
Perforacja
(30%)
12 h >
5 %
48h
>
!
20%
PRZEDZIURAWIENIE WYROSTKA
PRZEDZIURAWIENIE WYROSTKA
ROBACZKOWEGO
ROBACZKOWEGO
Wzrost
ciśnienia
Badania
Badania
dodatkowe:
dodatkowe:
morfologia
morfologia
badanie moczu
badanie moczu
usg jamy brzusznej
usg jamy brzusznej
Podstawą rozpoznania ostrego
zapalenia wyrostka
robaczkowego jest szczegółowy
wywiad lekarski i staranne
badanie fizykalne chorego
OSTRE
ZAPALENIE
UCHYŁKÓW
ESICY
UCHYŁKI ESICY
UCHYŁKI ESICY
OSTRE ZAPALENIE
OSTRE ZAPALENIE
UCHYŁKÓW ESICY
UCHYŁKÓW ESICY
„O ostrym zapaleniu
uchyłków esicy myśl jak o
lewostronnym zapaleniu
wyrostka robaczkowego,
które przeważnie leczone
jest nieoperacyjnie”
Zachary
Cope
OSTRE ZAPALENIE
OSTRE ZAPALENIE
PĘCHERZYKA
PĘCHERZYKA
ŻÓŁCIOWEGO
ŻÓŁCIOWEGO
KAMICA PĘCHERZYKA
KAMICA PĘCHERZYKA
ŻÓŁCIOWEGO
ŻÓŁCIOWEGO
CZYNNIKI RYZYKA
•
K 3-5 x częściej
niż M.
•
50% osób w wieku
> 60l
•
Przebyte ciąże
•
Otyłość
•
Hypercholesterole
mia
•
Cukrzyca
•
Przebyta resekcja
żołądka i jelit
•
Leki
antykoncepcyjne
OBJAWY OSTREGO
OBJAWY OSTREGO
ZAPALENIA PĘCHERZYKA
ZAPALENIA PĘCHERZYKA
ŻÓŁCIOWEGO
ŻÓŁCIOWEGO
•
Ból w prawej okolicy podżebrowej
•
Nudności, wymioty
•
Bolesność uciskowa w prawej okolicy
podżebrowej
•
Obrona mięśniowa
•
Objaw otrzewnowy
•
Objaw Chełmońskiego
•
Objaw Murphy’ego
•
Podwyższona temperatura ciała ( 38-39
st. C)
•
Przyspieszone tętno
POWIKŁANIA OSTREGO ZAPALENIA
PĘCHERZYKA ZÓŁCIOWEGO
wodniak
p.ż.
ropniak
p.ż.
rozlane
żółciowe
zapalenie
otrzewnej
ropień
okołopęcherzyk
owy
przetoka
wewnętrzna
żółciowe
zapalenie
otrzewnej bez
perforacji
DIAGNOSTYKA OSTREGO
DIAGNOSTYKA OSTREGO
ZAPALENIA PĘCHERZYKA
ZAPALENIA PĘCHERZYKA
ŻÓŁCIOWEGO
ŻÓŁCIOWEGO
USG jamy brzusznej
ZAPALENIE DRÓG
ZAPALENIE DRÓG
ŻÓŁCIOWYCH
ŻÓŁCIOWYCH
OBJAWY
Żółtaczka mechaniczna
Gorączka
Dreszcze
Triada
Charcota
ZAPALENIE DRÓG ŻÓŁCIOWYCH
ZAPALENIE DRÓG ŻÓŁCIOWYCH
OSTRE ZAPALENIE
OSTRE ZAPALENIE
TRZUSTKI
TRZUSTKI
CZYNNIKI RYZYKA
•
Nadużycie alkoholu
(50%)
•
Kamica żółciowa (30
%)
OBJAWY OSTREGO ZAPALENIA
OBJAWY OSTREGO ZAPALENIA
TRZUSTYKI
TRZUSTYKI
•
Ból w nadbrzuszu promieniujący do
pleców
•
Częste, gwałtowne wymioty
•
Rozlana bolesność nadbrzusza
•
Wzdęcie brzucha
•
Porażenie perystaltyki-cisza w
brzuchu
•
Objaw otrzewnowy
•
Obrona mięśniowa
•
Objaw Grey-Turnera
•
Objaw Cullena
•
Wstrząs
•
Czerwonosine zabarwienie twarzy
ROZPOZNANIE OSTREGO
ROZPOZNANIE OSTREGO
ZAPALENIA TRZUSTKI
ZAPALENIA TRZUSTKI
•
Aktywność amylazy we krwi i
moczu
•
Liczba krwinek białych
ROZPOZNANIE OSTREGO
ROZPOZNANIE OSTREGO
ZAPALENIA TRZUSTKI c.d.
