Leczenie 

Leczenie 

hipolipemiczne

hipolipemiczne

Klinika Chorób 

Klinika Chorób 

Wewnętrznych

Wewnętrznych

 

 

z Oddziałem Farmakologii 

z Oddziałem Farmakologii 

Klinicznej i Terapii 

Klinicznej i Terapii 

Monitorowanej

Monitorowanej

 

 

LIPIDY

LIPIDY



1.CHOLESTEROL

1.CHOLESTEROL

A)WOLNY

A)WOLNY

B)ZESTRYFIKOWANY

B)ZESTRYFIKOWANY



2.FOSFOLIPIDY (PL)

2.FOSFOLIPIDY (PL)



3.TRIGLICERYDY (TG)

3.TRIGLICERYDY (TG)



4.WOLNE KWASY TŁUSZCZOWE 

4.WOLNE KWASY TŁUSZCZOWE 

(WKT)

(WKT)

 

 

CHOLESTEROL

CHOLESTEROL



1.Hormony steroidowe

1.Hormony steroidowe



2.witamina D

2.witamina D



3.kwasy żółciowe

3.kwasy żółciowe



4.lipoproteiny

4.lipoproteiny



5.składnik błon komórkowych

5.składnik błon komórkowych



6.związek niezbędny do wzrostu 

6.związek niezbędny do wzrostu 

komórek

komórek

 

 

CHOLESTEROL

CHOLESTEROL



300-500mg cholesterolu dostarczane 

300-500mg cholesterolu dostarczane 

jest z dietą

jest z dietą



700-900mg syntetyzowane jest 

700-900mg syntetyzowane jest 

wewnątrzkomórkowo z acetylo-CoA

wewnątrzkomórkowo z acetylo-CoA



Synteza zachodzi we wszystkich 

Synteza zachodzi we wszystkich 

komórkach jądrzastych

komórkach jądrzastych

 

 

wątroba 60-70%

wątroba 60-70%

jelito-15%

jelito-15%

skóra-5%

skóra-5%

 

 

TG i WKT

TG i WKT



Główny materiał energetyczny, 

Główny materiał energetyczny, 

zużywany na bieżąco lub 

zużywany na bieżąco lub 

magazynowany w tkance tłuszczowej

magazynowany w tkance tłuszczowej



TG=estry długołańcuchowych 

TG=estry długołańcuchowych 

kwasów tłuszczowych i glicerolu

kwasów tłuszczowych i glicerolu

A) egzogenne

A) egzogenne

B) endogenne 

B) endogenne 

 

 

PL

PL



Pochodne glicerolu lub innego 

Pochodne glicerolu lub innego 

alkoholu-sfingozyny i kwasów 

alkoholu-sfingozyny i kwasów 

tłuszczowych oraz fosforylowanego 

tłuszczowych oraz fosforylowanego 

alkoholu

alkoholu

1.fosfatydylocholina -lecytyna

1.fosfatydylocholina -lecytyna

2.sfingomielina

2.sfingomielina



Błony komórkowe, lipoproteiny, 

Błony komórkowe, lipoproteiny, 

składniki żółci (lecytyna), regulacja w 

składniki żółci (lecytyna), regulacja w 

różnicowaniu i proliferacji komórek

różnicowaniu i proliferacji komórek

 

 

LIPOPROTEINY

LIPOPROTEINY



Lipidy obecne we krwi są związkami 

Lipidy obecne we krwi są związkami 

nierozpuszczalnymi w wodzie, 

nierozpuszczalnymi w wodzie, 

dlatego w środowisku wodnym 

dlatego w środowisku wodnym 

(jakim jest krew) transportowane są 

(jakim jest krew) transportowane są 

w postaci kulistych kompleksów 

w postaci kulistych kompleksów 

lipidowo-białkowych, zwanych 

lipidowo-białkowych, zwanych 

LIPOPROTEINAMI

LIPOPROTEINAMI

 

 

 

 

Charakterystyka 

Charakterystyka 

lipoprotein

lipoprotein

lipoprotei

lipoprotei

ny

ny

gęstość

gęstość

g/ml

g/ml

średnic

średnic

a

a

(nm)

(nm)

TG

TG

%

%

CH

CH

%

%

PL

PL

białka

białka

Chylomi

Chylomi

-

-

krony

krony

<0,9

<0,9

5

5

75-

75-

1200

1200

80-95

80-95

2-7

2-7

3-9

3-9

1-2

1-2

VLDL

VLDL

0,95-

0,95-

1,006

1,006

30-80

30-80

55-80

55-80

5-15

5-15

10-20

10-20

8-12

8-12

LDL

LDL

1,019

1,019

-

-

1,063

1,063

18-25

18-25

5-15

5-15

40-50

40-50

20-25

20-25

20-25

20-25

HDL

HDL

1,063

1,063

-

-

1,210

1,210

5-12

5-12

5-0

5-0

15-25

15-25

20-30

20-30

45-55

45-55

 

 

Apolipoproteiny

Apolipoproteiny



1.rozpuszczalność estrów 

1.rozpuszczalność estrów 

cholesterolu i triglicerydów

cholesterolu i triglicerydów



2.regulacja reakcji lipidów z 

2.regulacja reakcji lipidów z 

enzymami:

enzymami:



Lipaza lipoproteinowa (LPL)

Lipaza lipoproteinowa (LPL)



Lipaza wątrobowa (HL)

Lipaza wątrobowa (HL)



LCAT (acylotransferaza lecytyna:cholesterol

LCAT (acylotransferaza lecytyna:cholesterol



3.wiązanie lipoprotein z receptorami 

3.wiązanie lipoprotein z receptorami 

komórkowymi

komórkowymi

 

 

Rodzaje apolipoprotein

Rodzaje apolipoprotein

1.apo A-I- HDL

1.apo A-I- HDL

    

    

aktywator LCAT

aktywator LCAT

2.apo B- grupa heterogenna

2.apo B- grupa heterogenna

    

    

apo B-100:chylomikrony,VLDL,LDL

apo B-100:chylomikrony,VLDL,LDL

    

    

apo B-48:chylomikrony

apo B-48:chylomikrony

3.apo C- VLDL, HDL, chylomikrony

3.apo C- VLDL, HDL, chylomikrony

apo C-II- Aktywator lipazy lipoproteinowej 

apo C-II- Aktywator lipazy lipoproteinowej 

(LPL)

(LPL)

apo C-I i apo C-III-inhibitory LPL  

apo C-I i apo C-III-inhibitory LPL  

 

 

Lipoproteina (a)

Lipoproteina (a)

Lipoproteina (a) zbudowana jest z cząsteczki

Lipoproteina (a) zbudowana jest z cząsteczki

LDL, do której przyłączona jest glikoproteina

LDL, do której przyłączona jest glikoproteina

(a)- apo (a).

