Psychologia pozytywna

• Nurt eudajmonistyczny (jak dobrze, 

w sposób wartościowy, godnie żyć?)

• Nurt hedonistyczny (jak być 

szczęśliwym?)

Model kompletnego zdrowia 

psychicznego

(Keyes L.M., Lopez Sh.)

 Dwa niezależne wymiary zdrowia psychicznego:
-

Dobrostan oceniany obiektywnie (emocjonalny, 
psychologiczny, społeczny)

-

Psychopatologia (poziom zaburzeń)

 Cztery jakościowo odmienne formy zdrowia psychicznego:
1. prosperowanie (flourishing) – pełne zdrowie: wysoki 

dobrostan, niska psychopatologia

2. słabnięcie (languishing) – niepełne zdrowie: niski 

dobrostan, niska psychopatologia

3. zmaganie się (struggling) – niekompletne zaburzenie 

psychiczne, wysoka psychopatologia, wysoki dobrostan

4. grzęźnięcie (floundering) – kompletne zaburzenie 

psychiczne, niski dobrostan, wysoka psychopatologia

Psychologiczne teorie 

szczęścia

• Teorie „góra – dół” i „dół – góra”
• Szczęście jako zaspokojenie potrzeb
• Teorie kontekstowe
• Teorie eudajmonistyczne
• Teorie genetyczne
• Teorie „szczęśliwego” atraktora
• Teoria poszerzania umysłu i budowy 

zasobów osobistych

Teoria potrzeb Ruuta 

Veenhovena

• Szczęście jest funkcją zaspokojenia potrzeb
• Czy subiektywny dobrostan zależy od poziomu 

dochodów? Wyniki badań:
W obszarze dochodów niskich ilość pieniędzy znacząco 

lepiej wyjaśnia zróżnicowanie poczucia szczęścia
Ludzie syci, odziani i zdrowi nie stają się bardziej 

szczęśliwi na skutek dalszego bogacenia się
Materialiści okazują się mniej szczęśliwi od 

niematerialistów
Ubóstwo bezwzględne – niezaspokojenie potrzeb 

podstawowych, ubóstwo względne – rozbieżność 

między tym co jest udziałem jednostki a jakimś 

standardem

Teorie kontekstowe

• Poczucie szczęścia jest względne i zależy 

od kontekstu, w jakim znajduje się człowiek 

w momencie udzielania odpowiedzi na 

pytanie, czy jest szczęśliwy:
teorie porównań – np.koncepcja wielorakich 

rozbieżności A. Michalosa
ewaluatywny model szczęścia N. Schwarza i F. 

Stracka
teoria obiektywnego szczęścia D. Kahnemanna
teorie adaptacji, np. hipoteza hedonicznego 

młyna, hipoteza zakresu-częstości A. Parducciego 

Koncepcja wielorakich 

rozbieżności A. Michalosa 

(1985)

•

Kryteria oceny jakości 

własnego życia: 1) 

aspiracje, 2) inni ludzie, 

3) własna przeszłość, 4) 

oczekiwania, 5) to co, jak 

sądzę, mi się należy

•

Najszczęśliwsi powinni 

być ci, którym wiedzie się 

lepiej niż innym, lepiej niż 

w przeszłości, tak dobrze 

lub lepiej niż oczekiwali, 

tak jakby chcieli i na co 

zasługują

•

Aspiracje są ciągle 

dostosowywane do 

sytuacji.

Ewaluatywny model szczęścia 

N. Schwarza i F. Stracka

• Jeśli mam określić w jakim stopniu jestem szczęśliwy 

odpowiedzi szukam w swoim aktualnym nastroju

• Odpowiedź mogę korygować ze względu na 

obserwowaną sytuację innych ludzi 

• Jeśli uświadomię sobie względny charakter mojego 

nastroju, zaczynam wnioskować o szczęściu w oparciu o 

ocenę konkretnych aspektów życia, także uwzględniając 

sytuację innych

• „Efekt kontrastu” (wspomnienie jako standard porównań) 

– sprawy ukończone i „efekt asymilacji” (wspomnienie 

jako źródło odgrzanych uczuć) – sprawy „świeże”

• Jeśli chcesz czuć się szczęśliwszy sięgaj do strachów i 

urazów odległej przeszłości oraz do jasnych punktów w 

przeszłości bliskiej.

