WSPÓŁCZESNE
WSPÓŁCZESNE
PROBLEMY PRACY I
PROBLEMY PRACY I
ZAWODÓW
ZAWODÓW
W TEORII I BADANIACH
W TEORII I BADANIACH
NAUKOWYCH
NAUKOWYCH
WSPÓŁCZESNE
WSPÓŁCZESNE
PROBLEMY PRACY I
PROBLEMY PRACY I
ZAWODÓW
ZAWODÓW
W TEORII I BADANIACH
W TEORII I BADANIACH
NAUKOWYCH
NAUKOWYCH
Literatura
Literatura
1.
1.
Bauman Z., (2000)
Bauman Z., (2000)
Praca, konsumpcja i nowi ubodzy
Praca, konsumpcja i nowi ubodzy
,
,
Wyd. WAM, Kraków.
Wyd. WAM, Kraków.
2.
2.
Beck U., (2002)
Beck U., (2002)
Społeczeństwo ryzyka. W drodze do
Społeczeństwo ryzyka. W drodze do
innej rzeczywistości
innej rzeczywistości
, Wyd. Naukowe
, Wyd. Naukowe
Scholar,
Scholar,
Warszawa.
Warszawa.
3.
3.
Bourdieu P., (2005)
Bourdieu P., (2005)
Dystynkcja. Społeczna krytyka
Dystynkcja. Społeczna krytyka
władzy sądzenia
władzy sądzenia
, Wyd. Naukowe Scholar, Warszawa.
, Wyd. Naukowe Scholar, Warszawa.
4.
4.
Buragge M., Torstendahl R., (1990)
Buragge M., Torstendahl R., (1990)
Profession in Theory
Profession in Theory
and History
and History
, Sage Publication, London-New Delhi,
, Sage Publication, London-New Delhi,
5.
5.
Castells M (2009)
Castells M (2009)
Koniec tysiąclecia
Koniec tysiąclecia
, Wyd. Naukowe
, Wyd. Naukowe
PWN, Warszawa.
PWN, Warszawa.
6.
6.
Domkin R., (2010)
Domkin R., (2010)
The Future of Work
The Future of Work
, Published by
, Published by
Palgrave Mcmilan.
Palgrave Mcmilan.
7.
7.
Drucker P., (1995)
Drucker P., (1995)
Zarządzanie w czasach burzliwych.
Zarządzanie w czasach burzliwych.
Nowe
wyzwania
–
nowe
horyzonty
Nowe
wyzwania
–
nowe
horyzonty
,
Akademia
,
Akademia
Ekonomiczna w Krakowie, Kraków.
Ekonomiczna w Krakowie, Kraków.
8.
8.
Mills C.W., (1965)
Mills C.W., (1965)
Białe kołnierzyki. Amerykańskie klasy
Białe kołnierzyki. Amerykańskie klasy
średnie
średnie
, tłum. P. Graff, Wyd. Książka i Wiedza, Warszawa.
, tłum. P. Graff, Wyd. Książka i Wiedza, Warszawa.
9.
9.
Chojnacki W., (2008),
Chojnacki W., (2008),
Profesjonalizacja wojska w teorii i
Profesjonalizacja wojska w teorii i
badaniach socjologicznych
badaniach socjologicznych
, Wyd. AON, Warszawa.
, Wyd. AON, Warszawa.
Cel wykładu
Cel wykładu
Uzasadnienie potrzeby intensyfikacji badań
nad tradycyjnymi i nowymi sposobami
analizy oraz interpretacji pracy, rynku i
zawodów w obszarze socjologii pracy i
zarządzania wiedzą .
Refleksyjność poznawczą rozumiem jako
próbę odchodzenia od Kartezjańskiej triady
podmiot – przedmiot - uniwersalne kryteria
racjonalności
do
współczesnych relacji
podmiotowo-przedmiotowych wspartych
wielowymiarową analizą sieci powiązań o
alternatywnych rozwiązaniach
.
Problem główny wykładu
Problem główny wykładu
Na ile efektywne wykorzystanie analizy
Na ile efektywne wykorzystanie analizy
mega-
i
mikro-trendów,
metody
mega-
i
mikro-trendów,
metody
biograficznej, zogniskowanych wywiadów
biograficznej, zogniskowanych wywiadów
grupowych
oraz
autorskiej
metody
grupowych
oraz
autorskiej
metody
sieciowej koordynacji badań,
sieciowej koordynacji badań,
może
może
przyczynić się do uzyskiwania bardziej
przyczynić się do uzyskiwania bardziej
precyzyjnej i wiarygodnej wiedzy o
precyzyjnej i wiarygodnej wiedzy o
zmianach, jakim podlegają zawody pod
zmianach, jakim podlegają zawody pod
wpływem kulturowo zinternalizowanej
wpływem kulturowo zinternalizowanej
sfery
poznawczej,
symbolicznej
i
sfery
poznawczej,
symbolicznej
i
komunikacyjnej,
które
warunkują
komunikacyjnej,
które
warunkują
postawy i wyobraźnię badaczy.
postawy i wyobraźnię badaczy.