(a)- apo (a).

Oprócz właściwości wynikających z

Oprócz właściwości wynikających z

podobieństwa do LDL, Lp(a) wykazuje

podobieństwa do LDL, Lp(a) wykazuje

właściwości przeciwfibrynolityczne, 

właściwości przeciwfibrynolityczne, 

wynikające

wynikające

z podobieństwa apo(a) do plazminogenu

z podobieństwa apo(a) do plazminogenu

 

 

LIPOPROTEINY

LIPOPROTEINY

1.Chylomikrony

1.Chylomikrony

2.VLDL- 

2.VLDL- 

very low density  lipoproteins

very low density  lipoproteins

Lipoproteiny o bardzo małej gęstości

Lipoproteiny o bardzo małej gęstości

3.LDL- 

3.LDL- 

low density lipoproteins

low density lipoproteins

Lipoproteiny o małej gęstości

Lipoproteiny o małej gęstości

4.HDL- 

4.HDL- 

high density lipoproteins

high density lipoproteins

Lipoproteiny o dużej gęstości 

Lipoproteiny o dużej gęstości 

 

 

CHYLOMIKRONY

CHYLOMIKRONY



1.Powstają w jelicie z wchłanianych 

1.Powstają w jelicie z wchłanianych 

lipidów, głównie triglicerydów

lipidów, głównie triglicerydów



2.Przebywają w krążeniu krótko, 

2.Przebywają w krążeniu krótko, 

zaledwie kilka godzin

zaledwie kilka godzin



3.Najbardziej miażdżycorodne są 

3.Najbardziej miażdżycorodne są 

chylomikrony powstające po 

chylomikrony powstające po 

spożyciu tłuszczu utlenionego

spożyciu tłuszczu utlenionego

 

 

VLDL

VLDL



1.Powstają w wątrobie, transportują 

1.Powstają w wątrobie, transportują 

triglicerydy z wątroby do tkanek 

triglicerydy z wątroby do tkanek 

obwodowych

obwodowych

 

 

LDL

LDL



1.Transportują cholesterol do tkanek 

1.Transportują cholesterol do tkanek 



2.Powstają jako końcowy produkt 

2.Powstają jako końcowy produkt 

katabolizmu VLDL

katabolizmu VLDL



3.tzw. „zły cholesterol”

3.tzw. „zły cholesterol”



4.najbardziej miażdżycorodna frakcja 

4.najbardziej miażdżycorodna frakcja 

lipoprotein

lipoprotein



5.Są to małe cząsteczki, zawierają 

5.Są to małe cząsteczki, zawierają 

mało triglicerydów, dużo cholesterolu

mało triglicerydów, dużo cholesterolu

 

 

HDL

HDL



1.Najsilniejsze działanie 

1.Najsilniejsze działanie 

antyaterogenne

antyaterogenne



2. Odbierają cholesterol z tkanek 

2. Odbierają cholesterol z tkanek 

obwodowych i uczestniczą w 

obwodowych i uczestniczą w 

metabolizmie VLDL i chylomikronów

metabolizmie VLDL i chylomikronów



3.HDL3 –bogate w apolipoproteiny, 

3.HDL3 –bogate w apolipoproteiny, 

odbierają estry cholesterolu i tworzą 

odbierają estry cholesterolu i tworzą 

mniej gęste HDL2 transpotujące 

mniej gęste HDL2 transpotujące 

cholesterol z tkanek do wątroby

cholesterol z tkanek do wątroby

 

 

Produkty częściowego 

Produkty częściowego 

katabolizmu

katabolizmu



1.resztkowe czyli remnanty 

1.resztkowe czyli remnanty 

chylomikronów

chylomikronów



2.remnanty VLDL= IDL 

2.remnanty VLDL= IDL 

(intermediate density lipoproteins)

(intermediate density lipoproteins)

 

 

Hiperlipoproteinemie

Hiperlipoproteinemie



1.fenotypowo wg Fredricksona

1.fenotypowo wg Fredricksona



2.genetycznie:

2.genetycznie:

a)Dziedziczona , jednogenowa

a)Dziedziczona , jednogenowa

(rodzinna hipercholesterolemia, 

(rodzinna hipercholesterolemia, 

hipertriglicerydemia,mieszana)

hipertriglicerydemia,mieszana)

b)Dziedziczona wielogenowo 

b)Dziedziczona wielogenowo 

(hipercholesterolemia pospolita)

(hipercholesterolemia pospolita)

c)forma niedziedziczona (hipertriglicerydemia)

c)forma niedziedziczona (hipertriglicerydemia)

3.Kryteria kliniczne

3.Kryteria kliniczne

 

 

Dyslipoproteinemia

Dyslipoproteinemia



1.zespół chylomikronemii (niedobór 

1.zespół chylomikronemii (niedobór 

lipazy lipoproteinowej)

lipazy lipoproteinowej)



2.dysbetalipoproteinemia- choroba 

2.dysbetalipoproteinemia- choroba 

remnantów-produktów katabolizmu 

remnantów-produktów katabolizmu 

VLDL

VLDL



3.niskie stężenie HDL-choleterolu

3.niskie stężenie HDL-choleterolu



4.podwyższone stężenie Lp(a)

4.podwyższone stężenie Lp(a)

 

 

Klasyfikacja hiperlipidemii 

Klasyfikacja hiperlipidemii 

wg Fredericksona

wg Fredericksona



I- chylomikrony     (

I- chylomikrony     (

↑ C; ↑

↑ C; ↑

 

 

↑ ↑ TG)        NZ

↑ ↑ TG)        NZ

 

 



IIa- LDL                (

IIa- LDL                (

↑ ↑C; NZ TG)          W

↑ ↑C; NZ TG)          W

 

 



IIb- LDL+VLDL     (

IIb- LDL+VLDL     (

↑ ↑ C; ↑

↑ ↑ C; ↑

 

 

↑ TG)         W

↑ TG)         W

 

 



