Podstawowe przepisy przeciwpożarowe
ustawa z dnia 24 sierpnia 1991r. o ochronie przeciwpożarowej (tj.: Dz. U. z 2002r.
Nr 147 poz. 1229 z późn. zm.),
rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia
2006r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów
budowlanych i terenów (Dz. U., Nr 80 poz. 563)
rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca
2003r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych
(Dz. U. Nr 121 poz. 1139).
ustawa z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (tj.: Dz.U. z 2006r. Nr 156, poz.1118,
z póź.zm.)
•
rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie
warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.
U. Nr 75, poz. 690 z późn. zm.).
Odpowiedzialność za ochronę życia, zdrowia, mienia lub środowiska przed pożarem
ustawa z dnia 24 sierpnia 1991r. o ochronie przeciwpożarowej (tj.: Dz. U. z 2002r. Nr
147 poz. 1229 z późn. zm.)
Art. 3. 1.
Osoba fizyczna, osoba prawna, organizacja lub instytucja korzystające ze środowiska, budynku,
obiektu lub terenu są obowiązane zabezpieczyć je przed zagrożeniem pożarowym lub
innym miejscowym zagrożeniem.
Art. 4. 1.
Właściciel budynku, obiektu budowlanego lub terenu, zapewniając ich ochronę
przeciwpożarową, jest obowiązany:
•
przestrzegać przeciwpożarowych wymagań techniczno-budowlanych, instalacyjnych i
technologicznych,
•
wyposażyć budynek, obiekt budowlany lub teren w wymagane urządzenia
przeciwpożarowe i gaśnice,
•
zapewnić konserwację oraz naprawy urządzeń przeciwpożarowych i gaśnic w sposób
gwarantujący ich sprawne i niezawodne funkcjonowanie,
•
zapewnić osobom przebywającym w budynku, obiekcie budowlanym lub na terenie,
bezpieczeństwo i możliwość ewakuacji,
•
przygotować budynek, obiekt budowlany lub teren do prowadzenia akcji ratowniczej,
•
zapoznać pracowników z przepisami przeciwpożarowymi,
•
ustalić sposoby postępowania na wypadek powstania pożaru, klęski żywiołowej lub innego
miejscowego zagrożenia.
Źródła zagrożeń pożarowych stwarzających niebezpieczeństwo dla życia, zdrowia oraz
mienia
Najczęstsze przyczyny pożarów
nieostrożność osób dorosłych i dzieci przy posługiwaniu się ogniem otwartym,
wypalaniu pozostałości roślinnych oraz przy prowadzeniu prac pożarowo–
niebezpiecznych, podpalenia –
ok. 65%
ogółu pożarów
• wady i nieprawidłowa eksploatacja urządzeń grzewczych elektrycznych,
gazowych oraz na paliwo stałe -
ok. 5%
ogółu pożarów
• wady i nieprawidłowa eksploatacja urządzeń elektrycznych (oprócz
grzewczych) -
ok. 5%
ogółu pożarów
Główne przyczyny pożarów
65%
5%
5%
25%
nieostrożność osób,
podpalenia
wady i nieprawidłowa
eksploatacja urządzeń
grzewczych
wady i nieprawidłowa
eksploatacja urządzeń
elektrycznych
pozostałe
Źródła zagrożeń pożarowych stwarzających niebezpieczeństwo dla życia, zdrowia oraz
mienia
W zakresie zabezpieczenia przeciwpożarowego obiektów najwięcej nieprawidłowości dotyczy:
instalacji użytkowych
- elektrycznych, gazowych, kominowych (brak okresowych przeglądów,
niewłaściwy stan techniczny) –
ok.
25%
ogółu usterek
dróg ewakuacyjnych (brak oznakowania znakami bezpieczeństwa, składowanie materiałów palnych, brak
drożności, stosowanie łatwo zapalnego wystroju) –
ok.
20%
ogółu usterek
urządzeń, instalacji przeciwpożarowych i gaśnic
(brak wyposażenia w wymagane urządzenia i
instalacje, brak okresowych przeglądów i konserwacji, użytkowanie urządzeń niesprawnych technicznie,
brak lub zbyt mała ilość gaśnic) –
ok. 20%
ogółu usterek
instrukcji
bezpieczeństwa pożarowego oraz instrukcji postępowania na wypadek pożaru (brak
instrukcji, niewystarczające lub nieaktualne dane) –
ok.
15%
ogółu usterek
zaopatrzenia w wodę
do zewnętrznego gaszenia pożaru (brak zaopatrzenia, niska wydajność i ciśnienie
sieci wodociągowej, brak lub mała ilość hydrantów, brak okresowych przeglądów i konserwacji) –
ok.
