Rachunkowość jako system ewidencji

gospodarczej

Działalność gospodarcza może przynieść zamierzone
efekty tylko wówczas, gdy opiera się ona na dokładnej
orientacji o stanie i ruchu zaangażowanych w niej
zasobów, przebiegu procesów gospodarczych oraz
osiąganych wynikach ekonomicznych. Umożliwia to
dobrze zorganizowany i sprawnie działający system
ewidencji gospodarczej.

Rachunkowość

• Rachunkowość – nauka ekonomiczna

,która definiowana jest w sposób
różnorodny.

• Rachunkowość – język biznesu ,którym

porozumiewają się zarówno
wykfalifikowani księgowi,
menedżerowie ,właściciele firm ,bankowcy
itp

Definicja i zakres rachunkowości

Rachunkowość

Rachunkowość (def. tradycyjna)

– jest ściśle określonym systemem

jednostkowej ewidencji gospodarczej, opiera się na zastosowaniu
specyficznych metod postrzegania rzeczywistości w celu ujęcia w

pieniądzu

stanu i ruchu środków gospodarczych powierzonych jednostkom
gospodarczym, jak również przebiegu i wyników procesów

gospodarczych

odbywających się w tych jednostkach.

Rachunkowość

Rachunkowość (def. współczesna)

– jest szczególnym systemem

informacyjno – kontrolnym o charakterze retro- i prospektywnym do

celów

szeroko pojętego zarządzania finansami podmiotu gospodarczego

(organizacji).

Rachunkowość

Rachunkowość

to system ewidencji

gospodarczej odzwierciedlający w

formie

pieniężnej zjawiska i procesy

gospodarcze

zachodzące w danej jednostce,

pozwalający

na przedstawienie jej sytuacji

majątkowej,

finansowej i wynik finansowy.

• Przedmiotem

rachunkowości są określone

zjawiska i procesy gospodarcze występujące
w jednostkach gospodarujących.

• Podmiotami

rachunkowości są jednostki

prowadzące rachunkowość. Jednostkami
gospodarczymi są osoby prawne, jednostki
organizacyjne nie posiadające osobowości
prawnej oraz osoby fizyczne prowadzące
działalność gospodarczą bez względu na to,
jakie procesy gospodarcze występują w tych
jednostkach

Podmioty rachunkowości

Przepisy Ustawy stosuje się do mających siedzibę lub miejsce

sprawowania zarządu na terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej:

1. Spółek handlowych (osobowych i kapitałowych, w tym

również w organizacji) oraz spółek cywilnych, a także innych
osób prawnych, z wyjątkiem Skarbu Państwa i Narodowego
Banku Polskiego, jeżeli ich przychody netto ze sprzedaży
towarów, produktów i operacji finansowych za poprzedni
rok obrotowy wyniosły co najmniej równowartość w walucie
polskiej

granica pł

ynnauro,

2. Osób fizycznych, spółek cywilnych osób fizycznych, spółek

jawnych osób fizycznych oraz spółek partnerskich, jeżeli ich
przychody netto ze sprzedaży towarów, produktów i
operacji finansowych za poprzedni rok obrotowy wyniosły co
najmniej równowartość w walucie polskiej

vvveuro,

Podmioty rachunkowości

3. Jednostek organizacyjnych działających na podstawie Prawa

bankowego,  Prawa  o  publicznym  obrocie  papierami
wartościowymi,  przepisów  o  funduszach  inwestycyjnych,
przepisów o działalności ubezpieczeniowej lub przepisów o
organizacji  i  funkcjonowaniu  funduszy  emerytalnych,  bez
względu na wielkość przychodów,

4. Gmin, powiatów, województw i ich związków, a także

państwowych, gminnych, powiatowych i wojewódzkich:

a) jednostek budżetowych,
b) gospodarstw pomocniczych jednostek budżetowych,
c) zakładów budżetowych,
d) funduszy celowych niemających osobowości prawnej,

5. Jednostek

organizacyjnych

niemających

osobowości

prawnej, z wyjątkiem spółek, o których mowa w pkt 1 i 2,

Podmioty rachunkowości

6. Zagranicznych osób prawnych, zagranicznych jednostek

nieposiadających osobowości prawnej oraz zagranicznych
osób fizycznych, prowadzących na terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej działalność osobiście, przez
osobę upoważnioną, przy pomocy pracowników - w
odniesieniu do działalności prowadzonej na terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej, bez względu na wielkość
przychodów,

7. Jednostek niewymienionych w pkt 1-6, jeżeli otrzymują one

na realizację zadań zleconych dotacje lub subwencje z
budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu
terytorialnego lub funduszów celowych - od początku roku
obrotowego, w którym dotacje lub subwencje zostały im
przyznane

• Podmiotami rachunkowości są również

osoby fizyczne lub spółki cywilne osób
fizycznych (niewymienione wyżej ),które
prowadza działalność gospodarcza w
rozumieniu Ustawy i zgłoszą te chęć
właściwym organom skarbowym .

Funkcje rachunkowości:

Informacyjna

Informacyjna – to systematyczne prowadzenie i

weryfikowanie dowodów księgowych oraz ksiąg

rachunkowych i sprawozdawczości w ramach

prowadzonych prac księgowych, dzięki którym otrzymuje

się bieżący i aktualny stan sytuacji majątkowo –

finansowej jednostki.

Kontrolna

Kontrolna – to prace o charakterze obligatoryjny i

fakultatywnym mające na celu sprawdzenie realizacji w

jednostce wykonywanie obowiązków wynikających z

ustawy i wewnętrznych uregulowań jednostki.

Dowodowa

Dowodowa – wynika z konieczności formalnego i

poprawnego ujmowania danych w dokumentach oraz ich

archiwizacji oraz ochrony. Realizacja tej funkcji

rachunkowości stanowi wiarygodne w ściśle określonym

czasie źródło informacji o charakterze dowodowym.

Funkcje rachunkowości c.d.:

Analityczna

Analityczna – polega na prezentowaniu danych księgowych w

        postaci sprawozdań i ich interpretacji w celu podejmowania
        decyzji niezbędnych w zarządzaniu jednostką. Funkcja ta jest
        ściśle powiązana z funkcją informacyjną i kontrolną.

