CIŚNIENIE
CIŚNIENIE
TĘTNICZE
TĘTNICZE
CIŚNIENIE
CIŚNIENIE
TĘTNICZE
TĘTNICZE
CIŚNIENIE
CIŚNIENIE
Fizyczne pojęcie ciśnienia wiąże się zarówno
Fizyczne pojęcie ciśnienia wiąże się zarówno
naciskiem ze strony przedmiotów na pewne
naciskiem ze strony przedmiotów na pewne
powierzchnie, jak też z działaniem mechanicznym
powierzchnie, jak też z działaniem mechanicznym
płynów - cieczy i gazów.
płynów - cieczy i gazów.
p= F / S
p= F / S
Znaczenie symboli:
Znaczenie symboli:
F – siła parcia, (w niutonach N), lub
F – siła parcia, (w niutonach N), lub
N - siła nacisku (w niutonach N)
N - siła nacisku (w niutonach N)
p – ciśnienie (w paskalach Pa)
p – ciśnienie (w paskalach Pa)
S – pole powierzchni (w m2)
S – pole powierzchni (w m2)
Rodzaje ciśnień w
Rodzaje ciśnień w
medycynie
medycynie
1.
1.
Ciśnienie tętnicze.
Ciśnienie tętnicze.
2.
2.
Ciśnienie filtracyjne.
Ciśnienie filtracyjne.
3.
3.
Ciśnienie onkotyczne.
Ciśnienie onkotyczne.
4.
4.
Ciśnienie tętna.
Ciśnienie tętna.
Ciśnienie tętnicze
Ciśnienie tętnicze
Ciśnienie tętnicze (ang. blood pressure -
Ciśnienie tętnicze (ang. blood pressure -
BP) to ciśnienie wywierane przez krew na
BP) to ciśnienie wywierane przez krew na
ścianki tętnic, przy czym rozumie się pod
ścianki tętnic, przy czym rozumie się pod
tą nazwą ciśnienie w największych
tą nazwą ciśnienie w największych
tętnicach, np. w tętnicy w ramieniu. Jest
tętnicach, np. w tętnicy w ramieniu. Jest
ono znacznie wyższe, niż ciśnienie krwi
ono znacznie wyższe, niż ciśnienie krwi
wywierane na ścianki żył.
wywierane na ścianki żył.
Wynik pomiaru ciśnienia tętniczego na
Wynik pomiaru ciśnienia tętniczego na
automatycznym mierniku nadgarstkowym
automatycznym mierniku nadgarstkowym
wynosi 126/70 mm
wynosi 126/70 mm
Ciśnienie krwi ulega ustawicznym
Ciśnienie krwi ulega ustawicznym
zmianom:
zmianom:
a)
a)
Długookresowym - związane jest z
Długookresowym - związane jest z
wiekiem, stanem zdrowia itp.
wiekiem, stanem zdrowia itp.
b)
b)
Średniookresowym-zależnie od pory
Średniookresowym-zależnie od pory
doby, aktywności, stanu
doby, aktywności, stanu
psychicznego, spożytych używek itp.
psychicznego, spożytych używek itp.
c)
c)
Krótkookresowym-w obrębie cyklu
Krótkookresowym-w obrębie cyklu
pracy serca.
pracy serca.
W momencie skurczu serca, kiedy porcja krwi
W momencie skurczu serca, kiedy porcja krwi
wypychana jest z serca do aorty, w tętnicach
wypychana jest z serca do aorty, w tętnicach
panuje najwyższe ciśnienie wynoszące
panuje najwyższe ciśnienie wynoszące
zazwyczaj u zdrowego dorosłego człowieka od
zazwyczaj u zdrowego dorosłego człowieka od
ok. 90 do 135 mmHg (zazwyczaj 110-130); w
ok. 90 do 135 mmHg (zazwyczaj 110-130); w
chwili rozkurczu - jest najniższe, np. od ok. 50
chwili rozkurczu - jest najniższe, np. od ok. 50
do 90 mmHg (zazwyczaj 65-80). W praktyce
do 90 mmHg (zazwyczaj 65-80). W praktyce
medycznej, do oceny stanu zdrowia badanej
medycznej, do oceny stanu zdrowia badanej
osoby istotna jest wartość zarówno ciśnienia
osoby istotna jest wartość zarówno ciśnienia
skurczowego, jak i rozkurczowego, toteż
skurczowego, jak i rozkurczowego, toteż
podawane są obie wartości, co zapisuje się np.
podawane są obie wartości, co zapisuje się np.
