Zagrożenia
czynnikami
występującymi
w procesach pracy
oraz zasady
ograniczania
oddziaływania tych
czynników na
pracowników
JSW S. A. KWK BORYNIA
Zagrożenia
czynnikami
występującymi
w procesach pracy
oraz zasady
ograniczania
oddziaływania tych
czynników na
pracowników
JSW S. A. KWK BORYNIA
Akty prawne
Prawo Geologiczne i Górnicze
(04.02.1994 z późniejszymi zmianami)
Rozporządzenie Ministra Gospodarki
w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy,
prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego
zabezpieczenia p – poż w podziemnych
zakładach górniczych z dnia 28.06.2002
(Dz. U. Nr 139 poz. 1169 z dnia 02.09.2002)
Akty prawne
Rozporządzenie Ministra Spraw
Wewnętrznych i Administracji
w sprawie zagrożeń naturalnych
w zakładach górniczych
z dnia 14.06.2002
(Dz. U. Nr 94 poz. 841 z dnia 01.07.2002)
Rozporządzenie Ministra Spraw
Wewnętrznych i Administracji
zmieniające
rozporządzenie
w sprawie
zagrożeń naturalnych
w zakładach górniczych
z dnia 06.10.2003
(Dz. U. Nr 181 poz. 1777)
Akty prawne
Rozporządzenie Ministra Spraw
Wewnętrznych i Administracji
w sprawie planów ruchów zakładów
górniczych
z dnia 14.06.2002
(Dz. U. Nr 94 poz. 840 z dnia 01.07.2002)
Rozporządzenie Ministra
Gospodarki
w sprawie nabywania, przechowywania
i używania środków strzałowych
w zakładach górniczych
z dnia 01.04.2003
(Dz. U. Nr 72 poz. 655)
Skład powietrza
kopalnianego
POWIETRZE ATMOSFERYCZNE -
mieszanina gazów chemicznie obojętnych
względem siebie
78,04%
0,03%
20,99%
0,94%
AZOT
DWUTLENEK WĘGLA
TLEN
GAZY SZLACHETNE -
HEL, NEON, KRYPTON,
KSENON, WODÓR
H
2
0= 0,08 ÷ 2,5%
Skład powietrza
kopalnianego
POWIETRZE KOPALNIANE -
mieszanina powietrza atmosferycznego
i gazów wydzielających się w kopalni
Skład powietrza
kopalnianego
NDS - najwyższe dopuszczalne stężenie
czynników szkodliwych dla zdrowia –
wartości średnio ważone stężeń , których
oddziaływanie na pracownika w ciągu
8 godzinnego, dobowego i przeciętnego
tygodniowego wymiaru czasu pracy
określonego w Kodeksie Pracy przez okres
jego aktywności zawodowej nie powinno
spowodować ujemnych zmian w jego stanie
zdrowia oraz w stanie zdrowia jego
przyszłych pokoleń.
Skład powietrza
kopalnianego
NDSch - najwyższe dopuszczalne
stężenie chwilowe czynników szkodliwych
dla zdrowia –
wartości średnie stężeń , które nie powinny
spowodować ujemnych zmian w stanie
zdrowia pracownika, jeżeli występuje w
środowisku pracy nie dłużej niż 15 minut i
nie częściej niż dwa razy w czasie zmiany
roboczej w odstępie czasu nie krótszym niż
1 godzina.
(Dz. U. Nr 217/2002 poz. 1833)
Skład powietrza
kopalnianego
Własności fizyko – chemiczne gazów występujących w
kopalni
Nazwa gazu
i symbol
chemiczny
NDS/NDSCh
Ciężar właściwy
[g/cm
2
]
Działanie
na
organizm
ludzki
Temp.
Zapłonu
[
o
c]
Granice
wybuch.
[%obj. ]
Bezpieczn
a
zawartość
O
2
Tlen O
2
Min. 19%
1,42
Niezbędn
y dla
życia
Azot N
2
1,25
Obojętny
Tlenek
węgla CO
0,0026/
0,0150
1,25
Trujący
600
12 – 72
6
Dwutlenek
węgla CO
2
1,0/1,0
1,97
Duszący
Siarkowodó
r H
2
S
0,0007/
0,0014
1,53
Trujący
290
4 – 46
2,2
Tlenek
azotu NO
0,00026/
0,00052
1,34
Trujący
Dwutlenek
siarki SO
2
0,000075/
0,00019
2,93
Trujący
Wodór H
2
0,09
Obojętny
529
4 – 72
5
Metan CH
4
2,0
0,71
Obojętny
650
5 – 15
12
Skład powietrza
kopalnianego
-
tlen O
2
Gaz bezbarwny, bez smaku i zapachu.