Dorobek socjologii pracy
Dorobek socjologii pracy
•
analiza zmian zachodzących w różnych typach
profesji
takich jak akademickich, publicznych,
biznesowych, politycznych, wolnych oraz dyspozycyjnych;
•
cech konstytutywnych pracy
(przekształcanie się
czynności i umiejętności w profesję) i
konsekutywnych
(cech osobowości, społecznego podziału pracy i prestiżu,
wartościowania) zawodu oraz jego cech strukturalnych;
•
kulturotwórczej i integracyjnej roli pracy
, w tym
identyfikacja pracownika z zawodem i prezentowanie
właściwej postawy społeczno-moralnej;
•
analiza zawodu jako fenomenu kultury
, który
zmienia organizacje i instytucje oraz życie społeczne.
Zaniechania w obszarze
Zaniechania w obszarze
psychologii pracy i organizacji
psychologii pracy i organizacji
oraz socjologii pracy
oraz socjologii pracy
Niedocenianie znaczenia wartości kulturowych i
Niedocenianie znaczenia wartości kulturowych i
wielokulturowości w latach 1980-2010 spowodowało
wielokulturowości w latach 1980-2010 spowodowało
pojawienie się wielu luk w obszarze socjologii i
pojawienie się wielu luk w obszarze socjologii i
pedagogiki pracy. W szczególności dotyczy to:
pedagogiki pracy. W szczególności dotyczy to:
koncepcji i modeli psychologicznych i socjologicznych
koncepcji i modeli psychologicznych i socjologicznych
pracy;
pracy;
metod i technik badawczych;
metod i technik badawczych;
realizowanych prac naukowo-badawczych;
realizowanych prac naukowo-badawczych;
skromnego zaplecza instytucjonalnego;
skromnego zaplecza instytucjonalnego;
zatomizowanych środowisk badawczych;
zatomizowanych środowisk badawczych;
ograniczonej współpracy interdyscyplinarnej i
ograniczonej współpracy interdyscyplinarnej i
międzynarodowej.
międzynarodowej.
Kultura i zawód jako czynniki
Kultura i zawód jako czynniki
integrujące
integrujące
W pełni doceniając znaczący dorobek socjologii i psychologii
W pełni doceniając znaczący dorobek socjologii i psychologii
pracy nie możemy jednak zapominać o potrzebie
pracy nie możemy jednak zapominać o potrzebie
integracji
integracji
czynników kulturowych z cechami społeczno-ekonomicznymi
czynników kulturowych z cechami społeczno-ekonomicznymi
pracy, w tym traktowania zawodów jako istotnych elementów
pracy, w tym traktowania zawodów jako istotnych elementów
struktury społecznej i systemu pracy.
struktury społecznej i systemu pracy.
Dlatego też warto nadal rozwijać twórczo rozpoczęte przez P.
Dlatego też warto nadal rozwijać twórczo rozpoczęte przez P.
Bourdieu i D. Passeron badania nad przyczynami zmian w
Bourdieu i D. Passeron badania nad przyczynami zmian w
uwarstwieniu społecznym pod wpływem nowych technologii,
uwarstwieniu społecznym pod wpływem nowych technologii,
analizy pracy, organizacji pracy, edukacji i szkoleń oraz traktować
analizy pracy, organizacji pracy, edukacji i szkoleń oraz traktować
je jako ważne obszary reprodukcji kultury proinnowacyjnej.
je jako ważne obszary reprodukcji kultury proinnowacyjnej.
Niewątpliwie wzbogaciłoby to naszą wiedzę o tym, dlaczego ludzie
Niewątpliwie wzbogaciłoby to naszą wiedzę o tym, dlaczego ludzie
robią to co robią? jak to robią? kiedy to robią? oraz z jakim
robią to co robią? jak to robią? kiedy to robią? oraz z jakim
zaangażowaniem robią to co robią?
zaangażowaniem robią to co robią?
Powyższe rozważania powinny bardziej ukierunkować
Powyższe rozważania powinny bardziej ukierunkować
naszą wyobraźnię na myślenie innowacyjne o pracy pod
naszą wyobraźnię na myślenie innowacyjne o pracy pod
wpływem zmian społecznych, ekonomicznych i
wpływem zmian społecznych, ekonomicznych i
kulturowych w wymiarze narodowym,
kulturowych w wymiarze narodowym,
międzynarodowym i globalnym.
międzynarodowym i globalnym.
Nowe zawody
Nowe zawody
Charakterystyczną
cechą
nowoczesnej
Charakterystyczną
cechą
nowoczesnej
gospodarki wolnorynkowej jest pojawianie się
gospodarki wolnorynkowej jest pojawianie się
nowych zawodów
nowych zawodów
widzianych przez pryzmat ich
widzianych przez pryzmat ich
optymalnego
dostosowania
do
potrzeb
optymalnego
dostosowania
do
potrzeb
społeczeństwa informacyjnego.
społeczeństwa informacyjnego.