Optymalizacyjna

Optymalizacyjna – celem jej jest przeprowadzenie szeroko

pojętej analizy i oceny sytuacji finansowo – majątkowej jednostki

oraz optymalizacji różnych działań na różnych etapach

działalności gospodarczej. Wiąże się z podstawowymi funkcjami

systemu, ale przede wszystkim z funkcją informacyjną.

Planistyczna

Planistyczna – wspomaga projekcję oraz korektę wyników

działalności jednostki w przyszłości. To funkcja mająca na celu

prowadzenie czynności umożliwiających planowanie kategorii

ekonomicznych do osiągnięcia w przyszłości przez jednostkę.

Zasady rachunkowości

Zasady rachunkowości wg MSR to konkretne prawidła,
metody, konwencje, reguły i praktyki przyjęte przez jednostkę
w celu sporządzenia i prezentacji sprawozdań finansowych.

Zasady rachunkowości wynikające z treści ustawy:

- zasada jasnego i rzetelnego obrazu
- zasada wyższości treści nad formą
- zasada kontynuacji działania
- zasada ciągłości
- zasada memoriału
- zasada współmierności
- zasada ostrożności
- zasada istotności
- zasada zakazu kompensaty

Podział zasad rachunkowości:

Zasady o

charakterze uniwersalnym

charakterze uniwersalnym – zasada podwójnego

zapisu,

zasada periodyzacji,

Zasady o

charakterze podstawowym

charakterze podstawowym (tzw. nadrzędne) –

zasada

kontynuacji, memoriału, ciągłości, ostrożnej wyceny, przewagi

treści

nad formą, istotności, prawdziwego i rzetelnego obrazu,

Zasady o

charakterze szczegółowym

charakterze szczegółowym (tzw. podrzędne) -

terminowości, aktualności, wiarygodności itp.

Rachunkowość jednostki obejmuje

l. Przyjęte zasady (politykę) rachunkowości.

2. Prowadzenie, na podstawie dowodów księgowych,
ksiąg rachunkowych, ujmujących zapisy zdarzeń w
porządku chronologicznym i systematycznym.

3. Okresowe ustalenie lub sprawdzenie drogą
inwentaryzacji rzeczywistego stanu aktywów i pasywów
i pasywów.

4. Wycenę aktywów, finansowych, oraz ustalenie
wyniku finansowego.

5. Sporządzenie sprawozdań finansowych.

6. Gromadzenie i przechowywanie dowodów
księgowych oraz pozostałej przewidzianej ustawą
dokumentacji.

7. Poddanie badaniu i ogłaszanie sprawozdań
finansowych w przypadku, gdy jednostka jest do tego
zobowiązana.

Metody poznawcze wyróżniające
rachunkowość spośród innych działów
ewidencji:



Metoda podmiotowa

— wszystkie obserwacje, a więc

pomiar i rejestracja zjawisk gospodarczych oraz stan posiadanych
przez jednostkę zasobów majątkowych, rozpatruje się w
rachunkowości z punktu widzenia danej jednostki



Metoda bilansowa

— polegająca na tym, że zasoby i

wszystkie zjawiska gospodarcze ujmowane są w danym podmiocie
dwustronnie



Metoda momentów i okresów sprawozdawczych

- umożliwiająca

ścisłe 1iczbowe określenie w dowolnie wybranym momencie:


wielkość zasobów, jakim dysponuje dana jednostka gospodarcza i
źródeł

ich finansowania, mimo że obie te wielkości i ich składniki ulegają

ciągłym

zmianom,
b) rozmiarów procesów gospodarczych, jakie zaistniały pomiędzy

dwoma

momentami.

 Metoda grupowania

— polegająca na tworzeniu w ramach

przedmiotu

rachunkowości jednorodnych grup w oparciu o cechy wspólne

elementów

zbiorowości.

 Metoda wyceny

— według której w rachunkowości ujmowane są

tylko te

zjawiska, które można ująć wartościowo. Rachunkowość musi

stosować wspólny

miernik dla wyrażenia wszystkich danych liczbowych o działalności i

sytuacji

majątkowej podmiotu. Miernikiem tym są jednostki pieniężne tego

kraju, w

którym prowadzona jest rachunkowość. Wszystkie dane dotyczące

zdarzeń

gospodarczych, ujęte w jednostkach naturalnych lub w walutach

obcych,

przelicza się w rachunkowości na krajowe jednostki pieniężne.

Najważniejsze zasady

rachunkowości

1. Zasada memoriału

— polegająca na ujęciu w księgach

rachunkowych oraz sprawozdaniu finansowym ogółu operacji
gospodarczych dotyczących danego okresu. w szczególności w
księgach rachunkowych jednostki należy ująć wszystkie

osiągnięte,

przypadające na jej rzecz przychody i obciążające ją koszty
związane z tymi przychodami dotycząc6 danego roku

obrotowego,

niezależnie od terminu ich zapłaty.

2. Zasada współmierności

— według której w księgach

rachunkowych i wyniku finansowym należy ująć wszystkie
osiągnięte, przypadające na rzecz jednostki przychody i

związane z

tymi przychodami, a więc współmierne do nich koszty ich
osiągnięcia.

3. Zasada periodyzacji

- która wymaga podziału zdarzeń

gospodarczych na okresy i ujmowania wyników działalności za te
okresy (rok obrotowy i wchodzące w jego skład okresy
sprawozdawcze).

4. Zasada istotności

— według której dokonując wyboru rozwiązań

dopuszczonych ustawą i dostosowując je do potrzeb jednostki
należy zapewnić wyodrębnienie w rachunkowości wszystkich
zdarzeń istotnych do oceny sytuacji majątkowej i finansowej oraz
wyniku finansowego jednostki. W ramach przyjętych zasad
(po1ityki) rachunkowości można stosować uproszczenia, jeżeli nie
wywiera to istotnie ujemnego wpływu na rzetelność obrazu
jednostki.

5. Zasada ciągłości

— polegająca na stosowaniu w kolejnych latach

przyjętego sposobu postępowania (w szczególności dotyczy to
sposobów wyceny składników majątku).

6. Zasada ostrożnej wyceny (ostrożności)

—

przejawiająca się w

sposobie podejścia do:
— sposobów wyceny składników majątkowych,
— zaliczenia przychodów, kosztów, strat i zysków do

wyników danego okresu.

