Nowotwory Trzonu Macicy
Nowotwory Trzonu Macicy
•
ENDOMETRIUM
ENDOMETRIUM
•
MYOMETRIUM
MYOMETRIUM
Endometrial
stroma
Endometrial polyps
Endometrial
glands
Endometrial carcinoma
Mixed
Mesodermal
Tumors
Stromal Nodule
Stromal Sarcoma
LEIOMYOMA
LEIOMYOSARCOMA
Oncology
Oncology
Populacja
Populacja
około
około
6
6
000 000 000
000 000 000
Kobiety
Kobiety
około
około
3 500 000
3 500 000
000
000
Kobiety
Kobiety
> 50
> 50
r.życia
r.życia
około
około
1 000
1 000
000 000
000 000
RAK ENDOMETRIUM
RAK ENDOMETRIUM
150 000
150 000
nowych przypadków rocznie
nowych przypadków rocznie
Epidemiologia
Epidemiologia
Zachorowania
Zachorowania
USA
USA
35000/rocznie, 22/100000
35000/rocznie, 22/100000
Szwajcaria, Dania, Niemcy
Szwajcaria, Dania, Niemcy
Francja, Szwecja
Francja, Szwecja
Norwegia
Norwegia
POLSKA
POLSKA
Indi
Indi
e
e
, Jap
, Jap
o
o
n
n
ia
ia
, Kuw
, Kuw
e
e
it, Filipin
it, Filipin
y
y
0,4-1/100000
0,4-1/100000
Epidemiologia
Epidemiologia
50-90 r.ż.
50-90 r.ż.
Dwa szczyty zachorowalności (50-54, 70-
Dwa szczyty zachorowalności (50-54, 70-
74)
74)
5% < 40 r.ż.
5% < 40 r.ż.
PIĘCIOLETNIE PRZEŻYCIE
PIĘCIOLETNIE PRZEŻYCIE
•
Endometrial Carcinoma
Endometrial Carcinoma
66
66
%
%
•
Vulnar Carcinoma
Vulnar Carcinoma
42
42
%
%
•
Cervical Carcinoma
Cervical Carcinoma
38 %
38 %
•
Ovarian carcinoma
Ovarian carcinoma
35 %
35 %
Epidemiologia
Epidemiologia
POLSKA 2001
POLSKA 2001
zachorowania
zachorowania
3476
3476
11,3/100000
11,3/100000
Zgony
Zgony
810
810
Pięcioletnie przeżycia
Pięcioletnie przeżycia
66%
66%
Holandia 86%, UE 78%
Holandia 86%, UE 78%
CZYNNIKI RYZYKA
CZYNNIKI RYZYKA
OTYŁOŚĆ
OTYŁOŚĆ
BMI>30
BMI>30
5x
5x
Długi okres miesiączkowania i późna menopauza
Długi okres miesiączkowania i późna menopauza
>
>
52
52
N
N
ieródki
ieródki
Cykle bezowulacyjne, PCOs
Cykle bezowulacyjne, PCOs
Guzy jajnika hormonalnie czynne
Guzy jajnika hormonalnie czynne
Cukrzyca
Cukrzyca
typ II
typ II
Marskość wątroby
Marskość wątroby
Niedoczynność tarczycy
Niedoczynność tarczycy
Hyperprolact
Hyperprolact
y
y
nemia
nemia
ZESPÓŁ LYNCH II
ZESPÓŁ LYNCH II
HNPCC, CA endometrii, CA ovariorum
HNPCC, CA endometrii, CA ovariorum
3 członków rodziny w II pokoleniach
3 członków rodziny w II pokoleniach
2 członków rodziny w I stopniu pokrewieństwa
2 członków rodziny w I stopniu pokrewieństwa
rozpoznanie u jednego przed 50 r.ż.
rozpoznanie u jednego przed 50 r.ż.
1 – 3% wszystkich Ca endometrii
1 – 3% wszystkich Ca endometrii
mutacje w genach reperacyjnych DNA
mutacje w genach reperacyjnych DNA
MSH2, MLH1, PMS1, PMS2
MSH2, MLH1, PMS1, PMS2
kolonoskopia, USG, biopsja endometrium co 1 rok
kolonoskopia, USG, biopsja endometrium co 1 rok
TAH + BSO u nosicieli mutacji po 40 r.ż.
