background image

 

 

 

 

Uczenie się i 

Uczenie się i 

nauczanie czynności 

nauczanie czynności 

standardowych

standardowych

Część I

Część I

background image

 

 

 

 

Aby stać się artystą, wcześniej trzeba 

Aby stać się artystą, wcześniej trzeba 

opanować rzemiosło”

opanować rzemiosło”

                                     

                                     

Richard I. Arends

Richard I. Arends

background image

 

 

 

 

Uczenie się a nauczanie – 

Uczenie się a nauczanie – 

wzajemne zależności (wg 

wzajemne zależności (wg 

Pearsona)

Pearsona)

Uczenie się wiąże się z nauczaniem w ten sposób, iż zgodnie z 

Uczenie się wiąże się z nauczaniem w ten sposób, iż zgodnie z 

każdym, pojmowanie nauczania jest traktowane jako usiłowanie 

każdym, pojmowanie nauczania jest traktowane jako usiłowanie 

wywołania uczenia się

wywołania uczenia się

Nauczanie nie jest koniecznym ani wystarczającym warunkiem 

Nauczanie nie jest koniecznym ani wystarczającym warunkiem 

uczenia się

uczenia się

Nauczanie nie jest warunkiem niezbędnym do uczenia się, ponieważ 

Nauczanie nie jest warunkiem niezbędnym do uczenia się, ponieważ 

uczenie się może odbywać się bez nauczania

uczenie się może odbywać się bez nauczania

Nauczanie nie ma sensu bez uczenia się ( nie można wywołać 

Nauczanie nie ma sensu bez uczenia się ( nie można wywołać 

uczenia się jeśli nie ma nikogo, kto miałby korzystać z tej czynności).

uczenia się jeśli nie ma nikogo, kto miałby korzystać z tej czynności).

Uczenie się jest właściwym wynikiem nauczania

Uczenie się jest właściwym wynikiem nauczania

background image

 

 

 

 

Czynności standardowe

Czynności standardowe

To te powszechnie znane czynności,  które pozwalają nam w 

To te powszechnie znane czynności,  które pozwalają nam w 

„najlepszy” sposób wykonać określone zadanie motoryczne np. 

„najlepszy” sposób wykonać określone zadanie motoryczne np. 

pływanie kraulem. Jest to czynność ruchowa uznana jako 

pływanie kraulem. Jest to czynność ruchowa uznana jako 

najskuteczniejsza do osiągnięcia dobrego rezultatu w pływaniu. 

najskuteczniejsza do osiągnięcia dobrego rezultatu w pływaniu. 

Czynności standardowe są przeważnie czynnościami złożonymi, 

Czynności standardowe są przeważnie czynnościami złożonymi, 

przemyślanymi, opracowanymi w wyniku doświadczeń a także 

przemyślanymi, opracowanymi w wyniku doświadczeń a także 

poparte badaniami naukowymi i są powszechnie uznawane jako 

poparte badaniami naukowymi i są powszechnie uznawane jako 

rozwiązania skomplikowanych zadań ruchowych.

rozwiązania skomplikowanych zadań ruchowych.

background image

 

 

 

 

Czynności elementarne

Czynności elementarne

J

J

est to taka forma wykonania czynności, 

est to taka forma wykonania czynności, 

w której wykonywane ruchy są mało 

w której wykonywane ruchy są mało 

skomplikowane, okupione znacznym 

skomplikowane, okupione znacznym 

wysiłkiem (nieekonomiczne)

wysiłkiem (nieekonomiczne)

.

.

background image

 

 

 

 

Czynności indywidualne

Czynności indywidualne

J

J

est to taka forma wykonania czynności , w której ogólne zarysy, 

est to taka forma wykonania czynności , w której ogólne zarysy, 

scharakteryzowane na poziomie techniki standardowej , zostają 

scharakteryzowane na poziomie techniki standardowej , zostają 

dostosowane do wymiarów ciała i możliwości fizycznych uczącego 

dostosowane do wymiarów ciała i możliwości fizycznych uczącego 

się.

się.

