Logistyka
w
przedsiębiorstwie
Zarządzanie produkcją
Zarządzanie produkcją
Organizacja produkcji
Wykład nr 2
Bartłomiej Rodawski
Katedra Zarządzania Strategicznego i Logistyki
Logistyka
w
przedsiębiorstwie
Zarządzanie produkcją
Zarządzanie produkcją
Organizacja produkcji
Wykład nr 2
Bartłomiej Rodawski
Katedra Zarządzania Strategicznego i Logistyki
Logistyka
w
przedsiębiorstwie
Organizacja czyli odpowiednie ukształtowanie i
zagospodarowanie przestrzeni pracy
Organizacja to rozmieszczenie: obiektów
produkcyjnych (usługowych), wydziałów,
oddziałów, gniazd, linii i stanowisk pracy
Logistyka
w
przedsiębiorstwie
organizując przestrzeń pracy (rozmieszczając
obiekty) rozwiązujemy dwa problemy:
1) projektujemy strukturę produkcyjną: określamy
logiczne powiązanie pomiędzy elementami
systemu produkcyjnego;
2) projektujemy strukturę przestrzenną: określamy
przestrzenne relacje elementów systemu
produkcyjnego;
Logistyka
w
przedsiębiorstwie
Struktura produkcyjna
to układ komórek
produkcyjnych oraz związków kooperacyjnych
zachodzących między nimi, właściwy dla danego
systemu produkcyjnego jako całości;
Logistyka
w
przedsiębiorstwie
Struktura produkcyjna - elementy
KP0 – stanowisko robocze
KP1 – gniazda/ linie produkcyjne
KP2 – oddziały
KP3 – wydziały
KP4 - zakład
Logistyka
w
przedsiębiorstwie
Stanowisko robocze - KP0
jest
fizycznym
zgrupowaniem
trzech
podstawowych czynników produkcyjnych; stanowi
najmniejszą komórkę produkcyjną przygotowaną
technicznie i organizacyjnie do realizacji części
procesu produkcyjnego;
Logistyka
w
przedsiębiorstwie
KP1 – gniazda i linie produkcyjne
Stanowiska robocze łączone są w:
- Jednorodne KP1 - wyposażone są w maszyny i urządzenia
jednego rodzaju, pozwalają wykonywać te same operacje
technologiczne
–
komórki
jednorodne
rozmieszczone
są
gniazdowo;
- Różnorodne KP1 - wyposażone są w maszyny i urządzenia
różnego rodzaju, które pozwalają realizować różnorodne procesy
cząstkowe, składające się łącznie na cały proces wytwarzania lub
jego fragment - komórki różnorodne ułożone są gniazdowo, bądź
liniowo; w przypadku linii stanowiska ułożone są zgodnie z
przebiegiem procesu technologicznego;
Logistyka
w
przedsiębiorstwie
Gniazda grupują jednorodne
lub różne
stanowiska robocze
(czyli wyposażone w różnorodne maszyny)
pozwalające na
realizacje części procesu produkcyjnego dla różnego typu
wyrobów.
