17.11.2005
Kurs wprowadzający
Urazy brzucha
Kurs wprowadzający 14-19.11.2005
Lek. Piotr Narbutt
Klinika Chirurgii Ogólnej i Kolorektalnej UM w
Łodzi
Kierownik Kliniki: Prof. dr hab. n. med. Adam
Dziki
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Urazy brzucha
Kurs wprowadzający 14-19.11.2005
Lek. Piotr Narbutt
Klinika Chirurgii Ogólnej i Kolorektalnej UM w
Łodzi
Kierownik Kliniki: Prof. dr hab. n. med. Adam
Dziki
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Uraz (trauma)
•
Działanie energii na organizm, pod
wpływem której po przekroczeniu
wytrzymałości tkanek powstaje
uszkodzenie, obrażenie.
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Uraz
•
Mechaniczny
•
Cieplny
•
Chemiczny
•
Energią promienisty
•
Związany z zakażeniem
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Uraz
•
Pojedynczy
•
Mnogi
jednorodny
mieszany
•
Nie raniący
•
Raniący
nie drążący
drążący
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Uraz brzucha
•
Uraz brzucha rzadko jest przyczyną
zagrożenia życia bezpośrednio po
zadziałaniu
•
Często występuje w połączeniu
z urazem głowy klatki piersiowej
•
Obowiązuje jednak postępowanie
według schematu
ABC
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Wskazania do zabiegu w trybie
nagłym
•
Objawy otrzewnowe
•
Całkowity brak perystaltyki
•
Wstrząs bez wyjaśnionej przyczyny
•
Gaz w jamie brzusznej
•
Krwawienie do p. pok
•
Przerwanie dróg moczowych
•
Uraz przeszywający
•
Każda rana postrzałowa
•
Masywny krwotok
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Badanie
•
Dokładny wywiad dotyczący
mechanizmy urazu szczególnie
w urazach bez przerwania ciągłości
powłok
•
Wywiad odnośnie stany chorego
przed urazem – obciążenia,
choroby
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Badanie
•
Zabarwienie skóry
•
Kształt brzucha
•
Tor oddechowy
•
Narastanie obwodu brzucha
•
Miejsca bolesności
•
Opory patologiczne
•
Objawy otrzewnowe
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Badania pracowniane
Podstawowe
•
Grupa krwi
•
Morfologia z liczbą płytek krwi
•
Badania koagulologiczne APTT, PT
•
Badanie ogólne moczu
Dodatkowo
•
Stężenie elektrolitów
•
Mocznik, kreatynina
•
Poziom glukozy
•
Diastaza, poziom białka
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Badania obrazowe
•
Badania radiologiczne
•
USG
•
CT
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Zabiegi diagnostyczne
•
Zgłębnikowanie żołądka
ma znaczenie zarówno diagnostyczne jak i
terapeutyczne
Ocena treści: krew – połykana lub spowodowana
uszkodzeniem żołądka
Duża ilość treści może świadczyć o pourazowym
zaburzeniu motoryki
Pozostawienie zgłębnika zmniejsza ilość treści
wydostającej się do jamy otrzewnej w
przypadku uszkodzenia przewodu pokarmowego
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Cewnikowanie pęcherza
moczowego
•
Obowiązkowe u każdego chorego
po urazie brzucha
•
Ocena ilości i wyglądu moczu
•
Jeśli niemożliwe rozważyć
cystostomię nadłonową
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Diagnostyczne płukanie jamy
