Kaniulacja 

naczyń 

                                  Maria Wujtewicz 

 

Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii

Katedry Anestezjologii i Intensywnej 

Terapii GUMed

Dostępy naczyniowe

• żylne: obwodowe i centralne
• tętnicze

Przepływ przez typowe kaniule dożylne

Obwodowe

Centralne

Rozmiar (G)*

Przepływ 
(ml/min)

Rozmiar (G)*

Przepływ( ml/
min)

23
21

18,5

16
14

* Gauge

16
21
48

121
251

16
14

110
230

Głównym czynnikiem determinującym szybkość przepływu 

przez kaniulę jest jej średnica wewnętrzna podniesiona do 

potęgi czwartej

Zapewnienie dostępu żylnego – 

podstawowy zabieg w praktyce 

klinicznej

•

Resuscytacja chorych

•

Podawanie leków

•

Utrzymywanie bilansu wodnego – 
płynoterapia

•

Dostęp naczyniowy niezbędny dla 
rozpoczęcia znieczulenia ogólnego i 
miejscowego

Dojście do żyły

Warstwy tkanek o zróżnicowanej oporności i różnych 

funkcjach         żyła

• Skóra 
         - bariera przeciw bakteriom, wzmocniona przez 

mało

           uwodnioną warstwę keratyny
         - receptory bólowe: ból przy wszystkich 

zabiegach

         - przekłucie skóry niszczy jej funkcję ochronną
           zwiększone ryzyko infekcji

         

Dojście do żyły

         - szczelny opatrunek uwadnia keratynę i 

pogarsza jej

           właściwości  ( bariera przeciwbakteryjna)

• Podskórna unaczyniona tkanka tłuszczowa (mała 

oporność, dostateczna grubość dla ukrycia żyły)

• Bolesność wkłucia: miejsce i rozmiar kaniuli 

(śródskórne podanie lidokainy – igła 25)

• Poruszanie wkłutym cewnikiem: ból przez okres 

pozostawania w naczyniu       staranne umocowanie

Dostęp żylny obwodowy

Miejsce nakłucia 

• grzbiet ręki
• przedramię
• skóra głowy-noworodki
• żyła szyjna zewnętrzna
• żyła odpiszczelowa 

(kostka)

Miejsce nakłucia 

• stopa
• zgięcie łokciowe 

(wyjątkowo)

• u osób praworęcznych 

kończyna lewa

• ogolona skóra

Dostęp żylny obwodowy

               
Nie należy nakłuwać żył
• w okolicy stawu 

→

 unieruchomienie

• w miejscu, gdzie ich przebieg jest kręty

Uwagi  praktyczne 

• kończyna ogrzana i opuszczona nieco do dołu

• po założeniu opaski zaciśnięcie ręki, oklepywanie 

miejsca wkłucia

• zahamować odpływ żylny, zachować dopływ 

tętniczy

• po ułożeniu kończynę (skórę) naciągnąć, aby 

unieruchomić naczynie

Uwagi praktyczne

• unikać wielokrotnych nakłuć      skurcz 

naczynia

• znieczulenie miejscowe

• podświetlanie

Uwagi praktyczne

• nakłucie bezpośrednie (skóra → naczynie)

• nakłucie pośrednie (1-2 cm kanał w tkance 

podskórnej → naczynie)

    Wybór dostępu 

żylnego 

Zależy od:

• odporności żyły na podawane do niej leki i płyny

• czasu wlewu

• stanu żył i ich dostępności 

• ryzyka powikłań

• zgody i wygody chorego

                Sprzęt

 

Kaniula – 

krótkie wkłucie dożylne

   

Cewnik, kateter – 

wkłucie długie 

zakładane do żyły centralnej

  

 

                                                                                         

Podział dostępów żylnych w zależności od 

czasu

               utrzymywania   kaniulacji

1. nakłucie

2. dostęp krótkoterminowy ( kilka dni)

3. dostęp średnioterminowy ( kilka tygodni)

4. dostęp długoterminowy - tunelizacja 
      ( miesiące, lata)

–

  cewniki Broviaca, Hickmana

–

  cewniki typu ,,port”

Cewniki

  

• wykonane z polimerów- tworzyw sztucznych 

impregnowanych solami baru lub wolframu   

rtg 

• dostęp krótkoterminowy – z poliuretanu

• dostęp dłuższy – pochodne silikonu  mniej 

zakrzepów

Cewniki wieloświatłowe

• 2-3 światła o jednakowej średnicy lub 1większe i dwa 

mniejsze

• ujścia dystalne w odległości od siebie minimum 1 

cm.