7. Zasada wyższości treści nad formą

— oznaczająca,

że określone

operacje muszą być ujęte w księgach, a następnie

wykazane w

sprawozdaniach finansowych zgodnie z ich treścią i
rzeczywistością ekonomiczną, nawet jeśli z

formalnego punktu

widzenia nie powinny się tam znaleźć.

8. Zasada kontynuacji działalności

— według której

przyjmuje się

założenie, że jednostka ani nie zamierza, ani nie jest

zmuszona do

likwidacji lub istotnego uszczuplenia skali swojej

działalności.

Sprawozdania finansowe-regulacje prawne

•

Na szczeblu światowym:

•

— Rada Międzynarodowych Standardów Rachunkowości (International Accounting

Standards Board, IASB),

•

— Międzynarodowa Federacja Księgowych (International Federation of Accountants,

IFAC),

•

— Międzynarodowa Organizacja Komisji Papierów Wartościowych (International

Organization of Securities Commissions, IOSCO),

•

— Organizacja Międzynarodowych Standardów Rachunkowości i Sprawozdawczości

(International Standards of Accounting and Reporting, ISAR);

•

Na szczeblu regionalnym:

•

— Unia Europejska,

•

— Federacja Księgowych Wschodniej, Środkowej i Południowej Afryki (Eastern, Central

and Southern African Federation of Accountants, ECSAFA),

•

— Stowarzyszenie Federacji Księgowych Narodów Azji Południowo-Wschodniej

(Association of Southeast Asian Nations Federations of Accountants, ASEANFA);

•

Na szczeblu krajowym:

•

— Amerykańska Rada Standardów Rachunkowości Finansowej (United States of America

Financial Accounting Standards Board, FASB),

•

— Rada Standardów Rachunkowości w Wielkiej Brytanii (United Kingdom Accounting

Standards Board, ASB),

•

— Komisja Papierów Wartościowych w Stanach Zjednoczonych (US Securities and

Exchange Commision, SEC).

Sprawozdania finansowe-regulacje prawne

· Ustawa z dnia 15 września 200or. kodeks spółek handlowych
Dz. U. Nr 94, poz. 1037, ostatnia zmiana Dz. U. Nr 229, poz.
2276 z 12 grudnia 2003 r.

· Rozporządzenia Ministra Finansów, regulujące miedzy innymi
szczegółowe zasady prowadzenia rachunkowości w bankach,
zakładach ubezpieczeń i funduszach inwestycyjnych.

· ustawa o biegłych rewidentach i ich samorządzie.

· Krajowe Standardy Rachunkowości

· Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej
(MSR) , które opacowuje Międzynarodowy Komitet Standardów
Rachunkowości- MKSR ( International Accounting Standard
Comittee – IASC ).

· Dyrektywy Rachunkowości Unii Europejskiej, a wśród nich
Czwarta Dyrektywa z dnia 25 lipca 1978 w sprawie rocznych
sprawozdań finansowych niektórych rodzajów spółek
(78/660/EEC) oraz Siudma Dyrektywa z dnia 13.06.1983r. w
sprawie skonsolidowanych sprawozdań finansowych
(83/349/EEC).

Ponadnarodowe regulacje sprawozdań finansowych.

Wpływ MSR na kształt sprawozdań finansowych

•

W unii Europejskiej, a wiec także w Polsce, obowiązek stosowania

Międzynarodowych

Standardów

Rachunkowości

reguluje

rozporządzenie

Parlamentu Europejskiego i Rady Unii Europejskiej nr 1606 z dnia 198 lipca 2002r

•

Stanowi ono, iż roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe emitentów

papierów wartościowych muszą być, począwszy od dnia 1 stycznia 2005r.,

sporządzane zgodnie z MSSF. Stosowanie Standardów przez wymienione

podmioty oznacza zwolnienie ich z obowiązku przestrzegania regulacji

ustawowych.

•

Jednocześnie jednostki przechodzące na stosowanie MSR mają obowiązek

stosowania ustawy o rachunkowości w obszarach nieobjętych regulacjami MSR.

Są to między innymi:

•

· zasady prowadzenia ksiąg rachunkowych

•

· zasady dokumentowania zdarzeń gospodarczych,

•

· zasady inwentaryzacji

•

· sporządzanie sprawozdania z działalności spółki,

•

· badanie , zatwierdzanie i ogłaszanie sprawozdań finansowych

•

· ochrona danych.

•

odpowiedzialność karna

Przejście na MSR

• Decyzję s o stosowaniu MSSF, jako podstawy do

przygotowywania statutowych sprawozdań

finansowych, podejmuje organ zatwierdzający

sprawozdanie finansowe.

• W przypadku spółki zależnej oznacza to, że jeśli są to

udziałowcy/ akcjonariusze to spółka dominująca może

efektywnie nakazać spółce od niej zależnej

stosowanie MSSF. Dotyczy to przy tym nie tylko

spółek zależnych, których właściciele mają siedziby w

Polsce, ale wszystkich jednostek zależnych, których

spółki dominujące ( również zagraniczne )

przygotowują statutowe skonsolidowane

sprawozdanie finansowe zgodnie z zatwierdzonymi

przez Unię Europejską MSSF

•

Zawartość standardu międzynarodowego rachunkowości

•

Standardy międzynarodowe (MSR/MSSF)

 

•

Wprowadzenie

 

•

Cel (istota problemu

 

•

Zakres-przedmiotowy i podmiotowy

 

•

Definicje - specyficzne i z innych MSR

 

•

Zasady uznawania pozycji związanych z omawianym problemem

 

•

Zasady pomiaru wartości (wyceny i ustalania wyniku)

 

•

Zasady prezentacji informacji w sprawozdaniach

 

•

Data wejścia w życie

 

•

Załącznik (z objaśnieniami i przykładami liczbowymi)

 

•

Uzasadnienie przyjętych rozwiązań

 

