TARCZYCA
Katedra Patofizjologii
Dr n. med. Agnieszka Żak-
Gołąb
TARCZYCA
Katedra Patofizjologii
Dr n. med. Agnieszka Żak-
Gołąb
Układ podwzgórze-
przysadka-tarczyca
Podwzgórze
TRH Somatostatyna
Przysadka
TSH
Tarczyca
T
3
T
4
+
-
+
-
-
Hormony tarczycy
Tyroksyna ( T
4
)
Trójjodotyronina ( T
3
)
Kalcytonina
T
3
i T
4
są wiązane przez TBG i TBPA i
przez albuminy
0.03% T
4
i 0.15-0.3% T
3
w postaci
wolnej
Funkcja hormonów
tarczycy
Przyspieszają przemianę tlenową
Działają lipolitycznie
Przyspieszają syntezę białek
Pobudzają mobilizację wapnia z kości
Zwiększają podstawową przemianę
materii
Podnoszą temperaturę ciała
Patofizjologia tarczycy
Wole proste
Niedoczynność tarczycy
Nadczynność tarczycy
Wole proste
Wole – każde powiększenie
gruczołu tarczowego
Wole proste – powiększenie
tarczycy (miąższowe lub
guzkowe) przebiegające z
eutyreozą.
Wole proste
Etiologia
Wrodzone defekty enzymatyczne w
biosyntezie hormonów
Długotrwały niedobór jodu w pożywieniu
Spożywanie składników pokarmowych
blokujących syntezę hormonów ( rodanki
zawarte w kapuście, rzepie, brukwi0
Stany cechujące się zwiększonym
zapotrzebowaniem na jod (pokwitanie,
ciąża, menopauza)
Wole proste
Patogeneza
Względny lub bezwzględny
niedobór hormonów (brak jodu lub
zwiększone zapotrzebowanie na te
hormony)
Wzrost syntezy TSH
Przerost tyreocytów
Wole miąższowe
Wole proste
Objawy
Powiększenie gruczołu
Zwężenie tchawicy
Trudności w połykaniu
Wypełnione żyły szyjne
Niedoczynność tarczycy
Epidemiologia
Wzrasta z wiekiem
90% chorych to kobiety
Występuje z rodzinną skłonnością do
chorób z autoagresji
Towarzyszy endemii wola z powodu
niedoboru jodu
Niedoczynność tarczycy
Objawy kliniczne
Ogólnoustrojowe
Skóra
Układ naczyniowo-sercowy
Układ nerwowy
Układ żołądkowo-jelitowy
Niedoczynność tarczycy
Objawy kliniczne
Ogólnoustrojowe
Otyłość
Senność
Spowolnienie umysłowe
Nadwrażliwość na zimno
Niedoczynność tarczycy
Objawy kliniczne
Skóra
Obrzęk śluzowaty (obrzęki wokół oczu i
charakterystyczna twarz)
Suchość, łuszczenie się
Łysienie
Włosy matowe i cienkie
Niedoczynność tarczycy
Objawy kliniczne
Układ naczyniowo-sercowy
Zwolnienie zatokowe ( zwolnienie
tętna )
Niewydolność krążenia
sercowopochodna
Niedoczynność tarczycy
Objawy kliniczne
Układ nerwowy
Obniżenie i szorstkość głosu
Zwolnienie odruchów
Demencja
Niedoczynność tarczycy
Objawy kliniczne
Układ żołądkowo-jelitowy
zaparcia
Niedoczynność tarczycy
Przyczyny – nabyte:
Uszkodzenie gruczołu tarczowego
(niedoczynność pierwotna)
Stany zapalne tarczycy uwarunkowane
immunologicznie ( wole Hashimoto)
Niedobór jodu w diecie
Uraz tarczycy
Napromieniowanie tarczycy
Chirurgiczne wycięcie gruczołu,
leczenie radiojodem
Zablokowanie czynności przez leki
tyreostatyczne
Niedoczynność tarczycy
Przyczyny
Niedoczynność przysadki w
zakresie sekrecji TSH
(niedoczynność wtórna)
Procesy chorobowe
Uszkodzenie podwzgórza w
zakresie sekrecji TRH
( niedoczynność trzeciorzędowa)
Niedoczynność tarczycy
Przyczyny – wrodzone:
brak gruczołu tarczowego,
dysplazja
defekt biosyntezy hormonów
tarczycy
Wrodzona niedoczynność
tarczycy
u noworodków między 5-7 dniem
wykonuje się oznaczenie TSH w
celu wykluczenia wrodzonej
niedoczynności tarczycy ( zmiany
neurologiczne – kretynizm)
Wrodzona niedoczynność
tarczycy
Objawy
Ospałość, spowolnienie ruchowe
Trudności w karmieniu
Zaparcia stolca
Niski, ochrypły wzrost
Twarz obrzęknięta, „nalana”,
wąskie szpary powiekowe
Wrodzona niedoczynność
tarczycy
Objawy
Powiększone ciemiączko przednie
Duży język
Skóra blada, chłodna, marmurkowa
Duży, wiotki brzuch (żabi brzuch) z
przepukliną pępkową
Podwyższone TSH, obniżone stęż.