Chemicznie bardzo aktywny, łączy się prawie ze
wszystkimi pierwiastkami. Reakcjom tym
towarzyszy zawsze wydzielanie się pewnej ilości
ciepła. W zależności, jak szybko łączy się tlen z
innymi pierwiastkami, rozróżnia się następujące
reakcje:
UTLENIANIE - powolne łączenie się tlenu z substancjami
PALENIE - szybkie łączenie tlenu z substancjami + zjawiska
świetlne
WYBUCH – gwałtowne łączenie się tlenu substancjami + zjawiska
świetlne + zjawiska akustyczne
Skład powietrza
kopalnianego
-
tlen O
2
Obniżenie zawartości tlenu w atmosferze
podziemnych wyrobisk górniczych może
nastąpić skutek:
Oddychania ludzi i butwienia drewna
Pochłaniania tlenu przez węgiel
Wypływu gazów ubogich w tlen ze zrobów
Wypływu gazów obojętnych z górotworu
Nagłego wyrzutu dużych ilości gazów i skał
Skład powietrza
kopalnianego
-
tlen O
2
Przy normalnym ciśnieniu powietrza
niezbędna ilość tlenu to
17%,
a maksymalna
60%.
Gdy zawartość tlenu jest większa mogą
powstać objawy zatrucia charakteryzujące
się zmniejszeniem skurczów serca.
Natomiast spadek zawartości tlenu do
12%
powoduje utratę przytomności i śmierć
w krótkim czasie.
Skład powietrza
kopalnianego
-
dwutlenek węgla
CO
2
W procesie oddychania spełnia zadanie
regulatora tego oddychania i krążenia krwi.
Wzrost stężenia dwutlenku węgla w powietrzu
wdychanym do
5%
powoduje podwojenie
wentylacji płuc. Wzrasta zarówno częstość
oddechów jak i ich głębokość. Po
przekroczeniu zawartości
8%
CO
2
w powietrzu
następuje wyłączenie komórek ośrodka
oddechowego, wentylacja stopniowo się
zmniejsza i w efekcie dochodzi do uduszenia.
Skład powietrza
kopalnianego
-
tlenek węgla CO
Powstaje przy niecałkowitym spaleniu substancji
zawierających węgiel. Ma zdolność łatwego i szybkiego
łączenia się z hemoglobiną w nieodwracalny związek.
Wskutek tego hemoglobina przestaje przenosić tlen
z płuc do tkanek. Im większe jest zatrucie organizmu
tlenkiem węgla, tym mniejsza ilość tlenu jest
dostarczana do tkanek biorących udział w procesie
życiowym. Objawami zatrucia są: uczucie ucisku i bóle
głowy oraz tętnienie w skroniach, ogólne osłabienie
lub utrata przytomności. Stopień zatrucia organizmu
zależy zarówno od stężenia tlenku węgla w powietrzu
jaki od czasu przebywania w tym powietrzu.
Skład powietrza
kopalnianego
-
azot N
2
Azot zawarty w powietrzu nie ma dla organizmu
znaczenia tak długo, jak długo człowiek nie ulega
nagłym i znacznym różnicom ciśnienia powietrza oraz
dopóki azot nie wzrośnie kosztem obniżenia zawartości
tlenu. Znajduje się w organizmie ludzkim w postaci
rozpuszczonej w tkankach i płynach ustrojowych. Przy
gwałtownej zmianie ciśnienia następuje gwałtowne
wydzielenie się pęcherzyków azotu powodując
niebezpieczne zatory naczyń krwionośnych. Poza tym
pęcherzyki azotu wydobywające się z tkanki nerwowej
uciskają końcówki nerwowe oraz ich wypustki, co
prowadzi do uszkodzenia układu nerwowego.