Zawód ma wielorakie zastosowanie, pod
Zawód ma wielorakie zastosowanie, pod
warunkiem modyfikacji jego treści, celów i zadań,
warunkiem modyfikacji jego treści, celów i zadań,
w każdym z trzech sektorów gospodarki.
w każdym z trzech sektorów gospodarki.
Przykładem jest różnica w obszarze celów, zadań,
Przykładem jest różnica w obszarze celów, zadań,
struktury
organizacyjnej,
efektywności
struktury
organizacyjnej,
efektywności
przedsiębiorstw państwowych i prywatnych.
przedsiębiorstw państwowych i prywatnych.
Rolnictwo- przemysł – usługi – NGO`s ?
Struktura osób pracujących według
Struktura osób pracujących według
grup zawodów w latach 2005-2009
grup zawodów w latach 2005-2009
Grupy zawodów
Grupy zawodów
2005
2005
2007
2007
2009
2009
Menedżerowie, kierownicy, wyżsi
Menedżerowie, kierownicy, wyżsi
urzędnicy
urzędnicy
5.1
5.1
5.5
5.5
5.7
5.7
Specjaliści
Specjaliści
14.3
14.3
15.0
15.0
16.5
16.5
Technicy i personel średni
Technicy i personel średni
12.7
12.7
11.1
11.1
11.7
11.7
Pracownicy biurowi
Pracownicy biurowi
8.2
8.2
7.6
7.6
7.5
7.5
Pracownicy usług osobistych,
Pracownicy usług osobistych,
sprzedawcy
sprzedawcy
12.8
12.8
12.5
12.5
11.5
11.5
Rolnicy, ogrodnicy, leśnicy, rybacy
Rolnicy, ogrodnicy, leśnicy, rybacy
14.4
14.4
13.3
13.3
12.8
12.8
Robotnicy przemysłowi,
Robotnicy przemysłowi,
rzemieślnicy
rzemieślnicy
16.0
16.0
17.5
17.5
18.0
18.0
Operatorzy i monterzy maszyn
Operatorzy i monterzy maszyn
8.6
8.6
8.3
8.3
8.8
8.8
Pracownicy przy pracach prostych
Pracownicy przy pracach prostych
7.9
7.9
9.1
9.1
7.6
7.6
J. Czapiński, T. Panek (red.), Diagnoza społeczna. Warunki i jakość życia
Polaków, Warszawa 2009, s.117.
Struktura osób bezrobotnych według
Struktura osób bezrobotnych według
ostatnio wykonywanego zawodu w latach
ostatnio wykonywanego zawodu w latach
2005-2009
2005-2009
Zawód ostatnio wykonywany
Zawód ostatnio wykonywany
2005
2005
2007
2007
2009
2009
Menedżerowie, kierownicy, wyżsi
Menedżerowie, kierownicy, wyżsi
urzędnicy
urzędnicy
1.8
1.8
1.7
1.7
0.5
0.5
Specjaliści
Specjaliści
3.5
3.5
3.0
3.0
3.0
3.0
Technicy i personel pośredni
Technicy i personel pośredni
9.1
9.1
6.3
6.3
7.2
7.2
Pracownicy biurowi
Pracownicy biurowi
8.3
8.3
11.1
11.1
8.2
8.2
Pracownicy usług osobistych,
Pracownicy usług osobistych,
sprzedawcy
sprzedawcy
15.7
15.7
23.6
23.6
20.1
20.1
Rolnicy, ogrodnicy, leśnicy, rybacy
Rolnicy, ogrodnicy, leśnicy, rybacy
2.9
2.9
3.9
3.9
1.4
1.4
Robotnicy przemysłowi, rzemieślnicy
Robotnicy przemysłowi, rzemieślnicy
30.5
30.5
21.8
21.8
29.4
29.4
Operatorzy i monterzy maszyn
Operatorzy i monterzy maszyn
9.6
9.6
8.9
8.9
8.5
8.5
Pracownicy przy pracach prostych
Pracownicy przy pracach prostych
18.6
18.6
19.6
19.6
21.6
21.6
J. Czapiński, T. Panek (red.), Diagnoza społeczna. Warunki i jakość życia Polaków, Warszawa 2009,
s.117.
