background image

 

 

 

 

Formy występowania 

Formy występowania 

lodu na Ziemi

lodu na Ziemi

background image

 

 

 

 

 

 

1. Glacjologia 

1. Glacjologia 

nauka z rodziny 

nauka z rodziny 

hydrologii, zajmująca się badaniem 

hydrologii, zajmująca się badaniem 

lodowców, procesami ich powstawania oraz 

lodowców, procesami ich powstawania oraz 

badaniem ich wpływu na środowisko.

badaniem ich wpływu na środowisko.

 

 

2. 

Jak powstaje lodowiec?

Jak powstaje lodowiec?

ŚNIEG

pod wpływem panującej temperatury, 

przy dużej wilgotności powietrza 

pod wpływem ciśnienia nadległych warstw śniegu zmniejsza swą 
objętość i częściowo krystalizuje

FIRN

LÓD 

FIRNOWY

LÓD 

LODOWCOW

Y

background image

 

 

 

 

3. GDZIE POWSTAJĄ LODOWCE I LĄDOLODY ?

3. GDZIE POWSTAJĄ LODOWCE I LĄDOLODY ?

tam, gdzie ukształtowanie terenu sprzyja 
gromadzeniu się dużej ilości śniegu, 

Gdzie jest zbyt chłodno, aby cały 
zgromadzony śnieg stopił się w ciągu lata

W strefie podbiegunowej

W wysokich górach wszystkich stref 
klimatycznych, powyżej granicy wiecznego 
śniegu

background image

 

 

 

 

4. CZY LODOWIEC SIĘ 

4. CZY LODOWIEC SIĘ 

PORUSZA?

PORUSZA?

Jeżeli dostawa lodu przewyższa 

topnienie

 

(

ablację

)

 i czoło lodowca 

przesuwa się ku przodowi - następuje 

transgresja

 lodowca

Gdy dopływ nowego lodu jest równoważony stratami wywołanymi ablacją, to 

czoło lodowca nie zmienia zasięgu, mówimy wtedy o 

postoju lodowca

 

 Gdy dostawa nowego lodu jest mniejsza niż ablacja, zmniejsza się zasięg 

lodowca - mówimy wtedy o 

regresji

 

lub 

cofaniu się lodowca

Dzięki takiemu mechanizmowi ruchu lodowce mogą

występować poniżej granicy wiecznego śniegu, nawet w

klimacie ciepłym.

PRĘDKOŚĆ PORUSZANIA SIĘ LODOWCÓW

Alpy 20 – 30 cm / dzień (80 – 150 cm / rok)

Himalaje 200 – 350 cm dzień  (700 – 1300 m / rok)

Grenlandia  7 – 8 cz / dzień (25 – 30 m / rok)

Antarktyda 3 – 35 cm / dzień (10 – 30 m / rok)

background image

 

 

 

 

5. Formy występowania lodu na 

5. Formy występowania lodu na 

Ziemi

Ziemi

A /  LĄDOLODY

A /  LĄDOLODY

 (lodowce kontynentalne) to potężne, 

 (lodowce kontynentalne) to potężne, 

wypukłe pokrywy lodowe poruszające się szerokim 

wypukłe pokrywy lodowe poruszające się szerokim 

frontem we wszystkich kierunkach (

frontem we wszystkich kierunkach (

Antarktyda, 

Antarktyda, 

Grenlandia

Grenlandia

). Ruch lodu w lądolodach odbywa się ku 

). Ruch lodu w lądolodach odbywa się ku 

brzegom. Po dotarciu lodu do płytkiego morza 

brzegom. Po dotarciu lodu do płytkiego morza 

powstają 

powstają 

lodowce szelfowe

lodowce szelfowe

, a na morzu głębokim 

, a na morzu głębokim 

odrywają się 

odrywają się 

góry lodowe (lodowiec się cieli)

góry lodowe (lodowiec się cieli)

.