Skład powietrza
kopalnianego
-
siarkowodór H
2
S
Wydziela się w czasie gnicia substancji
organicznych oraz przy rozkładzie ciał
zawierających siarkę. Siarkowodór jest
gazem trującym. Przy większych
stężeniach H
2
S w powietrzu następuje
porażenie ośrodka oddechowego, utrata
przytomności i śmierć. Siarkowodór bardzo
łatwo rozpuszcza się w wodzie, ale nie
tworzy z nią związek nietrwały.
Skład powietrza
kopalnianego
-
tlenki azotu – NO,
NO
2
Powstają w czasie urabiania skał materiałami
wybuchowymi, których głównym składnikiem
jest nitrogliceryna. W przypadku zetknięcia się
tlenków azotu z wydzieliną błon śluzowych
tworzy się kwas azotowy, który uszkadza bądź
niszczy pęcherzyki płucne, błony śluzowe
oskrzeli i tchawicy. Objawy zatrucia występują
dopiero po pewnym czasie – duszności,
wymioty i sinica oraz kaszel z wyksztuszeniem
pienistej, krwawej plwociny.
Skład powietrza
kopalnianego
-
dwutlenek siarki –
SO
2
Powstaje w czasie pożarów, zwłaszcza
materiałów zawierających siarkę i siarczki
oraz przy urabianiu górotworu materiałami
wybuchowymi zawierającymi siarkę. Ma
bardzo ostry i drażniący zapach, powodujący
silne podrażnienie bony śluzowej oraz
zapalenie tych błon, dróg oddechowych i
spojówek. Objawy zatrucia podobne do
objawów zatrucia tlenkami azotu
Skład powietrza
kopalnianego
Prędkość prądu powietrza w wyrobiskach
w polach metanowych, z wyjątkiem komór,
nie może być mniejsza niż
0,3 m/s
, a w
wyrobiskach z trakcją elektryczną
przewodową w tych polach - nie mniejsza
niż
1 m/s.
Skład powietrza
kopalnianego
Prędkość prądu powietrza nie może
przekraczać:
5 m/s – w wyrobiskach wybierkowych
8 m/s – w wyrobiskach korytarzowych
12 m/s – w szybach i szybikach podczas
jazdy ludzi
W wyrobiskach korytarzowych, gdzie nie
odbywa się regularny ruch ludzi prędkość
prądu powietrza można zwiększyć do
10 m/s.
Skład powietrza
kopalnianego
Temperatura powietrza w miejscu pracy
nie powinna przekraczać
28
o
C
przy
wykonywaniu pomiaru termometrem
suchym, a intensywność chłodzenia nie
powinna być mniejsza od
11
katastopni
wilgotnych (K
w
).
Skład powietrza
kopalnianego
W przypadku gdy temperatura powietrza mierzona
termometrem suchym w miejscu pracy jest większa
od
28
o
C
, a nie przekracza
33
o
C
, lub intensywność
chłodzenia jest mniejsza od
11
katastopni
wilgotnych, stosuje się odpowiednie rozwiązania
techniczne dla obniżenia temperatury powietrza lub
ogranicza czas pracy do 6 godzin, liczony łącznie ze
zjazdem i wyjazdem, dla pracowników
przebywających cała zmianę roboczą w miejscu
pracy, gdzie parametry klimatyczne są
przekroczone.
Skład powietrza
kopalnianego
W przypadku gdy temperatura powietrza
mierzona termometrem suchym
przekracza
33
o
C
można zatrudnić ludzi
tylko w akcji ratowniczej.
Zagrożenie
metanowe
METAN CH
4
- gaz obojętny dla organizmu
ludzkiego. Lżejszy od powietrza, nie ma
smaku, zapachu ani barwy. W zależności
od jego procentowej ilości jest gazem
palnym lub wybuchowym. Granice
wybuchowości metanu mogą przesuwać
się zarówno w dół jak i w górę – w
zależności od zawartości w mieszaninie
innych gazów i pyłu węglowego.
