Poznawcze koncepcje 

rozwoju moralnego (J. 

Piaget, L. Kolberg)

Wykład 5

Pojęcie moralności

Pojęcie moralności oznacza 
system przekonań, wartości i 
podstawowych ocen 
dotyczących słuszności lub 
niesłuszności ludzkich 
zachowań. 

Rozwój moralny w różnych 

koncepcjach 

psychologicznych

Problem rozwoju moralnego był 
podejmowany na gruncie różnych koncepcji 
psychologicznych, np.: 

• w teorii psychoanalitycznej Freuda – 

związanej z rozwojem superego 
stanowiącego część osobowości 
odpowiedzialną za „sumienie”)

• w teorii poznawczej Jeana Piageta (część 

założeń Piageta przejął następnie Lawrance 
Kolberg) 

Stadia rozwoju moralnego wg 

Piageta

1. Stadium anomii 

•

noworodek funkcjonuje poza moralnością (nie 

zdaje sobie sprawy z istnienia norm) 

2. Stadium heteronomii moralnej

•

normy traktowane są jako zewnętrzne względem 

jednostki

•

 dziecko przestrzega norm z uwagi na autorytet 

dorosłych oraz sankcje, jakie grożą za ich 

naruszenie

•

„egocentryzm” myślenia uniemożliwia rozumienie 

perspektywy innych osób   

3. Stadium autonomii moralnej

•

pojawia się indywidualna świadomość moralna

•

człowiek „uwewnętrznia” normy i zasady 

postępowania, które wcześniej były wobec niego 

zewnętrzne (nie potrzebuje już bezpośredniej 

obecności rodzica, czy innego autorytetu, mówiłby 

mu, jak należy, a jak nie należy postępować, 

ponieważ już „sam wie, co jest dobre, a co złe”)

Teoria rozwoju moralnego L. 

Kohlberga

 

Kolberg wyróżnił 3 poziomy i 5 
stadiów rozwoju moralnego. Rozwój 
moralności jest ściśle związany z 
rozwojem poznawczym 
(intelektualnym). Aby rozumieć  sens 
norm moralnych jednostka musi 
osiągnąć  pewien poziom rozwoju 
poznawczego. Założenie to jest spójne 
z koncepcją J. Piageta.

Etapy rozwoju moralnego wg L. 

Kolberga

I. Poziom przedkonwencjonalny:

Stadium 1: egocentryczny punkt widzenia („słuszne jest 
unikanie kary”)
Stadium 2: konkretny, indywidualny punkt widzenia („słuszne 
jest dążenie do nagrody”)

II. Poziom konwencjonalny:

Stadium 3: perspektywa jednostki pozostającej w związkach z 
innymi jednostkami (stadium „dobrego dziecka”)
Stadium 4: społeczny punkt widzenia („orientacja na prawo i 
porządek”)
 

III. Poziom postkonwencjonalny:

Stadium 5: perspektywa umowy społecznej
Stadium 6: perspektywa uniwersalnych zasad etycznych i 
„relatywizm moralny” w odniesieniu do konkretnych sytuacji