Eliza Prendecka

Arleta Sierakowska

Chemia biologiczna 

F

F

izjologiczne  właściwości 

izjologiczne  właściwości 

związków chemicznych

związków chemicznych

‘wszystko jest trucizną i nic trucizną nie jest , 

a tylko dawka decyduje, że jakaś 

substancja jest trucizną’

 Paracelsus

o skutku działania na 

o skutku działania na 

organizm decyduje: 

organizm decyduje: 



struktura związku



ilość i rodzaj grup funkcyjnych, rodników 
(związkach organicznych)



droga wnikania substancji do organizmu 



środowisko działania substancji



stan biologiczny osobnika



ilość i stężenie substancji wprowadzonej

K

K

ategorie dawek

ategorie dawek



Dawka progowa DM – 

wywołuje pierwsze 

dostrzegalne zmiany w 

organizmie



Dawka lecznicza DC – ilość 

dawki wykazująca działanie 

farmakoterapeutyczne



Dawka toksyczne DT – ilość 

substancji wykazująca wyraźne 

zatrucia



Dawka śmiertelne DL – ilość 

substancji powodująca śmierć 

w połowie zwierząt 

doświadczalnych.

chemizm działania trucizn

chemizm działania trucizn

     Podstawą tego mechanizmu jest chemiczna reakcja 

substancji z receptorem. Jeśli reakcja jest odwracalna 

mamy do czynienia z lekiem, jeśli nie z trucizną. 

T

T

oksykomania

oksykomania

Skłonność do przyjmowania szkodliwych 

związków chemicznych



Lekomania



Nikotynizm



Alkoholizm



Narkomania

L

L

eki

eki

     Lekozależnosc – najłagodniejsza forma 

toksykomani, powoduje przyzwyczajenie 
farmakologiczne i tolerancję organizmu 
na lek => zwiększone dawki leku => 
zmiany psychotoksyczne => głębokie 
zmiany w usposobieniu i zachowaniu się 
człowieka => uszkodzenia i 
zwyrodnienia narządów



Środki nasenne



Psychotropowe



Przeciwbólowe

     Takie jak: meprobamat, elenium, 

amfetamina, kofeina, amidoperina

N

N

ikotyna

ikotyna



C

10

H

14

N

2

, alkaloid pirydynowy, bezbarwna ciecz szybko ciemniejąca 

na powietrzu o zapachu tytoniu, rozpuszczalna w wodzie



wpływa na uwalnianie trzech neuroprzekaźników  - noradrenaliny, 
serotoniny , dopaminy



przyspieszenie czynności serca, częściowy skurcz naczyń, wzrost 
ciśnienia tętniczego krwi



powoduje wzrost aktywności ruchowej jelit. Wyższe dawki natomiast 
zmniejszają ich ruchliwość i napięcie



Nikotyna jest równie 
uzależniająca jak narkotyki czy 
alkohol



główny czynnikiem ryzyka 
chorób serca 



przyczynia się do powstania 
ośmiu rodzajów nowotworów: 
zarówno raka płuc, jak białaczki.

A

A

lkohol

lkohol

Spożywanie alkoholu ma wpływ na:



układ nerwowy (zmniejszona zdolność osądu, 

zanik precyzyjnego myślenia i krytycyzmu)



układ krążenia (zaburzenia akcji serca, 

gwałtowne kurczenie i rozszerzanie się naczyń 

krwionośnych)



układ pokarmowy (stany zapalne błon 

śluzowych,  upośledzone wchłanianie, krwawienia 

przełyku)



układ oddechowy (zmniejszona odporność 

organizmu -> zapalenie płuc staje się chorobą 

śmiertelną

 90% wchłoniętego etanolu utlenia się poprzez 

aldehyd i kwas octowy do dwutlenku węgla i wody.

N

N

arkotyki

arkotyki

     narkomania 

- 

Nałogowe zażywanie narkotyków, 

doprowadzające zawsze do zmian chorobowych, 

zwłaszcza układu nerwowego.

     
Do typowych klasycznych narkotyków należą:



LSD



Morfina



Heroina



Kokaina



Haszysz



Marihuana

     Są to heterozwiązki o dość różnorodnej strukturze 

pochodne indolu (LSD), benzopirydyny (morfina i 

heroina), tropanu (kokaina),     - piranu (haszysz i 

marihuana) 

M

orfina C

17

H

19

NO

3



alkaid opium 



ma pięć pierścieni i wyraźny kształt litery T



charakter zasadowy



Zawiera również gr. fenolową i alkoholową



pierścień aromatyczny, wiązanie podwójne 
i mostek eterowy

Powoduje:



Zahamowanie ośrodka oddechowego (Depresja oddechowa 

- zmniejszeniem wrażliwości ośrodka oddechowego na 

dwutlenek węgla)



Zaparcia



Pobudzenie



Mdłości



Zwężenie źrenic 



Tolerancja



Uzależnienie