otrzewnej
•
Wprowadzenie cewnika do jamy otrzewnej bądź
przy pomocy troakara, bądź poprzez
mikrolaparotomię
•
Płukanie jamy otrzewnej 1l soli fizjologicznej
•
Wynik
pozytywny
jeśli erytrocyty >100tys/ml lub
samoistny wypływ krwi lub innej treści przed
płukaniem
•
Negatywny
erytrocyty<500/ml
•
Pośredni
obserwacja i powtórzenie zabiegu za 12h
•
Ponadto w płynie oznaczmy poziom diastazy
i bilirubiny
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Diagnostyczne płukanie jamy
otrzewnej
•
Zalety
czułość >95%
szybkość zabiegu
znieczulenie miejscowe
•
Wady
fałszywie dodatnie wyniki
niediagnostyczne w krwawieniu do
przestrzeni zaotrzewnowej
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Laparoskopia zwiadowcza
•
Pozwala ocenić narządy, obecność
patologiczego płynu, krwi
•
Daje możliwość zaopatrzenia
krwawienia koagulacją, poprzez
zeszycie, może więc być także
zabiegiem terapeutycznym
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Laparotomia zwiadowcza
•
Wykonywana najczęściej u chorych
w ciężkim stanie i nieprzytomnych gdy
podejrzewamy, że przyczyną stanu jest
uszkodzenie narządów jamy brzusznej
•
Cięcie pośrodkowe, ponieważ istnieje
możliwość w razie konieczności
rozszerzenia go w każdym kierunku
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Uszkodzenia wątroby
•
Uszkodzenie wątroby jest najczęstszą
przyczyną zgonów w urazie brzucha
•
Pierwsze miejsce w urazach
przenikających
•
Drugie w nieprzenikających
•
W uszkodzeniach postrzałowych
bardzo rozległe uszkodzenia gdy
prędkość początkowa pocisku
>1200m/s
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Obrażenia wątroby
•
Krwiaki podtorebkowe
•
Rozdarcia torebki
•
Pęknięcia gwiazdkowate
•
Linijne pęknięcia równoległe
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Klasyfikacja obrażeń wątroby
•
1 st
Krwiak podtorebkowy
nie narastający<10%
pow lub
rozerwanie
niekrwawiące <1cm
•
2 st
krwiak podtorebkowy
nie narastający 10-50%
pow nie narastający,
rozdarcie torebki
, czynne
krwawienie, rana głębokości 1cm i dł<10cm
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Klasyfikacja obrażeń wątroby
•
3 st
Krwiak podtorebkowy
> 50% pow lub
powiększający się, pęknięty z czynnym
krwawieniem, lub śródmiąższowy >2 cm albo
powiększający się lub
rozerwanie
> 3 cm
•
4 st
krwiak
śródmiąższowy pęknięty krwawiący lub
rozerwanie
miąższu obejmujące 20-25% płata
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Klasyfikacja obrażeń wątroby
•
5 st
pęknięcie śródmiąższowe
>50% płata
uszkodzenie żył wątrobowych lub żyły głównej
dolnej w obrębie wątroby
•
6 st
oderwanie wątroby od naczyń
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Postępowanie
•
Uraz przenikający jest wskazaniem do laparotomii
•
Uraz nieprzenikający USG i CT jamy brzusznej,
ew. diagnostyczne płukanie jamy brzusznej
•
Klinicznie charakterystyczne promieniowanie bólu
do lewego barku
•
Obowiązuje badanie palpacyjne badanie brzucha
powtarzane najlepiej przez tę samą osobę.