ZAPALENIA TRZUSTKI c.d.
Przeglądowe zdjęcie RTG jamy
brzusznej
ROZPOZNANIE OSTREGO
ROZPOZNANIE OSTREGO
ZAPALENIA TRZUSTKI c.d.
ZAPALENIA TRZUSTKI c.d.
USG jamy brzusznej
ROZPOZNANIE OSTREGO
ROZPOZNANIE OSTREGO
ZAPALENIA TRZUSTKI c.d.
ZAPALENIA TRZUSTKI c.d.
TK jamy brzusznej z
kontrastem
Kryteria Ransona
1-2 pkt. – śmiertelność 1%, 3-4 czynniki –
śmiertelność 15%
6-7 czynników- śmiertelność 100%
PRZEDZIURAWIONY
PRZEDZIURAWIONY
WRZÓD ŻOŁĄDKA
WRZÓD ŻOŁĄDKA
Przedziurawienie wrzodu
Przedziurawienie wrzodu
występuje u 5-10 %
występuje u 5-10 %
chorych z chorobą
chorych z chorobą
wrzodową
wrzodową
PRZEDZIURAWIONY
PRZEDZIURAWIONY
WRZÓD ŻOŁĄDKA
WRZÓD ŻOŁĄDKA
CZYNNIKI RYZYKA
•
palenie tytoniu
•
spożywanie alkoholu
•
przyjmowanie n.l.p.z
•
rodzinne
występowanie
•
płeć męska
OBJAWY PRZEDZIURAWIONEGO
OBJAWY PRZEDZIURAWIONEGO
WRZÓDU ŻOŁĄDKA
WRZÓDU ŻOŁĄDKA
•
gwałtowne bóle (somatyczne)
nadbrzusza promieniujące do
barków
•
nudności
•
objaw otrzewnowy
•
„deskowate” napięcie powłok
•
zniesienie stłumienia
wątrobowego
•
wstrząs
ROZPOZNANIE
ROZPOZNANIE
PRZEDZIURAWIONEGO WRZÓDU
PRZEDZIURAWIONEGO WRZÓDU
ŻOŁĄDKA
ŻOŁĄDKA
•
RTG jamy brzusznej na stojąco
( 75% chorych – powietrze pod
przeponą
•
USG jamy brzusznej
•
Panendoskopia ?
PRZEDZIURAWIONY
PRZEDZIURAWIONY
WRZÓD ŻOŁĄDKA
WRZÓD ŻOŁĄDKA
TRUDNOŚCI DIGNOSTYCZNE
•
Przedziurawiony wrzód na tylnej
ścianie XII-cy
•
Przykryte przedziurawienie
(perforatio tecta)
OSTRA
OSTRA
NIEDROŻNOŚĆ
NIEDROŻNOŚĆ
JELIT
JELIT
RODZAJE NIEDROŻNOŚCI
RODZAJE NIEDROŻNOŚCI
JELIT
JELIT
niedrożność
mechaniczna
porażenna
z zatkania z
zadzierzgnięcia
PRZYCZYNY NIEDROŻNOŚCI
PRZYCZYNY NIEDROŻNOŚCI
MECHANICZNEJ JELIT
MECHANICZNEJ JELIT
Jelito cienkie –
70%
Jelito grube-
30%
Strangulacja-
75%
Obturacja-
25%
Obturacja-
75%
Strangulacja-
25%
Zrosty-30%
Przepukliny-30%
Wgłobienia-10%
Skręt-5%
Guzy-15%
Kam. żół.-
5%
Inne-5%
Przepukliny-
15%
Skręt-10%
Guzy-60%
Uchyłki-10%
Kam.kałowe-
5%
OBJAWY NIEDROŻNOŚCI
OBJAWY NIEDROŻNOŚCI
MECHANICZNEJ JELIT
MECHANICZNEJ JELIT
•
Bóle kolkowe brzucha
•
Wymioty
•
Zatrzymanie gazów i
stolca
•
Wzdęcie
•
Bóle stałe typu
somatycznego
•
Objawy zapalenia
otrzewnej
•
Wstrząs
Zadzierzgnię
cie
Niedrożność
porażenna w
z.o.