120/80 mmHg.
120/80 mmHg.
Systematyczne pomiary ciśnienia krwi są jedną
Systematyczne pomiary ciśnienia krwi są jedną
z podstawowych metod kontrolowania stanu
z podstawowych metod kontrolowania stanu
zaawansowania choroby osób cierpiących na
zaawansowania choroby osób cierpiących na
nadciśnienie tętnicze jak również inne choroby
nadciśnienie tętnicze jak również inne choroby
układu krążenia.
układu krążenia.
Średnie Ciśnienie Tętnicze
Średnie Ciśnienie Tętnicze
MAP = CO x TPR
MAP = CO x TPR
MAP= Pojemność minutowa x całkowity
MAP= Pojemność minutowa x całkowity
opór naczyniowy
opór naczyniowy
CO = Częstość Skurczu x Pojemność
CO = Częstość Skurczu x Pojemność
wyrzutowa
wyrzutowa
TPR zależy od: promienia, długość naczyń,
TPR zależy od: promienia, długość naczyń,
lepkości krwi
lepkości krwi
Receptory układu tętniczego
Receptory układu tętniczego
Baroreceptory – reagujące na zmianę
Baroreceptory – reagujące na zmianę
napięcie ścian tętniczych
napięcie ścian tętniczych
Chemoreceptory – związane z ukł.
Chemoreceptory – związane z ukł.
Oddechowym reagują na prężność O2,
Oddechowym reagują na prężność O2,
CO2, H2
CO2, H2
Mechanoreceptory sercowo – płucne
Mechanoreceptory sercowo – płucne
(przedsionkowe i lewej komory serca) –
(przedsionkowe i lewej komory serca) –
Mierzą objętość krwi prawego
Mierzą objętość krwi prawego
przedsionka i lewej komory serca
przedsionka i lewej komory serca
Ciśnienie filtracyjne
Ciśnienie filtracyjne
Jest to ciśnienie będące siłą napędową ruchu
Jest to ciśnienie będące siłą napędową ruchu
(filtracji) płynu ze światła naczynia włosowatego do
(filtracji) płynu ze światła naczynia włosowatego do
płynu śródmiąższowego, obliczane jako różnica
płynu śródmiąższowego, obliczane jako różnica
ciśnień hydrostatycznych krwi i płynu
ciśnień hydrostatycznych krwi i płynu
śródmiąższowego.
śródmiąższowego.
W istocie filtracja płynu nie zależy tylko od
W istocie filtracja płynu nie zależy tylko od
wspomnianego gradientu ciśnień hydrostatycznych,
wspomnianego gradientu ciśnień hydrostatycznych,
ponieważ krew zawiera białka zatrzymujące wodę w
ponieważ krew zawiera białka zatrzymujące wodę w
naczyniu. Lepsza miarą zdolności filtracyjnej jest tzw.
naczyniu. Lepsza miarą zdolności filtracyjnej jest tzw.
efektywne c.f. otrzymywane przez dodatkowe
efektywne c.f. otrzymywane przez dodatkowe
odjęcie ciśnienia onkotycznego białek osocza od
odjęcie ciśnienia onkotycznego białek osocza od
wartości c.f. Wyższe ciśnienie hydrostatyczne w
wartości c.f. Wyższe ciśnienie hydrostatyczne w
tętniczym odcinku naczyń włosowatych wiąże się z
tętniczym odcinku naczyń włosowatych wiąże się z
dodatnią wartością efektywnego c.f. i sprzyja filtracji.
dodatnią wartością efektywnego c.f. i sprzyja filtracji.