Początkowy brak objawów nie wyklucza
uszkodzenia wątroby
•
Nierozpoznane uszkodzenia w USG i CT > 10%
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Badania dodatkowe
•
USG i CT
•
Badania radiologiczne
•
Angiografia
•
Scyntygrafia wątroby
diagnostyczne płukanie jamy
brzusznej
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Leczenie zachowawcze
•
80-90% uszkodzeń wątroby poddaje się
leczeniu zachowawczemu
•
Krwiaki podtorebkowe, pęknięcia jednego
płata, brak tkanek martwiczych
•
Brak uszkodzeń innych narządów
•
Hospitalizacja monitorowanie parametrów
hemodynamicznych i morfologicznych
krwi, powtarzanie badań obrazowych
•
Prawdopodobieństwo dwuczasowego
pęknięcia małe
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Leczenie operacyjne
•
Wybór sposobu operacji ściśle
uzależniony od stanu pacjenta
•
Preferowany dostęp cięcie Kochera
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Sposoby operacji
•
Wzmocnienie istniejącej samoistnej
tamponady
szew hemostatyczny
elektrokoagulacja
koagulacja argonowa
fotokoagulacja
kleje tkankowe
spongostan, oxycell
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Sposoby operacji
•
Usunięcie uszkodzonego miąższu
wątroby anatomiczne lub nieanatomiczne
•
Tamponada (packing)
•
Rozcięcie kanału uszkodzenia w
przypadku urazu drążącego i usunięcie
tkanek martwiczych z hemostazą
(manewr Pringle`a)
•
Podwiązanie tętnicy wątrobowej lub jej
gałęzi
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Krwotok z żył wątrobowych
•
Obciążony śmiertelnością nawet
90%
•
Zabieg wymaga żylno-żylnego
by-pass`u z celu wyłączenia
przepływu wewnątrzwątrobowego
•
Tylko ośrodki specjalistyczne
ośrodki
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Uszkodzenia dróg żółciowych
•
Sposób operacji zależny od:
1.
stanu chorego
2.
obecności innych obrażeń
3.
rozległości uszkodzenia drogi
żółciowej
i jej ukrwienia
4.
szerokości drogi żółciowej
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Sposoby zaopatrzenia uszkodzeń
dróg żółciowych
•
Drenaż jamy otrzewnej
•
Drenaż sposobem Kehra
•
Choledochduodenostonia
•
Zespolenie przewodowo jelitowe
•
Łata ze ściany żyły lub jelita
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Urazy śledziony
•
Ze względu na budowę i kruchość
miąższu do uszkodzeń śledziony
dochodzi stosunkowo często przy
tępych urazach brzucha
•
Częste także urazy jatrogenne
śródoperacyjne
•
Prawie zawsze w zranieniach
okolicy lewego łuku żebrwego
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Rodzaje uszkodzeń
•
Krwiak podtorebkowy
•
Powierzchowne uszkodzenie
miąższu strefy obwodowej
•
Pośrednie uszkodzenie miąższu
•
Uszkodzenie obejmujące wnękę
•
Oderwanie szypuły śledziony
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Klasyfikacja uszkodzeń śledziony wg
Amerykańskiego Towarzystwa Chirurgii
Urazowej
•
I
krwiak podtorebkowy powiększający się <
10% powierzchni śledziony lub uszkodzenie
torebki niekrwawiące penetrujące <1cm wgłąb
miąższu
śledziony
•
II
krwiak podtorebkowy nie powiększający się
10-50% powierzchni śledziony lub krwiak
śródmiąższowy nie powiększający się śr< 2cm
lub uszkodzenie torebki lub miąższu
krwawiące, penetrujące 1-3cm miąższ bez
uszkodzenia naczyń beleczkowych
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Klasyfikacja uszkodzeń śledziony wg
Amerykańskiego Towarzystwa Chirurgii
Urazowej
•
III
krwiak podtorebkowy lub śródmiąższowy
powiększający się lub krwiak podtorebkowy
krwawiący lub zajmujący>90% powierzchni
albo uszkodzenie miąższu na głębokość>3cm
lub z uszkodzeniem naczyń beleczkowych
•
IV
krwiak podtorebkowy pęknięty z aktywnym