5%
ogółu usterek
dróg pożarowych
(brak dojazdów pożarowych, brak drożności, brak placów manewrowych,
występowanie drzew pomiędzy drogą pożarową a budynkiem) –
ok.
5%
ogółu usterek
Działania zmierzające do poprawy stanu bezpieczeństwa pożarowego
Drogi ewakuacyjne
Podstawowe zasady bezpiecznej ewakuacji:
Z każdego miejsca przeznaczonego na pobyt ludzi w obiekcie powinny być
zapewnione odpowiednie warunki ewakuacji, zapewniające możliwość
szybkiego i bezpiecznego opuszczenia strefy zagrożonej lub objętej pożarem,
dostosowane do liczby i stanu sprawności osób przebywających w obiekcie
oraz jego funkcji, konstrukcji i wymiarów, a także być zastosowane techniczne
środki zabezpieczenia przeciwpożarowego polegające na:
zapewnieniu dostatecznej ilości i szerokości wyjść ewakuacyjnych;
zachowaniu dopuszczalnej długości, szerokości i wysokości przejść oraz dojść
ewakuacyjnych;
zapewnieniu bezpiecznej pożarowo obudowy i wydzieleń dróg ewakuacyjnych oraz
pomieszczeń
zabezpieczeniu przed zadymieniem
zapewnieniu oświetlenia awaryjnego (bezpieczeństwa i ewakuacyjnego) w obiektach,
w których jest ono niezbędne do ewakuacji ludzi
zapewnieniu możliwości rozgłaszania sygnałów ostrzegawczych i komunikatów
głosowych poprzez dźwiękowy system ostrzegawczy w budynkach, dla których jest on
wymagany
Ponadto zabronione jest:
•
składowanie materiałów palnych na drogach ewakuacyjnych lub umieszczanie
przedmiotów na tych drogach w sposób zmniejszający ich szerokość albo wysokość
•
zamykanie drzwi ewakuacyjnych w sposób uniemożliwiający ich natychmiastowe
użycie
•
stosowanie krat w drzwiach, na klatkach schodowych i przejściach między nimi oraz
w wyjściach na dach
•
stosowanie na drogach ewakuacyjnych łatwo zapalnych materiałów i wyrobów
budowlanych
Działania zmierzające do poprawy stanu bezpieczeństwa pożarowego
Bezpieczne drogi ewakuacyjne
Działania zmierzające do poprawy stanu bezpieczeństwa pożarowego
Drogi ewakuacyjne -
niezbędne informacje do ewakuacji –
znaki ewakuacyjne
Wyjście ewakuacyjne
Kierunek do wyjścia drogi ewakuacyjnej
Kierunek drogi ewakuacyjnej
Kierunek do wyjścia drogi ewakuacyjnej
schodami w dół lub w górę
Drzwi ewakuacyjne
Ciągnąć aby otworzyć
Pchać aby otworzyć
Stłuc aby uzyskać dostęp
Działania zmierzające do poprawy stanu bezpieczeństwa pożarowego
Drogi ewakuacyjne –
przykład oznakowania
Działania zmierzające do poprawy stanu bezpieczeństwa pożarowego
Drogi pożarowe
Najważniejszym jest:
zapewnienie drogi pożarowej o utwardzonej nawierzchni, umożliwiającej
dojazd o każdej porze roku pojazdów jednostek ochrony przeciwpożarowej do
obiektu budowlanego
zapewnienie przebiegu drogi pożarowej wzdłuż dłuższego boku budynku oraz
jej zakończenie placem manewrowym lub inne umożliwienie dojazdu do obiektu i
powrotu pojazdu bez cofania
zapewnienie wolnej przestrzeni pomiędzy drogą pożarową a ścianą budynku,
bez drzew i innych stałych elementów zagospodarowania terenu utrudniających
dostęp do budynku
oznakowanie przebiegu drogi pożarowej
przestrzeganie zakazów parkowania samochodów na drogach i placach
manewrowych
Działania zmierzające do poprawy stanu bezpieczeństwa pożarowego
Drogi pożarowe-
oznakowanie, zakazy parkowania
Działania zmierzające do poprawy stanu bezpieczeństwa pożarowego
Drogi pożarowe-
utrudnienia
Działania zmierzające do poprawy stanu bezpieczeństwa pożarowego
Zaopatrzenie w wodę do zewnętrznego gaszenia pożaru
Koniecznym jest:
zapewnić źródła wody do celów przeciwpożarowych- hydranty, przeciwpożarowe
zbiorniki wodne, punkt czerpania wody przy naturalnym lub sztucznym zbiorniku wodnym
zapewnić dostęp do źródła wody
prowadzić okresowe przeglądy i konserwacje hydrantów
oznakować znakami bezpieczeństwa źródła wody do celów przeciwpożarowych
Oznakowanie źródeł wody
Działania zmierzające do poprawy stanu bezpieczeństwa pożarowego
Urządzenia, instalacje przeciwpożarowe i gaśnice
Podstawowe zasady bezpieczeństwa dotyczą:
wyposażania obiektów w wymagane urządzenia przeciwpożarowe i gaśnice
utrzymania urządzeń przeciwpożarowych i gaśnic w stanie pełnej sprawności
technicznej
zapewnienia dostępu do gaśnic i urządzeń przeciwpożarowych
dokonywania przeglądów technicznych i czynności konserwacyjnych urządzeń
przeciwpożarowych i gaśnic, w okresach i w sposób zgodny z instrukcją ustaloną przez
producenta, nie rzadziej jednak niż raz w roku
oznakowania znakami bezpieczeństwa miejsc usytuowania urządzeń
przeciwpożarowych i gaśnic
Oznakowanie
gaśnica hydrant wewnętrzny gaśnica z hydrantem
inne urządzenie ppoż.
