Ekonomia

Rynek pracy

Na rynku pracy podobnie jak na rynkach

towarów czy innych usług mamy do

czynienia z grą popytu i podaży.

Przedmiotem transakcji na rynku pracy

są umiejętności, zdolności,

doświadczenia i motywacje ludzi,

które składają się na kapitał ludzki.

Praca na rynku pracy występuje w roli

towaru, jest więc przedmiotem

wymiany udostępnianym przez

gospodarstwa domowe.

Popyt na pracę

można określić jako

zapotrzebowanie przedsiębiorstw oraz

innych instytucji w gospodarce na

kapitał ludzki.



Popyt na pracę może być wyrażony jako

liczba stanowisk pracy lub oferowanych

na rynku zasobów czasu pracy



Czynnikami kształtującymi popyt na

pracę są: cel produkcyjny

przedsiębiorstw, poziom techniczny

maszyn oraz przede wszystkim płaca

Podaż pracy

to liczba pracowników

zatrudnionych lub gotowych do

podjęcia pracy oraz oferowany przez

nich czas, który jest przeznaczony na

wykonanie tej pracy.



Czynnikami wpływającymi na wielkość

podaży pracy są: czynniki

demograficzne (liczba ludności w

wieku produkcyjnym, współczynnik

aktywności zawodowej), czynniki

kształtujące czas pracy oraz płaca

Równowaga na rynku pracy

Równowaga na rynku

pracy występuje

w momencie, gdy popyt na pracę

zrównoważy się z podażą pracy, czyli

popyt przedsiębiorstw na siłę roboczą

jest równy liczbie osób skłonnych

podjąć pracę przy danej płacy. Każdy,

kto chce podjąć pracę przy

istniejącym poziomie płacy, znajduje

zatrudnienie.

Równowaga na rynku pracy



Płaca

jest ceną rynkową na rynku pracy. Jej

wysokość decyduje o równowadze na rynku

pracy



Istnieje jednak wiele innych czynników

pośrednich mających wpływ na równowagę.

Po stronie popytu

to: posiadanie

określonego kapitału, jakość,

dyspozycyjność i zaangażowanie

pracowników.

Po stronie podaży

z kolei:

możliwości awansu i rozwoju,

samozadowolenie z pracy, warunki pracy,

czas i koszty dojazdu do pracy

Bezrobocie

Na rynku pracy zarówno w stanie

równowagi jak i nierównowagi

pomiędzy popytem a podażą pracy

pojawia się bezrobocie

Bezrobocie

– zjawisko braku pracy

zarobkowej dla osób zdolnych do

pracy i poszukujących jej

Przyczyny bezrobocia

Bezpośrednią przyczyną bezrobocia jest

niewystarczająca liczba wolnych miejsc

pracy w stosunku do ilości ubiegających się o

nie.

Przyczynami bezrobocia mogą być również:



Wadliwa organizacja rynku pracy



Brak odpowiednich kwalifikacji bezrobotnych



Oferowanie zbyt niskich stawek płac (np.

porównaniu z zasiłkiem dla bezrobotnych)



Automatyzacja produkcji



Stopień wykorzystania zasobów siły roboczej

w rolnictwie

Bezrobotny



Pod pojęciem

bezrobotnego

rozumie

się zwykle osobę zdolną do pracy i

gotową do jej podjęcia w ramach

stosunku pracy w pełnym wymiarze

czasu pracy, pozostającą bez pracy,

nie uczącą się w szkole i nie mającą

innego stałego źródła utrzymania.

Rodzaje bezrobocia

Bezrobocie strukturalne

– występuje

gdy istnieje niedopasowanie podaży

pracowników i popytu na nich na

poszczególnych rynkach



Powstaje w sytuacji gdy rośnie popyt na

pracę jednego typu, a jednocześnie

popyt na pracę innego typu spada zaś

podaż nie dostosowuje się

wystarczająco szybko.



Niedopasowanie owo może mieć aspekt

kwalifikacyjny, zawodowy, regionalny

Rodzaje bezrobocia



Ten typ bezrobocia występuje często

w gospodarkach, w których zachodzą

radykalne zmiany w mechanizmach

jej funkcjonowania (np. w Polsce po

1989 roku)



Bezrobocie takie ma często charakter

długotrwały, ponieważ jego likwidacja

wymaga zmiany zawodu, kwalifikacji,

a nawet miejsca zamieszkania

Rodzaje bezrobocia

Bezrobocie frykcyjne

– występuje w

związku z nieustannym ruchem

ludności



Bezrobocie frykcyjne uważa się za

dobrowolne, gdyż opisuje ono

sytuacje, w której ludzie pozostają

bez pracy w momencie gdy są w

trakcie zmiany pracodawcy

Rodzaje bezrobocia



Ten rodzaj bezrobocia spowodowany jest

niedoskonałością informacji na rynku

pracy. Pracownicy, jak i pracodawcy nie

posiadają pełnej informacji o dostępnych

miejscach pracy i osobach

poszukujących pracy. Mogłoby ono

obniżyć się gdyby informacje docierały

do zainteresowanych osób szybciej.