•

Przewodnik do wdrożenia standardu

•

Standard - MSR**/MSSF

Standard

MSR 1

MSR 2

MSR 7

MSR 8

MSR 10

MSR 11

MSR 12

MSR 14

MSR 15

MSR 16

MSR 17

MSR 18

MSR 19

MSR 20

MSR 21

MSR 23

MSR 24

MSR 26

MSR 27

MSR 28

Prezentacja sprawozdań finansowych

Zapasy

Rachunek przepływów pieniężnych

Zysk lub strata netto w okresie

sprawozdawczym, podstawowe błędy i

zmiany zasad (polityki) rachunkowości

Zdarzenia następujące po dniu bilansowym

Umowy o budowę

Podatek dochodowy

Sprawozdawczość dotycząca segmentów

Informacje odzwierciedlające skutki zmian

cen

Rzeczowe aktywa trwałe

Leasing

Przychody

Świadczenia pracownicze

Dotacje

rządowe

oraz

ujawnianie

informacji na temat pomocy państwa

Skutki zmian kursów wymiany walut

obcych

Koszty finansowania zewnętrznego

Informacje ujawniane na temat podmiotów

powiązanych

Rachunkowość i sprawozdawczość progra-

mów świadczeń emerytalnych

Skonsolidowane sprawozdania finansowe i

inwestycje w spółkach zależnych

Presentation ot Financial Statements

Inventories

Cash Flow Statements

Net Profit or Loss for Period, Fundamental Errors

and Changes in Accounting Policies

Events after the Balance Sheet Date

Construction Contracts

Income Tax

Segment Reporting działalności

Information Reflecting the Effect of Changing

Prices

Property, Plant and Equipment

Leases

Revenues

Employee Benefits

Accounting for Government Grants and Disclosure

of Government Assistance

The Effects of Changes in Foreign Exchange Rates

Borrowing Cost

Related Party Disclosure

Accounting and Reporting by Retirement Benefit

Plans

Consolidated Financial Statements and Accounting

for Investments in Subsidiaries

Investments in Associates

MSR 29

MSR 30

MSR 31

MSR 32

MSR 33

MSR 34

MSR 36

MSR 37

MSR 38

MSR 39

MSR 40

MSR 41

MSSF 1

MSSF 2

MSSF 3

MSSF 4

'MSSF 5

Inwestycje w jednostkach stowarzyszonych

Sprawozdawczość finansowa w warunkach

hiperinflacji

Ujawnianie informacji w sprawozdaniach

finansowych banków i podobnych instytucji

finansowych

Sprawozdawczość finansowa dotycząca

udziałów we wspólnych przedsięwzięciach

Instrumenty finansowe: ujawnianie i

prezentacja informacji

Zysk przypadający na jedną akcję

Śródroczna sprawozdawczość finansowa

Utrata wartości aktywów

Rezerwy, zobowiązania warunkowe i

aktywa warunkowe

Wartości niematerialne

Instrumenty finansowe: uznawanie i

wycena

Nieruchomości inwestycyjne

Rolnictwo

Zastosowanie MSSF po raz pierwszy

Płatności w formie akcji własnych

Połączenia jednostek gospodarczych

Umowy ubezpieczeniowe

Aktywa trwale przeznaczone do sprzedaży

oraz działalność zaniechana

Financial Reporting in Hyperinflationary Economies

Disclosures in the Financial Statements of Banks

and Similar Financial Institutions

Financial Reporting of Interests in Joint Ventures

Financial Instruments: Disclosure and

Presentation

Earnings Per Share

Interim Financial Reporting

Impairment of Assets

Provisions, Contingent Liabilities and Contingent

Assets

Intangible Assets

Financial Instruments: Recognition and

Measurement

Investment Property

Agriculture

First-time Adoption of International

Financial Reporting Standards

Share-based Payment

Business Combinations

Insurance Contracts

Non-current Assets Held for Sale and Discontinued

Operations

Sprawozdania finansowe –

Ramy konceptualne

• „Ramy konceptualne” określają podstawowe kategorie i

zasady  pomiaru  rzeczywistości  gospodarczej  jednostki
przez  rachunkowość  oraz  ogólne  kryteria  uznawania
pozycji  w  sprawozdaniach  finansowych,  do  których
odwołują  się  poszczególne  MSR/MSSF,  a  także  ustalają
ogólny

zarys

przedmiotowy

cele

sprawozdań

finansowych.

• Standardy

międzynarodowe

(MSR/MSSF)

regulują

zagadnienia szczegółowe, zasygnalizowane w „Ramach
konceptualnych”.

Zagadnienia

dotyczą

dwóch

ważnych  obszarów  -  pomiaru  i  prezentacji.  Niektóre
standardy  mają  charakter  ogólny,  stanowiąc  z  jednej
strony  uszczegółowienie  „Ram  konceptualnych”  a  z
drugiej - punkt wyjścia dla innych standardów.

Sprawozdania finansowe –

Ramy konceptualne

•

„Ramy  konceptualne"  podkreślają  z  jednej  strony  rolę  sprawozdań
finansowych w podejmowaniu decyzji ekonomicznych przez ich użytkowników,
z  drugiej  -  rolę  w  ocenie  funkcji  odpowiedzialności  kierownictwa  za
zarządzanie  powierzonymi  im  zasobami.  Adresatami  tych  informacji  są
zewnętrzni

użytkownicy

(ilustracja

2.3),

którzy

zgłaszają

różne

zapotrzebowanie na informacje o działalności jednostki.

•

„Ramy konceptualne” nie definiują poszczególnych sprawozdań finansowych,
stawiają  im  jedynie  ogólne  wymagania,  które  są  uszczegółowione  głównie  w
Międzynarodowym  Standardzie  Rachunkowości  nr  1  (MSR  1).  Stwierdzają
jedynie,  że  głównym  źródłem  informacji  o  sytuacji  finansowej  jest  bilans,
źródłem  informacji  o  dokonaniach  (wynikach)  przedsiębiorstwa  -  rachunek
zysków i strat, a o zmianach w sytuacji finansowej - oddzielne sprawozdanie,
wchodzące  w  skład  sprawozdania  finansowego  podmiotu  gospodarczego.
W„Ramach  konceptualnych"  zwrócono  szczególną  uwagę  na  konieczność
oceny  działalności  przedsiębiorstwa  na  podstawie  wszystkich  elementów
składowych  sprawozdań  finansowych  łącznie  z  informacją  dodatkową,
objaśnieniami  uzupełniającymi  oraz  innymi  informacjami,  gdyż  tylko  wtedy
użytkownik może mieć pełny obraz działalności danej jednostki gospodarczej.

