Padaczka
(epilepsja)
jest chorobą
charakteryzującą się napadami padaczkowymi
wywołanymi zaburzeniami czynności ośrodkowego
układu nerwowego. Zaburzenia te związane są z
nadmierną pobudliwością neuronów okolicy ruchowej
kory mózgowej i pnia mózgu.
Napady padaczkowe klasyfikuje się na podstawie
obrazu klinicznego i zapisu EEG. W zależności od
rodzaju napadów padaczkowych stosuje się
odpowiednie leki.
Napad trwający dłużej niż 30 minut nazywany jest
stanem padaczkowym.
Napady padaczkowe częściowe i
ogólne są wynikiem zaburzenia
równowagi pomiędzy hamującym
neuroprzekaźnictwem GABA-
ergicznym a pobudzającym -
glutaminergicznym
Klasyfikacja napadów padaczkowych
napady uogólnione (obejmują cały mózg)
napady częściowe (obejmują część mózgu)
Zasady stosowania leków
przeciwpadaczkowych
•Podawanie leków zaczynamy od monoterapii
•regułą
przy
wprowadzaniu
do
terapii
leku
przeciwpadaczkowego jest stopniowe zwiększanie
dawek – pełna dawka terapeutycznej po 2-3
tygodniach
•nie
należy
nagłe
odstawiać
leku
przeciwpadaczkowego: może to sprowokować
wystąpienie stanu padaczkowego
•nie powinno się stosować w kombinacji więcej niż
trzech leków przeciwpadaczkowych
•wycofywanie
się
z
leczenia
polega
na
stopniowym zmniejszaniu dawki leku (dawek
leków); okres ten powinien trwać kilka miesięcy
•przyjmowanie leków przeciwpadaczkowych
nie stanowi przeciwwskazania do zajścia w
ciążę – należy jednak przestrzegać kilku
zasad:
powinno się dążyć do monoterapii, np.
przy pomocy leku II generacji
nie należy stosować leków, które mogą
powodować wady rozwojowe – uważa się, że
takie działanie może wywierać fenytoina,
prymidon i kwas walproinowy.
prawdopodobieństwo wad rozwojowych
znacznie wzrasta, gdy ciężarna przyjmująca
leki przeciwpadaczkowe spożywa alkohol i pali
papierosy
Farmakoterapia napadów padaczkowych
napady uogólnione (obejmują cały mózg)
uogólnione napady kloniczno-toniczne „grand mal”,
leki pierwszego rzutu -
KWAS WALPROINOWY, FENYTOINA
leki drugiego rzutu -
KARBAMAZEPINA, FENOBARBITAL, PRIMIDON
napady nieświadomości „petit mal”,
leki pierwszego rzutu -
ETOSUKSIMID, KWAS WALPROINOWY
leki drugiego rzutu -
KLONAZEPAM
napady miokloniczne,
leki pierwszego rzutu -
KWAS WALPROINOWY
leki drugiego rzutu -
ACETAZOLAMID, KLONAZEPAM
,
FENOBARBITAL, PRIMIDON
napady częściowe (obejmują część mózgu)
leki pierwszego rzutu -
KARBAMAZEPINA,
FENYTOINA
leki drugiego rzutu -
FELBAMAT,
TOPIRAMAT,
GABAPENTIN,
LAMOTRIGINA,
FENOBARBITAL,
PRIMIDON,
KWAS
WALPROINOWY
Leczenie padaczki rozpoczyna się stopniowo od
stosowania monoterapii lekiem pierwszego rzutu.
Czasem podaje się równocześnie dwa lub trzy leki
przeciwpadaczkowe.
Mechanizm działania leków
przeciwpadaczkowych
blokowanie kanałów sodowych
KARBAMAZEPINA,
FENYTOINA
nasilenie aktywności GABA
BENZODIAZEPINY,
FENOBARBITAL,
KWAS WALPROINOWY
hamowanie działania i uwalniania pobudzających
aminokwasów (glutamionwego i asparaginowego)
FELBAMAT,
LAMOTRIGINA
Fenytoina
•
skuteczna
w
zapobieganiu
napadom
częściowym
i
uogólnionym
toniczno-
klonicznym (grand mal)
• działa poprzez blokadę kanałów sodowych i
wapniowych.