.

background image

 

 

 

 

background image

 

 

 

 

Grenlandia

background image

 

 

 

 

background image

 

 

 

 

background image

 

 

 

 

Grenlandia

background image

 

 

 

 

Grenlandia - nunataki

background image

 

 

 

 

background image

 

 

 

 

lodowce 

szelfowe

 - 

charakterystyczn

e dla strefy 

brzegowej 

lądolodów, ich 

podstawa 

znajduje się 

poniżej poziomu 

morza i unosi w 
wodach oceanu 

lub leży na dnie 

szelfu 

background image

 

 

 

 

Lodowiec Szelfowy 

Rossa

 to ogromny, 

trójkątny pokład lodu, 

wypełniający niemal 

całkowicie zatokę u 

wybrzeży 

Antarktydy

. Jest to 

największa unosząca 

się na wodzie bryła 

lodu na świecie. 

Szeroka na 800 km i 

wdzierająca się 970 

km w głąb lądolodu 

pokrywa lodowa jest 

wielkości Francji.

Część skraju lodowca stanowi zwarta linia klifów (wznosi się na 
wysokość 50-60 m ),
 w innych miejscach znajdują się zatoki i cyple. 
Grubość pokrywy lodowej waha się ty od 185 m do 760 m. Ponieważ 
na Lodowiec Szelfowy napierają lodowce spływające z lądolodu. 
przesuwa się o w kierunku morza od 1,5 do 3 m na dobę. 

background image

 

 

 

 

background image

 

 

 

 

Grenlandia

background image

 

 

 

 

background image

 

 

 

 

pole firnowe

Jęzory 
lodowcowe

B/  LODOWCE GÓRSKIE

B/  LODOWCE GÓRSKIE

 występują w wysokich 

 występują w wysokich 

górach świata. Lodowiec składa się z dwóch 

górach świata. Lodowiec składa się z dwóch 

części: górnej - 

części: górnej - 

pola firnowego

pola firnowego

, dolnej - 

, dolnej - 

jęzora 

jęzora 

lodowcowego

lodowcowego

. Części te dzieli granica 

. Części te dzieli granica 

wiecznego śniegu.

wiecznego śniegu.

background image

 

 

 

 

background image

 

 

 

 

Lodowiec Ruth i Mt. McKinley w 
tle
  

background image

 

 

 

 

Andy”

background image

 

 

 

 

Pomimo tego, iż tereny 
te znajdują się na 
szerokości geogr. 
odpowiadającej 
umiejscowieniu Cannes 
w płd. Francji, to 

lodowce schodzą tu na 
wysokość zaledwie 
200 m n.p.m. i na 
odległość zaledwie 
kilkunastu kilometrów 
od oceanu

przedzierając się przez 
wiecznie zielone lasy 
deszczowe. Jest to 
skutkiem bardzo obfitych 
opadów śniegu w 
wysokich partiach gór, 
gdzie potrafi spaść 
rocznie nawet do 60 m 
śniegu. Śnieg ten pod 
swoim ciężarem ubija 
się, a jego dolna warstwa 
topnieje.

Nowa Zelandia

Niezły to musi być widok. Rzeka lodu przepływająca pośród drzewiastych 
paproci i palm, żyjąca swym własnym życiem i tworząca fantastyczne 
kształty iglic, grot, kanionów itp.

background image

 

 

 

 

TYPY  

TYPY  

LODOWCÓW  

LODOWCÓW  

GÓRSKICH

GÓRSKICH

background image

 

 

 

 

lodowiec alpejski

lodowiec alpejski

 

 

cechą charakterystyczną tego typu lodowca 

cechą charakterystyczną tego typu lodowca 

jest tylko jeden jęzor lodowcowy i jedno pole 

jest tylko jeden jęzor lodowcowy i jedno pole 

firnowe.

firnowe.