Sprawozdania finansowe –

Ramy konceptualne

• Podstawowe założenia i cechy jakościowe

sprawozdań finansowych

• 1.Założenia podstawowe (fundamentalne ) –

zasada memoriałowa oraz zasada kontynuacji
działalności

• 2.Zasady opracowywania sprawozdań

finansowych pod kątem cech jakościowych ,
które gwarantują ,że sprawozdania finansowe
będą przydatne dla użytkowników .

Sprawozdania finansowe –

ramy konceptualne

• Zrozumiałość
• (understandbility)
• Informacja przejrzysta, czytelna i zrozumiała
• Użytkownik musi mieć odpowiedni zasób wiedzy ekonomicznej i chęć

studiowania sprawozdania z należytą starannością. Nie można pomijać

informacji tylko dlatego, że są skomplikowane i przez to nie dla każdego

zrozumiałe.

• Przydatność
• (relevance)
• Informacja istotna, mająca wartość prognostyczną
• Informacja istotna ułatwia ocenę przyszłych zdarzeń lub weryfikację ocen

uprzednio dokonanych na podstawie sprawozdań finansowych. Ma ona

dużą wartość, jeżeli jej pominięcie wpływa na decyzje użytkowników.

• Wiarygodność
• (reliability)
• Wiarygodność, czyli brak błędów merytorycznych i stronniczości oraz

wierne przedstawianie transakcji i zdarzeń będących przedmiotem

odwzorowania rzeczywistości gospodarczej przedsiębiorstwa.

Sprawozdania finansowe –

ramy konceptualne

• Wierność prezentacji
• (faithful representation)
• Wierność prezentacji nie oznacza stuprocentowej dokładności informacji

finansowych.

• Treść ważniejsza od formy
• (substance over form)
• Aby informacja finansowa była wiarygodna, transakcje na leży

prezentować zgodnie z ich treścią ekonomiczną, a nie tylko z formą

prawną. Oznacza to na przykład włączenie do bilansu danego składnika

majątku (aktywów), jeżeli przynosi on przedsiębiorstwu korzyści

ekonomiczne, chociaż nie ma ono prawa własności do tego składnika

aktywów.

• Neutralność
• (neutraliiy)
• Informacja nie może być stronnicza, czyli nie może - wskutek celowego

wyselekcjonowania lub sposobu prezentacji - wpływać na decyzje i oceny

użytkowników po to, aby osiągnąć oczekiwany rezultat (na przykład

manipulacja informacjami wykazanymi w rachunku zysków i strat mająca

na celu uzyskanie pozytywnej oceny zarządu przez właścicieli).

Sprawozdania finansowe –

ramy konceptualne

• Ostrożność
• (prudence)
• Ostrożność oznacza rozwagę przy dokonywaniu ocen i

oszacowań, tak aby aktywa i przychody nie zostały zawyżone, a
zobowiązania i koszty - zaniżone. Zasada ostrożności ma swoje
odzwierciedlenie w zasadach wyceny i uznawania elementów
sprawozdań finansowych. Chodzi tu między innymi o zakaz
uznawania zysków warunkowych przy jednoczesnym uznawaniu
prawdopodobnych

wiarygodnie

oszacowanych

strat

warunkowych  (MSR  37)  oraz  o  wycenę  aktywów  w  wartości
niższej  z  dwóch  możliwych  (MSR2,  MSR  36).  Ostrożność  nie
uzasadnia  jednak  tworzenia  nadmiernych  rezerw,  umyślnego
zawyżania  kosztów  i  zobowiązań  czy  zaniżania  przychodów  i
aktywów.  Takie  praktyki  są  bowiem  powodem  utraty
wiarygodności sprawozdań finansowych.

Sprawozdania finansowe –

ramy konceptualne

•

(completeness)

•

Informacja kompletna obejmuje wszelkie istotne szczegóły dotyczące

danego zdarzenia. Informacja jest niekompletna na przykład wtedy, gdy w

sprawozdaniu ujawniono fakt zawarcia przez przedsiębiorstwo kontraktu

na zakup opcji, ale pominięto inne dane, takie jak szacowana kwota czy

termin wykupu. Tego rodzaju informacja jest niewiarygodna dla

użytkownika i przez to nieprzydatna.

•

Porównywalność

•

(comparability)

•

Stosowanie przez przedsiębiorstwo tych samych zasad pomiaru i

prezentacji zdarzeń w kolejnych okresach (zasada ciągłości)

•

Porównywalność odnosi się zarówno do porównań w czasie (sprawozdania

tego samego podmiotu za kolejne okresy obrachunkowe w celu oceny i

prognozowania trendów rozwojowych), jak i w przestrzeni (porównanie

pozycji finansowej i dokonań podmiotu na tle innych podmiotów).

Porównywalność w przestrzeni wymaga harmonizacji zasad rachunkowości

(działania

rzecz

powszechnej

akceptacji

standardów

międzynarodowych), a także ograniczenia liczby rozwiązań dopuszczanych

przez te standardy. Zachowanie porównywalności w czasie wymaga

spełnienia wielu wymagań szczegółowych, które zostały określone w

standardach międzynarodowych.

Sprawozdania finansowe –

Ramy konceptualne

•

Komitet Międzynarodowych Standardów

Rachunkowości stwierdził, że

•

„użytkownicy powinni domagać się, by

sprawozdania zawierały [...] dane potrzebne

do oceny decyzji finansowych. Nie mogą oni

wyrobić sobie pewnego osądu w tych

kwestiach dopóty, dopóki sprawozdania

finansowe nie przedstawiają jasnych zasad

rachunkowości, zastosowanych przy ich

sporządzaniu".