III- 

III- 

β

β

VDL              

VDL              

(

(

↑ ↑ C; ↑

↑ ↑ C; ↑

 

 

↑  TG)        U

↑  TG)        U

 

 



IV-VLDL               

IV-VLDL               

(

(

↑ C; ↑

↑ C; ↑

 

 

↑  TG)           U

↑  TG)           U



V- chylomikrony i VLDL 

V- chylomikrony i VLDL 

(

(

↑ C; ↑

↑ C; ↑

 

 

↑ TG)  NZ

↑ TG)  NZ

 

 

β

β

VDL-  patologiczna forma VLDL 

VDL-  patologiczna forma VLDL 

zidentyfikowana elektroforetycznie

zidentyfikowana elektroforetycznie

 

 

Kliniczna klasyfikacja 

Kliniczna klasyfikacja 

hiperlipidemii

hiperlipidemii

Rodzaj 

Rodzaj 

hiperlipidemii

hiperlipidemii

lipoproteiny

lipoproteiny

Lipidy

Lipidy

Hipercholesterole

Hipercholesterole

mia

mia

↑ 

↑ 

LDL

LDL

↑ 

↑ 

TC, LDL-

TC, LDL-

C

C

Hiperlipidemia 

Hiperlipidemia 

mieszana

mieszana

↑ 

↑ 

LDL + ↑ 

LDL + ↑ 

VLDL

VLDL

↑ 

↑ 

TC, 

TC, 

↑ 

↑ 

LDL-C, 

LDL-C, 

TG

TG

Hipertriglicerydem

Hipertriglicerydem

ia

ia

↑ 

↑ 

VLDL

VLDL

(niezbyt często 

(niezbyt często 

chylomikrony)

chylomikrony)

↑

↑

TG

TG

 

 

hiperlipidemie

hiperlipidemie



1.Pierwotne

1.Pierwotne



2.Wtórne

2.Wtórne

 

 

Przyczyny wtórnych 

Przyczyny wtórnych 

hiperlipidemii

hiperlipidemii



1.Niedoczynność tarczycy

1.Niedoczynność tarczycy



2.Cukrzyca

2.Cukrzyca



3.Niewydolność nerek

3.Niewydolność nerek



4.Zespół nerczycowy

4.Zespół nerczycowy



5.Cholestaza

5.Cholestaza



6.Nadużywanie alkoholu

6.Nadużywanie alkoholu



7.Leki:doustne środki antykoncepcyjne, 

7.Leki:doustne środki antykoncepcyjne, 

sterydy, diuretyki,beta-blokery, retinoidy 

sterydy, diuretyki,beta-blokery, retinoidy 

w leczeniu trądzika

w leczeniu trądzika

 

 

Rozpoznawanie 

Rozpoznawanie 

hiperlipidemii

hiperlipidemii



Rozpoznawanie opiera się w znacznej 

Rozpoznawanie opiera się w znacznej 

mierze na badaniach laboratoryjnych

mierze na badaniach laboratoryjnych



Objawy kliniczne:

Objawy kliniczne:



Zmiany skórne w postaci ksantomatozy

Zmiany skórne w postaci ksantomatozy



Rąbek starczy przed IV dekadą życia

Rąbek starczy przed IV dekadą życia



Nawracające zapalenia trzustki

Nawracające zapalenia trzustki



Objawy przedwczesnej ChNS lub tętnic 

Objawy przedwczesnej ChNS lub tętnic 

obwodowych

obwodowych



Rzadziej- objawy neuropatii obwodowej

Rzadziej- objawy neuropatii obwodowej



Ostre wędrujące zapalenie dużych 

Ostre wędrujące zapalenie dużych 

stawów

stawów

 

 

OBJAWY KLINICZNE 

OBJAWY KLINICZNE 

HIPERLIPIDEMII

HIPERLIPIDEMII



1.Kępki żółte

1.Kępki żółte



2.Rąbek starczy

2.Rąbek starczy



3.Żółtaki płaskie

3.Żółtaki płaskie



4.Żółtaki ścięgien

4.Żółtaki ścięgien



5.Żółtaki guzowate i guzowato-

5.Żółtaki guzowate i guzowato-

wysiewne

wysiewne



6.Żółtaki wysiewne

6.Żółtaki wysiewne



7.Brunatne bruzdy skórne

7.Brunatne bruzdy skórne



8.Lipemia siatkówki

8.Lipemia siatkówki

 

 

Kępki żółte

Kępki żółte



1.złogi lipidowe, głównie 

1.złogi lipidowe, głównie 

cholesterolu występujące często 

cholesterolu występujące często 

symetrycznie w skórze powiek i 

symetrycznie w skórze powiek i 

oczodołu

oczodołu

 

 

Rąbek starczy

Rąbek starczy



Odkładanie się estrów cholesterolu 

Odkładanie się estrów cholesterolu 

w okolicy przyrąbkowej rogówki 

w okolicy przyrąbkowej rogówki 

tworzy charakterystyczną obwódkę 

tworzy charakterystyczną obwódkę 

lipidową.

lipidową.



Pojawienie się rąbka przed 50 

Pojawienie się rąbka przed 50 

rokiem życia jest objawem niemal 

rokiem życia jest objawem niemal 

swoistym dla rodzinnej 

swoistym dla rodzinnej 

hipercholesterolemii.

hipercholesterolemii.

 

 

Żółtaki płaskie

Żółtaki płaskie



Pomarańczowożółte lekko uniesione 

Pomarańczowożółte lekko uniesione 

lipidowe złogi skórne występujące 

lipidowe złogi skórne występujące 

głównie na pośladkach i na dłoniach 

głównie na pośladkach i na dłoniach 

najczęściej między kciukiem i 

najczęściej między kciukiem i 

palcem wskazującym

palcem wskazującym

 

 

Żółtaki ścięgien

Żółtaki ścięgien



Złogi lipidowe składające się głównie 

Złogi lipidowe składające się głównie 

z cholesterolu, występujące w 

z cholesterolu, występujące w 

ścięgnach m. prostowników- na 

ścięgnach m. prostowników- na 

grzbiecie ręki, w obrębie stawu 

grzbiecie ręki, w obrębie stawu 

łokciowego, rzepki, w ścięgnie 

łokciowego, rzepki, w ścięgnie 

Achillesa.

Achillesa.