Odsetek osób, które wskazały
Odsetek osób, które wskazały
najważniejsze cechy pracy zawodowej
najważniejsze cechy pracy zawodowej
Najważniejsze cechy pracy
Najważniejsze cechy pracy
zawodowej
zawodowej
Mężczyźni
Mężczyźni
Kobiety
Kobiety
2007
2007
2009
2009
2007
2007
2009
2009
Odpowiednia płaca
Odpowiednia płaca
75.2
75.2
76.9
76.9
73.7
73.7
75.0
75.0
Brak napięć i stresów
Brak napięć i stresów
49.4
49.4
53.9
53.9
57.3
57.3
58.5
58.5
Stabilność zatrudnienia
Stabilność zatrudnienia
42.8
42.8
50.0
50.0
45.4
45.4
52.3
52.3
Praca zgodna z
Praca zgodna z
umiejętnościami
umiejętnościami
31.5
31.5
28.9
28.9
27.8
27.8
27.0
27.0
Duża samodzielność
Duża samodzielność
24.7
24.7
26.8
26.8
17.4
17.4
20.2
20.2
Możliwość osobistego
Możliwość osobistego
rozwoju
rozwoju
21.2
21.2
24.9
24.9
26.7
26.7
30.1
30.1
J. Czapiński, T. Panek (red.), Diagnoza społeczna. Warunki i jakość życia Polaków,
Warszawa 2009, s.118
.
Znaczenie pracy i zawodów w
Znaczenie pracy i zawodów w
przedsiębiorstwach społecznych
przedsiębiorstwach społecznych
W przedsiębiorstwach rynkowych są
W przedsiębiorstwach rynkowych są
jednostki, zespoły i grupy społeczne,
jednostki, zespoły i grupy społeczne,
które troszczą się
które troszczą się
o pozyskiwanie,
o pozyskiwanie,
wykorzystanie wiedzy w celu realizacji
wykorzystanie wiedzy w celu realizacji
interesów własnych i organizacji oraz
interesów własnych i organizacji oraz
zaspokajania
rzeczywistych
potrzeb
zaspokajania
rzeczywistych
potrzeb
społeczeństwa.
społeczeństwa.
•
integracja założeń teoretyczno-praktycznych
opartych na nowych technikach i technologiach
informatycznych, rozumianych jako wielowymiarowe
sieci
komunikowania
interpersonalnego
służące
budowaniu kapitału kulturowego i intelektualnego;
•
powstawanie nowych potrzeb społecznych
pod
wpływem
rosnącego
zapotrzebowania
klientów
i
organizacji na konsultantów, doradców i ekspertów;
•
doskonalenie
normatywnych
procesów
i
procedur
sprzyjających powstawaniu nowych zawodów i
specjalności
np.
projektantów
komputerowych,
specjalistów
ds.
cyberprzestrzeni,
menedżerów
planowania karier, konsultantów, menedżerów wiedzy czy
administratorów sieci informatycznych.
Współczesne trendy a zmiany w
zawodach
Ewolucja zawodów
Ewolucja zawodów
Nowe zawody ewoluują w dużej mierze w kierunku
Nowe zawody ewoluują w dużej mierze w kierunku
większej
niezależności
i
odpowiedzialności
większej
niezależności
i
odpowiedzialności
pomieszczając się pomiędzy wymaganiami państwa,
pomieszczając się pomiędzy wymaganiami państwa,
instytucji
i
organizacji
a
autonomią
instytucji
i
organizacji
a
autonomią
odpowiedzialności jednostki i samorealizacją.
odpowiedzialności jednostki i samorealizacją.
Odróżnia je od tradycyjnych zawodów długi okres
Odróżnia je od tradycyjnych zawodów długi okres
edukacji, szkolenia, doświadczenia zawodowego oraz
edukacji, szkolenia, doświadczenia zawodowego oraz
ciągły
proces
doskonalenia
zawodowego
i
ciągły
proces
doskonalenia
zawodowego
i
samorealizacji,
w
kontekście
potrzeb
samorealizacji,
w
kontekście
potrzeb
monitorowanego rynku pracy.
monitorowanego rynku pracy.
Wykorzystując wiedzę jako zasób strategiczny,
Wykorzystując wiedzę jako zasób strategiczny,
organizacje wpisują się w profesjonalizację, dzięki
organizacje wpisują się w profesjonalizację, dzięki
której mogą uzyskać wyższy poziom autonomiczności
której mogą uzyskać wyższy poziom autonomiczności
i tożsamości niż zawód mechanika lub rzemieślnika.
i tożsamości niż zawód mechanika lub rzemieślnika.
Pytanie „Czy nowe zawody uzyskają uznanie
Pytanie „Czy nowe zawody uzyskają uznanie
społeczne jako całkowicie profesjonalne na rynku
społeczne jako całkowicie profesjonalne na rynku
pracy?
pracy?