Zagrożenie
metanowe
O
5
15
100 %
CH
4
PALNY
PALNY
WYBUCHOWY
DGW
9,5%
T
max
=2650
o
C
p
max
=650 pa
min. 12%O
2
T
z
=650
o
C
T
z
=1500
o
C
GGW
Zagrożenie metanowe
Kategorie zagrożenia
metanowego
Ustala się
cztery kategorie
zagrożenia metanowego
w podziemnych zakładach górniczych wydobywających
węgiel kamienny. Udostępnione pokłady lub ich części
zalicza się do:
pierwszej
kategorii zagrożenia metanowego, jeżeli
stwierdzono występowanie metanu pochodzenia
naturalnego w ilości
od 0,1 do 2,5 m
3
/Mg
, w przeliczeniu na czystą substancję
węglową,
drugiej
kategorii zagrożenia metanowego, jeżeli stwierdzono
występowanie metanu pochodzenia naturalnego w ilości
powyżej
2,5 m
3
/Mg
, lecz nie większej niż
4,5 m
3
/Mg
, w
przeliczeniu na czystą substancję węglową,
Zagrożenie metanowe
Kategorie zagrożenia
metanowego
trzeciej
kategorii zagrożenia metanowego, jeżeli
stwierdzono występowanie metanu
pochodzenia naturalnego w ilości powyżej
4,5
m
3
/Mg
, lecz nie większej niż
8 m
3
/Mg
, w
przeliczeniu na czystą substancję węgłową,
czwartej
kategorii zagrożenia metanowego,
jeżeli stwierdzono występowanie metanu
pochodzenia naturalnego w ilości powyżej
8
m
3
/Mg
, w przeliczeniu na czystą substancję
węglową, lub wystąpił
nagły wypływ metanu
albo
wyrzut metanu i skał.
Zagrożenie metanowe
Podział wyrobisk na
stopnie
niebezpieczeństwa
wybuchu
W zależności od stopnia zagrożenia wybuchem wyrobiska
w polach metanowych w podziemnych zakładach
górniczych wydobywających węgiel kamienny zalicza się
do wyrobisk:
ze stopniem "a"
niebezpieczeństwa wybuchu, jeżeli
nagromadzenie metanu w powietrzu powyżej
0,5%
jest
wykluczone,
ze stopniem "b"
niebezpieczeństwa wybuchu, jeżeli w
normalnych warunkach przewietrzania nagromadzenie
metanu w powietrzu powyżej
1%
jest wykluczone,
ze stopniem "c"
niebezpieczeństwa wybuchu, jeżeli nawet
w normalnych warunkach przewietrzania nagromadzenie
metanu w powietrzu może przekroczyć
1%.
Zagrożenie metanowe
Pomiary metanu
Kontrole zawartości metanu w powietrzu
wykonuje się:
urządzeniami metanometrii automatycznej
metanomierzami przenośnymi budowy
przeciwwybuchowej.
Zagrożenie metanowe
Pomiary metanu
Zawartość metanu w powietrzu kontroluje się,
przeprowadzając pomiary:
1) pod stropem wyrobiska (wykonuje się nie niżej
niż 10 cm od najwyższego miejsca
niezabudowanego)
2) nad obudową wyrobiska (wykonuje się w
najwyższym dostępnym miejscu wyrobiska nad
obudowa)
3) w miejscach możliwych wypływów lub
gromadzenia się metanu.
Zagrożenie metanowe
Pomiary metanu
W przypadku gdy w wyrobisku zawartość metanu
wynosi powyżej 2%, niezwłocznie:
1) wycofuje się ludzi z zagrożonych wyrobisk,
2) wyłącza sieć elektryczną,
3) unieruchamia maszyny i urządzenia,
4) zagradza wejścia do tych wyrobisk,
5) zawiadamia najbliższa osobę dozoru ruchu.
Obowiązek wyłączenia nie dotyczy urządzeń
elektrycznych, które mogą być eksploatowane przy
dowolnej zawartości metanu w powietrzu.
