WYRÓWNOWAZANIE 

WAŁÓW (WYWAŻANIE 

WAŁÓW )

 

 

„Niewyrównoważenie” wału objawiające się 
występowaniem podczas ruchu obrotowego 
niezrównoważonych sił odśrodkowych może być 
przyczyną drgań wału i dodatkowych reakcji w 
łożyskach. 

W krańcowych przypadkach taka sytuacja może 
doprowadzić do szybkiego zniszczenia maszyny.

 Współczesne maszyny charakteryzują się 
dużymi prędkościami obrotowymi a ich wały, z 
racji nieuniknionych błędów wykonawczych i 
niejednorodności materiału, zawsze będą 
niewyrównoważone. 

Niezbędne jest więc sztuczne wyrównoważanie 
wałów metodą dodania mas korekcyjnych.

 

 

NIEWYRÓWNOWAŻENIE STATYCZNE – występuje 
wówczas gdy oś geometryczna (obrotu) nie 
pokrywa się z główną osią bezwładności (istnieje 
mimośrodowość 

e

).

 

główna oś 

bezwładności

oś 

geometryczna 

(obrotu)

e

 

 

NIEWYRÓWNOWAŻENIE DYNAMICZNE – 
występuje wówczas gdy oś obrotu i główna oś 
bezwładności wału przecinają się pod pewnym 
kątem 



. 

Gdy takie osie są zwichrowane to taki układ jest 
niewyrównoważony statycznie i dynamicznie.

główna oś bezwładności

S.C.



oś geometryczna

 

 

Chcąc uniknąć niebezpiecznych drgań 
szybkoobrotowe wały wraz ze wszystkimi 
elementami na nich osadzonymi należy wyważyć 
nie tylko statycznie, w celu usunięcia 
mimośrodowości 

e

, ale także dynamicznie, w celu 

eliminacji momentu działającego w płaszczyźnie 
osi wału a pochodzącego od pary sił 
odśrodkowych.

Potrzeba wyważenia dynamicznego wynika z 
schematu przedstawionego na rysunku 
poglądowym. 

 

 

S.C

1

S.C

2

P

B

P

B

P

RŁ

P

RŁ

P

G

P

G

 

 

Przedstawiony wał jest wyważony statycznie, 
bo jego środek ciężkości  

S.C.

 znajduje się na 

osi obrotu (mimośrodowość 

e

 = o). 

Podzielmy ten wał na dwie połowy płaszczyzną 
prostopadłą do jego osi i wyznaczmy środki 
ciężkości tych połówek 

S.C

1

 i 

S.C

2

. 

W czasie wirowania wału z prędkością kątową 



 powstaje para sił odśrodkowych 

P

B

 

wywołująca moment w płaszczyźnie osi wału. 

Para sił 

P

B

 działa stale w tej samej płaszczyźnie 

wirującej z wałem. 

 

 

Moment  ten musi być zrównoważony 
momentem reakcji łożysk 

P

RŁ

 . 

Moment ten może osiągnąć bardzo duże 
wartości wywierając dynamiczne obciążenie 
łożysk.

Niezbędnym jest zatem wyrównoważenie 
dynamiczne polegające na umieszczeniu na 
czołowych ściankach wału przeciwciężarków  w 
pewnej odległości od osi obrotu. 

Moment niewyrównoważenia  równoważy się 
momentem pary sił 

P

G

 

przeciwciężarków. 

W praktyce wyrównoważanie wałów 
przeprowadza się na specjalnych maszynach 
zwanych wyważarkami.