(www.physicalgeography.net/fundamentals/10ad

(www.physicalgeography.net/fundamentals/10ad

 

 

background image

 

 

 

 

lodowiec himalajski

lodowiec himalajski

 

 

ma liczne, długie jęzory, które łączą się ze 

ma liczne, długie jęzory, które łączą się ze 

sobą jak dopływy rzek w rzekę główną,

sobą jak dopływy rzek w rzekę główną,

 

 

(www.physicalgeography.net/fundamentals/10ad

(www.physicalgeography.net/fundamentals/10ad

 

 

background image

 

 

 

 

lodowiec  piedmontowy

lodowiec  piedmontowy

 

 

powstaje przez połączenie się lodowców 

powstaje przez połączenie się lodowców 

spływających z gór w jedno pole lodowe u 

spływających z gór w jedno pole lodowe u 

podnóża gór

podnóża gór

 

 

(www.physicalgeography.net/fundamentals/10ad

(www.physicalgeography.net/fundamentals/10ad

 

 

Lodowiec 

Hubbard,

 

Alaska, Stany Zjednoczone 

Malaspina

, olbrzymi lodowiec piedmontowy położony 

na południowym wybrzeżu  Alaski (USA) . Powstał z 
połączenia szeregu lodowców dolinnych i tworzy czaszę o 
powierzchni ok. 3000 km2.

background image

 

 

 

 

lodowiec  wiszący (zawieszony)

lodowiec  wiszący (zawieszony)

 

 

jęzor zwisa z pola firnowego nad terenem leżącym 

poniżej.

 

 

(www.physicalgeography.net/fundamentals/10ad

(www.physicalgeography.net/fundamentals/10ad

 

 

Lodowiec wiszący nad dolinie 

Suphelledalen

  

background image

 

 

 

 

Lodowiec karowy

Lodowiec karowy

lodowiec 

lodowiec 

cyrkowy

cyrkowy

 

 

posiada jedynie pole firnowe. Ponieważ 

posiada jedynie pole firnowe. Ponieważ 

dostawa śniegu równa się jego topnieniu, 

dostawa śniegu równa się jego topnieniu, 

jęzor lodowcowy nie występuje lub jest 

jęzor lodowcowy nie występuje lub jest 

ledwie zaznaczony.

ledwie zaznaczony.

lodowiec kurtenstański

lodowiec kurtenstański

 – 

 – 

nie ma połączenia z polem firnowym.

nie ma połączenia z polem firnowym.

 

 

 

 

background image

 

 

 

 

C / CZAPY LODOWE

C / CZAPY LODOWE

 - zwane 

 - zwane 

lodowcami fieldowymi

lodowcami fieldowymi

powstają na wysoko położonych płaskowyżach. Z 

powstają na wysoko położonych płaskowyżach. Z 

wypukłego pola firnowego w różne strony spływają krótkie 

wypukłego pola firnowego w różne strony spływają krótkie 

jęzory lodowcowe (niekiedy z szybkością 300 m rocznie). 

jęzory lodowcowe (niekiedy z szybkością 300 m rocznie). 

Występują na obszarach północnej Europy - 

Występują na obszarach północnej Europy - 

Islandia, 

Islandia, 

Norwegia

Norwegia

.

.

background image

 

 

 

 

background image

 

 

 

 

Formy występowania lodu na Ziemi   

Formy występowania lodu na Ziemi   

PARK  LODOWCOWY

PARK  LODOWCOWY – 

na  Oceanie Arktycznym płaskie , 

na  Oceanie Arktycznym płaskie , 

grube tafle lodu, często spiętrzone

grube tafle lodu, często spiętrzone

background image

 

 

 

 