NIEDROŻNOŚĆ PORAŻENNA
NIEDROŻNOŚĆ PORAŻENNA
JELIT
JELIT
•
Brak bólów kolkowych
•
Brak szmerów
perystaltycznych
•
Mniejsze wzdęcie
•
Liczne poziomy płynu w
badaniu
RTG jamy brzusznej na
stojąco
PRZYCZYNY
Zapalenie otrzewnej
Mocznica
Zapalenie płuc i opłucnej
Zabieg operacyjny
Obrazy radiologiczne
niedrożności
mechanicznej jelit
Obrazy radiologiczne
niedrożności
mechanicznej jelit
KRWAWIENIE
KRWAWIENIE
Z GÓRNEGO
Z GÓRNEGO
ODCINKA PRZEWODU
ODCINKA PRZEWODU
POKARMOWEGO
POKARMOWEGO
PRZYCZYNY KRWAWIENIA Z
PRZYCZYNY KRWAWIENIA Z
G.O.P.P.
G.O.P.P.
•
Wrzód XII-cy – 40%
•
Wrzód żołądka – 20%
•
Nadżerkowe zapalenie
bł. śl. żołądka – 15%
•
Żylaki przełyku – 10%
•
Zespól Malory-Weissa
– 10%
•
Rak żołądka - <5%
Żylaki przełyku
Żylaki przełyku
Wrzody żołądka
Wrzody żołądka
Nadżerki błony śluzowej żołądka
Nadżerki błony śluzowej żołądka
KRWAWIENIE Z GÓRNEGO
KRWAWIENIE Z GÓRNEGO
ODCINKA PRZEWODU
ODCINKA PRZEWODU
POKARMOWEGO
POKARMOWEGO
CZYNNIKI RYZYKA
•
Choroba wrzodowa
•
Alkoholizm
•
Choroby wątroby
•
Leki
przeciwzapalne,antykagulanty,kortykoste
roidy
•
Intensywne wymioty
•
Przebyte operacje
OBJAWY KRWAWIENIA Z
OBJAWY KRWAWIENIA Z
G.O.P.P.
G.O.P.P.
•
Krwawe lub fusowate
wymioty
•
Smoliste stolce
•
Ogólne osłabienie
•
Przyspieszenie tętna
•
Obniżenie ciśnienia
tętniczego
•
Zblednięcie skóry
•
Poty
•
Zmniejszenie diurezy
Utrata 20-30%
krwi
KRWAWIENIE Z GÓRNEGO
KRWAWIENIE Z GÓRNEGO
ODCINKA PRZEWODU
ODCINKA PRZEWODU
POKARMOWEGO
POKARMOWEGO
LECZENIE
TĘTNIAK AORTY
TĘTNIAK AORTY
BRZUSZNEJ
BRZUSZNEJ
TĘTNIAK AORTY
TĘTNIAK AORTY
BRZUSZNEJ
BRZUSZNEJ
TĘTNIAK AORTY BRZUSZNEJ
TĘTNIAK AORTY BRZUSZNEJ
CZYNNIKI RYZYKA
•
M 3-8 x częściej niż K
•
Wiek >75rż (9%)
•
Miażdżyca tętnic wieńcowych,
szyjnych,
•
Obciążenie genetyczne
•
Przepukliny brzuszne
•
Nadciśnienie tętnicze
•
Palenie papierosów
•
Obturacyjna choroba dróg
oddechowych
PĘKNIĘTY TĘTNIAK AORTY
PĘKNIĘTY TĘTNIAK AORTY
BRZUSZNEJ
BRZUSZNEJ
ryzyko pęknięcia:
ryzyko pęknięcia:
śr.< 5cm-5-23%
śr.< 5cm-5-23%
śr.>7cm-60-80%
śr.>7cm-60-80%
Przestrzeń
zaotrzewnow
a
Jama
otrzewno
wa
•Bóle ok. lędźwiowej
•Krwiak worka
mosznowego
•Krwiak wokół odbytu
•Ból brzucha
•Wstrząs
oligowolemiczny
TĘTNIAK ROZWARSTWIAJĄCY
TĘTNIAK ROZWARSTWIAJĄCY
AORTY
AORTY
OBJAWY OSTREGO
OBJAWY OSTREGO
ROZWARSTWIENIA AORTY
ROZWARSTWIENIA AORTY
•
Bóle w klatce piersiowej
•
Porażenie połowicze
•
Zmniejszenie diurezy
•
Niedrożność porażenna jelit
•
Objawy ostrego niedokrwienia jelit
•
Objawy ostrego niedokrwienia kończyn
dolnych
OSTRE SCHORZENIA JAMY
OSTRE SCHORZENIA JAMY
BRZUSZNEJ
BRZUSZNEJ
„Rare
manifestations
of common
diseases are more
common than
common
manifestations of
rare diseases”