background image

Materiały narzędziowe

Materiały narzędziowe

1. STALE  NARZĘDZIOWE 
2. WĘGLIKI  SPIEKANE 
3. WĘGLIKI  POKRYWANE 
4. CERMETALE 
5. SPIEKI CERAMICZNE 
6. MATERIAŁY  SUPERTWARDE 

background image

Kryteria doboru materiału 

Kryteria doboru materiału 

narzędziowego

narzędziowego

 

• wymagana okresowa lub wymiarowa trwałość ostrza 

-  przy  zachowaniu  tej  samej  okresowej  trwałości  ostrza 
materiał  limituje  wartość  dopuszczalnej  v

c

,  a  więc  i 

wydajność skrawania 

• własności 

materiału 

obrabianego 

twardość, 

wytrzymałość , ścierność, inne zjawiska fizyko-chemiczne 

• rodzaj  obróbki  -  od  pola  powierzchni  przekroju 

poprzecznego  warstwy  skrawanej  zależne  jest  obciążenie 
ostrza 

• względy techniczno-ekonomiczne - analiza kosztów

 

background image

1. 

1. 

STALE  NARZĘDZIOWE

STALE  NARZĘDZIOWE

 

 

W

W

Ę

Ę

GLOWE

GLOWE

 

STOPOWE

STOPOWE

 

PŁYTKO 

HARTUJĄCE 

SIĘ

 

GŁĘBOKO 

HARTUJĄCE 

SIĘ

 

DO PRACY  

NA ZIMNO

 

DO PRACY 

NA GORĄCO

 

SZYBKO-

TNĄCE

N.....E

N.......

N......

W.......

S.......

N7E
N8E
N9E

N10E
N11E
N12E

 

N5

N6
N7
N8
N9

N10
N11
N12

NV

NMW

NCV1

NCS
NC5
NC6
NC4

NC10
NC11

NCWV

NW1

WM1

WCV

WC4
WC2

WCZ

WCMB

WNL

WWS

WWN1
WNW2

SW12

(SW18)

SW2M2

SW7M

SK5M

(SK5MC)

SK8M

(SK5V)

SK10V

background image

HSS - Stale szybkotnące

Symbol

Skład chemiczny [%]

C

Cr

W

Mo

V

Co

HSS

0,9

4,1

6,4

5,0

1,8

 

HSS Co5

0,9

4,1

6,4

5,0

1,8

4,8

HSS Co8

0,9

4,1

6,4

5,0

1,8

8,0

HSS 
Co10

1,3

4,0

9,3

3,6

3,2

10,0

HSS 
PM/F

1,6

4,75

10,5

2,0

5,0

8,0

 

Symbol

Właściwości

Odporność na 

temp.

Odporność na 

zużycie

Wytrzymałość

HSS







HSS Co5







HSS Co8







HSS Co10







HSS PM/F







background image

2. WĘGLIKI SPIEKANE

            

do obróbki skrawaniem (gatunki 

S, U, H)

            

do obróbki plastycznej (G)

            

do wierceń górniczych (B)

70-96%

 węglików metali wysokotopliwych 

(

wolfram, tantal, tytan, niob

) + 

kobalt

 jako 

osnowa

 

background image

Schemat sk

Schemat sk

ł

ł

adu w

adu w

ę

ę

glika 

glika 

spiekanego

spiekanego

WC

TiC - WC

2 

m

(TaC + NbC)
mieszanka
węglików

background image

micrograin

micrograin

micrograin

WC 6%Co

1 - 3

1600

2000

WC 6%Co

0,2 - 1,0

1800

1600

3000

3700

WC 10%Co

Niektóre w

Niektóre w

ę

ę

gliki wolframu w osnowie 

gliki wolframu w osnowie 

Co

Co

WC 6%Co

1800

3200

4000

1730

WC 6%Co

Węgliki

Stopy

Wielkość 
ziarna 
[m]

Twardoś

ć 
HV 30

Wytrzymałość na 
pękanie

   [

N/mm

2

]

Konwencjonalne

Drobno ziarn.