Bilans jako statyczny rachunek majątku i kapitału

Kapitały (fundusze) własne w wybranych

jednostkach gospodarczych

Jednostka

gospodarcza (forma

organizacyjno –

prawna)

Kapitały (fundusze)

samofinansowania

Kapitały (fundusze)

powierzone

Spółka akcyjna

Kapitał zapasowy
(obligatoryjny)
Kapitał rezerwowy

Kapitał zakładowy

Spółka z ograniczoną
odpowiedzialnością

Kapitał zapasowy
Kapitał rezerwowy

Kapitał zakładowy

Przedsiębiorstwo
państwowe

Fundusz przedsiębiorstwa

Fundusz założycielski

Spółdzielnia

Fundusz zasobowy

Fundusz udziałowy

Przedsiębiorstwo
jednoosobowe

Kapitał właściciela

STRUKTURA AKTYWÓW TRWAŁYCH

PRZEDSIĘBIORSTWA

STRUKTURA AKTYWÓW OBROTOWYCH

PRZEDSIĘBIORSTWA

STRUKTURA PASYWÓW PRZEDSIĘBIORSTWA

ZASTOSOWANIE METODY BILANSOWEJ

RÓWNANIE BILANSOWE

∑

A = ∑ P

Aktywa i pasywa w bilansie majątkowym równoważą się –

zgodnie z

zasadą, iż tylko tyle można ulokować w składnikach

majątkowych, ile

posiada się na to kapitału.

WZÓR UPROSZCZONEGO BILANSU

MAJĄTKOWEGO

AKTYWA

PASYWA

Aktywa trwałe

Wartości niematerialne i

prawne

Rzeczowe aktywa trwałe

Należności długoterminowe

Inwestycje długoterminowe

Długoterminowe rozliczenia

międzyokresowe

Kapitały (fundusze)

własne

Kapitał (fundusz)

podstawowy

Kapitał (fundusz) zapasowy

Kapitał (fundusz) z

aktualizacji wyceny

Kapitał (fundusz) rezerwowy

Wyniki finansowe – bieżący i

z lat ubiegłych

B. Aktywa obrotowe
1.

Zapasy

Należności krótkoterminowe

Krótkoterminowe aktywa

finansowe

Krótkoterminowe rozliczenia

międzyokresowe

B. Zobowiązania i rezerwy

zobowiązania
1.

Rezerwy na zobowiązania

Zobowiązania

długoterminowe

Zobowiązania

krótkoterminowe

Rozliczenia międzyokresowe

Aktywa razem

Pasywa razem

RODZAJE BILANSU

W zależności od momentu, w jakim zostaje sporządzony,
oraz w zależności od celu, jakiemu ma służyć:

bilans planowy

bilans początkowy

bilans otwarcia

bilans próbny

bilans zamknięcia

bilans sprawozdawczy

2. Z punktu widzenia zakresu informacyjnego:
-

bilans sporządzony metodą brutto

bilans sporządzony metodą netto

bilans sporządzony metodą mieszaną

PROWADZENIE KSIĄG RACHUNKOWYCH

Konieczność otwarcia ksiąg rachunkowych:
- na dzień rozpoczęcia działalności przez podmioty gospodarcze
- na początek każdego następnego roku obrotowego (wynika to z

obowiązku zakładania odrębnych ksiąg dla każdego roku

obrotowego)

- na dzień zmiany formy prawnej, połączenia lub podziału podmiotów

powodującego powstanie nowego podmiotu gospodarczego

- na dzień rozpoczęcia likwidacji lub postępowania upadłościowego

podmiotu gospodarczego

Budowa ksiąg rachunkowych:

Budowa ksiąg rachunkowych:
- dziennik
- konta księgi głównej (ewidencji syntetycznej)
- konta ksiąg pomocniczych (ewidencja analityczna)
- inwentarz
- zestawienie obrotów i sald kont księgi głównej
- zestawienie obrotów i sald ksiąg pomocniczych

Wzorcowy plan kont

–

– to usystematyzowany pod względem treści

ekonomicznej wykaz, który posiada określenie nazwy i symbolu konta,
jak również sposobu grupowania na tych kontach operacji
gospodarczych mających charakter wynikowy i bezwynikowy.

Zakładowym Planie Kont

Zakładowym Planie Kont konta grupowane są w zespoły od 0 do

- Zespół 0 - Aktywa trwałe
- Zespół 1 - Środki pieniężne rozrachunki bankowe oraz
krótkoterminowe aktywa finansowe
- Zespół 2 - Rozrachunki i roszczenia
- Zespół 3 - Materiały i towary
- Zespół 4 - Koszty według rodzajów i ich rozliczenie
- Zespół 5 - Koszty według typów działalności i ich rozliczenie
- Zespół 6 - Produkty i rozliczenia międzyokresowe
- Zespół 7 - Przychody i koszty związane z ich osiągnięciem
- Zespół 8 - Kapitały (fundusze) własne, fundusze specjalne, rezerwy

i wynik finansowy

Inwentaryzacja

Inwentaryzacja – to ogół czynności zmierzających do
ustalenia rzeczywistego stanu majątku podmiotu
gospodarczego w celu sprawdzenia i sprostowania danych
wynikających z ewidencji księgowej, a także rozliczenia osób
odpowiedzialnych materialnie za powierzone im mienie

Podmioty gospodarcze przeprowadzają inwentaryzację:

- na ostatni dzień każdego roku obrotowego
- na dzień zakończenia działalności przez podmiot

gospodarczy

- na dzień poprzedzający postawienie do w stan

likwidacji lub upadłości

METODY INWENTARYZACJI

spis z natury uzgodnienie sald weryfikacja

RÓŻNICE INWENTARYZACYJNE

niedobory nadwyżki szkody

Operacje gospodarcze

Operacje gospodarcze – stanowią przedmiot ewidencji
księgowej oraz będąc ilustracją działań jednostki
gospodarczej, w różny sposób zmieniają stan aktywów i
pasywów tych jednostek.