fT4 i T4, brak jądra kostnienia
dalszej nasady kości udowej
Nadczynność tarczycy
Epidemiologia
Wiek (ch. Gravesa-Basedowa
występuje 30-60 rż.; wole guzkowe
rozwija się zwykle powyżej wieku
średniego)
Płeć ( 95% kobiety)
Predyspozycje genetyczne ( skłonnośc
rodzinna)
Zasięg geograficzny ( obszary z
wysokoą podażą jodu)
Nadczynność tarczycy
Przyczyny
Ch. Gravesa-Basedowa
Wole guzkowe toksyczne
Gruczolak tarczycy ( ch. Plummera)
Podostry lub przewlekły stan
zapalny gruczołu
Nadczynność tarczycy
Przyczyny
Nadczynność tarczycy wywołana
jodem (jod-Basedow)
Guzy hormonalnie czynne
wydzielające tyreotropinę
Przedawkowanie hormonów tarczycy
Rak tarczycy
Ektopowe wydzielanie hormonów
przez nowotwory (np. jajnika)
Nadczynność tarczycy
Objawy
Ogólnoustrojowe
Układ sercowo-naczyniowy
Układ nerwowy
Oczy
Oczy
Nadczynność tarczycy
Objawy
Ogólnoustrojowe
Utrata masy ciała
Pobudzenie ruchowe
Nietolerancja ciepła
Pałeczkowate palce
Wole (szmer naczyniowy)
Obrzęk przedgoleniowy
Niepokój, stany lękowe
Nadczynność tarczycy
Objawy
Układ sercowo-naczyniowy
Przyspieszenie akcji serca
Kołatania serca
Migotanie przedsionków
Obniżona wydolność fizyczna
Nadczynność tarczycy
Objawy
Układ nerwowy
Osłabienie mięśni proksymalnych
Drżenie
Nadczynność tarczycy
Objawy
Oczy
Szeroka szpara powiekowa
Wytrzeszcz
Porażenie ruchów gałki ocznej (objawy
oczne)
Nadczynność tarczycy
Objawy
Skóra
Ciepła
Różowa
wilgotna
Nadczynność tarczycy
Objawy
Układ żołądkowo-jelitowy
Dobry apetyt
Biegunki
Nudności
Wymioty
Ch. Gravesa-Basedowa
Najczęstsza przyczyna
nadczynności tarczycy
Przeciwciała TSI pobudzające
receptory TSH w tyreocytach
Występuje rodzinnie
Częściej u kobiet
Nadczynność tarczycy
Diagnostyka
Podwyższone stężenie fT4 i fT3
(czasem tylko fT3)
Bardzo niskie lub nieoznaczalne
TSH
ZAPALENIA TARCZYCY
Ostre zapalenie gruczołu
tarczowego
Podostre zapalenie tarczycy
Przewlekłe limfocytowe zapalenie
gruczołuy tarczowego (ch.
Hashomoto)
Ostre zapalenie gruczołu
tarczowego
Przyczyny
Zakażenia wirusowe, bakteryjne
Napromieniowanie
Urazy
Ostre zapalenie gruczołu
tarczowego
Objawy
Obrzęk gruczołu
Bóle szyi, wrażliwość na ucisk
Powiększone węzły chłonne
Wzrost WBC i OB.
Chrypka
Trudności w połykaniu
Choroba de Quervaina
(podostre zapalenie
tarczycy)
Przyczyny
Zakażenia wirusowe
Objawy
Przyspieszone OB.
Prawidłowa liczba WBC
W początkowym okresie kliniczne i
biochemiczne objawy
niedoczynności tarczycy
Choroba Hashimoto
Przyczyny
Autoimmunologiczne ( przeciwciała
przeciwko błonie komórkowej
tyreocytów)
Objawy
Przejściowo nadczynność tarczycy
Zejściem jest niedoczynność będąca
wynikiem postępującej destrukcji
tarczycy
Wole Riedla
Szczególna postać choroby
Hashimoto
Wole o konsystencji „deskowatej”
Nowotwory gruczołu
tarczowego
Raki wysoce zróżnicowane
Rak brodawczakowaty
Rak pęcherzykowy
Niezróżnicowany – anaplastyczny
Rak rdzeniasty
Chłoniaki
Mięsaki
Przerzuty nowotworowe
Rak pęcherzykowy
Rozprzestrzenia się głównie drogą
krwionośną
Daje przerzuty do płuc i kości
Podatny na leczenie radiojodem
Rak brodawczakowaty
Rozprzestrzenia się głównie drogą
naczyń chłonnych
Bardzo wcześnie daje przerzuty
do okolicznych węzłów chłonnych
Podatny na leczenie radiojodem
Rak anaplastyczny
Wykazuje niezwykłą ekspansję
naciekając na okoliczne tkanki
Przełyk
Tchawica
Naczynia
Nerwy
Węzły chłonne
Nie uczestniczy w przemianach jodu,
więc nie jest podatny na leczenie jodem
Rak rdzeniasty
Wywodzi się z komórek C tarczycy
Wydziela kalcytoninę
MEN IIa
Rak rdzeniasty
Guz chromochłonny
Pierwotna niedoczynność przytarczyc
MEN IIb
Rak rdzeniasty tarczycy
Guz chromochłonny
Liczne nerwiaki
Objawy nowotworów
tarczycy
Wole o nierównej powierzchni
Porażenie nerwów wrotnych
(chrypka)
Ucisk na tarczycę i przełyk
(zaburzenia połykania)
Zespół Hornera