TAH + BSO u nosicieli mutacji po 40 r.ż.
Czynniki ochronne
Czynniki ochronne
Antykoncepcja hormonalna
Antykoncepcja hormonalna
Hormonalna terapia
Hormonalna terapia
zastępcza
zastępcza
Palenie tytoniu
Palenie tytoniu
Pathogene
Pathogene
za
za
I.
I.
Estrogenozależny rak endometrium
Estrogenozależny rak endometrium
typical
typical
atypical
atypical
hyperplasia
hyperplasia
hyperplasia
hyperplasia
Carcinoma
Carcinoma
II.
II.
Rak endometrium niezależny od estrogenów
Rak endometrium niezależny od estrogenów
normal
normal
ne
ne
Carcinoma
Carcinoma
endometrium
endometrium
Hormony płciowe
Hormony płciowe
Aktywność
Aktywność
ESTROGEN
ESTROGEN
Y
Y
Stymulują podział komórki
Stymulują podział komórki
PROGESTAGE
PROGESTAGE
NY
NY
Hamują podział komórki
Hamują podział komórki
Powstawanie hormonów
Powstawanie hormonów
płciowych
płciowych
Okres pomenopauzalny
Okres pomenopauzalny
JAJNIKI
JAJNIKI
Testosteron
Testosteron
NADNERCZA
NADNERCZA
Androstendion
Androstendion
PROCES AROMATYZACJI ANDROGENÓW
PROCES AROMATYZACJI ANDROGENÓW
Androstendion
Androstendion
Estron
Estron
Testosteron
Testosteron
Estradiol
Estradiol
Pathogene
Pathogene
za
za
czynniki hormonalne
czynniki hormonalne
•
ESTRON
ESTRON
•
ESTRADIOL
ESTRADIOL
•
ANDROGEN
ANDROGEN
Y
Y
•
ESTRIOL
ESTRIOL
•
PROGESTERON
PROGESTERON
Endometrial
Endometrial
Carcinoma
Carcinoma
OBJAWY
OBJAWY
•
Krwawienia pomenopauzalne
Krwawienia pomenopauzalne
•
Acykliczne krwawienia
Acykliczne krwawienia
przedmenopauzalne
przedmenopauzalne
•
Cuchnące wodniste upławy
Cuchnące wodniste upławy
•
Ból
Ból
•
Wodobrzusze
Wodobrzusze
Krwawienia pomenopauzalne
Krwawienia pomenopauzalne
Główne przyczyny
Główne przyczyny
Krwawienia pomenopauzalne
Krwawienia pomenopauzalne
Główne przyczyny
Główne przyczyny
Zanik endometrium
Zanik endometrium
50 %
50 %
Polip endometrium
Polip endometrium
15 %
15 %
Mięśniak podśluzówkowy
Mięśniak podśluzówkowy
10 %
10 %
Rozrost endometrium
Rozrost endometrium
10 %
10 %
Rak endometrium
Rak endometrium
10
10
%
%
Rak szyjki macicy
Rak szyjki macicy
Zmiany poprzedzające
Zmiany poprzedzające
Rozrost prosty bez atypii
Rozrost prosty bez atypii
Rozrost złożony bez atypii
Rozrost złożony bez atypii
Polip endometrium
Polip endometrium
Rozrost atypowy (prosty lub złożony)
Rozrost atypowy (prosty lub złożony)
E
E
ndometrial
ndometrial
I
I
ntraepithelial
ntraepithelial
N
N
eoplasia
eoplasia
Endometrial Carcinoma
Endometrial Carcinoma
Typy histologiczne , Klasyfikacja WHO
Typy histologiczne , Klasyfikacja WHO
Adenocarcinoma endometrioides endometrii
Adenocarcinoma endometrioides endometrii
postać kosmkowo-gruczołowa
postać kosmkowo-gruczołowa
postać wydzielnicza
postać wydzielnicza
Postać z komórek rzęskowych
Postać z komórek rzęskowych
z różnicowaniem płaskonabłonkowym
z różnicowaniem płaskonabłonkowym
Adenocarcinoma serosum
Adenocarcinoma serosum
Adenocarcinoma clarocellulare
Adenocarcinoma clarocellulare
Adenocarcinoma mucinosum
Adenocarcinoma mucinosum
Carcinoma planoepitheliale
Carcinoma planoepitheliale
Carcinoma mixtum
Carcinoma mixtum
Undifferented Carcinoma
Undifferented Carcinoma
Endometrial Carcinoma
Endometrial Carcinoma
Czego oczekujemy od patologa ?