D/  TRWAŁA  MARZŁOĆ 

D/  TRWAŁA  MARZŁOĆ 

jest formą 

jest formą 

zlodzenia i pokrywa 14 procent 

zlodzenia i pokrywa 14 procent 

powierzchni wszystkich lądów, gdzie 

powierzchni wszystkich lądów, gdzie 

panują ekstremalne mrozy. W 

panują ekstremalne mrozy. W 

miesiącach letnich, kiedy 

miesiącach letnich, kiedy 

temperatura powietrza osiąga 

temperatura powietrza osiąga 

wartości dodatnie, górny słój 

wartości dodatnie, górny słój 

odmarza (strefa czynna wiecznej 

odmarza (strefa czynna wiecznej 

zmarzliny) do głębokości kilku 

zmarzliny) do głębokości kilku 

metrów zasilając w wodę 

metrów zasilając w wodę 

powierzchnię gruntową

powierzchnię gruntową

background image

 

 

 

 

plejstoceńskie 

plejstoceńskie 

lądolody

lądolody

Plejstocen 

Plejstocen 

 - 

 - trzecia epoka 

neogenu trwająca od 1,87 

mln lat temu do 10 250 

tys. lat temu, zwana też 

epoką lodowcową, w 

której olbrzymie lodowce 

pokryły wielką część 

Europy, Ameryki Północnej 

i Azji.

Glacjał – okres lodowcowy

Interglacjał – okres wolny od lodu

background image

 

 

 

 

background image

 

 

 

 

Sprawdź w atlasie 

mapę „utwory 

czwartorzędowe” 

pod katem 

zasięgów 

zlodowaceń

background image

 

 

 

 

Rzeźba młodoglacjalna

Rzeźba młodoglacjalna

Jest to rzeźba powstała podczas ostatniego 

Jest to rzeźba powstała podczas ostatniego 

zlodowacenia ( Bałtyckiego ); formy terenu są 

zlodowacenia ( Bałtyckiego ); formy terenu są 

bardzo dobrze zachowane, występują jeziora 

bardzo dobrze zachowane, występują jeziora 

polodowcowe

polodowcowe

Rzeźba staroglacjalna

Rzeźba staroglacjalna

Jest to rzeźba zlodowacenia krakowskiego i 

Jest to rzeźba zlodowacenia krakowskiego i 

środkowopolskiego, formy są zdenudowane i 

środkowopolskiego, formy są zdenudowane i 

porozcinane, występują obszary równinne, nie 

porozcinane, występują obszary równinne, nie 

istnieją jeziora.

istnieją jeziora.

background image

 

 

 

 

Prognozowane ocieplenie klimatu 

Prognozowane ocieplenie klimatu 

nie musi stopić wszystkich 

nie musi stopić wszystkich 

lodowców.

lodowców.

Lodowiec grenlandzki będzie się kurczył, ale lodowiec 

antarktyczny rozszerzał

 

wynika z międzynarodowych badań, w których 

uczestniczyli Polacy. Wyniki prac opublikowano w "Science„/ 2005.

 

Od 2000 do 2004 roku Europa Środkowa stała się polem badań 

geologów. Ich praca dotyczy okresu sprzed około 20 tys. lat, ale pomaga  

zrozumieć obecny wpływ ocieplenia na topnienie lodowców.

Okazało się, że

 

lodowiec niekoniecznie zachowywał się  

"logicznie". "W badanym przez nas okresie zaniku lądolodu nie  

zawsze topił się, kiedy było ciepło, i rozrastał się nie tylko w  

zimnych 

warunkach" - powiedział prof. Marks. Zdarzało się tak 

dlatego, że zmiany lądolodu zależą nie tylko od  temperatur, ale i m.in. 

od opadów śniegu. 

Na podstawie badań geologicznych naukowcy wnioskują, że

 

gdyby 

nastąpiło prognozowane ocieplenie klimatu, to lądolód 

grenlandzki 

będzie zanikał, a antarktyczny będzie się rozszerzał.

 

(PAP)

Oba lądolody znajdują się w strefach polarnych, choć w nieco 

odmiennych

 

warunkach.

 

Grenlandzki występuje w klimacie 

morskim i silniej reaguje na ocieplenie. Natomiast lądolód 

Antarktydy jest położony na biegunie, gdzie jest bardziej sucho.


Document Outline