WYKŁAD 4

Łódź 2007

Dr inż. Krzysztof Buchalski
Instytut Pojazdów, Konstrukcji i Eksploatacji 
Maszyn
Politechnika Łódzka

ANALIZA OBCIĄŻENIA 
PSYCHICZNEGO
PRZYDATNOŚĆ I NIEZAWODNOŚCI 
CZŁOWIEKA

 

 

Przydatność  do  zawodu  i  pracy

  

jest  to  ogół  cech  psychofizjologicznych

i psychicznych  człowieka,  składających  się  na  określone  kwalifikacje  warunkujące 
sprawne   wykonanie   zadań   przypisanych   konkretnemu   stanowisku   pracy.

 

Jest szczególnie ważna w zawodach i na stanowiskach charakteryzujących się znaczną 
zmiennością   warunków   pracy,   ponadprzeciętnymi   wymogami   oraz   tam,   gdzie 
zawodność  człowieka  pociąga  z  sobą  zbyt  duże  konsekwencje  (straty  w  ludziach, 
znaczne straty materialne).

W teorii niezawodności człowieka funkcjonują ilościowe i jakościowe definicje. 

Niezawodność 

operatora w sensie ilościowym to zdolność określona

przez 

prawdopodobieństwo do  wykonywania powierzonych zadań.
W rozumieniu jakościowym  (Ratajczak)  jest  to  zdolność  do  wykonywania  zadań  z  
minimalnym ryzykiem popełniania błędu i w określonym czasie.

Niezawodność jest obiektywno - względną cechą człowieka i należy rozumieć ją jako 
funkcję odpowiedniości między czynnikami wewnętrznymi operatora (cechy 
temperamentu, osobowość, motywacja, kwalifikacje) a czynnikami zewnętrznymi 
(zadania, jakość techniczna i eksploatacyjna maszyn, metody pracy, fizyczne warunki 
środowiskowe, klimat społeczny, atmosfera w pracy).

Niezawodność

  -  dokładne,  efektywne  i  bezbłędne  wykonywanie  zadań  w 

przewidywanym

             czasie pracy, zarówno w warunkach optymalnych jak i 

ekstremalnych  
                                 [

Milerian

].

Plastyczność    

 - zdolność przystosowania się człowieka do zmiany warunków pracy.

 

 

Wskaźniki wykorzystywane w ocenie przydatności do 

pracy

1. Wskaźnik niezawodności operatora

     N = czas bezbłędnie wykonanych czynności / czas ogólnego 

 

            wykonania zadania
     N = prawidłowo wykonane czynności / ogół czynności

2. Wskaźnik dokładności wykonania

      W= ilość elementów poprawnie odtworzonych/ilość 

elementów

             prezentowanych [%]

3. Wskaźnik uciążliwości pracy

      U  = 100  x  średni  wynik  pomiaru  przed  wydatku   
              energetycznego przed pracą / średni wynik pomiaru 

wydatku 

              energetycznego popracy 
      U wyrażamy w [%]

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Określanie niezawodności człowieka w zadaniach 

operatorskich

 metoda TESEO

Prawdopodobieństwo błędu ludzkiego:

P(F) = K1 · K2 · K3 · K4 · K5

Przykład:
Operator  musi  włączyć  przepływ  pomiędzy  dwoma  zbiornikami  otwierając  zdalne dwa 
elektrozawory. Włącznik elektrozaworu nie ma oznakowanego aktualnego stanu zaworu.  W  sterowni  
jest  duży  hałas  i  słabe  oświetlenie.  Czas  wymagany  do ukończenia   operacji   wynosi   5   min.   
Operator   ma   przeciętne   doświadczenie   i kwalifikacje.
Z tabel: K1= 0.01, K2 = 0.5, K3 = 1, K4 = 1, K5 = 10
P(F) = K1 · K2 · K3 · K4 · K5 = 0.05
(Wg: Bello GC, Colombari V, 1980. The Human Factors in Risk Analyses of Process
Plants:The Control Room Operator Model TESEO. Reliability Engineering 1, pp3-14)