Linie produkcyjne grupują różnorodne stanowiska robocze
ułożone w linii, które pozwalają na realizację całego procesu
produkcyjnego jednego lub kilku typu wyrobów
KP1 – gniazda i linie produkcyjne
Logistyka
w
przedsiębiorstwie
Istnieją dwa podstawowe kryteria grupowania stanowisk roboczych/
tworzenia struktury produkcyjnej:
•
kryterium technologiczne (specjalizacja technologiczna) –
struktura
ta
powstaje
poprzez
wydzielanie
komórek
produkcyjnych wyższego stopnia przez łączenie jednorodnych
pod względem technicznym komórek stopnia niższego. Cechą
charakterystyczną tak utworzonej struktury jest brak powiązań
produkcyjnych wewnątrz komórki
•
kryterium przedmiotowe (specjalizacja przedmiotowa) -
struktura ta powstaje poprzez łączenie różnorodnych pod
względem
technicznym
komórek
niższego
stopnia
zapewniających wykonanie określonego procesu produkcyjnego
bądź jego części. W przeciwieństwie do specjalizacji
technologicznej występują tutaj powiązania produkcyjne
wewnątrz komórki produkcyjnej: stałe lub doraźne
Logistyka
w
przedsiębiorstwie
Zalety rozmieszczenia technologicznego:
• Wykorzystanie wyposażenia o ogólnym przeznaczeniu;
• Możliwość wytwarzania różnych produktów za pomocą tego
samego wyposażenia;
• Działania są ciągłe nawet jeżeli część urządzeń ulegnie
awarii;
• Wyroby mogą być wytwarzane na specjalne zamówienia;
• Ludzie pracują w grupach (lubią stanowisko pracy);
Logistyka
w
przedsiębiorstwie
Wady rozmieszczenia technologicznego:
• Nierównomierne wykorzystanie urządzeń;
• Wymagane wysokie kwalifikacje pracowników;
• Kontrolowanie pracy jest utrudnione;
• Skomplikowane trasy przepływu półproduktów
Logistyka
w
przedsiębiorstwie
Zalety rozmieszczania przedmiotowego:
• Możliwość osiągnięcia dużej liczby jednakowych
produktów na wyjściu;
• Wysoki stopień wykorzystania czynników
produkcji;
• Prosty obieg materiałów;
• Proste planowanie i kontrolowanie operacji;
Logistyka
w
przedsiębiorstwie
Do podstawowych wad rozmieszczenia
przedmiotowego należy:
• Niska elastyczność procesów wytwarzania.
Zmiana asortymentu wymaga przestawienia całej
linii.
• Awaria urządzenia na jednym stanowisku
roboczym powoduje zatrzymanie całego procesu
produkcyjnego;
• Monotonna praca
Logistyka
w
przedsiębiorstwie
Logistyka
w
przedsiębiorstwie
Forma organizacji
Identyfikowana ze względu na powiązania stanowisk
roboczych (przepływ zadań)
Stacjonarna, niepotokowa, potokowa
Logistyka
w
przedsiębiorstwie
stacjonarna
nie występuje przepływ (przedmiotów pracy) zadań
przez system produkcyjny
•
uniwersalne umiejętności pracowników
•
niski stopień wykorzystania zasobów
•
łatwe dostosowanie do potrzeb klienta
Logistyka
w
przedsiębiorstwie
niepotokowa
realizacja danego zadania produkcyjnego jest podzielona na
części lub operacje. Dana operacja wykonywana jest na
całej serii produktów i dopiero wtedy rozpoczynana jest
następna operacja
• Elastyczność produkcji;
• Duże zapasy produkcji w toku;
• Bieżące dysponowanie obciążeniami stanowisk roboczych;
• Luźne powiązania stanowisk roboczych;
Logistyka
w
przedsiębiorstwie
potokowa
realizacja danego zadania produkcyjnego jest podzielona na części
lub operacje. Dana operacja wykonywana jest na 1 produkcie,
który natychmiast jest przekazywany na kolejne stanowisko
robocze, gdzie wykonywana jest kolejna operacja.
• Niska elastyczność
• Wysoka specjalizacja pracowników;
• Trudności z synchronizacją czynności;
• Opiera się na planowaniu produkcji według systemu planów,
raportów i kart limitów materiałowych
• Wysoki stopień wykorzystania zasobów;
Logistyka
w
przedsiębiorstwie
Typ organizacji
identyfikowany ze względu na stopień specjalizacji
stanowiska roboczego i wynikającej z niej
częstotliwości przezbrajania tego stanowiska
Jednostkowa, małoseryjna, seryjna, wielkoseryjna,
masowa
Logistyka
w
przedsiębiorstwie
Charakterystyka typów produkcji
Zróżnicowanie
produktów
Wielkość produkcji
Bardzo niska
niska
średnia
b. wysoka
Ciągła
Bardzo wysokie
Wysokie
Średnie
Niskie
żadne
Zaniechanie
Zaniechanie
Sprzęt AGD
grafiki
okręty
petrochemia
Logistyka
w
przedsiębiorstwie
zadanie
Przedsiębiorstwo planuje produkcję nowego wyrobu. Koszty
są następujące:
Typ produkcji
Roczne koszty stałe
Zmienne koszty jedn.