krwawieniem lub uszkodzenie obejmujące
segmentalne lub wnękowe naczynia z
krwawieniem
> 25% przepływu
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Klasyfikacja uszkodzeń śledziony wg
Amerykańskiego Towarzystwa Chirurgii
Urazowej
•
V
rozkawałkowanie lub oderwanie śledziony
lub uszkodzenie wnęki z całkowitym
przerwaniem naczyń
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Leczenie
•
IV i V typ uszkodzenia lub
uszkodzenie połączone z
obrażeniami innych narządów
objawia się wstrząsem
krwotocznym
•
Postępowanie z wyboru
laparotomia
w trybie nagłym
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Leczenie
•
W przypadku uszkodzeń
wielonarządowych splenektomia
•
Izolowane uszkodzenie śledziony
ale konieczność transportu chorego
po zabiegu również splenektomia
•
Jeśli możliwe wszczepienie
fragmentów do sieci
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Leczenie
•
Gdy chory stabilny
hemodynamicznie diagnostyka
obrazowa ocena uszkodzeń
•
W zależności od typu uszkodzenia
decyzja o postępowaniu
zachowawczym lub operacyjnym
•
Monitorowanie parametrów
hemodynamicznych i morfologii
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Zabiegi oszczędzające
•
Szew materacowy wg Dretzka, Mazela 1930
•
Szew materacowy połączony z klejem tkankowym
Margenstern 1962, Sherman 1978
•
Szew hemostatyczny połączony z pokryciem miejsca
uszkodzenia siecią większą Burrington 1977, Sherman
1978
•
Szew hemostatyczny na płytkach teflonowych Boles
1977
•
Szew materacowy z podwiązaniem tętnicy
śledzionowej oraz owinięciem śledziony siecią większą
Leonard 1977
•
Wycięcie miąższu z podwiązaniem naczyń
segmentarnych Sherman, Asch
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Zabiegi oszczędzające
•
Koagulacja spray, argonowa,
fotkoagulacja
•
Owinięcie siatkami hemostatycznymi
TachoComb H, Surgy Cell
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Zabiegi oszczędzające
•
Są długotrwałe
•
Często połączone z dużą utratą
śródoperacyjną krwi
Powikłania:
1.
Ponowne krwawienie
2.
Ropnie wewnątrzotrzewnowe
3.
Torbiele pourazowe śledziony
4.
Wszczepienie tkanki śledziony w otrzewną
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Uszkodzenia nerek
•
Urazy zamknięte w większości
przypadków postępowanie
zachowawcze
•
Przeszywające leczenie operacyjne
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Obrażenia nerek
•
I lekkie
– krwinkomocz lub krwiomocz
prawidłowa urografia bez uszkodzenia
układu kielichowo miedniczkowego
•
II średnie
krwiomocz uszkodzenie naczyń
segmentowych i międzypłtowych zmiany w
urografii pod postacią zacieku moczowego
•
III ciężkie
rozkawałkowanie nerki
zniekształcenie lub brak urogramu, szybko
narastający krwiak okołonerkowy, brak lub
przejściowy krwiomocz
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Obrażenia nerek
•
Rozpoznanie USG i urografia są
podstawą rozpoznania i
monitorowania ponadto dają
informację o ewentualnych
schorzeniach narządu przed
urazem
•
rzadziej wykorzystywana
angiografia
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Obrażenia nerek
•
I i II stopień uszkodzenia
postępowanie zachowawcze –
monitorowanie USG urografia, stan
ogólny pacjenta
•
III stopień operacyjne w zależności
od rozległości obrażeń zeszycie
miąższu, klinowa resekcja, szycie
oderwanego bieguna
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Obrażenia trzustki
•
Stosunkowo rzadkie ze względu na
położenie w przestrzeni
zaotrzewnowej
•
Bardzo rzadko izolowane
•
Trudna diagnostyka
•
Duża liczba powikłań pourazowych
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Klasyfikacja obrażeń
•
I
krwiak i lub powierzchowne uszkodzenie