Czego oczekujemy od patologa ?
Określenia typu histologicznego nowotworu
Określenia typu histologicznego nowotworu
Określenia stopnia histologicznego
Określenia stopnia histologicznego
zróżnicowania (G)
zróżnicowania (G)
Określenia głębokości naciekania mięśnia macicy
Określenia głębokości naciekania mięśnia macicy
Oceny obecności receptorów
Oceny obecności receptorów
Dokładnej oceny przymacicz, przydatków oraz
Dokładnej oceny przymacicz, przydatków oraz
szyjki
szyjki
macicy
macicy
FIGO Surgical Staging of Endometrial Carcinoma
FIGO Surgical Staging of Endometrial Carcinoma
STADIUM I
STADIUM I
Guz ograniczony do trzonu macicy
Guz ograniczony do trzonu macicy
I A
I A
Guz ograniczony do endometrium
Guz ograniczony do endometrium
I B
I B
Naciek < ½ myometrium
Naciek < ½ myometrium
I C
I C
Naciek > ½ myometrium
Naciek > ½ myometrium
FIGO Surgical Staging of Endometrial Carcinoma
FIGO Surgical Staging of Endometrial Carcinoma
STADIUM II
STADIUM II
Guz nacieka szyjkę macicy
Guz nacieka szyjkę macicy
II A
II A
Naciek gruczołów szyjkowych
Naciek gruczołów szyjkowych
II B
II B
Naciek podścieliska
Naciek podścieliska
FIGO Surgical Staging of Endometrial Carcinoma
FIGO Surgical Staging of Endometrial Carcinoma
STADIUM III
STADIUM III
Guz wychodzi poza macicę
Guz wychodzi poza macicę
III A
III A
Zajęcie surowicówki i/lub przydatków lub
Zajęcie surowicówki i/lub przydatków lub
komórki NEO w wymazach otrzewnowych
komórki NEO w wymazach otrzewnowych
(naciekanie przymacicz)
(naciekanie przymacicz)
III B
III B
Przerzuty do pochwy
Przerzuty do pochwy
III C
III C
Przerzuty do węzłów miednicy lub
Przerzuty do węzłów miednicy lub
okołoaortalnych (9-18% przerzuty
okołoaortalnych (9-18% przerzuty
skokowe)
skokowe)
FIGO Surgical Staging of Endometrial Carcinoma
FIGO Surgical Staging of Endometrial Carcinoma
STADIUM IV
STADIUM IV
IV A
IV A
Naciek śluzówki pęcherza moczowego lub
Naciek śluzówki pęcherza moczowego lub
odbytnicy
odbytnicy
IV B
IV B
Przerzuty do narządów jamy brzusznej,
Przerzuty do narządów jamy brzusznej,
węzłów chłonnych pachwinowych, przerzuty odległe
węzłów chłonnych pachwinowych, przerzuty odległe
LECZENIE RAKA ENDOMETRIUM
LECZENIE RAKA ENDOMETRIUM
•
LECZENIE CHIRURGICZNE
LECZENIE CHIRURGICZNE
•
RADIOTERAPIA
RADIOTERAPIA
•
HORMONOTERAPIA
HORMONOTERAPIA
•
CHEMIOTERAPIA
CHEMIOTERAPIA
Leczenie raka endometrium
Leczenie raka endometrium
Stadium
Stadium
0
0
•
TAH
TAH
+ BSO
+ BSO
•
Hormonoterapia
Hormonoterapia
(
(
młode kobiety – prokreacja, p/wskazania do
młode kobiety – prokreacja, p/wskazania do
operacji
operacji
)
)
Kontrola histologiczna po leczeniu: 3 m-ce, 1rok
Kontrola histologiczna po leczeniu: 3 m-ce, 1rok
Leczenie raka endometrium
Leczenie raka endometrium