Ciśnienie onkotyczne
Ciśnienie onkotyczne
Jest to siła z jaką woda jest
Jest to siła z jaką woda jest
zatrzymywana, wiązana przez
zatrzymywana, wiązana przez
związki koloidowe. Spotykane jest w
związki koloidowe. Spotykane jest w
naczyniach krwionośnych, gdzie
naczyniach krwionośnych, gdzie
woda jest wiązana przez albuminy,
woda jest wiązana przez albuminy,
które przeciwstawiają się jej
które przeciwstawiają się jej
wypływowi z naczyń.
wypływowi z naczyń.
Ciśnienie tętna
Ciśnienie tętna
Jest to różnica pomiędzy ciśnieniem
Jest to różnica pomiędzy ciśnieniem
tętniczym skurczowym i rozkurczowym.
tętniczym skurczowym i rozkurczowym.
Panuje w odgałęzieniu tętnicy płucnej po
Panuje w odgałęzieniu tętnicy płucnej po
odizolowaniu jej od prawego przedsionka
odizolowaniu jej od prawego przedsionka
serca zaklinowanym w niej balonikiem.
serca zaklinowanym w niej balonikiem.
Mierzone przy pomocy cewnika Swana-
Mierzone przy pomocy cewnika Swana-
Ganza. Jest to parametr sztuczny,
Ganza. Jest to parametr sztuczny,
wynikający z stosowanej techniki
wynikający z stosowanej techniki
pomiaru.
pomiaru.
Przyrządy do pomiaru
Przyrządy do pomiaru
ciśnienia tętniczego
ciśnienia tętniczego
1.
1.
Aparat rtęciowy
Aparat rtęciowy
- powszechnie uważany za
- powszechnie uważany za
najdokładniejszy z przyrządów, najczęściej jest
najdokładniejszy z przyrządów, najczęściej jest
wykorzystywany w gabinecie lekarskim. Do wykonania
wykorzystywany w gabinecie lekarskim. Do wykonania
pomiaru tym aparatem niezbędne są słuchawki lekarskie.
pomiaru tym aparatem niezbędne są słuchawki lekarskie.
2.
2.
Aparat sprężynowy
Aparat sprężynowy
- najtańszy z aparatów, wymaga
- najtańszy z aparatów, wymaga
niestety okresowej kalibracji. Z uwagi na konieczność
niestety okresowej kalibracji. Z uwagi na konieczność
osłuchiwania tonów niezbędne są także słuchawki
osłuchiwania tonów niezbędne są także słuchawki
lekarskie.
lekarskie.
3.
3.
Aparat elektroniczny
Aparat elektroniczny
- najczęściej wykorzystuje do
- najczęściej wykorzystuje do
pomiaru tzw. metodę oscylometryczną, mierząc ciśnienie
pomiaru tzw. metodę oscylometryczną, mierząc ciśnienie
tym aparatem nie trzeba osłuchiwać tonów nad tętnicą a
tym aparatem nie trzeba osłuchiwać tonów nad tętnicą a
wynik przedstawiany jest na ciekłokrystalicznym ekranie.
wynik przedstawiany jest na ciekłokrystalicznym ekranie.
Oprócz pomiaru ciśnienia dodatkowo mierzone jest tętno.
Oprócz pomiaru ciśnienia dodatkowo mierzone jest tętno.
Wraz z postępem technologii aparaty te są coraz
Wraz z postępem technologii aparaty te są coraz
dokładniejsze. Wykorzystując ten typ aparatu należy
dokładniejsze. Wykorzystując ten typ aparatu należy
pamiętać, że:
pamiętać, że:
a)
a)
Nie wszystkie aparaty elektroniczne nadają
Nie wszystkie aparaty elektroniczne nadają
się do pomiarów u osób z zaburzeniami rytmu
się do pomiarów u osób z zaburzeniami rytmu
serca,
serca,
b)
b)
Wiarygodne wyniki uzyskujemy stosując
Wiarygodne wyniki uzyskujemy stosując
mankiet założony na ramieniu,
mankiet założony na ramieniu,
c)
c)
Kupując aparat zwróćmy uwagę czy w
Kupując aparat zwróćmy uwagę czy w
pobliżu naszego miejsca zamieszkania
pobliżu naszego miejsca zamieszkania
znajduje się serwis gwarancyjny i
znajduje się serwis gwarancyjny i
pogwarancyjny oraz na jaki czas udzielana
pogwarancyjny oraz na jaki czas udzielana
jest gwarancja,
jest gwarancja,
d)
d)
Najlepiej przeprowadzić równoległy pomiar
Najlepiej przeprowadzić równoległy pomiar
ze swoim lekarzem, upewniając się czy aparat
ze swoim lekarzem, upewniając się czy aparat
jest wystarczająco dokładny.
jest wystarczająco dokładny.