Nowe procesy
Nowe procesy
podejście socjologiczne było dominujące do
podejście socjologiczne było dominujące do
zawodu, aż do momentu przełomu
zawodu, aż do momentu przełomu
socjolingwistycznego lat siedemdziesiątych,
socjolingwistycznego lat siedemdziesiątych,
w którym pojawiły się nowe procesy takie jak:
w którym pojawiły się nowe procesy takie jak:
socjalizacja i rekrutacja do zawodu;
socjalizacja i rekrutacja do zawodu;
profesjonalizacja jako
profesjonalizacja jako
specyficzna/specjalistyczna działalność w
specyficzna/specjalistyczna działalność w
ramach wykonywanego zawodu;
ramach wykonywanego zawodu;
instytucjonalizacja stowarzyszeń,
instytucjonalizacja stowarzyszeń,
ogniskowana na narzędziach społecznej
ogniskowana na narzędziach społecznej
integracji poprzez pewne zawody;
integracji poprzez pewne zawody;
zróżnicowania pomiędzy potrzebami
zróżnicowania pomiędzy potrzebami
profesjonalistów, interesami pracodawców a
profesjonalistów, interesami pracodawców a
wymaganiami stawianymi przez rynek.
wymaganiami stawianymi przez rynek.
Monitorowanie rynku pracy
Monitorowanie rynku pracy
Potrzebna jest obecnie nie tylko dobra
Potrzebna jest obecnie nie tylko dobra
diagnoza i prognoza zawodów, ale także
diagnoza i prognoza zawodów, ale także
diagnostyka
rynku
pracy.
Szczególnie
diagnostyka
rynku
pracy.
Szczególnie
istotna jest odpowiedź na dwa pytania:
istotna jest odpowiedź na dwa pytania:
Jakie zawody będą się ze sobą integrowały
Jakie zawody będą się ze sobą integrowały
tworząc przestrzeń do powstawania nowych
tworząc przestrzeń do powstawania nowych
stanowisk wielozawodowych?
stanowisk wielozawodowych?
oraz
oraz
Jaki będzie potrzebny zakres wiedzy i
Jaki będzie potrzebny zakres wiedzy i
umiejętności kandydata dla efektywnego
umiejętności kandydata dla efektywnego
wykonywania zadań na prognozowanych
wykonywania zadań na prognozowanych
stanowiskach pracy?
stanowiskach pracy?
Znaczenie pracy jest mocno
Znaczenie pracy jest mocno
eksponowane w literaturze z zakresu
eksponowane w literaturze z zakresu
ekonomii oraz socjologii w dwóch
ekonomii oraz socjologii w dwóch
wymiarach:
wymiarach:
- wewnętrznym
- wewnętrznym
– podkreślającym
– podkreślającym
znaczenie satysfakcji osiąganej
znaczenie satysfakcji osiąganej
bezpośrednio w dążeniu do wykonywania
bezpośrednio w dążeniu do wykonywania
oczekiwanej pracy;
oczekiwanej pracy;
- zewnętrznym
- zewnętrznym
- związanym z
- związanym z
materialnymi i niematerialnymi
materialnymi i niematerialnymi
nagrodami, które wynikają z
nagrodami, które wynikają z
wykonywanej pracy w środowisku
wykonywanej pracy w środowisku
społecznym.
społecznym.
Znaczenie pracy
Instrumentalny i subiektywny wymiar
Instrumentalny i subiektywny wymiar
pracy
pracy
Zdaniem socjologów francuskich ważne jest zwrócenie
Zdaniem socjologów francuskich ważne jest zwrócenie
uwagi na formy identyfikacji człowieka z pracą
uwagi na formy identyfikacji człowieka z pracą
.
.
Definiują oni pracę jako całość posiadająca:
Definiują oni pracę jako całość posiadająca:
obiektywny (wymiar instrumentalny);
obiektywny (wymiar instrumentalny);
subiektywny (wymiar personalny).
subiektywny (wymiar personalny).
Za istotne uważają oni odróżnienie
Za istotne uważają oni odróżnienie
pracy
pracy
uwarunkowanej tylko zewnętrznym przymusem
uwarunkowanej tylko zewnętrznym przymusem
od
od
pracy zdeterminowanej
pracy zdeterminowanej
wewnętrzną silną motywacją
wewnętrzną silną motywacją
,
,
satysfakcją i zadowoleniem
satysfakcją i zadowoleniem
z wykonywania pracy, którą określa indywidualny
z wykonywania pracy, którą określa indywidualny
wysiłek włożony w pracę.
wysiłek włożony w pracę.
Wartość pracy jest bardzo widoczna w czasie
Wartość pracy jest bardzo widoczna w czasie
bezrobocia, w trakcie którego ludzie żyją w sytuacji
bezrobocia, w trakcie którego ludzie żyją w sytuacji
deprywacji,
deprywacji,
która daleko przekracza straty w
która daleko przekracza straty w
osobistych dochodach.
osobistych dochodach.
Bourdieu P., (2005)
Bourdieu P., (2005)
Dystynkcja. Społeczna krytyka
Dystynkcja. Społeczna krytyka
władzy sądzenia
władzy sądzenia
. Warszawa, Wyd. Naukowe Scholar s.
. Warszawa, Wyd. Naukowe Scholar s.
541-542.
541-542.