Są twarde, nieprzesuwalne względem 

Są twarde, nieprzesuwalne względem 

ścięgna i przeważnie bezbolesne

ścięgna i przeważnie bezbolesne

 

 

Żółtaki guzowate i 

Żółtaki guzowate i 

guzowato-wysiewne

guzowato-wysiewne



Obecne na kończynach, głównie w 

Obecne na kończynach, głównie w 

miejscach narażonych na ucisk 

miejscach narażonych na ucisk 

(łokcie, kolana)

(łokcie, kolana)



Są przesuwalne wobec tkanki 

Są przesuwalne wobec tkanki 

podskórnej

podskórnej

 

 

Żółtaki wysiewne

Żółtaki wysiewne



Czerwonawe, okrągłe wykwity 

Czerwonawe, okrągłe wykwity 

skórne wielkości ziarna soczewicy z 

skórne wielkości ziarna soczewicy z 

żółtawą grudką w środku, niekiedy 

żółtawą grudką w środku, niekiedy 

swędzące.

swędzące.



W skład ich wchodzą makrofagi z 

W skład ich wchodzą makrofagi z 

pochłoniętymi chylomikronami.

pochłoniętymi chylomikronami.

 

 

Lipemia siatkówki

Lipemia siatkówki



Na tle żółto zabarwionej siatkówki 

Na tle żółto zabarwionej siatkówki 

naczynka krwionośne, które zwykle 

naczynka krwionośne, które zwykle 

są czerwone, odznaczają się żółtym 

są czerwone, odznaczają się żółtym 

zabarwieniem.

zabarwieniem.



Występują przy TG> 8000 mg/dL

Występują przy TG> 8000 mg/dL

 

 

Rozpoznanie 

Rozpoznanie 

hiperlipidemii

hiperlipidemii



TC- cholesterol całkowity

TC- cholesterol całkowity



LDL-C-cholesterol LDL

LDL-C-cholesterol LDL



HDL-C- cholesterol HDL

HDL-C- cholesterol HDL



TG- triglicerydy

TG- triglicerydy



Wzór Friedewalda

Wzór Friedewalda



LDL-C (mg/dL)= TC (mg/dL)-HDL (mg/dL)-0,2xTG (mg/dL)

LDL-C (mg/dL)= TC (mg/dL)-HDL (mg/dL)-0,2xTG (mg/dL)



LDL-C (mmol/l)= TC (mmol/L)-HDL (mmol/L)-0,45xTG 

LDL-C (mmol/l)= TC (mmol/L)-HDL (mmol/L)-0,45xTG 

(mmol/L)

(mmol/L)



TG<400 mg/dL (4,6 mmol/L)

TG<400 mg/dL (4,6 mmol/L)



Cholesterol w mg/dL x 38,7= cholesterol w mmol/L

Cholesterol w mg/dL x 38,7= cholesterol w mmol/L



Triglicerydy w mg/dL x 88,5= triglicerydy w mmol/L

Triglicerydy w mg/dL x 88,5= triglicerydy w mmol/L

 

 

Prawidłowy lipidogram

Prawidłowy lipidogram



TC < 190 mg/d

TC < 190 mg/d



HDL-C

HDL-C



M> 40 mg/dL:

M> 40 mg/dL:



K> 50 mg/dL

K> 50 mg/dL



TG<150 mg/dL

TG<150 mg/dL



Lp(a)< 30 mg/dL

Lp(a)< 30 mg/dL

 

 

Zasady modyfikacji LDL –C 

Zasady modyfikacji LDL –C 

w zależności od ryzyka

w zależności od ryzyka

Kategoria ryzyka

Kategoria ryzyka

Docelowe 

Docelowe 

stężenie LDL

stężenie LDL

Stężenie LDL, przy 

Stężenie LDL, przy 

którym należy 

którym należy 

rozważyć 

rozważyć 

farmakoterapię

farmakoterapię

ChNS lub jej 

ChNS lub jej 

ekwiwalent

ekwiwalent

10 letnie ryzyko > 

10 letnie ryzyko > 

20%

20%

<100 mg/dl

<100 mg/dl

< 70 mg/dL ?

< 70 mg/dL ?

≥ 

≥ 

130 

130 

100-129 mg/dL 

100-129 mg/dL 

leczenie 

leczenie 

farmakologiczne 

farmakologiczne 

opcjonalne

opcjonalne

Wiele czynników 

Wiele czynników 

ryzyka (>2)

ryzyka (>2)

10-letnie ryzyko 

10-letnie ryzyko 

≤ 

≤ 

20%

20%

< 130 mg/dl

< 130 mg/dl

10letnie ryzyko 10-

10letnie ryzyko 10-

20%, 

20%, 

≥ 130 mg/dl

≥ 130 mg/dl

10 letnie ryzyko 

10 letnie ryzyko 

<10%;

<10%;

≥

≥

160 mg/dL

160 mg/dL

Jeden lub brak 

Jeden lub brak 

czynników ryzyka

czynników ryzyka

(10-letnie ryzyko 

(10-letnie ryzyko 

<10%)

<10%)

<160 mg/dl

<160 mg/dl

≥ 

≥ 

190 mg/dL

190 mg/dL

160-189 mg/dL 

160-189 mg/dL 

leczenie 

leczenie 

farmakologiczne 

farmakologiczne 

opcjonalne

opcjonalne

 

 

EKWIWALENTY ChNS

EKWIWALENTY ChNS



1.CUKRZYCA

1.CUKRZYCA



2.MIAŻDŻYCA TĘTNIC OBWODOWYCH

2.MIAŻDŻYCA TĘTNIC OBWODOWYCH



3.TĘTNIAK AORTY BRZUSZNEJ

3.TĘTNIAK AORTY BRZUSZNEJ



4.OBJAWOWE ZWĘŻENIE 

4.OBJAWOWE ZWĘŻENIE 

MIAŻDŻYCOWE TĘTNIC SZYJNYCH

MIAŻDŻYCOWE TĘTNIC SZYJNYCH



5.WIELE CZYNNIKÓW RYZYKA, KTÓRE 

5.WIELE CZYNNIKÓW RYZYKA, KTÓRE 

ŁĄCZNIE ZWIĘKSZAJĄ 10-LETNIE 

ŁĄCZNIE ZWIĘKSZAJĄ 10-LETNIE 

RYZYKO ChNS PONAD 20%

RYZYKO ChNS PONAD 20%

 

 