Jak mierzyć ciśnienie?
Jak mierzyć ciśnienie?
1.
1.
Usiądź i odpocznij 5 minut przed pomiarem i uwolnij ramię
Usiądź i odpocznij 5 minut przed pomiarem i uwolnij ramię
z krępującej odzieży.
z krępującej odzieży.
2.
2.
Umieść poduszkę gumową mankietu na ramieniu 3 cm
Umieść poduszkę gumową mankietu na ramieniu 3 cm
powyżej zgięcia łokciowego nad tętnicą (tak aby mankiet
powyżej zgięcia łokciowego nad tętnicą (tak aby mankiet
znajdował się na wysokości serca).
znajdował się na wysokości serca).
3.
3.
Szybko wypełnij mankiet powietrzem. Pamiętaj aby nie
Szybko wypełnij mankiet powietrzem. Pamiętaj aby nie
pompować mankietu ręką, na której dokonujesz pomiaru.
pompować mankietu ręką, na której dokonujesz pomiaru.
4.
4.
Przyłóż stetoskop (słuchawkę lekarską) nad tętnicą w dole
Przyłóż stetoskop (słuchawkę lekarską) nad tętnicą w dole
łokciowym. Z mankietu powoli wypuszczaj powietrze.
łokciowym. Z mankietu powoli wypuszczaj powietrze.
5.
5.
Pierwszy usłyszany ton oznacza ciśnienie skurczowe,
Pierwszy usłyszany ton oznacza ciśnienie skurczowe,
zniknięcie wszystkich tonów - ciśnienie rozkurczowe. Gdy
zniknięcie wszystkich tonów - ciśnienie rozkurczowe. Gdy
tony słyszysz aż do 0 mm Hg za ciśnienie rozkurczowe,
tony słyszysz aż do 0 mm Hg za ciśnienie rozkurczowe,
przyjmij wartość odpowiadającą ich ściszeniu.
przyjmij wartość odpowiadającą ich ściszeniu.
6.
6.
Notuj wartości ciśnienia w dzienniczku. Twój lekarz zapozna
Notuj wartości ciśnienia w dzienniczku. Twój lekarz zapozna
się z nimi podczas wizyty.
się z nimi podczas wizyty.
Nadciśnienie tętnicze
Nadciśnienie tętnicze
1.
1.
Jest chorobą układu krążenia, w której w
Jest chorobą układu krążenia, w której w
naczyniach tętniczych panuje zwiększone
naczyniach tętniczych panuje zwiększone
ciśnienie krwi.
ciśnienie krwi.
2.
2.
Nadciśnienie tętnicze jest chorobą
Nadciśnienie tętnicze jest chorobą
przewlekłą, która podlega długotrwałemu
przewlekłą, która podlega długotrwałemu
leczeniu.
leczeniu.
3.O nadciśnieniu tętniczym mówimy wówczas
3.O nadciśnieniu tętniczym mówimy wówczas
gdy podczas kilkakrotnych pomiarów,
gdy podczas kilkakrotnych pomiarów,
dokonywanych w spoczynku, ciśnienie
dokonywanych w spoczynku, ciśnienie
przekracza wartości graniczne uznane za
przekracza wartości graniczne uznane za
prawidłowe. Za wartość graniczną uznaje się
prawidłowe. Za wartość graniczną uznaje się
ciśnienie 140/90 mm Hg (milimetry słupa
ciśnienie 140/90 mm Hg (milimetry słupa
rtęci).
rtęci).