METANOMIERZE
PRZENOŚNE
METANOMIERZE
DO POMIARU
CHWILOWEGO
METANOMIERZE
DO POMIARU
CIĄGŁEGO
METANOMIERZE
KATALITYCZNE
METANOMIERZE
INTERFERENCYJNE
SIGNAL - 2
MTS - 1
VM - 1m
M-1ca
Szi-3
RICKEN - 7
VM-1m
Zasada działania
Spalanie katalityczne
Dokładność pomiaru
W zakresie od 0,15 do 2% CH
4
W zakresie do 3% CH
4
W zakresie do 5% CH
4
±0,1% CH
4
±0,15% CH
4
±0,25% CH
4
Indykacja pomiaru
W zakresie od 5 do 15% CH
4
W zakresie od 15 do 100% CH
4
Wyświetlanie symbolu „HHH”
Wyświetlanie symbolu „PPP”
Próg alarmowy
Akustyczny
Zasilanie
2,4 V
Dopuszczalna
zawartość CO
2
Do 10%
M-1ca
Zasada działania
Spalanie katalityczne
Dokładność pomiaru
W zakresie do 2% CH
4
W zakresie do 3% CH
4
W zakresie do 5% CH
4
±0,2% CH
4
±0,3% CH
4
-0,3% + 1,0% CH
4
Indykacja pomiaru
zakres od 0,3 do 5,0% CH
4
zakres od 5,0 do 9,9% CH
4
Z orientacyjnym wskazaniem do
100% indykowany czerwoną diodą
LED
Zasilanie
2,4 V
Dopuszczalna
zawartość CO
2
Do 10%
Szi-3
Zasada działania
Metan. interferencyjny
Indykacja pomiaru
W zakresie od 0 do 6% CH
4
Pomiar metanu
Bezpośredni
Pomiar CO
2
Pośredni:
1. Pomiar metanu
2. Odłączony pochłaniacz CO
2
–
pomiar metanu + CO
2
3. Różnica dwóch pomiarów
RICKEN-7
Zasada działania
Metan. interferencyjny
Indykacja pomiaru
W zakresie od 0 do 100% CH
4
Pomiar metanu
Bezpośredni
Pomiar CO
2
Pośredni:
1. Pomiar metanu
2. Odłączony pochłaniacz CO
2
–
pomiar metanu + CO
2
3. Różnica dwóch pomiarów
SIGNAL-2
Zasada działania
Met. Sygnalizacyjny
Dokładność pomiaru
±0,3% CH
4
Indykacja pomiaru
W zakresie od 0 do 3% CH
4
Próg alarmowy
Akustyczny – 1; 1,5 ;
2%
Zasilanie
2,3 V
MTS-1
Zasada działania
Met. Sygnalizacyjny
Dokładność pomiaru
±0,1% CH
4
Indykacja pomiaru
W zakresie od 0 do 5% CH
4
Próg alarmowy
Akustyczny –
dwa progi –
ostrzegawczy i główny
Zasilanie
4,8 V
Osoby uprawnione do
pomiaru metanu
Osoby kierownictwa i dozoru ruchu, metaniarze,
strzałowi, kombajniści, konserwatorzy metanometrii
automatycznej, wyznaczeni do wykonania pomiarów
pracownicy oddziału odmetanowania, wiertacze oraz
przodowi, o których mowa w § 280 ust. 1, przebywający
w polach metanowych powinni być wyposażeni w
metanomierze przenośne; osoby te wykonują w tych
polach pomiary zawartości metanu.
Kierownik ruchu zakładu górniczego ustala wyposażenie
innych osób niż wymienione w ust. 1, przebywających w
polach metanowych, w metanomierze przenośne.
Osoby, o których mowa w ust. 1 i 2, powinny być
przeszkolone w zakresie pomiaru zawartości metanu.
Osoby uprawnione do
pomiaru metanu
Przodowi zatrudnieni w polach metanowych kontrolują zawartość
metanu pod stropem w 10−metrowym odcinku wyrobiska, w
którym znajdują się stanowiska pracy, przed rozpoczęciem pracy
na każdej zmianie i w
czasie pracy co dwie godziny w:
1) przodkach wyrobisk,
2) wyrobiskach likwidowanych,
3) wnękach wiertniczych,
4) innych miejscach wyznaczonych przez osoby kierownictwa lub
dozoru ruchu.
W pokładach zaliczonych do II−IV kategorii zagrożenia
metanowego, w wyrobiskach korytarzowych drążonych
kombajnami, przodowi kontrolują zawartość metanu nad obudowa
w 10−metrowej strefie przyprzodkowej, przed rozpoczęciem
urabiania.
Osoby uprawnione do
pomiaru metanu
Strzałowi kontrolują zawartość metanu w polach metanowych pod
stropem wyrobisk podczas wykonywania robót strzałowych:
1) w przodkach oraz w strefie 10 m od miejsca wykonywania robót
strzałowych:
a)
przed rozpoczęciem pracy,
b) w czasie pracy − co 2 godziny,
c) przed przystąpieniem do załadowania materiałów wybuchowych do otworów
strzałowych,
d) przed każdym podłączeniem zapalników elektrycznych do linii strzałowej,
e) po każdym odpaleniu otworów strzałowych,
2) w strefie 5 m od stanowiska strzałowego, przed podłączeniem
zapalarki elektrycznej do linii strzałowej.