      0,8

 

      0,7

 

      0,4

background image

3. WĘGLIKI SPIEKANE 

POKRYWANE

Powłoki pojedyńcze o grubości kilku 

m

TiC, TiN, TiCN, TiAlN, TiAlCN, Al

2

O

3

ZrN, HfN

Wielowarstwowe: 

skrawność 5-10 razy lepsze od niepowlekanych 

do 2 razy lepsze od powlekanych pojedynczo lub 

podwójnie

METODY POWLEKANIA

CVD

 (metoda chemiczna - r

n

=50-100m)

PVD

 (powlekanie w temp. 500

o

C)

background image

Powłoki na płytkach wieloostrzowych

 

background image
background image
background image

Rola powłok

Dyfuzja 

Utlenianie 

Adhezja 

Tarcie 

Wykruszenia

Umocnienie krawedzi 

skrawajacej

Nizsze tarcie

 Wyzsza

 twardosc 

Bariera 
chemiczna

Izolacja 
termiczna

Narzedzi

e

 

Pokrycie 

Korozja

 

background image

Właściwości powłok

TiAlCN

TiC

N

TiAlN

Multilayer

TiAlN/TiN

Wytrzymałość / temperatura 
utleniania

Tw

a

rd

o

ś

ć

 /

 o

d

p

o

rn

o

ś

ć

 n

a

 

zu

ży

c

ie

TiN

background image
background image

4. CERMETALE

Mieszane spieki węglikowo –tlenkowe 

(

40% Al

2

O

3

 + 

50% TiC

 lub 

WC

) na 

osnowie 

Co

 lub 

Ni

            

do obróbki ciągłej  z dużymi 

prędkościami skrawania
      v

c

 ale przy małych przekrojach warstwy 

skrawanej

            

zwiększają kilka razy wydajność obróbki 

      wykańczającej w stosunku do 
węgkików

background image

5. SPIEKI CERAMICZNE 

(ceramika narzędziowa)

• Spieki oparte na tlenku glinu (Ceramika biała

Ceramika biała

)

• Mieszane spieki tlenkowo węglikowe (Ceramika 

Ceramika 

czarna

czarna

)

• Spieki oparte na azotku krzemu (Ceramika szara

Ceramika szara

)

• Sialony
• Spieki z wiskerami węglika krzemu

Zaleta

wysoka twardość i odporność na ścieranie w szerokim

zakresie temperatur

Wada

mniejsza niż węgliki spiekane wytrzymałość na zginanie

background image
background image

A)

 

Ceramika biała (tlenkowa)

Ceramika biała (tlenkowa)

 - 

Spieki oparte na 

tlenku aluminium

 Al

2

O

3

B)

 

Ceramika czarna

Ceramika czarna

 - 

Mieszane spieki tlenkowo –

węglikowe

 Al

2

O

3

 

                                      + 30-40% TiC (czasem 
TiN)

C)

 

Ceramika szara (krzemowa)

Ceramika szara (krzemowa)

 - 

Spieki oparte 

na 

Si

3

N

4

 

D)

 

Sialony

Sialony

 - Si

5

AlON

7

 

Własności mechaniczne i fizyczne zbliżone do Si

3

N

4

, a 

chemiczne do Al

2

0

3

E)

 

Spieki ceramiczne wzmocnione wiskersami

Spieki ceramiczne wzmocnione wiskersami

 

SiC 

20% wiskersów (d=0,1-0,5 m), 

materiał bazowy 

Al

2

0

3

, względnie 

Si

3

N

4

background image

6. MATERIAŁY 

SUPERTWARDE 

 

Azotek Boru

Azotek Boru

 - BN (CBN) 

 syntetyczny,
 duża twardość, odporność na wysokie 

temperatury,

 nadaje się do obróbki Fe, Ni (wszystkie 

gatunki stali do 68 HRC, żeliwa, stopy Ni, 

Co ),

 płytki wykonane jako kompozytowe i pełne.

background image
background image
background image

 

Diament

Diament

 największa twardość,
 bardzo dobra przewodność cieplna,
 w temp. 800

0

c przechodzi w grafit i utlenia się,

 nie nadaje się do obróbki stali i stopów niklu.

 

A) 

Diament polikrystaliczny

Diament polikrystaliczny

 

B) 

Diament monokrystaliczny

Diament monokrystaliczny

 osadzony na płytce z węglików,
 ziarno 2-25m,

 do obróbki Al, Al + Si, Mg, Cu, Zn, węglików 

spiekanych, mat. niemetalicznych,

 b. duże v

c

, daje kilkaset razy większe 

wydajności niż węgliki.

background image

Wpływ temperatury skrawania na 

twardość różnych materiałów 

narzędziowych

0

1000

2000

3000

4000

5000

6000

0

500

1000

1500

Temperatura [K]

T

w

ar

d

o

ść

 H

V

10

Diament

CBN

Ceramika narzedziowa

Węgliki spiekane

HSS

background image

Zakres stosowania materiałów 

narzędziowych

background image

Udział głównych grup materiałów narzędziowych w 

procesach obróbki skrawaniem w Niemczech wg stanu z 

początku lat dziewięćdziesiątych

background image

Document Outline