Klasyfikacja ciśnienia
Klasyfikacja ciśnienia
tętniczego
tętniczego
Polskie Towarzystwo Nadciśnienia
Polskie Towarzystwo Nadciśnienia
Tętniczego przyjęło w 2003 klasyfikację
Tętniczego przyjęło w 2003 klasyfikację
nadciśnienia tętniczego zgodną z
nadciśnienia tętniczego zgodną z
opublikowanymi w tym samym roku
opublikowanymi w tym samym roku
wytycznymi European Society of
wytycznymi European Society of
Hypertension (ESH) i European Society of
Hypertension (ESH) i European Society of
Cardiology (ESC). Arbitralne wydzielenie
Cardiology (ESC). Arbitralne wydzielenie
wartości progowych jest uzasadnione ze
wartości progowych jest uzasadnione ze
względów praktycznych - ułatwia
względów praktycznych - ułatwia
postępowanie diagnostyczne, lecznicze
postępowanie diagnostyczne, lecznicze
oraz rzutuje na rokowanie
oraz rzutuje na rokowanie
KATEGORIA
KATEGORIA
CIŚNIENI
CIŚNIENI
SKURCZOWE
SKURCZOWE
CISNIENIE
CISNIENIE
ROZKURCZOWE
ROZKURCZOWE
Ciśnienie optymalne
Ciśnienie optymalne
<120
<120
<80
<80
Ciśnienie prawidłowe
Ciśnienie prawidłowe
120-129
120-129
80-84
80-84
Ciśnienie wysokie
Ciśnienie wysokie
prawidłowe
prawidłowe
130-139
130-139
85-89
85-89
Nadciśnienie łagodne
Nadciśnienie łagodne
140-159
140-159
90-99
90-99
Nadciśnienie
Nadciśnienie
umiarkowane
umiarkowane
160-179
160-179
100-109
100-109
Nadciśnienie ciężkie
Nadciśnienie ciężkie
>180
>180
>110
>110
Nadciśnienie
Nadciśnienie
izolowane skurczowe
izolowane skurczowe
>140
>140
<90
<90
Podane wartości dotyczą osób
Podane wartości dotyczą osób
nieprzyjmujących leków przeciw
nieprzyjmujących leków przeciw
nadciśnieniowych.
nadciśnieniowych.
W ogłoszonych w 2007 roku
W ogłoszonych w 2007 roku
wytycznych ESH/ECH podtrzymały tę
wytycznych ESH/ECH podtrzymały tę
klasyfikację.
klasyfikację.
Ciśnienie to zależy głównie od ciśnienia w lewym
Ciśnienie to zależy głównie od ciśnienia w lewym
przedsionku, a to z kolei głównie od wydolności lewej
przedsionku, a to z kolei głównie od wydolności lewej
komory.
komory.
U człowieka za wartość patologiczną sugerującą
U człowieka za wartość patologiczną sugerującą
niewydolność lewej komory uważa się wartość 18 cm
niewydolność lewej komory uważa się wartość 18 cm
słupa wody. Niskie wartości ciśnienia zaklinowania
słupa wody. Niskie wartości ciśnienia zaklinowania
świadczą o niedostatecznym napełnianiu lewej
świadczą o niedostatecznym napełnianiu lewej
komory, co wskazuje na przyczynę położoną przed
komory, co wskazuje na przyczynę położoną przed
lewym sercem obserwowanej niewydolności.
lewym sercem obserwowanej niewydolności.
Jest to parametr służący do monitorowania wydolności
Jest to parametr służący do monitorowania wydolności
i stopnia napełniania lewej komory serca w
i stopnia napełniania lewej komory serca w
intensywnej terapii. W praktyce stosowany jest rzadko,
intensywnej terapii. W praktyce stosowany jest rzadko,
głównie w kardiochirurgii, gdyż procedura pomiaru jest
głównie w kardiochirurgii, gdyż procedura pomiaru jest
uciążliwa i ryzykowna, a stosowany sprzęt drogi, ale
uciążliwa i ryzykowna, a stosowany sprzęt drogi, ale
przede wszystkim dlatego, że informacje o podobnej
przede wszystkim dlatego, że informacje o podobnej
jakości można uzyskać na podstawie echokardiografii,
jakości można uzyskać na podstawie echokardiografii,
OCŻ, osłuchiwania, obserwacji pacjenta i jego reakcji
OCŻ, osłuchiwania, obserwacji pacjenta i jego reakcji
na leczenie.
na leczenie.