miąższu bez uszkodzenia przewodu
trzustkowego
•
II
duży krwiak i lub przerwanie miąższu bez
uszkodzenia przewodu trzustkowego bez
oderwania części miąższu
•
III
przerwanie ciągłości trzustki, oderwanie
dystalnej części miąższu z uszkodzeniem
przewodu trzustkowego
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Klasyfikacja obrażeń
•
IV
rozerwanie proksymalnej części trzustki
lub rozerwanie miąższu obejmujące bańkę
wątrobowo trzustkową
•
II
rozkawałkowanie głowy trzustki lub całego
narządu
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Objawy
•
I i II stopień często bezobjawowo bądź
skąpe objawy maskowane przez
objawy uszkodzenia innych narządów
•
III-V najczęściej objawy wstrząsu
krwotocznego objawy otrzewnowe
•
W przypadku urazów przeszywających
zawsze z uszkodzeniem innych
narządów i naczyń
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Badania dodatkowe
•
Diastaza
w surowicy i moczu – wyższe
wartości w urazach nieprzeszywających
•
USG
może być niemiarodajne
szczególnie w pierwszych godzinach po
urazie
•
CT
dobrze oddaje uszkodzenie miąższu,
nie zawsze uwidacznia uszkodzenie
przewodu trzustkowego
•
ECPW
ocena uszkodzenia przewodu
trzustkowego
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Leczenie
•
I st zachowawcze obserwacja
monitorowanie obrazowe,
postępowanie jak w przypadku
OZT
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Leczenie operacyjne
•
I i II st drenaż okolicy trzustki
•
III st obwodowa pankreatektomia z
drenażem
•
IV i V st zespolenie Roux-Y
uszkodzeń głowy trzustki i
dwunastnicy
•
Resekcja wyłączająca z
duodenostomią
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Leczenie operacyjne
•
W przebiegu pooperacyjnym
całkowite żywienie pozajelitowe
•
Jejunostomia odżywcza i żywienie
dojelitowe
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Powikłania
•
Przetoka do 30% przypadków
•
Ropień trzustki do 25%
•
OZT do 20%
•
torbiele rzekome
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Obrażenia przewodu
pokarmowego
•
Bardzo rzadko w wyniku tępych
urazów
•
Najczęściej urazy przeszywające
•
W przypadku ran przeszywających
rozpoznanie łatwe, wykonujemy
laparotomię i śródoperacyjne
decydujemy o sposobie leczenia
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Obrażenia żołądka
•
Rzadko izolowane, jeśli tak to w wyniku ran
kłutych
•
Izolowane objawy jak przy perforacji wrzodu
•
Zawsze należy brać pod uwagę uszkodzenie
innych narządów szczególnie śledziony,
wątroby, trzustki
•
Najczęściej chorzy operowani w trybie
pilnym po wykonaniu podstawowych badań
strategia zabiegu zależna od uszkodzeń
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Obrażenia żołądka
•
Obowiązuje sprawdzenie tylnej
ściany żołądka i wpustu
•
W tym celu otwieramy torbę
sieciową możemy także przeciąć
więzadło trójkątne
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Obrażenia dwunastnicy
•
Podobnie jak w obrażeniach
żołądka najczęściej w wyniku
urazów przeszywających
•
Najczęściej wraz z uszkodzeniami
kręgosłupa, trzustki wątroby i dróg
żółciowych
•
Objawy zależne od miejsca
uszkodzenia
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Obrażenia dwunastnicy
•
Część wewnątrzotrzewnowa objawy rozwijają
się szybko, podobne do perforacji wrzodu
•
Część zaotrzewnowa, początkowo
bezobjawowo. Pierwszym objawem może być
rozwijający się stan septyczny związany
z ropowicą przestrzeni zaotrzewnowej
•
Czas rozpoznania w istotny sposób wpływa na
rokowanie i śmiertelność
•
Gdy rozpoznanie do 12h śmiertelność 11%
•
Powyżej 24h śmiertelność 40%
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Obrażenia jatrogenne