•Interakcje: fenobarbital i karbamazepina oraz
alkohol etylowy, jako induktory enzymatyczne,
wzmagają metabolizm fenytoiny zmniejszając
jej stężenie we krwi – w efekcie skracają jej
czas działania.
Leki zwiększające stężenie fenytoiny (poprzez
zahamowanie jej eliminacji) we krwi to: kwas p-
aminosalicylowy,
fenylbutazon,
dikumarol,
propranolol.
• Objawy niepożądane: oczopląs, niezborność
ruchów, podwójne widzenie, senność, nudności.
Karbamazepina
stosowana w napadach częściowych i
uogólnionych toniczno klonicznych. Podobnie
jak fenytoina blokuje kanały sodowe i
wapniowe.
Objawy niepożądane: oczopląs, nieostre
widzenie, niezborność ruchów, podwójne
widzenie (często ten objaw może komplikować
terapię już przy względnie niskich dawkach);
może pojawić się nadwrażliwość na lek
na początku terapii, t ½ oscyluje w
granicach 30 godzin, jednak na skutek tzw.
autoindukcji enzymów wątrobowych może
ulec on skróceniu do 20 (lub nawet mniej)
godzin !
interakcje: propoksyfen zwiększa stężenie
karabamazepiny
we
krwi
o
40%;
karbamazepina
może
osłabiać
efekt
terapeutyczny
doustnego
leku
przeciwzakrzepowego – warfaryny.
Kwas walproinowy
szeroki zakres działania! tzn. hamuje
wszystkie formy napadów uogólnionych oraz
napady częściowe
mechanizm: kwas walproinowy hamuje
aktywności
enzymu
transaminazy,
która
rozkłada w szczelinie synaptycznej kwas
gamma-aminomasłowy (GABA). W efekcie
zwiększa się stężenie GABA i dochodzi do
nasilenia aktywności układu GABA-ergicznego.
dobrze tolerowany (czasami nudności i
wymioty
hamuje
aktywność
enzymów
wątrobowych -
w efekcie może podwyższać stężenie innych
leków p-padaczkowych – silna interakcja z
karbamazepiną !
ANALOGI GABA
WIGABATRYNA
PROGABID
GABAPENTYNA
GABA
A
Receptor
DZIAŁANIE
WIGABATRYNY
ZWIĘKSZA STĘŻENIE GABA W
MÓZGU poprzez blokadę GABA-
aminotransferazy.
GABA-aminotransferaza
odpowiedzialna jest za przemianę
GABA do semialdehydu kwasu
bursztynowego i glutaminianu.
WIGABATRYNA wiąże się
kowalentnie z aktywnym miejscem
enzymu.
ZASTOSOWANIE
WIGABATRYNY
Farmakologicznie aktywny jest
S-enancjomer wigabatryny.
W monoterapii padaczki
wykazuje podobne działanie
jak karbamazepina.
Stosuje się ją w leczeniu
padaczki opornej na inne leki
przeciwpadaczkowe.
DZIAŁANIE
PROGABIDU
Działa specyficznie stymulująco na
receptory GABA.
Bez wpływu na:
syntezę, metabolizm i wychwytywanie
zwrotne.
Oraz bez wpływu na na receptory:
DOPAMINOWE
HISTAMINOWE
GLICYNOWE
METABOLIZM
PROGABIDU
Progabid jest
metabolizowany w
mózgu do gabamidu i
GABA.
Działanie i
zastosowanie
progabidu
Wzmacnia działanie nasenne
barbituranów.
W wyższych dawkach powoduje
zwiotczenie mięśni.
Stosowany jest jako lek
przeciwdrgawkowy w leczeniu
padaczki, ale tylko przypadkach
opornych na konwencjonalne
leczenie, z uwagi na wysoką
hepatoksyczność.
DZIAŁANIE
GABAPENTYNY
Nie wykazuje działania GABA-
mimetycznego.
Lek ten hamuje napady częściowe
oraz częściowe wtórnie
uogólnione.
Nie jest metabolizowany i nie
wchodzi w interakcję z innymi
lekami.
Mechanizm
działania
gabapentyny
Mechanizm działania gabapentyny
odpowiedzialny za działanie
przeciwpadaczkowe nie jest znany
(możliwe jest hamowanie przekaźnictwa
glutaminergicznego).
Opisano miejsca wiążące gabapentynę
w neuronach, nie mniej nie są one
całkowicie scharakteryzowane i nie
jest znany endogenny ligand.