Teoria obiektywnego szczęścia 

D. Kahnemanna

• Obiektywne szczęście to zapis jakości 

najdrobniejszych doświadczeń, ciągły potok 

przyjemności i przykrości nie przetworzony 

przez uogólniające oceny

• Najlepiej byłoby badać szczęście przy 

pomocy wskaźników neurofizjologicznych

• Wyniki badań: 
- Oceniając szczęście własne i innych 

bierzemy pod uwagę doznania najsilniejsze i 

ostatnie – „Wszystko dobre co się dobrze 

kończy”

Hipoteza hedonicznego 

młyna

• Kontekst decydujący o poczuciu 

szczęścia zmienia się wraz ze zmianą 
sytuacji, dlatego ogólny poziom 
dobrostanu utrzymuje się. (np.: 
badania nad konsekwencjami 
niepełnosprawności i wygranej 
losowej)

Teoria zakresu – częstości A. 

Parducciego

• Trwałe poczucie szczęścia zapewnia taki układ 

doświadczeń życiowych w którym:
Rzeczy złe zdarzają się rzadko 
Rzeczy umiarkowanie dobre zdarzają się 
często
Skrajnie negatywne przeżycia przeważają nad 
skrajnie pozytywnymi
Skrajne sukcesy nie zawsze oznaczają poprawę 
przeciętnego subiektywnego dobrostanu, a 
znaczące nieszczęścia jego pogorszenie

Poczucie humoru

Dlaczego się śmiejemy?

•

Radosna, lub pozytywna niespodzianka

•

Czysty zachwyt nad czymś

•

Szczęście

•

Ulga

•

Próba stworzenia dobrej atmosfery 

•

Budowanie własnego wizerunku

•

Próba ukrycia zmieszania, niepokoju, 
zażenowania

•

Triumf

•

Reakcja na coś śmiesznego

Darwin – kiedy się 

śmiejemy?

Śmiech to „konwulsyjne wyładowanie 

mięśniowe” – jest reakcją odruchową, 
mimowolną.

Pojawia się, gdy zaistnieją dwa warunki:
• Powstają w nas dwie sprzeczne emocje– 

dwa wzory napięcia w mięśniach

• Zaskoczeni czymś – tracimy nad sobą 

kontrolę.

Wzór na śmiech

HE= PI x C/T + BM
Gdzie:
HE – efekt 

humorystyczny

PI – zaangażowanie 

osobiste

C – praca 

podświadomości

T – czas opowiadania 

żartu

BM –podłoże żartu 

(nastrój słuchaczy)

Śmiech:

• Redukuje napięcie

• Czyni nas podatnymi na nowe bodźce

• Poszerza naszą świadomość – wytrąca z 

przyjętej „linii działania”, pobudza wyobraźnię

• Umożliwia wyjście poza schematy, rutynę, 

obsesje, rozważenie innych założeń, 

wewnętrzne zmiany

• Uczy pokory i redukuje narcyzm

• Uczula na paradoksy i absurdy rzeczywistości

• Pozwala się otrząsnąć z niefunkcjonalnych 

zależności

• Tworzy więzi przyjacielskie, spaja grupy

Pozytywne poczucie 

humoru

• Umiejętność dostrzegania absurdów i 

niekonsekwencji w zachowaniu ludzi 
obcych, bliskich i własnym

• Podkreślanie raczej podobieństw niż 

różnic między ludźmi

• Empatyczne granice

Poczucie humoru i śmiech 

w psychoterapii

• Rozładowanie napięcia

• Metafora

• Zabawa

• Interwencja paradoksalna