 

 

(Czabański1991)

(Czabański1991)

Wykorzystuje się tutaj wszystkie potencjalne możliwości ucznia w 

Wykorzystuje się tutaj wszystkie potencjalne możliwości ucznia w 

celu uzyskania optymalnego rozwiązania zadania ruchowego.

celu uzyskania optymalnego rozwiązania zadania ruchowego.

background image

 

 

 

 

Czynności mistrzowskie

Czynności mistrzowskie

Powstają w wyniku łamania istniejących 

Powstają w wyniku łamania istniejących 

standardów. Jest to poziom „twórczości 

standardów. Jest to poziom „twórczości 

ruchowej”, projektowania nowego sposobu 

ruchowej”, projektowania nowego sposobu 

rozwiązania zadania ruchowego 

rozwiązania zadania ruchowego 

background image

 

 

 

 

Nauczanie bezpośrednie a nauczanie 

Nauczanie bezpośrednie a nauczanie 

czynności standardowych

czynności standardowych

Uczenie bezpośrednie różni się znacznie od 

Uczenie bezpośrednie różni się znacznie od 

nauczania czynności standardowych. W 

nauczania czynności standardowych. W 

pierwszym przypadku uczymy bezpośredniej 

pierwszym przypadku uczymy bezpośredniej 

realizacji celu, a w drugim uczymy standardów 

realizacji celu, a w drugim uczymy standardów 

- drogi do celu, czynności która pozwoli nam 

- drogi do celu, czynności która pozwoli nam 

cel zrealizować. W nauczaniu bezpośrednim 

cel zrealizować. W nauczaniu bezpośrednim 

zachowanie uczącego jest czyst

zachowanie uczącego jest czyst

ą

ą

, prostą 

, prostą 

reakcją na bodziec. W drugim przypadku  

reakcją na bodziec. W drugim przypadku  

nauczanie czynności standardowych 

nauczanie czynności standardowych 

rozpoczyna się od wytworzenia wyobrażenia 

rozpoczyna się od wytworzenia wyobrażenia 

ruchowego. Jest to głównie proces 

ruchowego. Jest to głównie proces 

doskonalenia wyobrażeń danej czynności: 

doskonalenia wyobrażeń danej czynności: 

antycypacja czynności, umysłowy program jej 

antycypacja czynności, umysłowy program jej 

wykonania.

wykonania.

background image

 

 

 

 

Etapy procesu nauczania 

Etapy procesu nauczania 

czynności standardowych

czynności standardowych

background image

 

 

 

 

I etap - antycypacja celu 

I etap - antycypacja celu 

(sytuacja zadaniowa

(sytuacja zadaniowa

)

)

Nauczanie rozpoczyna się od sformułowania 

Nauczanie rozpoczyna się od sformułowania 

zadania

zadania

, czyli 

, czyli 

antycypacji ideowego 

antycypacji ideowego 

celu

celu

 i ocenienia 

 i ocenienia 

wartości i 

wartości i 

możliwości

możliwości

 osiągnięcia celu.

 osiągnięcia celu.

Zadanie to powinno przedstawiać wartość dla  uczącego się i 

Zadanie to powinno przedstawiać wartość dla  uczącego się i 

mieścić się w granicach jego możliwości.

mieścić się w granicach jego możliwości.

Uczeń realizuje zadania a w określonej sytuacji.

Uczeń realizuje zadania a w określonej sytuacji.

SYTUACJA

SYTUACJA

 -

 -

 aktywne ciągle zmieniające się otoczenie 

 aktywne ciągle zmieniające się otoczenie 

fizyczne, społeczne i osobiste ucznia. 

fizyczne, społeczne i osobiste ucznia. 

S

S

ytuacj

ytuacj

a

a

 zadaniow

 zadaniow

a

a

 –

 –

 

 

mówimy o niej gdy 

mówimy o niej gdy 

uczeń stawia 

uczeń stawia 

sobie określone zadania

sobie określone zadania

 w ciągle zmieniającym się otoczeniu 

 w ciągle zmieniającym się otoczeniu 

fizycznym , społecznym i osobistym np. nauczeniem się 

fizycznym , społecznym i osobistym np. nauczeniem się 

nowej czynności ruchowej.

nowej czynności ruchowej.

background image

 

 

 

 

Sytuacją fizyczną

Sytuacją fizyczną

 

 

będą szczególne 

będą szczególne 

cechy basenu lub 

cechy basenu lub 

innego akwenu.

innego akwenu.