Hipertriglicerydemia 

Hipertriglicerydemia 

pierwotna

pierwotna



1.Zespół chylomikronemii

1.Zespół chylomikronemii



Niedobór lipazy lipoproteinowej

Niedobór lipazy lipoproteinowej



Wzrost TG> 1000 mg/dL

Wzrost TG> 1000 mg/dL



Objawy: nawracające epizody ostrego 

Objawy: nawracające epizody ostrego 

zapalenia trzustki; żółtaki wysiewne, 

zapalenia trzustki; żółtaki wysiewne, 

lipemia siatkówki

lipemia siatkówki



Surowica – wygląd mleczny, śmietanowy

Surowica – wygląd mleczny, śmietanowy



Test zimnej flotacji

Test zimnej flotacji

 

 

HIPERCHOLESTEROLEMIA 

HIPERCHOLESTEROLEMIA 

RODZINNA

RODZINNA



Przyczyna- mutacja genu kodującego 

Przyczyna- mutacja genu kodującego 

syntezę receptora LDL

syntezę receptora LDL



Wzrost LDL, ksantomatoza ścięgien, 

Wzrost LDL, ksantomatoza ścięgien, 

wczesne występowanie ChNS

wczesne występowanie ChNS



1.homozygotyczna-cecha autosomalna 

1.homozygotyczna-cecha autosomalna 

dominująca-całkowity brak receptorów 

dominująca-całkowity brak receptorów 

LDL-w dzieciństwie objawy miażdżycy

LDL-w dzieciństwie objawy miażdżycy



2.heterozygotyczna-najczęstsza

2.heterozygotyczna-najczęstsza

 

 

ZESPÓŁ 

ZESPÓŁ 

POLIMETABOLICZNY-

POLIMETABOLICZNY-

KRYTERIA

KRYTERIA

Cecha

Cecha

Kryterium

Kryterium

Otyłość brzuszna

Otyłość brzuszna

M

M

K

K

Obwód w pasie

Obwód w pasie

>94 cm

>94 cm

>80cm

>80cm

HDl-C M

HDl-C M

HDL-C K

HDL-C K

<40 mg/dL

<40 mg/dL

<50 mg/dL

<50 mg/dL

TG

TG

≥ 

≥ 

150 mg/dL

150 mg/dL

Glukoza na czczo

Glukoza na czczo

≥ 

≥ 

110 mg/dL

110 mg/dL

RR

RR

≥ 

≥ 

130/85 mmHg

130/85 mmHg

 

 

ZASADY LECZENIA

ZASADY LECZENIA



1.Dieta 

1.Dieta 



2.Zaprzestanie palenia papierosów

2.Zaprzestanie palenia papierosów



3.Redukcja masy ciała

3.Redukcja masy ciała



4.Regularny wysiłek fizyczny

4.Regularny wysiłek fizyczny

 

 

REDUKCJA MASY CIAŁA 

REDUKCJA MASY CIAŁA 



SPADEK MASY CIAŁA o 10KG

SPADEK MASY CIAŁA o 10KG



↓ 

↓ 

TG o 30%

TG o 30%



↑ 

↑ 

HDL-C o 8%

HDL-C o 8%



↓ 

↓ 

LDL-C o 15%

LDL-C o 15%

 

 

LEKI HIPOLIPEMICZNE

LEKI HIPOLIPEMICZNE

TC

TC

LDL-C

LDL-C

HDL-C

HDL-C

TG

TG

STATYNY

STATYNY

↓↓↓

↓↓↓

↓↓↓

↓↓↓

↑

↑

↓

↓

FIBRATY

FIBRATY

↓↓

↓↓

↓

↓

↑↑

↑↑

↓↓↓

↓↓↓

KWAS NIKOTYNOWY

KWAS NIKOTYNOWY

↓↓↓

↓↓↓

↓↓↓

↓↓↓

↑↑↑

↑↑↑

↓↓

↓↓

ŻYWICE

ŻYWICE

↓

↓

↓

↓

-

-

-

-

 

 

STATYNY

STATYNY



1.Inhibitor HMG-CoA reduktazy w 

1.Inhibitor HMG-CoA reduktazy w 

wątrobie

wątrobie



Zahamowanie syntezy LDL

Zahamowanie syntezy LDL



↓ 

↓ 

TC- 15-30%

TC- 15-30%



↓ 

↓ 

LDL-C 18-55%

LDL-C 18-55%



↓ 

↓ 

TG 7-30%

TG 7-30%



↑

↑

HDL 5-15%

HDL 5-15%

 

 

   

   

Schemat drogi syntezy cholesterolu i izoprenoidów. Miejsce 

Schemat drogi syntezy cholesterolu i izoprenoidów. Miejsce 

działania statyn

działania statyn

Acetyl – CoA

Acetyl – CoA

Acetoacetylo – CoA

Acetoacetylo – CoA

HMG – CoA

HMG – CoA

Stop                                     Statyny

Stop                                     Statyny

Kwas mewalonowy

Kwas mewalonowy

3-fosfo 5-pirofosforan mewalonianu

3-fosfo 5-pirofosforan mewalonianu

Pirofosforan izopentenylu

Pirofosforan izopentenylu

Pirofosforan geranylu

Pirofosforan geranylu

Pirofosforan farnezylu

Pirofosforan farnezylu

Skwalen                                                                                         2-cis pirofosforan 

Skwalen                                                                                         2-cis pirofosforan 

geranylgeranylu

geranylgeranylu

CHOLESTEROL                                                                                                                     

CHOLESTEROL                                                                                                                     

Dolichol

Dolichol

                                                                                                  

                                                                                                  

all-trans pirofosforan 

all-trans pirofosforan 

geranylgeranylu

geranylgeranylu

                                         

                                         

                                                                                                                                             

                                                                                                                                             

Ubichinon

Ubichinon

Prenylowane białka

Prenylowane białka

 

 

STATYNY

STATYNY



Wskazania

Wskazania

hipercholesterolemii, hiperlipidemia 

hipercholesterolemii, hiperlipidemia 

mieszana, jeśli stężenie LDL 

mieszana, jeśli stężenie LDL 

dominuje nad stężeniem 

dominuje nad stężeniem 

triglicerydów

triglicerydów



Brak skuteczności- zespół 

Brak skuteczności- zespół 

chylomikronemii

chylomikronemii

 

 