Działania zmierzające do poprawy stanu bezpieczeństwa pożarowego
Instalacje użytkowe - elektryczne, gazowe, kominowe
Podstawowe zasady bezpieczeństwa dotyczą:
dokonywania przez osoby uprawnione okresowych kontroli, co najmniej raz w roku
instalacji gazowych oraz przewodów kominowych (dymowych, spalinowych i
wentylacyjnych)
dokonywania przez osoby uprawnione okresowych kontroli, co najmniej raz na 5 lat,
instalacji elektrycznej i piorunochronnej w zakresie stanu sprawności połączeń, osprzętu,
zabezpieczeń i środków ochrony od porażeń, oporności izolacji przewodów oraz uziemień
instalacji i aparatów
usuwania zanieczyszczeń z przewodów dymowych i spalinowych w zakładach zbiorowego
żywienia i usług gastronomicznych - co najmniej raz w miesiącu, w innych obiektach
opalanych paliwem stałym co najmniej cztery razy w roku a opalanych paliwem płynnym i
gazowym co najmniej dwa razy w roku
zapewnienia dostępu do wyłączników i tablic rozdzielczych prądu elektrycznego oraz
kurków głównych instalacji gazowej
oznakowania znakami bezpieczeństwa miejsc usytuowania przeciwpożarowych
wyłączników prądu oraz kurków głównych instalacji gazowej
Oznakowanie
Działania zmierzające do poprawy stanu bezpieczeństwa pożarowego
Posługiwanie się ogniem otwartym, wypalanie pozostałości roślinnych oraz
prowadzenie prac pożarowo–niebezpiecznych
W obiektach oraz na terenach przyległych do nich jest zabronione wykonywanie
czynności, które mogą spowodować pożar lub jego rozprzestrzenianie się, w tym
używanie otwartego ognia, palenie tytoniu i stosowanie innych czynników mogących
zainicjować zapłon występujących materiałów, w tym:
palenie ognisk w miejscu umożliwiającym zapalenie się materiałów palnych albo sąsiednich
obiektów oraz w mniejszej odległości od tych obiektów niż 10 m
palenie i porzucanie nie wygaszonych papierosów i zapałek w otoczeniu materiałów palnych i
wybuchowych,
palenie śmieci w śmietnikach,
pozostawianie bez nadzoru potraw gotowanych na kuchenkach gazowych lub elektrycznych
użytkowanie instalacji, urządzeń i narzędzi niesprawnych technicznie lub w sposób niezgodny z
przeznaczeniem albo warunkami określonymi przez producenta
użytkowanie elektrycznych urządzeń ogrzewczych ustawionych bezpośrednio na podłożu
palnym, z wyjątkiem urządzeń eksploatowanych zgodnie z warunkami określonymi przez
producenta
instalowanie opraw oświetleniowych oraz osprzętu instalacji elektrycznych, jak wyłączniki,
przełączniki, gniazda wtyczkowe, bezpośrednio na podłożu palnym, jeżeli ich konstrukcja nie
zabezpiecza podłoża przed zapaleniem
przechowywanie materiałów palnych oraz stosowanie elementów wystroju i wyposażenia
wnętrz z materiałów palnych w odległości mniejszej niż 0,5 m od urządzeń i instalacji, których
powierzchnie zewnętrzne mogą nagrzewać się do temperatury przekraczającej 100 °C
stosowanie na osłony punktów świetlnych materiałów palnych
wypalanie słomy i pozostałości roślinnych na polach w odległości mniejszej niż 100 m od
zabudowań, lasów, zboża na pniu i miejsc ustawienia stert lub stogów bądź w sposób powodujący
zakłócenia w ruchu drogowym, a także bez zapewnienia stałego nadzoru miejsca wypalania
używanie ognia otwartego, urządzeń elektrycznych lub materiałów pirotechnicznych przez
dzieci
używanie wyrobów pirotechnicznych w pomieszczeniach zamkniętych lub na otwartym terenie
bez zachowania minimalnej odległości stanowisk odpalania materiałów od budynków i miejsc dla
publiczności
prowadzenie prac remontowo - budowlanych z użyciem ognia bez zabezpieczenia przed
zapaleniem znajdujących się w pobliżu materiałów palnych i elementów konstrukcji budynku
oraz bez właściwego nadzoru.