Sytuacją społeczną

 będą np 

stwarzać inni uczniowie, bądź 
nauczyciel.

Sytuacją osobistą

 są miedzy 

innymi aktualne przeżycia, lęki 
itd.

background image

 

 

 

 

Motywacja

Motywacja

 jest jednym 

 jest jednym 

z podstawowych 

z podstawowych 

warunków sukcesów 

warunków sukcesów 

pedagogicznych.

pedagogicznych.

Bardzo ważnym 

Bardzo ważnym 

działaniem 

działaniem 

pedagogicznym jest 

pedagogicznym jest 

nauczyć 

nauczyć 

wychowanka realnie 

wychowanka realnie 

oceniać własne 

oceniać własne 

możliwości.

możliwości.

background image

 

 

 

 

Aspiracje

Aspiracje

Zawyżony poziom aspiracji

Zawyżony poziom aspiracji

 – wszystko 

 – wszystko 

wydaje mu się łatwe. Przeceniając swoje 

wydaje mu się łatwe. Przeceniając swoje 

możliwości uczeń napotyka się na trudności 

możliwości uczeń napotyka się na trudności 

nie do pokonania, a częste niepowodzenia 

nie do pokonania, a częste niepowodzenia 

mogą zniechęcić go do dalszego uczenia.

mogą zniechęcić go do dalszego uczenia.

 

 

Zaniżony poziom aspiracji

Zaniżony poziom aspiracji

 – 

 – 

uczeń 

uczeń 

podejmuje tylko łatwe zadania. Dlatego 

podejmuje tylko łatwe zadania. Dlatego 

jego droga rozwoju jest długa.

jego droga rozwoju jest długa.

background image

 

 

 

 

II etap - wstępnej 

II etap - wstępnej 

orientacji

orientacji

Czynności ruchowe zawsze realizowane 

Czynności ruchowe zawsze realizowane 

są w określonej sytuacji. Czynniki 

są w określonej sytuacji. Czynniki 

sytuacje w znacznej mierze mogą mieć 

sytuacje w znacznej mierze mogą mieć 

wpływ na skuteczność uczenia się . do 

wpływ na skuteczność uczenia się . do 

czynników sytuacyjnych zaliczamy 

czynników sytuacyjnych zaliczamy 

sytuacje : 

sytuacje : 

-

Fizyczną

Fizyczną

-

Społeczną

Społeczną

-

Osobistą

Osobistą

background image

 

 

 

 

Nauczyciel podejmujący nauczanie 

Nauczyciel podejmujący nauczanie 

powinien uwzględnić nie tylko 

powinien uwzględnić nie tylko 

społeczne struktury formalne, ale 

społeczne struktury formalne, ale 

przede wszystkim mieć świadomość 

przede wszystkim mieć świadomość 

istnienia nieformalnych struktur swych 

istnienia nieformalnych struktur swych 

wychowanków. 

wychowanków. 

Rozpoznanie ułatwi nauczycielowi 

Rozpoznanie ułatwi nauczycielowi 

działania dydaktyczne.

działania dydaktyczne.

background image

 

 

 

 

Sytuacja osobista

Sytuacja osobista

Każdy uczeń uczy się inaczej, w 

Każdy uczeń uczy się inaczej, w 

innym tempie. Takie zróżnicowanie 

innym tempie. Takie zróżnicowanie 

wśród uczniów utrudnia nauczanie. 

wśród uczniów utrudnia nauczanie. 