Statyny- działanie 

Statyny- działanie 

plejotropowe

plejotropowe



1.przedłużają życie pacjentom z 

1.przedłużają życie pacjentom z 

chorobą wieńcową

chorobą wieńcową



2.stabilizacja blaszki miażdżycowej

2.stabilizacja blaszki miażdżycowej



3.przeciwkrzepliwe działanie

3.przeciwkrzepliwe działanie



4.przeciwzapalne działanie

4.przeciwzapalne działanie



5.poprawiają dysfunkcję śródbłonka

5.poprawiają dysfunkcję śródbłonka



6.właściwości antyoksydacyjne

6.właściwości antyoksydacyjne

 

 

Działania niepożądane 

Działania niepożądane 

statyn

statyn



1.Upośledzenie czynności wątroby

1.Upośledzenie czynności wątroby



Wzrost aktywności enzymów 

Wzrost aktywności enzymów 

wątrobowych (ALAT, ASPAT > 3x górnej 

wątrobowych (ALAT, ASPAT > 3x górnej 

granicy normy)

granicy normy)



2.Miopatia, radbomioliza

2.Miopatia, radbomioliza



10x wzrost CPK

10x wzrost CPK



Interakcje z innymi lekami zwiększa 

Interakcje z innymi lekami zwiększa 

występowanie miopatii (cymetydyna, 

występowanie miopatii (cymetydyna, 

metotreksat, 

metotreksat, 

 

 

Najpoważniejsze działanie 

Najpoważniejsze działanie 

toksyczne statyn

toksyczne statyn



MIALGIA

MIALGIA



MIOPATIA

MIOPATIA



RABDOMIOLIZA

RABDOMIOLIZA

 

 

Objawy ze strony mięśni 

Objawy ze strony mięśni 

szkieletowych związane ze 

szkieletowych związane ze 

stosowaniem statyn

stosowaniem statyn



Miopatia związana ze stosowaniem statyn

Miopatia związana ze stosowaniem statyn

 

 

tj.każda dolegliwość ze strony mięśni 

tj.każda dolegliwość ze strony mięśni 

szkieletowych, spowodowana stosowaniem 

szkieletowych, spowodowana stosowaniem 

tych leków

tych leków



Bóle mięśniowe-

Bóle mięśniowe-

 dolegliwość ze strony mięśni 

 dolegliwość ze strony mięśni 

szkieletowych bez 

szkieletowych bez 

↑ CPK

↑ CPK



Zapalenie mięśni-

Zapalenie mięśni-

 dolegliwość ze strony 

 dolegliwość ze strony 

mięśni szkieletowych z ↑ CPK

mięśni szkieletowych z ↑ CPK



Rabdomioliza

Rabdomioliza

-znaczny ↑ CPK (10x powyżej 

-znaczny ↑ CPK (10x powyżej 

górnej granicy normy), ze zwiększeniem 

górnej granicy normy), ze zwiększeniem 

stężenia kreatyniny

stężenia kreatyniny

 

 

Rabdomioliza

Rabdomioliza



Ostry, piorunujący stan kliniczny, z 

Ostry, piorunujący stan kliniczny, z 

destrukcją mięśni szkieletowych, 

destrukcją mięśni szkieletowych, 

mioglobinemią i mioglobinurią, 

mioglobinemią i mioglobinurią, 

bardzo dużym wzrostem CK z 

bardzo dużym wzrostem CK z 

ciężkimi powikłaniami w postaci 

ciężkimi powikłaniami w postaci 

wewnątrznaczyniowego 

wewnątrznaczyniowego 

wykrzepiania, kwasicy 

wykrzepiania, kwasicy 

metabolicznej, niewydolności 

metabolicznej, niewydolności 

krążeniowo-oddechowej i nerek

krążeniowo-oddechowej i nerek

 

 

Rabdomioliza podczas terapii 

Rabdomioliza podczas terapii 

statynami

statynami

Czynniki usposabiające:

Czynniki usposabiające:

1.

1.

Zaawansowany wiek

Zaawansowany wiek

2.

2.

Inne choroby i zaburzenia metaboliczne 

Inne choroby i zaburzenia metaboliczne 

(niedoczynność tarczycy,cukrzyca)

(niedoczynność tarczycy,cukrzyca)

3.

3.

Stan po transplantacji narządów

Stan po transplantacji narządów

4.

4.

Równoczesne stosowanie leków hamujących 

Równoczesne stosowanie leków hamujących 

metabolizm statyn

metabolizm statyn

5.

5.

Terapia skojarzona: statyny+fibraty

Terapia skojarzona: statyny+fibraty

                                       

                                       

statyny +kwas 

statyny +kwas 

nikotynowy

nikotynowy

6.

6.

Duże dawki statyn

Duże dawki statyn

 

 

Statyny-kontrola terapii

Statyny-kontrola terapii



1.ALAT, AspAT

1.ALAT, AspAT



Wzrost > 3x górnej granicy normy

Wzrost > 3x górnej granicy normy



2.CPK

2.CPK



Wzrost> 10x górnej granicy normy

Wzrost> 10x górnej granicy normy

 

 

PRZECIWSKAZANIA

PRZECIWSKAZANIA



1.Nadwrażliwość na lek

1.Nadwrażliwość na lek



2.Czynna choroba wątroby

2.Czynna choroba wątroby



3.Wysoka aktywność aminotransferaz

3.Wysoka aktywność aminotransferaz



4.ciąża

4.ciąża



5.Karmienie piersią

5.Karmienie piersią



6.Kobiety w okresie rozrodczym nie 

6.Kobiety w okresie rozrodczym nie 

stosujące antykoncepcji- działanie 

stosujące antykoncepcji- działanie 

teratogenne

teratogenne

 

 

Statyna

Lipo- 

Biodostępność

Wiązanie

Cmax

i hydrofilność

z białkami 

1. Lowastatyna 

    lipofilna

5%

95%

2,8h

2. Simwastatyna 

  lipofilna

5%

95%

1,3-2,4h

3. Prawastatyna

  

hydrofilna

18%

48%

0,9-1,6h

4. Fluwastatyna 

   względnie hydrofilna 25%

>99%

0,5-1,5h

5. Atorwastatyna 

lipofilna

12% 

>98%

2-4h

6. Rosuwastatyna

hydrofilna

20%

88%

0,9-1,7h    

                                              

Właściwości farmakokinetyczne statyn

Właściwości farmakokinetyczne statyn

Eur. J. Clin. Pharmacol. 2001., Pharmacol. Therapeutis. 2003

 