Stadium
Stadium
I
I
TAH
TAH
+ BSO + PLN + wymazy otrzewnowe
+ BSO + PLN + wymazy otrzewnowe
węzły okołoaortalne + sieć większa:
węzły okołoaortalne + sieć większa:
•
przerzuty do PLN w badaniu śródoperacyjnym
przerzuty do PLN w badaniu śródoperacyjnym
•
AdenoCA serosum, AdenoCa clarocellulare
AdenoCA serosum, AdenoCa clarocellulare
•
palpacyjnie powiększone węzły okołoaortalne
palpacyjnie powiększone węzły okołoaortalne
•
przerzuty do jajników
przerzuty do jajników
Brachyterapia
Brachyterapia
Stage Ia-G3, Ib-G2,3, IC-G1-3
Stage Ia-G3, Ib-G2,3, IC-G1-3
Leczenie raka endometrium
Leczenie raka endometrium
Stadium
Stadium
I
I
przeciwwskazania lub brak zgody na leczenie
przeciwwskazania lub brak zgody na leczenie
operacyjna
operacyjna
•
Teleterapia
Teleterapia
46 Gy
46 Gy
•
Brachyterapia
Brachyterapia
4 x 7,5 Gy
4 x 7,5 Gy
(1xtyg.)
(1xtyg.)
Grade 1 i 2 i mała masa guza tylko brachyterapia
Grade 1 i 2 i mała masa guza tylko brachyterapia
Leczenie raka endometrium
Leczenie raka endometrium
Stadium
Stadium
II
II
Hysterectomia radicalis
Hysterectomia radicalis
węzły okołoaortalne + sieć większa:
węzły okołoaortalne + sieć większa:
•
przerzuty do PLN w badaniu śródoperacyjnym
przerzuty do PLN w badaniu śródoperacyjnym
•
AdenoCA serosum, AdenoCa clarocellulare
AdenoCA serosum, AdenoCa clarocellulare
•
palpacyjnie powiększone węzły okołoaortalne
palpacyjnie powiększone węzły okołoaortalne
•
przerzuty do jajników
przerzuty do jajników
Brachyterapia 3 x 7,5 Gy
Brachyterapia 3 x 7,5 Gy
Leczenie raka endometrium
Leczenie raka endometrium
Stadium
Stadium
III
III
Hysterectomia radicalis (IIIA, B)
Hysterectomia radicalis (IIIA, B)
węzły okołoaortalne + sieć większa:
węzły okołoaortalne + sieć większa:
•
przerzuty do PLN w badaniu śródoperacyjnym
przerzuty do PLN w badaniu śródoperacyjnym
•
AdenoCA serosum, AdenoCa clarocellulare
AdenoCA serosum, AdenoCa clarocellulare
•
palpacyjnie powiększone węzły okołoaortalne
palpacyjnie powiększone węzły okołoaortalne
•
przerzuty do jajników
przerzuty do jajników
Brachyterapia 3 x 7,5 Gy
Brachyterapia 3 x 7,5 Gy
Teleterapia 50-60 Gy
Teleterapia 50-60 Gy
Leczenie raka endometrium
Leczenie raka endometrium
Stadium
Stadium
IV
IV
•
Egzenteracja miednicy mniejszej
Egzenteracja miednicy mniejszej
•
Radioterapia paliatywna 20 Gy
Radioterapia paliatywna 20 Gy
•
Hormonoterapia(E
Hormonoterapia(E
2
2
R + PgR+lub E
R + PgR+lub E
2
2
R- PgR+)
R- PgR+)
•
Chemioterapia
Chemioterapia
Rokowanie w raku endometrium
Rokowanie w raku endometrium
Pięcioletnie przeżycie
Pięcioletnie przeżycie
•
Stage I
Stage I
75 – 100 %
75 – 100 %
•
Stage II
Stage II
50 – 65 %
50 – 65 %
•
Stage III
Stage III
20 – 40 %
20 – 40 %
•
Stage IV
Stage IV
poniżej
poniżej
10 %
10 %