Dobry nauczyciel powinien nie tylko 

Dobry nauczyciel powinien nie tylko 

orientować się w osobistej sytuacji 

orientować się w osobistej sytuacji 

ucznia w chwili podjęcia przez niego 

ucznia w chwili podjęcia przez niego 

zadania ruchowego ale też 

zadania ruchowego ale też 

odpowiednio zróżnicować 

odpowiednio zróżnicować 

pedagogiczne postępowanie

pedagogiczne postępowanie

background image

 

 

 

 

III etap - umysłowego 

III etap - umysłowego 

programowania

programowania

W procesie nauczania niezbędne są działania 

W procesie nauczania niezbędne są działania 

nauczycielskie służące powstaniu u ucznia 

nauczycielskie służące powstaniu u ucznia 

umysłowego programu czynności 

umysłowego programu czynności 

ruchowej

ruchowej

.

.

 Dopiero gorsze lub lepsze 

 Dopiero gorsze lub lepsze 

wyobrażenie motoryczne daje szanse 

wyobrażenie motoryczne daje szanse 

podejmowania prób przetworzenia tego 

podejmowania prób przetworzenia tego 

wyobrażenia w rzeczywista czynność.

wyobrażenia w rzeczywista czynność.

Umysłowy program czynności ruchowej 

Umysłowy program czynności ruchowej 

(wyobrażenie czynności ruchowej), to m.in. 

(wyobrażenie czynności ruchowej), to m.in. 

zbiór wiadomości o strukturze ruchu, jego 

zbiór wiadomości o strukturze ruchu, jego 

dynamice, a także o niezbędnych zasadach 

dynamice, a także o niezbędnych zasadach 

działania

działania

background image

 

 

 

 

Podstawowymi źródłami takich 

Podstawowymi źródłami takich 

wiadomości są:

wiadomości są:

Informacja 

Informacja 

słowna.

słowna.

Informacja 

Informacja 

obrazowa.

obrazowa.

Informacja 

Informacja 

czuciowo – kinestetyczna.

czuciowo – kinestetyczna.

background image

 

 

 

 

Funkcje  wyobrażeń 

Funkcje  wyobrażeń 

motorycznych

motorycznych

:

:

programująca

programująca

regulująca ( kontrolująca)

regulująca ( kontrolująca)

trenująca ( trening mentalny)

trenująca ( trening mentalny)

background image

 

 

 

 

Funkcja programująca

Funkcja programująca

Polega na tym, że osoba 

Polega na tym, że osoba 

wyobraża sobie 

wyobraża sobie 

czynność dotąd nigdy 

czynność dotąd nigdy 

przez nią nie 

przez nią nie 

wykonywaną np. nigdy 

wykonywaną np. nigdy 

nie pływaliśmy na desce 

nie pływaliśmy na desce 

z żaglem, ale pod 

z żaglem, ale pod 

wpływem przeczytanych 

wpływem przeczytanych 

książek i oglądanych 

książek i oglądanych 

filmów mamy już 

filmów mamy już 

określone wyobrażenie 

określone wyobrażenie 

tej czynności.

tej czynności.

background image

 

 

 

 

F

F

unkcja regulująca

unkcja regulująca

Dostrzegamy ją wówczas kiedy już 

Dostrzegamy ją wówczas kiedy już 

ćwiczymy i porównujemy wykonanie 

ćwiczymy i porównujemy wykonanie 

czynności z jej wyobrażeniem. 

czynności z jej wyobrażeniem. 

Kontrolujemy poprawność ruchów. 

Kontrolujemy poprawność ruchów. 

Często wówczas dostrzegamy istotną 

Często wówczas dostrzegamy istotną 

różnice między wykonaniem a 

różnice między wykonaniem a 

programem umysłowym.

programem umysłowym.

background image

 

 

 

 

Funkcja trenująca

Funkcja trenująca

 

 

Myśląc i wyobrażając sobie 

Myśląc i wyobrażając sobie 

dobrze nam już znane 

dobrze nam już znane 

czynności, możemy je – w 

czynności, możemy je – w 

ograniczonym zakresie – 

ograniczonym zakresie – 

doskonalić.

doskonalić.