 

Statyna

 To,5 

 Wydzielanie  

Wydzielanie 

 przez nerki 

poprzez żółć z kałem

1. Lowastatyna    

 

2,9h 

10% 

 

83% 

2. Simwastatyna  

 

2-3h 

13% 

 

58%

3. Prawastatyna  

 

1,3-2,8h 

20-48% 

 

71%

4. Fluwastatyna   

 

0,5-2,3h 

 

6% 

 

90%

5. Atorwastatyna 

 

15-30h 

bez znaczenia 

 

główna droga

6. Rosuwastatyna

 

19h 

10% 

 

90%

Eur. J. Clin. Pharmacol. 2001., Pharmacol. Therapeutis. 2003

Właściwości farmakokinetyczne statyn

Właściwości farmakokinetyczne statyn

 

 

Interakcje międzylekowe wynikające 

Interakcje międzylekowe wynikające 

z wątrobowego metabolizmu statyn

z wątrobowego metabolizmu statyn

Diklofenak

Diklofenak

Warfaryna

Warfaryna

Phenytoina

Phenytoina

Tolbutamid

Tolbutamid

                                                                            

                                                                            

Stężenie we krwi 

Stężenie we krwi 

                                        

                                        

CYP 450                 diklofenaku, fenytoiny,

CYP 450                 diklofenaku, fenytoiny,

                                          

                                          

2C9                        tolbutamidu i warfaryny

2C9                        tolbutamidu i warfaryny

Fluwastatyna

Fluwastatyna

Transon i wsp.Clin Pharmacol Ther 1995;58,4127

Transon i wsp.Clin Pharmacol Ther 1995;58,4127

Transon i wsp.Clin Pharmacol Ther 1996;50;209-15

Transon i wsp.Clin Pharmacol Ther 1996;50;209-15

 

 

Interakcje międzylekowe wynikające z 

Interakcje międzylekowe wynikające z 

wątrobowego metabolizmu statyn

wątrobowego metabolizmu statyn

Atorwastatyna

Atorwastatyna

Ceriwastatyna

Ceriwastatyna

Lowastatyna

Lowastatyna

Simwastatyna                               

Simwastatyna                               

                                       

                                       

CYP 450            Stężenie statyn         

CYP 450            Stężenie statyn         

Przypadki 

Przypadki 

Ketokonazol                        3A4                  we krwi                

Ketokonazol                        3A4                  we krwi                

rabdomiolizy

rabdomiolizy

Erytromycyna                                                                         z 

Erytromycyna                                                                         z 

lowastatyną

lowastatyną

Diltiazem                                                                                 i 

Diltiazem                                                                                 i 

simwastatyną

simwastatyną

Itrakonazol

Itrakonazol

Sok grejpfrutowy

Sok grejpfrutowy

Inne

Inne

 

 

Występowanie objawów mięśniowych 

Występowanie objawów mięśniowych 

zależy od :

zależy od :

1.

1.

Dawki statyn (koreluje dodatnio z 

Dawki statyn (koreluje dodatnio z 

wyższym stężeniem we krwi)

wyższym stężeniem we krwi)

      

      

MONOTERAPIA STATYNA -

MONOTERAPIA STATYNA -

      

      

Ryzyko rabdomiolizy u 0,1-0,5% 

Ryzyko rabdomiolizy u 0,1-0,5% 

leczonych osób

leczonych osób

     

     

TERAPIA SKOJARZONA-

TERAPIA SKOJARZONA-

     

     

Częstość miopatii wzrasta 10-krotnie

Częstość miopatii wzrasta 10-krotnie

 

 

TERAPIA SKOJARZONA

TERAPIA SKOJARZONA



STATYNY+ŻYWICE

STATYNY+ŻYWICE



STATYNY+FIBRATY

STATYNY+FIBRATY



STATYNY+KWAS NIKOTYNOWY

STATYNY+KWAS NIKOTYNOWY



STATYNY+EZETIMIB

STATYNY+EZETIMIB

 

 

Fibraty

Fibraty



Mechanizm działania:

Mechanizm działania:



Zmniejszają syntezę frakcji VLDL

Zmniejszają syntezę frakcji VLDL

-poprzez zmniejszenie lipolizy tkanki tłuszczowej i napływ 

-poprzez zmniejszenie lipolizy tkanki tłuszczowej i napływ 

WKT do wątroby

WKT do wątroby



Zwiększają katabolizm VLDL i IDL

Zwiększają katabolizm VLDL i IDL

-przez aktywację lipazy lipoproteinowej

-przez aktywację lipazy lipoproteinowej



Zmniejszają syntezę cholesterolu

Zmniejszają syntezę cholesterolu

-

poprzez hamujący wpływ na reduktazę HMG-CoA

poprzez hamujący wpływ na reduktazę HMG-CoA

Zmniejszają katabolizm LDL

Zmniejszają katabolizm LDL

-poprzez kompensacyjny wzrost aktywności receptorów LDL

-poprzez kompensacyjny wzrost aktywności receptorów LDL



↓↓ 

↓↓ 

TG o 40%

TG o 40%



↓ 

↓ 

LDL o 13-35%

LDL o 13-35%



↑↑ 

↑↑ 

HDL o 10-20%

HDL o 10-20%

 

 

FIBRATY- DZIAŁANIE 

FIBRATY- DZIAŁANIE 

PLEJOTROPOWE

PLEJOTROPOWE



1.wzrost insulinowrażliwości

1.wzrost insulinowrażliwości



2.działanie antyoksydacyjne

2.działanie antyoksydacyjne



3.działanie przeciwzapalne

3.działanie przeciwzapalne



4.działanie przeciwzakrzepowe

4.działanie przeciwzakrzepowe



5.poprawa metabolizmu glukozy

5.poprawa metabolizmu glukozy



6.obniżenie stężenia kwasu moczowego

6.obniżenie stężenia kwasu moczowego



7.obniżenie Lp(a)

7.obniżenie Lp(a)

 

 

POCHODNE KWASU 

POCHODNE KWASU 

FIBRYNOWEGO

FIBRYNOWEGO

Generacje fibratów

Generacje fibratów

Preparat

Preparat

Najczęściej 

Najczęściej 

stosowana dawka 

stosowana dawka 

mg/d

mg/d

1-sza generacja

1-sza generacja

klofibrat

klofibrat

-

-

2-ga generacja

2-ga generacja

benzafibrat

benzafibrat

3x200

3x200

1x400(retard)

