RYSUNEK 

TECHNICZN

Y 

BUDOWLAN

Y

Wykłady dla 

studentów 

kierunku 

budownictwo

Wojskowa Akademia 
Techniczna

Opracował : dr inż. W. 

Młodożeniec

Wydział Inżynierii Lądowej i 

Geodezji

Warszawa 2010

WYMIAROWANIE

PODSTAWY PRAWIDŁOWEGO WYMIAROWANIA

Istotą rysunku technicznego jest prawidłowe odwzorowanie 

elementu 

i jego zwymiarowanie (podanie liczbowych wartości 

określających wymiary elementu lub jego części). 

Wymiarowanie powinno spełniać następujące 
wymagania:

  podajemy tylko niezbędne dane,
 na tym samym arkuszu dane są podawane 
jednokrotnie,
 dane podajemy w sposób jednoznaczny.

1500

1500

 0,6

 900

 1

,0

0

0

 5

5

0

,5

4

5

0

Czy wszystko jest tu zgodne z zasadami ?

1

Powtórzenie 
wymiaru

2

Niejednoznaczność 

3

Ewidentne błędy  

3

1

1

2

PODSTAWY PRAWIDŁOWEGO WYMIAROWANIA

Poziom szczegółowości (liczba wymiarów i 
opis) rysunku dostosowuje się do etapu 
opracowania dokumentacji technicznej i 
do rodzaju rysunku.

 na schematach rozmieszczania elementów i 
rysunkach
   zestawieniowych należy podawać wymiary 
podstawowe 
   (np. wymiary siatki projektowej),
 na rysunkach roboczych elementów lub szczegółów 

    - wymiary niezbędne do jednoznacznego i 
dokładnego
    odtworzenia elementu w rzeczywistości.

LINIE WYMIAROWE

Wymiarowanie i opisywanie elementów wykonuje się za 
pomocą:

- linii wymiarowych, 
- pomocniczych linii 
  wymiarowych, 

- znaków ograniczenia, 
- liczb i symboli.

LINIE WYMIAROWE

 Linie wymiarowe

 

kreśli się linią cienką ciągłą, w miarę 

    możliwości na zewnątrz obrysu przedmiotu i zawsze 
równolegle
    do wymiarowanej długości. 
 Linie wymiarowe zakończone są znakami 
ograniczenia. 
 Odstęp między równoległymi liniami wymiarowymi 
powinien
    być jednakowy i nie mniejszy niż 7 mm.
 Odstęp między linią wymiarową a linią zarysu nie 
powinien być
    mniejszy niż 10 mm i zależny od podziałki rysunku 
oraz od
    posiadanego miejsca. 
 Linie wymiarowe nie powinny się przecinać. Należy 
też unikać
    przecinania linii wymiarowych pomocniczymi liniami 
odniesienia
    i innymi liniami.

POMOCNICZE LINIE WYMIAROWE

  Pomocnicze linie wymiarowe rysuje się linią ciągłą 
cienką,
     przeciągając je 2 - 4 mm poza odpowiadające im 
linie
     wymiarowe.

 Pomocnicze linie wymiarowe

 

są zazwyczaj 

przedłużeniem 
    wymiarowanych krawędzi elementu.

 W rysunku budowlanym dopuszcza się 
niedoprowadzanie
    pomocniczej linii wymiarowej do linii zarysu, a w 
razie 
    przedstawienia zarysu przedmiotu linią cienką, nie 
należy jej 
    doprowadzać do zarysu przedmiotu.

ZNAKI OGRANICZENIA LINII 

WYMIAROWYCH

kreski

kółko – początek linii 

wymiarowej

groty

Uwaga:

Wielkość znaków ograniczenia powinna być 
proporcjonalna do wielkości rysunku !

ZNAKI OGRANICZENIA LINII WYMIAROWYCH

Gdy na wspólnej linii wymiarowej brak jest miejsca 
na groty, dopuszcza się zastąpienie grotów 
kreskami lub kropkami 
(z wyjątkiem pozycji skrajnych).