Ma ono charakter krótkookresowy i

niegroźny dla funkcjonowania gospodarki

Rodzaje bezrobocia

Bezrobocie klasyczne

– występuje

gdy płaca jest utrzymywana powyżej

poziomu, przy którym krzywe popytu i

podaży pracy przecinają się



Ten rodzaj bezrobocia może być

spowodowany działalnością związków

zawodowych lub ustawodawstwem,

które określa poziom płacy

minimalnej, co powoduje utrzymanie

się płac na poziomie powyżej płacy

określającej poziom równowagi

Rodzaje bezrobocia



Ten rodzaj bezrobocia można więc

tłumaczyć ograniczeniami w

działaniu mechanizmów rynkowych

na rynku pracy



Ograniczenia te związane są właśnie

z tendencjami do usztywniania płac

przez związki zawodowe

Rodzaje bezrobocia



Bezrobocie technologiczne – praca

człowieka zostaje zastąpiona

mechanizacją



Bezrobocie sezonowe – występuje w

zależności od pór roku, najczęściej w

budownictwie, rolnictwie,

przetwórstwie



Bezrobocie regionalne – większe

bezrobocie występuje w regionach o

słabszej infrastrukturze, transporcie

Rodzaje bezrobocia

Rodzaje bezrobocia ze względu na czas

pozostawania bez pracy:



Krótkookresowe – do 3 m-cy



Średniookresowe – 3-12 m-cy



Długookresowe – powyżej 12 m-cy

Bezrobocie chroniczne – zjawisko

trwałe obejmujące określone grupy

ludności, np. młodzież, osoby starsze

Ekonomiczne skutki

bezrobocia

Skutki masowego bezrobocia są dotkliwe

nie tylko dla samych bezrobotnych i ich

rodzin ale także dla całego

społeczeństwa.



Najistotniejszą stratą dla społeczeństwa

jako całości jest spadek PKB



spadek

dochodów gosp. dom. a tym samym

popytu



Państwo przy wysokim bezrobociu ponosi

wysokie koszty świadczeń socjalnych, co

zmusza do utrzymywania podatków na

wyższym poziomie

Ekonomiczne skutki

bezrobocia



Przy wysokim poziomie bezrobocia wśród

ludzi zatrudnionych wzrasta poczucie

zagrożenia utraty pracy



Ograniczone zostają dochody budżetowe

(bezrobotni nie płacą podatków),

zwiększają się z kolei wydatki na

świadczenia socjalne, co prowadzi do

przyrostu długu publicznego



Duże i długotrwałe bezrobocie w

pewnych regionach może prowadzić do

powstawania sfer ubóstwa

Pozaekonomiczne skutki bezrobocia

Bezrobocie niesie za sobą także koszty

indywidualne, nieszacowalne z

ekonomicznego punktu widzenia,

jednak bardzo istotne.



Pogorszenie standardu życia



Poczucie obniżenia statusu



Izolacja społeczna



Zaniechanie uczestnictwa w życiu

politycznym, kulturalnym,

społecznym

Metody przeciwdziałania

bezrobociu

W każdym programie przeciwdziałania

bezrobociu można wyodrębnić część

aktywną, mającą na celu redukcję

bezrobocia oraz część pasywną

obejmującą pomoc socjalną dla osób

bezrobotnych.

Aktywna polityka państwa na rynku

pracy

Aktywna polityka wykorzystuje

instrumenty ekonomiczne.

Polityka makroekonomiczna

–

ograniczenie bezrobocia za pomocą

instrumentów fiskalnych (podatki,

wydatki budżetowe) i pieniężnych

(stopy procentowe, podaż pieniądza).

Instrumenty te skierowane są na

stymulowanie popytu globalnego na

towary i stwarzanie producentom

korzystniejszych warunków działania w

gospodarce

Aktywna polityka państwa na rynku

pracy

Polityka mikroekonomiczna

– obejmuje

stosowanie mechanizmów , które dążą

do poprawy funkcjonowania rynku

pracy:



Publiczne programy zatrudnienia



Prace interwencyjne i aktywizacja

absolwentów



Pożyczki na tworzenie małych firm



Szkolenia i przekwalifikowanie

bezrobotnych



Przygotowanie zawodowe młodocianych

Pasywna polityka państwa na rynku

pracy

Pasywna polityka obejmuje z kolei

pomoc finansową dla bezrobotnych.



Zasiłki dla bezrobotnych



Jednorazowe odszkodowania dla osób

zwalnianych (odprawy)



Świadczenia przedemerytalne

Document Outline