Zatrucie paracetamolem

Budowa chemiczna i

właściwości

Pochodna acetanilidu (w innych źródłach aniliny), zbudowana

z pierścienia benzenowego, z podstawnikiem hydroksylowym

i acetylowaną grupą aminową w układzie para.

Substancja powszechnie używana jako środek

przeciwbólowy

przeciwgorączkowy

, ma bardzo słabe

działanie przeciwzapalne, nie znosi objawów stanu

zapalnego.

Dostępny również w preparatach złożonych z : kofeiną,

kodeiną, aspiryną, ibuprofenem, tramadolem, fenylefryną i

innymi.

Mechanizm działania

Mimo, że paracetamol jest używany jako lek od ponad 50 lat

mechanizm jego działania nie jest do końca poznany.

Doświadczenia na zwierzętach wykazały, że wpływa on na co

najmniej dwa szlaki metaboliczne.

Po pierwsze wybiórczo

blokuje enzym cyklooksygenazę

COX3

(u ludzi jest on obecny w OUN i mięśniu sercowym).

Jako, że jest swoistym inhibitorem COX3, nie powoduje

obwodowego zahamowania syntezy prostaglandyn, co z kolei

powoduje, że jest pozbawiony skutków ubocznych jakie

wywołują NLPZ.

Po drugie wpływa na układ serotoninoergiczny w OUN i

trombocytach,

powoduje zwiększenie poziomu

serotoniny

i zahamowanie syntezy prostaglandyny E2 w

makrofagach bytujących w mózgu.

Dodatkowo udowodniono, że

wpływa na układ

endokannabinoidowy

Toksyczne działanie paracetamolu opiera się głównie na silnym działaniu

utleniającym, jego metabolitu N-acetylo-4-benzo-chinonoiminy. Zaburza

ona gospodarkę wolnorodnikową, powodując uszkodzenie wątroby i nerek.

Paracetamol jest na Zachodzie najczęstszą przyczyną

ostrej niewydolności wątroby.

W krajach anglosaskich jest najczęściej

przedawkowywanym lekiem.

Przyjmowanie zbyt dużych dawek i/lub długotrwałe

stosowanie powoduje oprócz zmian w nerkach i

wątrobie, encefalopatie i methemoglobinemię.

Farmakokinetyka cd

Po podaniu

per os

wchłania się szybko i efektywnie.

Wchłanianie jest wolniejsze przy podaniu

per rectum.

Dostępność biologiczna 80%, w ok. 25% łączy się z białkami

osocza.

Maksymalne stężenie we krwi po 30-60 minutach.

T1/2 trwa 3-4 godziny, przenika do płynów ustrojowych i

narządów wewnętrznych.

Metabolizowany w wątrobie, pobudza enzymy

mikrosomalne. Sprzegany jest głównie z kwasem

siarkowym i glukuronowym, ale również z cysteiną i

acetylocysteiną. Ulega też utlenianiu.

Wydalany przez nerki, tylko w 5% w formie niezmienionej

Przyczyny zatrucia

U zwierząt, które są dużo bardziej wrażliwe na toksyczne działanie

paracetamolu, przedawkowanie następuje przy podaniu 10mg/kg

m.c. u kota, a u psa 50mg/kg m.c.

Koty są niezdolne do unieczynniania paracetamolu, brak im

transferazy glukuronylowej, to przyczynia się do jego utleniania do

uszkadzającyh DNA epoksydów.

Przyczyną tych zatruć jest podawanie zwierzętom paracetamolu

bez konsultacji z lekarzem weterynarii i bez świadomości, że

reagują one na ten, reklamowany jako bardzo bezpieczny lek,

inaczej niż ludzie.

Do zatrucia może też dojść gdy zwierze samo zje źle

zabezpieczony lek (tabletki są powlekane słodka substancją,

opakowanie szeleści i jest dla zwierzaka interesujące).

Objawy zatrucia

Koty:

Zatrucie ostre

: 2-4 godziny po podaniu pojawia się

methemoglobinemia i hemoliza krwi, krew staje się

czekoladowa, błona śluzowa jamy ustnej brązowa.

W wyniku uszkodzenia erytrocytów dochodzi do

hipoksji organizmu. Pojawiają się otępienie,

trudności z oddychaniem, obrzęki głowy i łap,

wymioty i ślinienie.

Dopiero później pojawiają się objawy spowodowane

uszkodzeniem hepatocytów, takie jak ból brzucha i

żółtaczka.

Obraz kliniczny pogarsza postępujące uszkodzenie

nerek

Psy:

Najpierw pojawiają się objawy

hepatoksyczności, a dopiero później dołączają

objawy methemoglobinemii. Mogą pojawić się też

apatia i nudności przy słabym zatruciu.

Leczenie

Płukanie żołądka

Podawanie węgla aktywnego

Podawanie środków przeczyszczających np. siarczanu sodu

Dożylne (zatrucia ciężkie) lub doustne podawanie N-

acetylocysteiny, jako środek zwiększający efektywność odrutki

można podawać wit C.

Podejmując doustne leczenie N-acetylocysteiną, nie można

podawać równocześnie węgla aktywnego i siarczanu sodu,

powodują one zaburzenia wchłaniania antidotum.

U kotów mimo stosowanego leczenia, rokowanie jest niepomyślne.

Document Outline