Jako znaków ograniczania na schematach 
statycznych 

nie należy stosować grotów

, gdyż 

strzałka oznacza siłę skupioną.

LINIE ODNIESIENIA

  Linie odniesienia rysuje się linią 
cienką ciągłą. 

 Linie odniesienia wykorzystywane są np. 
do 
   bezpośredniego opisu rysunku, opisania 
pozycji 
   obliczeń itp. 

  Podanie wymiarów boków prostokąta 
realizuje
    się linią odniesienia zakończoną grotem 
    (w pierwszej kolejności podaje się 
wymiar boku,
    którego dotyka strzałka linii 
odniesienia). 

  Linie odniesienia stosuje się także wtedy, 
gdy
     skala rysunkowa uniemożliwia opisanie 
     i wymiarowanie elementu na liniach 
wymiarowych.

LINIE ODNIESIENIA

  Na liniach odniesienia oznacza się także rzędne 
poziomów. 
    Odniesione do poziomu zerowego budowli wartości 
rzędnych 
    poziomów podaje się w metrach z dokładnością do 
trzech 
    miejsc po przecinku.

LINIE ODNIESIENIA

Oznaczenie poziomu „zero” 
- bazy

Podanie wysokości bazy 
- poziomu „zero”

LICZBY WYMIAROWE 

  Wszystkie liczby wymiarowe na całym arkuszu 
rysunkowym 
     powinny mieć tę samą wysokość, zależną od formatu 
arkusza. 

  Liczby wymiarowe umieszcza się 
nad
    linią wymiarową, w miarę 
możliwości 
    w pobliżu jej środka, lub nad linią 

    odniesienia. 

  Liczby wymiarowej nie 
powinno się
    przecinać żadnymi liniami. 
Linie
    kreskowania, osie symetrii i 
linie
    zarysu należy przerwać w 
miejscu 
    występowania liczby 
wymiarowej .

LICZBY WYMIAROWE 

  W przypadku wymiarów 
ustawionych
    szeregowo, liczby wymiarowe 
można 
    umieszczać na przemian nad i 
pod linią
     wymiarową lub nad linią 
odniesienia 

  Zależnie od nachylenia linii 
     wymiarowych, liczby 
wymiarowe 
     wpisuje się w sposób 
umożliwiający
     ich odczytanie od dołu lub od 
prawej 
     strony rysunku 

LICZBY WYMIAROWE 

  W razie podania liczby wymiarowej 
niezgodnej 
     z wymiarami liniowymi rysunku 
wykonanego 
     w danej podziałce – liczbę tą należy 
podkreślić.

  Gdy na rysunku występują elementy 
    różniące się między sobą tylko 
niektórymi 
    wymiarami, należy je przedstawić na 
jednym 
    rysunku elementu, a wymiary wpisać 
w 
    odpowiedniej liczbie wariantów, 
oznaczając
    je nawiasami

lub….

Wymiary wpisuje 
się 
w tabelce wraz ze 
specyfikacją 
elementów

LICZBY WYMIAROWE 

  Wymiary liniowe (podawane w mm lub m) opisywane są 
liczbami 
     wymiarowymi bez podawania jednostki miary, gdy na tym 
samym
     arkuszu rysunkowym wszystkie są jednego miana, np. w 
mm. 

  Jeżeli trzeba podać wymiary w innych jednostkach miary 
niż 
     większość wymiarów na danym arkuszu rysunkowym lub 
wszystkie
     wymiary są podane w innych jednostkach niż mm lub m, 
to przy tych
     liczbach wymiarowych podaje się jednostki miary. 

  Rysunki podające informacje o usytuowaniu obiektów 
wymiaruje się
     w metrach z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku. 

  Rzuty budynków, rysunki konstrukcji budowlanych, 
rysunki
     architektoniczne należy wymiarować w mm lub w m.