Małoseryjna
100 000
50
Seryjna
250 000
40
masowa
1 000 000
15
Przedsiębiorstwo przewiduje popyt na poziomie 25 000 sztuk rocznie.
Jaki typ produkcji powinno wybrać?
Przy jakiej wielkości popytu poszczególne typy produkcji są najbardziej
efektywne?
Logistyka
w
przedsiębiorstwie
jednostkowa
wytwarzanie
pojedynczych
produktów
przystosowanych
do
indywidualnych
wymagań
klienta;
stanowisko
robocze
charakteryzuje się uniwersalnością i niepowtarzalnością
realizowanych detaloperacji;
•
Elastyczność;
•
wykwalifikowana załoga;
•
kierownictwo nad wytwarzaniem danego wyrobu sprawuje
menedżer projektu;
•
długie cykle produkcyjne;
•
niskie wykorzystanie zasobów (kilka %) – niska produktywność;
•
wysoki koszt jednostkowy produktu
Logistyka
w
przedsiębiorstwie
seryjna
wytwarzanie niewielkiej liczby (grupy) mało zróżnicowanych
produktów przy użyciu tych samych urządzeń. Poszczególne
serie są jednorodne i realizowane są w określonych odstępach
czasu.
•
Raczej wyspecjalizowane stanowiska robocze;
•
Niewielka elastyczność;
•
Średnio wyspecjalizowane wyposażenie;
•
Wykwalifikowani pracownicy;
•
Stosunkowo wysoki stopień wykorzystania zasobów –
stosunkowo wysoka produktywność;
Logistyka
w
przedsiębiorstwie
masowa
wytwarzanie bardzo dużej liczby jednorodnych produktów. Jedna
ściśle określona operacja na stanowisku roboczym.
•
Bardzo wyspecjalizowane stanowiska robocze (1 operacja)
•
Brak elastyczności produkcji
•
Wysoce wyspecjalizowany sprzęt;
•
Wysoka kapitałochłonność;
•
Bardzo krótki cykl produkcyjny
•
Duża skala produkcji;
•
Niemal 100% wykorzystanie zasobów – prawie 100%
produktywność;
•
Niskie koszty jednostkowe;
Logistyka
w
przedsiębiorstwie
Charakterystyka typów produkcji
jednostkowa
małoseryjna
seryjna
masowa
Ciągła
Wlk. produkcji
Pojedyncze egz.
mała
średnia
Bardzo wysoka
Ciągły strumień
Zmienność
produkcji
Każdy inny
znacząca
rzadka
mała
Żadna
Częstotliwość
zmian produktu
ciągłą
częsta
sporadyczna
żadna
Żadna
Wyposażenie
uniwersalne
uniwersalne
Trochę
wyspecjaliz.
specjalistyczne
Specjalistyczne
Liczba operatorów
duża
duża
mniejsza
mała
Mała
Poziom kwalifikacji
wysoki
wysoki
średni
niski
Niski
Koszty kapitału
niskie
niskie
średnie
Wysokie
b.Wysokie
Koszty
jednostkowe
Wysokie
wysokie
średnie
niskie
niskie
Logistyka
w
przedsiębiorstwie
Organizacja procesów w sektorze usług
Restauracje:
Drogie – produkcja jednostkowa, małoseryjna
Kawiarnie – produkcja seryjna
Fast food – wielkoseryjna
Logistyka
w
przedsiębiorstwie
Organizacja procesów w sektorze usług
Biura (przepływ informacji, komunikacja):
Obszary z większością kontaktów personalnych
zlokalizowane w sąsiedztwie;
Zamknięty – otwarty obszar;
Tendencja:
Bez-papierowy obieg dokumentów;
Logistyka
w
przedsiębiorstwie
Organizacja procesów w sektorze usług
Hurtownie:
Wielkość – rodzaj towaru i możliwości ich przemieszczania;
Minimalizacja tras przepływu i czasów;
Supermarkety:
Maksymalizacja tras przepływu i czasu;
Zasady:
- Rozproszyć podstawowe produkty;
- Nie krzyżować przejść i wyeliminować skróty;
- promocje przy wejściu i początkach rzędów;
- Towary atrakcyjne dla dzieci na ich poziomie;