Subiektywny wymiar pracy
Subiektywny wymiar pracy
Ponowne zainteresowanie
Ponowne zainteresowanie
subiektywnym wymiarem
subiektywnym wymiarem
pracy
pracy
może okazać się korzystne w śledzeniu
może okazać się korzystne w śledzeniu
alternatywnych ścieżek badań nad nowymi zawodami i
alternatywnych ścieżek badań nad nowymi zawodami i
specjalnościami związanymi z rynkowymi usługami
specjalnościami związanymi z rynkowymi usługami
biznesowymi i pozarynkowymi. Nie dają się one jednak
biznesowymi i pozarynkowymi. Nie dają się one jednak
zredukować
tylko
do
prostego
rachunku
zredukować
tylko
do
prostego
rachunku
ekonomicznego lecz wymagają posiadania
ekonomicznego lecz wymagają posiadania
dobrej
dobrej
reputacji, opinii, uznania i zaufania
reputacji, opinii, uznania i zaufania
.
.
Posiadanie
Posiadanie
inteligencji społecznej
inteligencji społecznej
rozumianej jako
rozumianej jako
samoświadomość i dojrzałość społeczna połączona z
samoświadomość i dojrzałość społeczna połączona z
panowaniem nad sobą i sprawami społecznymi
panowaniem nad sobą i sprawami społecznymi
,
,
umożliwia
dopasowanie
i
identyfikację
ze
umożliwia
dopasowanie
i
identyfikację
ze
środowiskiem pracy dla efektywnego wykorzystania
środowiskiem pracy dla efektywnego wykorzystania
swojego potencjału dla organizacji i własnego rozwoju.
swojego potencjału dla organizacji i własnego rozwoju.
Giddens A., (2007)
Giddens A., (2007)
Nowoczesność i tożsamość. „Ja” i
Nowoczesność i tożsamość. „Ja” i
społeczeństwo w epoce późnej nowoczesności
społeczeństwo w epoce późnej nowoczesności
, Wyd. Naukowe
, Wyd. Naukowe
PWN, Warszawa, s. 98.
PWN, Warszawa, s. 98.
[2] Goleman D., (2007)
[2] Goleman D., (2007)
Inteligencja społeczna
Inteligencja społeczna
, tłum. Jankowski A.,
, tłum. Jankowski A.,
Wyd. REBIS, Poznań, s. 350.
Wyd. REBIS, Poznań, s. 350.
Uznanie społeczne pracy
Uznanie społeczne pracy
Istnieje problem
Istnieje problem
społecznego uznania nowych
społecznego uznania nowych
zawodów
zawodów
, które wymagają świadczenia usług na
, które wymagają świadczenia usług na
wysokim poziomie nadal jest sprawą otwartą.
wysokim poziomie nadal jest sprawą otwartą.
W literaturze nie jest wystarczająco
W literaturze nie jest wystarczająco
zaprezentowany ten nurt rozważań, co wynika z
zaprezentowany ten nurt rozważań, co wynika z
różnic stanowisk i jej niedoceniania wśród
różnic stanowisk i jej niedoceniania wśród
socjologów organizacji m.in.:
socjologów organizacji m.in.:
systemu wartości normatywnych;
systemu wartości normatywnych;
podstaw sprawowania kontroli;
podstaw sprawowania kontroli;
procesu dochodzenia do profesjonalizmu;
procesu dochodzenia do profesjonalizmu;
metod i zasad rozszerzania zakresu autonomii;
metod i zasad rozszerzania zakresu autonomii;
wartości kultury organizacyjnej zarówno jawnej
wartości kultury organizacyjnej zarówno jawnej
jaki ukrytej;
jaki ukrytej;
potrzeby doskonalenia procesu komunikacji.
potrzeby doskonalenia procesu komunikacji.
Sylwetka doradcy
Sylwetka doradcy
zawodowego
zawodowego
Standard kwalifikacji zawodowych doradca zawodowy kod
zawodu 241303
Praca doradcy polega na udzielaniu bezrobotnym i
poszukującym pracy, pomocy w wyborze odpowiedniego
zawodu i miejsca zatrudnienia oraz pracodawcom w doborze
kandydatów do pracy.
Pomoc bezrobotnym i poszukującym pracy polega na:
• udzielaniu informacji o zawodach i rynku pracy oraz
szkoleniach;
• udzielaniu porad z wykorzystaniem standardowych metod
ułatwiających wybór zawodu, zmianę kwalifikacji, podjęcie lub
zmianę zatrudnienia, w tym badaniu zainteresowań i
uzdolnień zawodowych;
• kierowaniu na specjalistyczne badania psychologiczne i
lekarskie umożliwiające wydawanie opinii o przydatności
zawodowej do pracy i zawodu lub kierunku szkolenia;
• inicjowaniu, organizowaniu i prowadzeniu grupowych porad
zawodowych dla bezrobotnych poszukujących pracy.