Przeciwnie – brak takiego 

mentalnego treningu może 

prowadzić do zapomnienia 

dobrze już opanowanej 

czynności np. zawodnicy 

którzy z powodu 

kontuzji muszą 

przerwać trening.

background image

 

 

 

 

Polisensoryczne podłoże 

Polisensoryczne podłoże 

wyobrażenia czynności ruchowej

wyobrażenia czynności ruchowej

Tworzenie wyobrażenia czynności 

Tworzenie wyobrażenia czynności 

ruchowej zachodzi wspólnie przez 

ruchowej zachodzi wspólnie przez 

wykorzystanie:

wykorzystanie:

-

Słowa

Słowa

-

Obrazu

Obrazu

-

Działań praktycznych

Działań praktycznych

background image

 

 

 

 

Zanim uczeń po raz pierwszy wykona 

Zanim uczeń po raz pierwszy wykona 

określoną czynność standardową, dobrze 

określoną czynność standardową, dobrze 

byłoby, aby ją sobie wyobraził.

byłoby, aby ją sobie wyobraził.

Im dokładniejsze jest wyobrażenie, tym więcej 

Im dokładniejsze jest wyobrażenie, tym więcej 

szans ma uczeń na szybkie i dokładne 

szans ma uczeń na szybkie i dokładne 

opanowanie czynności.

opanowanie czynności.

background image

 

 

 

 

Uczeń powinien wiedzieć co ma wykonać.

Uczeń powinien wiedzieć co ma wykonać.

Powinien być świadomy ruchów których się 

Powinien być świadomy ruchów których się 

uczy.

uczy.

Powinien najpierw całą czynność sobie 

Powinien najpierw całą czynność sobie 

wyobrazić, a potem próbować ja wykonać.

wyobrazić, a potem próbować ja wykonać.

Dokładniej zaś może sobie tę czynność 

Dokładniej zaś może sobie tę czynność 

wyobrazić, jeśli nauczyciel mu ją: 

wyobrazić, jeśli nauczyciel mu ją: 

opowie 

opowie 

scharakteryzuje, opisze, wyjaśni, 

scharakteryzuje, opisze, wyjaśni, 

pokaże, zademonstruje, zilustruje, 

pokaże, zademonstruje, zilustruje, 

narysuje oraz poradzi mu jakie ćw. 

narysuje oraz poradzi mu jakie ćw. 

praktyczne dobrze jest wykonać, aby 

praktyczne dobrze jest wykonać, aby 

je lepiej sobie wyobrazić.

je lepiej sobie wyobrazić.

background image

 

 

 

 

Informacja czuciowo – 

Informacja czuciowo – 

kinestetyczna.

kinestetyczna.

Tworząc wyobrażenia czynności 

Tworząc wyobrażenia czynności 

ruchowej, wykorzystujemy wzajemnie 

ruchowej, wykorzystujemy wzajemnie 

się uzupełniające wrażenia werbalne, 

się uzupełniające wrażenia werbalne, 

wizualne i kinestetyczne ( 

wizualne i kinestetyczne ( 

słowo – 

słowo – 

pokaz – działanie praktyczne

pokaz – działanie praktyczne

).

).

background image

 

 

 

 

Różnica pomiędzy pojęciem 

Różnica pomiędzy pojęciem 

„ćwiczenie” a „działaniem 

„ćwiczenie” a „działaniem 

praktycznym”

praktycznym”

Ćwiczenie

Ćwiczenie

 – czynności za pomocą 

 – czynności za pomocą 

których doskonalimy zdolności 

których doskonalimy zdolności 

motoryczne.

motoryczne.

Działania praktyczne

Działania praktyczne

 – czynności, 

 – czynności, 

które służą uzupełnianiu wrażeń 

które służą uzupełnianiu wrażeń 

słownych i pokazowych w tworzeniu 

słownych i pokazowych w tworzeniu 

wyobrażeń czynności ruchowej.

wyobrażeń czynności ruchowej.

background image

 

 

 

 

Działania praktyczne służą 

Działania praktyczne służą 

uzupełnianiu wrażeń słownych i 

uzupełnianiu wrażeń słownych i 

pokazowych w tworzeniu wyobrażeń 

pokazowych w tworzeniu wyobrażeń 

czynności ruchowych.

czynności ruchowych.

background image

 

 

 

 

DZIĘKUJEMY ZA POŚWIĘCONĄ 

DZIĘKUJEMY ZA POŚWIĘCONĄ 

UWAGĘ 

UWAGĘ 


Document Outline