• mniejsza ilość punkcji

• ryzyko powikłań nie większe niż przy 

jednoświatłowych

Wskazania do założenia cewnika do żyły 

centralnej

 

• brak możliwości wkłucia do żyły obwodowej

• podawanie środków obkurczających naczynia 

      ( aminy katecholowe)

• stosowanie środków o dużej osmolarności 

      ( żywienie pozajelitowe)

• intensywna płynoterapia (wstrzas hipowolemiczny)

• długotrwała terapia dożylna ( chemioterapia)

 

Wskazania do założenia cewnika do żyły 

centralnej

• pomiar OCŻ 

• założenie elektrody endokawitarnej

• badania hemodynamiczne

• hemodializa, plazmafereza

• doświadczenie anestezjologa

Umiejscowienie centralnego cewnika 

dożylnego

 

Koniec cewnika w żyle głównej

Optymalnie: końcówka tuż przed ujściem 

żyły głównej górnej do prawego 

przedsionka ( w tej okolicy nie ma 

zastawek żylnych)

Dostęp do żyły głównej 

górnej 

Dostęp z obwodu – żyły kończyny górnej i  
                                żyła szyjna zewnętrzna

Dostęp centralny – żyła szyjna wewnętrzna,   
                               podobojczykowa, pachowa, 
                               bezimienna (ramienno-

głowowa),

                               udowa (rzadko)

 

  Kontrola położenia 

cewnika

Zdjęcie RTG klatki piersiowej

Zapis EKG z końca cewnika (podwyższony

                   załamek P –prawy 

przedsionek)

 

Powikłania kaniulacji żył 

centralnych

 

Powikłania wczesne

 – związane  z 

zakładaniem

                                    cewnika

Powikłania późne

     – związane  z 

obecnością 

                                    cewnika w 

naczyniu 

Powikłania wczesne

1. 

uszkodzenie miąższu płuc → odma

 

• opłucnowa
• śródpiersiowa
• podskórna

2. p

owietrzny zator żylny 

3. 

uszkodzenie naczynia krwionośnego → krwiak

• podskórny
• śódpiersia
• opłucnowy 

Powikłania wczesne

4. 

przebicie przedsionka i tamponada serca

5.uszkodzenie przewodu piersiowego

6. powikłania neurologiczne:

• uszkodzenie splotu barkowego
• porażenie nerwu przeponowego
• porażenie nerwu krtaniowego

                        Uwaga: 

Dreny łączące płyn infuzyjny z 

kaniulą powinny tworzyć pętlę 

zwisającą

poniżej miejsca wkłucia → 

zapobieganie zatorom powietrznym

Powikłania późne 

1.  zakażenia

2.  powikłania zakrzepowe i zatorowe

3.  powikłania mechaniczne 

(niedrożność, uszkodzenie, 
przemieszczenie cewnika)

Zakażenia cewnika 

Kontaminacja cewnika u 3-8% chorych 

→ odcewnikowe zakażenie → 40-60% 
wszystkich zakażeń krwi → 
odpowiada za 1% śmiertelności

Zakażenia cewnika

Do zakażeń cewnika dochodzi:

• w czasie wprowadzania
• w wyniku zakażenia skóry w miejscu 

wprowadzenia cewnika

• w trakcie przetaczania płynów i 

podawania leków

• drogą  krwiopochodną

 

Zasady przy zakładaniu 

cewnika

 

1. dezynfekcja rąk jak przy zabiegu 

operacyjnym

2. sterylna czapka, rękawiczki, maseczka, 

fartuch

3. pole obłożone jałowymi serwetami

4. narzędzia rozłożone na jałowej serwecie

Zasady przy zakładaniu 

cewnika

5. dezynfekcja skóry - ważny jest      

                                    czas 
działania środka!

6. cewniki zakładane ,,na ostro” 

należy jak najszybciej wymienić.

Umyć, wysuszyć i odkazić 

ręce!!!

Powikłania kaniulacji żył 

obwodowych

• Rozłączenie

• Przemieszczenie

• Naciek

• Wylew

• Zapalenie żył

Kaniulacja naczyń tętniczych 

Miejsce kaniulacji : 

               

tętnica promieniowa, udowa, rzadziej: ramienna,

                     grzbietowa stopy

Cel kaniulacji : 

               

pomiar ciśnienia metodą bezpośrednią,

                     pobieranie próbek krwi na badania (rkz)
                     rzadko: kontrpulsacja aortalna, trombolityki             

Zmodyfikowany test Allena 
                

< 7s test dodatni 

                       8-14 s wynik niepewny 
                      15 s lub > wynik ujemny(brak właściwego krążenia obocznego

   
      

Kaniulacja naczyń 

tętniczych 

Powikłania: (rzadko)

     Zakrzepica, zakażenia, przetoka, 

tętniak, obwodowe niedokrwienie

Nie wolno tą drogą podawać leków 

→ skurcz

                   tętnicy i uszkodzenie 

ręki!