Strzałowi w pokładach zaliczonych do III i IV kategorii zagrożenia
metanowego, przed przystąpieniem do ładowania otworów
strzałowych, kontrolują zawartość metanu nad obudowa wyrobisk w
50−metrowej strefie we wszystkich kierunkach od miejsca
prowadzenia robót strzałowych, w odstępach nie większych niż 10 m.
Zapis wyników pomiarów
§ 291. Wyniki pomiarów zawartości metanu
wpisują:
1) przodowi − na tablicy kontroli metanu,
2) strzałowi − w dzienniczkach strzałowych,
3) metaniarze − na tablicy kontroli metanu, w
dzienniku metaniarza i książce metaniarza,
4) osoby dozoru ruchu − na tablicy kontroli metanu, w
notesach oraz w książce raportowej.
Metanometria
automatyczna
W zakładzie górniczym eksploatującym złoża (pokłady)
zaliczone do II−IV kategorii zagrożenia metanowego:
1) wyznacza się dyspozytora metanometrii,
2) organizuje służbę dla zapewnienia konserwacji i kontroli
urządzeń metanometrii automatycznej oraz konserwacji i
kontroli metanomierzy przenośnych,
3) wyznacza osobę wyższego dozoru ruchu w dziale
energomechanicznym, odpowiedzialna za stan oraz
użytkowanie urządzeń metanometrii automatycznej.
W zakładach górniczych, stosujących mniej niż 20
metanomierzy automatycznych, dopuszcza się pełnienie
obowiązków dyspozytora metanometrii przez dyspozytora
ruchu.
Obowiązki dyspozytora metanometrii, jego kwalifikacje oraz
zasady współdziałania z dozorem ruchu i odpowiednimi
służbami ustala kierownik ruchu zakładu górniczego.
Metanometria
automatyczna
W systemach metanometrii
automatycznej
i zabezpieczeń metanometrycznych
urządzeń elektrycznych stosuje się
metanomierze:
1) wyłączające spod napięcia urządzenia
elektryczne,
2) rejestrujące wyniki pomiarów zawartości,
3) wyłaczająco−rejestrujące.
Metanometria
automatyczna
Metanomierze wyłączające
spod napięcia urządzenia elektryczne,
stanowiące automatyczne zabezpieczenie metanometryczne
urządzeń elektrycznych, powinny:
1) samoczynnie wyłączać spod napięcia urządzenia elektryczne, gdy
zawartość metanu w powietrzu przekroczy dopuszczalna wartość,
z wyjątkiem urządzeń dopuszczonych do pracy przy dowolnej
zawartości metanu,
2) sygnalizować świetlnie lub akustycznie w dyspozytorni
metanometrycznej albo w miejscu zabudowy metanomierza
przekroczenia dopuszczalnych zawartości metanu w powietrzu,
3) wskazywać lub rejestrować w dyspozytorni metanometrycznej lub
w miejscu zabudowy metanomierza zawartość metanu w
powietrzu.
Metanometria
automatyczna
Metanomierze rejestrujące
, stosowane dla
automatycznej kontroli zawartości metanu w
powietrzu, powinny:
1) rejestrować w dyspozytorni metanometrycznej
zawartości metanu w wyrobiskach,
2) sygnalizować świetlnie lub akustycznie w
dyspozytorni metanometrycznej albo w miejscu
zabudowy metanomierza przekroczenia
dopuszczalnych zawartości metanu w wyrobiskach.
Metanometria
automatyczna
m
a
x
.
1
0
m
10 - 40
m
MWR 1,0 %
MWR 2,0 %
MWR 1,5 %
Metanometria
automatyczna
MW 2,0 %
MWR 1,0 %
MWR 2,0 %
MWR 1,0 %
MK-1Am
0-0,5%CH
4
0,5-1%CH
4
1-1,5%CH
4
1,5 - 2%CH
4
pow. 2 %CH
4
Metanometria automatyczna
MWR-
1.5%
MWR-
2%
MWR-
1%