Właściwe zdefiniowanie profesjonalizmu w
Właściwe zdefiniowanie profesjonalizmu w
gospodarce rynkowej jest niezwykle istotne w
gospodarce rynkowej jest niezwykle istotne w
projektowaniu
i
badaniu
efektywności
projektowaniu
i
badaniu
efektywności
funkcjonowania
modeli
kompetencyjno-
funkcjonowania
modeli
kompetencyjno-
kwalifikacyjnych w wymiarze indywidualnym,
kwalifikacyjnych w wymiarze indywidualnym,
grupowym i organizacyjnym.
grupowym i organizacyjnym.
Profesjonalizm osiągany przez pracowników
Profesjonalizm osiągany przez pracowników
odzwierciedla
również
poziom
odzwierciedla
również
poziom
zaawansowania zmian w przejściu od firmy
zaawansowania zmian w przejściu od firmy
rynkowej do społecznego przedsiębiorstwa
rynkowej do społecznego przedsiębiorstwa
rynkowego opartego na wiedzy.
rynkowego opartego na wiedzy.
Profesjonalizm w gospodarce
rynkowej
Profesjonalizacja a podział pracy
Profesjonalizacja a podział pracy
Profesjonalizacja jest systemem dzięki któremu
można uzasadnić a priori społeczny podział pracy:
•
pierwszy powód wynika z wrażliwość pracy
i jej
otwartości na każdą grupę zawodów określanych jako
profesjonalne;
•
drugi powód to system wartości
(ideologii), który
wskazuje na potrzebę perfekcyjnego wykonywania pracy
zgodnie z logiką zysku typowego dla modelu gospodarki
rynkowej oraz strategii działania przedsiębiorstwa
społecznego lub organizacji tzw. trzeciego sektora.
W gruncie rzeczy głównym problemem jest
opracowanie elastycznych standardów zawodowych
zawierających
transparentne
kryteria
kwalifikacyjno-kompetencyjne
za pomocą których,
skutecznie
będzie
można
odróżnić
pracowników
znajdujących się na poszczególnych etapach rozwoju
zawodowego.
Tożsamość społeczna pracy
Tożsamość społeczna pracy
Zrozumienie prawdziwej tożsamości pracy jest
możliwe w nawiązaniu do:
• „
wielkich narracjach oświeceniowych
”, których
istota oparta na epizodycznych osiągnięciach
rozumu i wolności, które obecnie mogą rozszerzać
obszar wolności do konsumpcji i perfekcjonizmu.
•
„
myślenia
i
działania
spekulatywnego
”
rozumianego w sensie heglowskim, jako historyczny
etap rozwoju nowoczesności opartej na dążeniu
„ducha jednostki” do swego wyzwolenia poprzez
wiedzę, wartości, autonomię i odpowiedzialność za
podjęte decyzje i działania.
Model ten preferuje jednostki potrafiące
rozwiązywać najważniejsze problemy teoretyczne i
praktyczne ważne dla społeczeństwa.
Wielozawodowość
Wielozawodowość
Dla teoretyków i badaczy istotna jest:
Dla teoretyków i badaczy istotna jest:
Czy większa klarowność pojęć, definicji i
Czy większa klarowność pojęć, definicji i
kryteriów oraz ich uporządkowanie umożliwi
kryteriów oraz ich uporządkowanie umożliwi
lepsze zrozumienie wielozawodowści,
lepsze zrozumienie wielozawodowści,
wartości społecznych oraz identyfikację
wartości społecznych oraz identyfikację
problemów strategicznych dla państwa i
problemów strategicznych dla państwa i
społeczeństwa?
społeczeństwa?
Czy kategorie i zmienne mogą być
Czy kategorie i zmienne mogą być
analizowane niezależnie od wartości i
analizowane niezależnie od wartości i
zmieniających się potrzeb rynku pracy?
zmieniających się potrzeb rynku pracy?
Nowe zawody a mechanizmy
Nowe zawody a mechanizmy
integracji
integracji
Nowe zawody w dużej mierze skażone są swoistą
Nowe zawody w dużej mierze skażone są swoistą
„korozją” wynikająca ze „ścierania się”, a nawet
„korozją” wynikająca ze „ścierania się”, a nawet
występowania ostrych konfliktów i zderzeń -
występowania ostrych konfliktów i zderzeń -
tradycji z nowoczesnością.
tradycji z nowoczesnością.
Można je było
Można je było
zaobserwować
na
etapie
budowania
tzw.
zaobserwować
na
etapie
budowania
tzw.
społecznej
gospodarki
rynkowej
i
państwa
społecznej
gospodarki
rynkowej
i
państwa
prawnego w Polsce.
prawnego w Polsce.