W aspekcie oddziaływania operacji gospodarczych na strukturę

bilansu

majątkowego jednostki gospodarczej (czyli jej aktywów i pasywów)
można sklasyfikować je w następujących grupach:

- operacje gospodarcze powodujące zmiany wyłącznie w

aktywach bilansu

- operacje gospodarcze powodujące zmiany wyłącznie w

pasywach bilansu

- operacje gospodarcze zwiększające aktywa i pasywa bilansu
- operacje gospodarcze, które zmniejszają aktywa i pasywa

bilansu

KLASYFIKACJA OPERACJI GOSPODARCZYCH

KLASYFIKACJA DOWODÓW KSIĘGOWYCH

Kryterium klasyfikacji

Rodzaj dowodów

Etapy sporządzani

- źródłowe
- wtórne

Charakter

- dyspozycyjne
- wykonawcze
- dyspozycyjno - wykonawcze

Jednostka sporządzająca

- własne
- obce

Przeznaczenie

- wewnętrzne
- zewnętrzne

Liczba operacji

- pojedyncze
- zbiorcze

Sposób płatności

- gotówkowe
- bezgotówkowe

Zakres obejmowani
Wewnątrzwspólnotowe

- podstawowe
- dodatkowe

Dowód księgowy spełnia swoje funkcje, jeżeli jest:

- rzetelny
- kompletny
- sprawdzony pod względem:
- merytorycznym

- formalnym

- rachunkowym

- pozbawiony niedopuszczalnych poprawek
- opatrzony w oznaczenia identyfikujące go zapisami w księdze

rachunkowej

- sporządzony w języku polskim lub obcym, a dane w walucie obcej

przeliczono na walutą polską

Podział dowodów księgowych wg

kryterium rodzajów operacji

gospodarczych:

1. Dowody operacji pieniężnych – bankowe (bezgotówkowe):

polecenie przelewu

bankowy dowód wpłaty

wyciąg bankowy (WB)

2. Dowody operacji pieniężnych – kasowe (gotówkowe):

kasa przyjmie (KP)

kasa wypłaci (KW)

czeki gotówkowe

raport kasowy (RK)

3. Dowody stanu i ruchu zapasu materiałów, towarów, produktów (przychodu i

rozchodu):

PZ – dowód przyjęcia

WZ – dowód wydania

RW – dowód wydania

ZW – zwrot

MM – przesunięcie międzymagazynowe

4. Zakupu i sprzedaży:

Fa VAT

Fa korygująca VAT

5. Stanu i ruchu składników majątku trwałego:

OT – przyjęcie środków trwałych

PT – przekazanie środków trwałych

LT – likwidacja środków trwałych

Ewidencja księgowa związana jest z dwoma pojęciami:
- metoda podwójnego zapisu
- konto księgowe

Metoda podwójnego zapisu

Metoda podwójnego zapisu – to metoda w myśl której każda
operacja gospodarcza zapisywana jest równolegle po dwóch różnych
stronach kont – tj. po stronie Winien (Debet) i po stronie Ma

(Credit) –

przy czym kwoty zapisane na każdym koncie powinny być jednakowe i
równe kwocie danej operacji (taki zapis nazywa się również
korespondencją kont).

Wszystkie operacje gospodarcze rejestruje się na

kontach.

W rachunkowości konto to dwustronny rachunek przeznaczony do
ewidencjonowania stanu i zmian zachodzących w strukturze bilansu
majątkowego jednostek gospodarczych.
Może mieć ono postać rubryki w księdze głównej, kartoteki w

ewidencji

przebitkowej, schematu wyświetlonego na monitorze komputera.

KONTO TEOWE

KONTO TEOWE (nazwa od kształtu konta – litery T)

–

charakteryzuje się:
1. nazwa konta
2. dwie strony konta:
- strona lewa – z łac. Debet (Dt), w języku polskim Winien (Wn)
- strona prawa – z łac. Credit (Ct), w języku polskim Ma (Ma)

konto

Etapy czynności ewidencji na kontach

Otwieranie

Ewidencja:

zapis prosty – ewidencjonowanie na dwóch kontach

str97

zapis złożony

–

– w ewidencji uczestniczą więcej niż dwa

konta

3. Zamykanie

3. Zamykanie efekt wyliczenie salda (różnica

pomiędzy Wn i Ma)

Klasyfikacja kont księgowych

Ze względu na stopień szczegółowości zapisu:

Konta księgi głównej – syntetyczne

Konta księgi pomocniczej – analityczne

Ze względu na więź kont z bilansem:

Bilansowe:

- aktywne
- pasywne
-

Niebilansowe

Pozabilansowe

Ze względu na samodzielność występowania:

Podstawowe

Pomocnicze

4. Ze względu na treść zapisów lub celów:
-

Rejestrowe (statyczne)

Rozrachunkowe

Rozliczeniowe

KONTA AKTYWÓW

Wn Konto aktywów
Ma
BO (saldo początkowe)
Zwiększenia stanu aktywów –
Obroty debetowe (+)

Zmniejszenia stanu aktywów –
Obroty kredytowe (-)

BO + obroty debetowe

≥ obroty
kredytowe
BZ (saldo
końcowe)

∑Wn

= ∑Ma

Przykład – funkcjonowanie konta bilansowego
aktywów

1. Saldo początkowe (Sp) konta z bilansu otwarcia wynosi 11 000

2. Obroty debetowe na koncie w ciągu okresu sprawozdawczego:
-

Zakup środków trwałych 1 000

Przeszacowanie wartości początkowej środków trwałych 600

3. Obroty kredytowe w ciągu okresu sprawozdawczego:
-

Likwidacja zużytych środków trwałych 900

Nieodpłatne przekazanie środków trwałych – darowizna 1 000

4. Stan końcowy (Sk) konta do bilansu zamknięcia wynosi 10 700

Rozwiązanie

Wn                                    Środki     trwałe
                      Ma
Sp
11 000
Obroty debetowe

1 600

1 900 Obroty
kredytowe

Razem 12
600

  1 900
Razem
10 700
     Sk

∑Wn
11 600

11 600 ∑Ma

KONTA PASYWÓW

Wn Konto pasywów
Ma
Zmniejszenia stanu

pasywów –
Obroty debetowe (-)

BO (saldo początkowe)
Zwiększenia stanu pasywów
–
Obroty kredytowe (+)

obroty debetowe

≥
BZ (saldo końcowe)

BO + obroty kredytowe

∑Wn
=

∑Ma

Przykład – funkcjonowanie konta bilansowego

pasywów

1. Saldo początkowe (Sp) konta wynosi 150 000

2. Dodatkowe wpłaty udziałowców w ciągu roku 20

000

3. Udziały wycofane w ciągu roku 5

000

4. Końcowe saldo kapitału udziałowego (Sk) wynosi 165 000

Rozwiązanie

Wn                                   Kapitał  udziałowy
                      Ma
Obroty debetowe
5 000