1x400(retard)

gemfibrozyl

gemfibrozyl

1x900

1x900

2x600

2x600

fenofibrat (zwykły)

fenofibrat (zwykły)

3x100

3x100

3-cia generacja

3-cia generacja

Fenofibrat 

Fenofibrat 

mikronizowany

mikronizowany

1x200

1x200

ciprofibrat

ciprofibrat

1x100

1x100

 

 

FIBRATY-porównanie właściwości 

FIBRATY-porównanie właściwości 

farmakokinetycznych

farmakokinetycznych

bezafibrat

bezafibrat

ciprofibr

ciprofibr

at

at

fenofibr

fenofibr

at

at

gemfibroz

gemfibroz

yl

yl

Biodostępność

Biodostępność

100

100

60

60

100

100

T1/2- zdrowych (h)

T1/2- zdrowych (h)

1,5-3,0

1,5-3,0

81

81

19-27

19-27

1,3

1,3

T1/2 niewydolność 

T1/2 niewydolność 

nerek (h)

nerek (h)

9,2

9,2

172

172

143

143

Wiązanie z 

Wiązanie z 

białkami %

białkami %

95

95

99

99

>99

>99

98

98

Droga eliminacji

Droga eliminacji

nerki

nerki

nerki

nerki

nerki

nerki

nerki

nerki

Clin.Pharmacokinet.998,34,155

T ½- czas półtrwania

 

 

Fibraty-preparaty

Fibraty-preparaty



Bezafibrat (Bezamidin) – tabl. 0,2

Bezafibrat (Bezamidin) – tabl. 0,2



Fenofibrat (Lipanthyl 100, 200 M, 

Fenofibrat (Lipanthyl 100, 200 M, 

267M)

267M)



Gemfibrozil (Gemfibral 0,3; Lipozil 

Gemfibrozil (Gemfibral 0,3; Lipozil 

0,45)

0,45)



Ciprofibrat (Lipanor 0,1)

Ciprofibrat (Lipanor 0,1)



Klofibrat (kamica żółciowa)

Klofibrat (kamica żółciowa)

 

 

Fibraty- działania 

Fibraty- działania 

niepożądane

niepożądane



1.Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

1.Zaburzenia żołądkowo-jelitowe



2.Kamica żółciowa- wzrost gęstości 

2.Kamica żółciowa- wzrost gęstości 

żółci

żółci



3.Uszkodzenie wątroby

3.Uszkodzenie wątroby



4.Miopatia

4.Miopatia



5.Wypadanie włosów

5.Wypadanie włosów



6.Impotencja

6.Impotencja

 

 

FIBRATY-WSKAZANIA

FIBRATY-WSKAZANIA



Hiperlipidemia mieszana z 

Hiperlipidemia mieszana z 

dominującym wzrostem TG

dominującym wzrostem TG



Chylomikronemia

Chylomikronemia



Niski poziom HDL

Niski poziom HDL



Choroba remnantów

Choroba remnantów



Hipercholesterolemia przy 

Hipercholesterolemia przy 

przeciwwskazaniach do statyn

przeciwwskazaniach do statyn



Nietolerancja glukozy

Nietolerancja glukozy

 

 

Kwas nikotynowy

Kwas nikotynowy



Mechanizm działania

Mechanizm działania



1.hamowanie lipolizy w tkance 

1.hamowanie lipolizy w tkance 

tłuszczowej, przez co zmniejsza się 

tłuszczowej, przez co zmniejsza się 

możliwość wykorzystania wolnych 

możliwość wykorzystania wolnych 

kwasów tłuszczowych do syntezy VLDL

kwasów tłuszczowych do syntezy VLDL



2.zmniejszone uwalnianie VLDL z 

2.zmniejszone uwalnianie VLDL z 

wątroby

wątroby



3.hamowanie aktywności lipazy 

3.hamowanie aktywności lipazy 

wątrobowej

wątrobowej



4.zahamowanie katabolizmu HDL

4.zahamowanie katabolizmu HDL

 

 

Kwas nikotynowy

Kwas nikotynowy



1.Zmniejsza TG o 30-40%

1.Zmniejsza TG o 30-40%



2.LDL o 15-20%

2.LDL o 15-20%



3.zmniejsza Lp(a)

3.zmniejsza Lp(a)



4.podwyższa HDL

4.podwyższa HDL

 

 

Żywice jonowymienne

Żywice jonowymienne



Działanie miejscowe w przewodzie 

Działanie miejscowe w przewodzie 

pokarmowym- hamowanie 

pokarmowym- hamowanie 

wchłaniania cholesterolu

wchłaniania cholesterolu



↓ 

↓ 

LDL, o 13%

LDL, o 13%

 

 

Żywice jonowymienne

Żywice jonowymienne



Cholestyramina i kolestypol 

Cholestyramina i kolestypol 

(Colestid-

(Colestid-



granulat do sporządzenia zawiesiny 

granulat do sporządzenia zawiesiny 

p.os 5g)

p.os 5g)

  

  

- wiążą kwasy żółciowe w jelitach i 

- wiążą kwasy żółciowe w jelitach i 

zapobiegają ich reabsorpcji oraz w 

zapobiegają ich reabsorpcji oraz w 

krążeniu jelitowo-wątrobowemu

krążeniu jelitowo-wątrobowemu

  

  

- podwyższają TG

- podwyższają TG

 

 

Żywice jonowymienne-

Żywice jonowymienne-

działania niepożądane

działania niepożądane



1.zaburzenia żołądkowo-jelitowe

1.zaburzenia żołądkowo-jelitowe



2.zaburzenia wchłaniania kwasu 

2.zaburzenia wchłaniania kwasu 

foliowego, żelaza

foliowego, żelaza



3.zaburzenia wchłaniania witamin 

3.zaburzenia wchłaniania witamin 

rozpuszczalnych w tłuszczach

rozpuszczalnych w tłuszczach



4.zaburzenia wchłaniania leków: 

4.zaburzenia wchłaniania leków: 

chlorotiazydu, digoksyny, warfaryna

chlorotiazydu, digoksyny, warfaryna

Leki powinny być przyjmowane minimum 

Leki powinny być przyjmowane minimum 

1h przed lub 4-6h po podaniu żywicy

1h przed lub 4-6h po podaniu żywicy