Obecnie
istnieją
dostateczne,
ale
nie
Obecnie
istnieją
dostateczne,
ale
nie
wystarczające warunki do budowania dobrej
wystarczające warunki do budowania dobrej
własnej, opartej na teoretycznych i empirycznych
własnej, opartej na teoretycznych i empirycznych
podstawach klasyfikacji zawodów. Mogą one
podstawach klasyfikacji zawodów. Mogą one
jedynie
służyć
do
budowania
modeli
o
jedynie
służyć
do
budowania
modeli
o
wbudowanych
mechanizmach
integracji
wbudowanych
mechanizmach
integracji
umożliwiających dokonywanie stosownych zmian
umożliwiających dokonywanie stosownych zmian
w klasyfikacji zawodów.
w klasyfikacji zawodów.
Podstawowe uwarunkowania
Podstawowe uwarunkowania
zawodu
zawodu
Zawód kreuje możliwość uzasadniania miejsca
w społecznym podziale pracy, własnej pozycji
społecznej i wysokość wynagrodzenia wśród innych
profesji poprzez definiowanie i standaryzację
kwalifikacji zawodowych i kompetencji oraz wiedzy i
umiejętności.
Skuteczność empiryczna modelu zawodu nie
może być utożsamiana tylko z analizą zbioru cech
czy wysokością wynagrodzenia, ale także z
osiągniętym
statusem zawodowym
.
Warto byłoby również dokonać analizy sieci
komunikacji między przedstawicielami podobnych
jaki różnych zawodów, a także nowej interpretacji
zawodu jako wymogu dla jego uzasadnienia na
poziomie
poznawczym,
badawczym
i
komunikacyjnym.
Podsumowanie
Podsumowanie
Proces transformacji systemowej od społeczeństwa
Proces transformacji systemowej od społeczeństwa
industrialnego
do
postindustrialnego
oraz
industrialnego
do
postindustrialnego
oraz
indywidualne i grupowe kariery wymuszają potrzebę
indywidualne i grupowe kariery wymuszają potrzebę
zmiany sposobu myślenia i działania. Oznacza to, że
zmiany sposobu myślenia i działania. Oznacza to, że
skończył się okres, w którym wystarczyły analizy
skończył się okres, w którym wystarczyły analizy
rozwoju liniowego i logiki binarnej.
rozwoju liniowego i logiki binarnej.
Być może szansą odejścia od rozwoju liniowego jest
Być może szansą odejścia od rozwoju liniowego jest
dokonanie przejścia od wycinkowych badań i
dokonanie przejścia od wycinkowych badań i
lokalnych perspektyw do długookresowych studiów i
lokalnych perspektyw do długookresowych studiów i
prób skoncentrowanych się na współpracy w ramach
prób skoncentrowanych się na współpracy w ramach
zespołów o międzynarodowym składzie personalnym.
zespołów o międzynarodowym składzie personalnym.
Potrzebny jest szybszy transfer wiedzy nie tylko z
Potrzebny jest szybszy transfer wiedzy nie tylko z
systemu edukacji do firm, ale i odwrotnie, co
systemu edukacji do firm, ale i odwrotnie, co
powinno również być ważnym przedmiotem badań
powinno również być ważnym przedmiotem badań
nie tylko dla specjalistów z zakresu finansów i
nie tylko dla specjalistów z zakresu finansów i
rachunkowości,
socjologii
organizacji
oraz
rachunkowości,
socjologii
organizacji
oraz
zarządzania personelem.
zarządzania personelem.
Podsumowanie cd.
Podsumowanie cd.
Warto
również
podkreślić,
że
transformacja
Warto
również
podkreślić,
że
transformacja
społeczeństwa polskiego w kierunku integracji z coraz
społeczeństwa polskiego w kierunku integracji z coraz
bardziej zglobalizowaną gospodarką światową nie
bardziej zglobalizowaną gospodarką światową nie
może być zredukowana do sporów ideologicznych
może być zredukowana do sporów ideologicznych
neoliberałów
z
neokonserwatystami
i
neoliberałów
z
neokonserwatystami
i
socjaldemokratami czy też systemu biurokratycznego
socjaldemokratami czy też systemu biurokratycznego
z grupami i zespołami zadaniowymi.
z grupami i zespołami zadaniowymi.
Debata o pracy i zawodach wpisuje się w budowę
Debata o pracy i zawodach wpisuje się w budowę
wielkiego
projektu
państwa
i
społeczeństwa
wielkiego
projektu
państwa
i
społeczeństwa
narodowego o strukturze sieciowej, w którym
narodowego o strukturze sieciowej, w którym
głównymi siłami pędowymi z jednej strony są szybkość
głównymi siłami pędowymi z jednej strony są szybkość
, elastyczność i kontrola przepływu kapitału, usług i
, elastyczność i kontrola przepływu kapitału, usług i
siły roboczej, a z drugiej tożsamość narodowa,
siły roboczej, a z drugiej tożsamość narodowa,
społeczna i kulturowa.
społeczna i kulturowa.
DZIĘKUJĘ PAŃSTWU
DZIĘKUJĘ PAŃSTWU
ZA UWAGĘ
ZA UWAGĘ