Działania zmierzające do poprawy stanu bezpieczeństwa pożarowego
Instrukcje bezpieczeństwa pożarowego oraz instrukcje postępowania na
wypadek pożaru
Obiekty powinny posiadać:
Instrukcję (sposoby) postępowania na wypadek pożaru wraz wykazem
telefonów alarmowych
Instrukcję bezpieczeństwa pożarowego zawierającą:
warunki ochrony przeciwpożarowej, wynikające z przeznaczenia obiektu
sposób poddawania przeglądom technicznym i czynnościom
konserwacyjnym stosowanych w obiekcie urządzeń przeciwpożarowych i
gaśnic
sposoby postępowania na wypadek pożaru i innego zagrożenia
sposoby wykonywania prac niebezpiecznych pod względem pożarowym
sposoby praktycznego sprawdzania organizacji i warunków ewakuacji
ludzi
sposoby zaznajamiania użytkowników obiektu z treścią przedmiotowej
instrukcji oraz z przepisami przeciwpożarowymi
Sposoby postępowania w przypadku powstania pożaru
Gdy powstanie pożar należy:
niezwłocznie zaalarmować osoby przebywające w strefie zagrożenia oraz wezwać straż
pożarną podając: swoje imię i nazwisko, numer telefonu, z którego nadawana jest
informacja o zdarzeniu, adres i nazwę obiektu, co się pali, na którym piętrze, czy jest
zagrożenie dla życia i zdrowia ludzkiego
po podaniu informacji nie odkładać słuchawki do chwili potwierdzenia przyjęcia
zgłoszenia
zakręcić gaz, wyłączyć prąd, zamknąć okna i drzwi aby ograniczyć dopływ tlenu, a tym
samym możliwość rozprzestrzeniania się pożaru
nie otwierać drzwi, przez które wydobywa się dym
jeżeli nie można opuścić pomieszczenia, nie otwierać drzwi prowadzących na korytarz i
wzywać krzykiem pomocy
jeżeli jest taka możliwość przystąpić przy użyciu dostępnych środków gaśniczych do
gaszenia pożaru
gdy nie ma możliwości ugaszenia ognia należy jak najszybciej opuść zagrożone miejsce
przy silnym zadymieniu dróg ewakuacyjnych poruszać się w pozycji pochylonej, starać się
trzymać głowę jak najniżej ze względu na mniejsze zadymienie panujące w dolnych partiach
pomieszczeń i dróg ewakuacyjnych
przy silnym zadymieniu usta i nos w miarę możliwości zasłaniać chustką zmoczoną w
wodzie w celu ułatwienia oddychania
przy mocno zadymionych drogach ewakuacyjnych poruszać się wzdłuż ścian aby nie
stracić orientacji co do kierunku ruchu
zejść na piętro poniżej palącego się mieszkania lub wyjść na zewnątrz budynku
kierować się do najbliższego wyjścia, zgodnie z oznakowaniem
w czasie prowadzenia ewakuacji zapobiegać panice, nie przechodzić w kierunku
przeciwnym do kierunku ewakuacji oraz nie zatrzymywać się lub w inny sposób nie
tamować ruchu
w czasie ewakuacji nie korzystać z wind
pomagać w ewakuacji ludzi i mienia
po przybyciu jednostek straży pożarnej, złożyć dowódcy tych jednostek informację o
sytuacji na miejscu zdarzenia oraz podjętych działaniach
podporządkować się poleceniom ratowników
po zakończeniu ewakuacji sprawdzić, czy wszystkich ewakuowano, w razie podejrzenia,
że ktoś pozostał w zagrożonej strefie natychmiast zgłosić ten fakt kierującemu akcją
Rodzaje gaśnic
• Gaśnica
proszkowa
• Gaśnica śniegowa
• Gaśnica pianowa
Klasy
pożar
u
Rodzaje pożaru
Rodzaje
gaśnic
Klasa
A
Ciała stałe pochodzenia
organicznego (papier,
drewno, odzież, tworzywo
sztuczne)
Wszystkie
Klasa
B
Ciecze palne (oleje,
lakiery, farby)
Pianowa
Klasa
C
Gazy palne (propan,
buran, metan,
aceton)
Proszkowa
Klasa
D
Metale (magnez,
sód, potas)
Proszkowa