150 000
     Sp
  20 000              Obroty

kredytowe

Razem 5
000
Sk
165 000

170 000
Razem

∑Wn 170
000

170 000 ∑Ma

KONTO AKTYWNO - PASYWNE

Wn                         Konto aktywno - pasywne
              Ma
BO (saldo początkowe
aktywów)
Zwiększenia stanu aktywów
(+)
Zmniejszenia stanu pasywów

(-)

BO (saldo początkowe
pasywów)
Zwiększenia stanu pasywów
(+)
Zmniejszenia stanu aktywów

(-)

obroty debetowe
≥
BZ (saldo końcowe pasywów)

≤ Obroty
kredytowe
BZ (saldo końcowe

aktywów)

∑Wn

∑Ma

Przykład – funkcjonowanie konta aktywno - pasywnego

Założenia:
1. Wystawiono rachunek za sprzedane wyroby odbiorcy X            1 000
2. Otrzymano rachunek za zakupione materiały biurowe
    od dostawcy A                                                                                 300
3. Spłacono zobowiązanie wobec dostawcy A                                   300

Zadanie:
1. Dokonać księgowań operacji gospodarczych, uwzględniając, iż na
koncie rachunek bankowy figuruje saldo w kwocie 2 000
2. Do konta Rozrachunki z dostawcami i odbiorcami założyć księgę
pomocniczą

Rozwiązanie – KSIĘGA GŁÓWNA

Rachunek bankowy

S. 2

000

300

(3
1 700
Sk

∑ 2
000

2 000
∑

Sprzedaż wyrobów

Sk. 1

000

1 000

∑ 1
000

1 000
∑

Rozliczenie zakupu

2)
300

Rozrachunki z dostawcami i

odbiorcami

1) 1

000

300

300
(2

Obr. Wn

300

S. pasywów

300

Obr.

1 000

aktywów

∑ Wn 1
300

1 300
∑Ma

Rozwiązanie cd. – KSIĘGA POMOCNICZA

Rozrachunki z odbiorcą X

1) 1

000

1 000

∑ 1
000

1 000
∑

Rozrachunki z dostawcą A

300

∑
300

300
∑

KONTA WYNIKOWE

Konta wynikowe (niebilansowe) służą do ewidencji operacji
gospodarczych o charakterze wynikowym. Są to zatem

konta kosztów i

przychodów oraz zysków i strat.
Ich niebilansowy charakter polega na tym, że ujmowane na

nich sumy

nie wchodzą w skład bilansu jednostki lecz są przenoszone
bezpośrednio lub pośrednio na konto WYNIK

FINANSOWY.

Konta KOSZTÓW RODZAJOWYCH

Występują w planie kont w zespole oznaczonym cyfrą 4, który to w
całości przeznaczony jest do wyodrębnienia kosztów związanych ze
zużyciem środków i przedmiotów pracy oraz kosztów pracy

ludzkiej.

Pozycje rodzajowe kosztów:
- Amortyzacja
- Zużycie materiałów i energii
- Usługi obce, podatki i opłaty
- Wynagrodzenia i pochodne od nich świadczenia na rzecz

pracowników

- Koszty reprezentacji
- Koszty podróży służbowych
- Koszy reklamy i inne

Rozliczmy je za pomocą konta

Rozliczenie kosztów rodzajowych

KONTA KOSZTÓW DZIAŁALNOŚCI

Pozwalają na ujmowanie kosztów według rodzajów działalności.
Występują w planie kont w zespole oznaczonym cyfrą 5.

Wyróżniamy:
- Koszty działalności podstawowej
- Koszty wydziałowe
- Koszty sprzedaży
- Koszty zarządu
- Koszty działalności pomocniczej i socjalnej

Rozliczmy je za pomocą konta

Rozliczenie kosztów

działalności

KONTO PRZYCHODÓW ZE SPRZEDAŻY

Służy do ewidencjonowania przychodów związanych

bezpośrednio z tą

działalnością jednostki gospodarczej, dla której została

powołana.

Wyróżniamy:
- Przychody ze sprzedaż produktów
- Przychody ze sprzedaży usług podstawowych
- Przychody ze sprzedaży towarów
- Przychody ze sprzedaży materiałów

Koszty i przychody niezwiązane z prowadzeniem

podstawowej

działalności gospodarczej ujmowane są na kontach:
- Pozostałe koszty operacyjne
- Pozostałe przychody operacyjne

Przychody związane z obrotem środkami pieniężnymi lub
papierami wartościowymi, rejestruje się na kontach:
- Koszty finansowe
- Przychody finansowe

Wydarzenia nietypowe i losowe księgujemy na kontach:
- Straty nadzwyczajne
- Zyski nadzwyczajne

WYNIK FINANSOWY BRUTTO

Wp = Wo

Wf = Wb

Wn = Wfb

Ws – Wynik na podstawowej działalności operacyjnej
Wp – Wynik na pozostałej działalności operacyjnej
Wo – Wynik na działalności operacyjnej
Wf – Wynik z operacji finansowych
Wb – Wynik brutto z działalności gospodarczej
Wn – Wynik na stratach i zyskach nadzwyczajnych
Wfb – Wynik finansowy brutto

Document Outline

Slide 1
Slide 2
Slide 3
Slide 4
Slide 5
Slide 6
Slide 7
Slide 8
Slide 9
Slide 10
Slide 11
Slide 12
Slide 13
Slide 14
Slide 15
Slide 16
Slide 17
Slide 18
Slide 19
Slide 20
Slide 21
Slide 22
Slide 23
Slide 24
Slide 25
Slide 26
Slide 27
Slide 28
Slide 29
Slide 30
Slide 31
Slide 32
Slide 33
Slide 34
Slide 35
Slide 36
Slide 37
Slide 38
Slide 39
Slide 40
Slide 41
Slide 42
Slide 43
Slide 44
Slide 45
Slide 46
Slide 47
Slide 48
Slide 49
Slide 50
Slide 51
Slide 52
Slide 53
Slide 54
Slide 55
Slide 56
Slide 57
Slide 58
Slide 59
Slide 60
Slide 61
Slide 62
Slide 63
Slide 64
Slide 65
Slide 66
Slide 67
Slide 68
Slide 69
Slide 70
Slide 71
Slide 72
Slide 73
Slide 74