dwunastnicy
•
Najczęściej po endoskopowej
papillotomii
•
Endoskopowym tamowaniu
krwawienia
•
Endosopowej polipektomii
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Diagnostyka
•
RTG przeglądowe jamy brzusznej
•
USG i CT jamy brzusznej
•
RTG jamy brzusznej z wodnym
kontrastem
•
Endoskopia
•
Śródoperacyjnie: obecność krwiaka
lub powietrza w przestrzeni
zaotrzewnowej
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Leczenie:
•
Zeszycie ściany szwem dwuwarstwowym
•
Zeszycie ściany z wyłączeniem pasażu (G-E
oraz zespolenie Browna)
•
Naszycie pętli jelita sposobem Roux Y
•
Zeszycie ściany połączone z dernażem
sposobu Kehra i drenażem przestrzeni
zaotrzewnowej
•
Duodenostomia odbarczająca
•
Jejunostomia odbarczająco odżywcza
•
Operacja sposobem Whipple`a
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Powikłania
•
Przetoka dwunastnicza
•
Przetoka trzustkowa
•
Przetoka żółciowa
•
Ropień przestrzeni zaotrzewnowej
•
OZT
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Obrażenia jelita cienkiego i
krezki
•
Powstają najczęściej w wyniku
urazów przeszywających
•
Urazy zamknięte do uszkodzenia
dochodzi najczęściej w okolicy
więzadła Treitza, końcowego
odcinka jelita cienkiego
•
Łatwiej ulega uszkodzeniu jelito
wypełnione treścią pokarmową
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Obrażenia jelita cienkiego i
krezki- rozpoznanie
•
Urazy przenikające łatwe
wskazanie do laparotomii
•
W urazach tępych początkowo
skompoobjawowo pomocne RTG
przeglądowe jamy brzusznej, USG,
CT jamy brzusznej, RPJB
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Leczenie
W zależności od rozległości obrażeń
•
Proste zeszycie
•
Resekcja odcinka jelita
•
Rzadko występuje konieczność
założenia przetoki
•
Ważny drenaż okolicy operowanej
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Obrażenia jelita grubego
•
W warunkach pokojowych najczęściej
w wyniku wypadków komunikacyjnych
70% obrażeń
•
Złamania miednicy
•
Jatrogenne w wyniku badań
diagnostycznych
•
Samookaleczenia
•
W przypadku ran postrzałowych jelito
grube jest najczęściej uszkodzonym
narządem jamy brzusznej
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Obrażenia jelita grubego
•
Obrażenia części
wewnątrzotrzewnowej jelita grubego
manifestują się szybko rozwijającymi
się objawami zapalenia otrzewnej
•
O sposobie leczenia decyduje czas
jaki upłynął od momentu uszkodzenia
•
Granica czasowa 6h
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Obrażenia jelita grubego
•
Poniżej 6h zespolenie pierwotne
bez przetoki odbarczającej
•
Powyżej 6h zespolenie pierwotne z
przetoką powyżej zespolenia lub
wyłonienie jelita
•
Zawsze obowiązuje drenaż jamy
otrzewnej
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Obrażenia części zaotrzewnowej
jelita grubego
•
Może być początkowo
bezobjawowe
•
Najczęściej połączone z urazem
miednicy, układu moczowego,
krocza, zwieraczy
•
Niebezpieczeństwo szerzenia
zakażenia w przestrzeni
zaotrzewnowej
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Rany postrzałowe brzucha
Trzy strefy uszkodzenia:
•
Kanał rany – pierwotny ubytek tkanek
•
Obszar pierwotnej martwicy
•
Obszar wtórnej martwicy
Rana postrzałowa jest raną
pierwotnie zakażoną
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Ogólna strategia
Postępowanie przedoperacyjne
•
Opatrunek
•
Zapobieganie wytrzewieniu
•
Rana postrzałowa jest
wskazaniem do laparotomii
17.11.2005
Kurs wprowadzający
Ogólna strategia
Etapy operacji
•
Zatrzymanie krwawienia
•
Kontrola narządów jamy brzusznej
•
Zabiegi naprawcze i
rekonstrukcyjne
•
Toaleta i zamkniecie jamy
brzusznej