Problemy i odmienności 

farmakologii 

geriatrycznej

Magdalena Reiwer-Gostomska

Problemy farmakoterapii 

geriatrycznej

• Wynikają one między innymi z 

wielochorobowości i z konieczności 

jednoczesnego leczenia chorych wieloma 

lekami.

• Wraz  z liczbą stosowanych leków narasta 

ryzyko wystąpienia działań niepożądanych 

m.in. ze względu na możliwe interakcje 

zarówno na poziomie lek- lek, jak i lek- 

choroba.

Kryteria Beers'a



Określane jako kryteria potencjalnej niepoprawności 

leczenia starszych chorych.



Obejmują dwie grupy błędów farmakoterapii 

geriatrycznej:

– Leki, których stosowanie jest potencjalnie 

niewłaściwe u starszych chorych bez względu na 

sytuację kliniczną.

– Leki, których stosowanie, w przypadku występowania 

u pacjenta  określonych sytuacji klinicznych, jest 

potencjalnie niewłaściwe (stosowanie tych leków 

może prowadzić do pogorszenia przebiegu chorób 

lub nasilenie niekorzystnych efektów polekowych).

Geriatryczny zespół 

jatrogenny



Wysoka częstość jego występowania u starszych 

pacjentów wynika z:

– Zmienionej farmakokinetyki i farmakodynamiki 

leków.

– Wielolekowości i wieloprzyczynowości.
– Występowania kaskad lekowych.
– Interakcji międzylekowych na poziomie 

cytochromu P450.

– Niskiej podatności chorych na zalecenia.

Geriatryczny zespół 

jatrogenny



Wśród zasad farmakoterapii 

geriatrycznej niezwykle ważne jest, aby 

przed wprowadzeniem do leczenia 

danego leku dokonać rewizji już 

pobieranych lekarstw.



Bardzo istotny jest odpowiedni 

przepływ informacji na poziomie lekarz- 

lekarz i  lekarz- pacjent.

Zmiany farmakokinetyki i 

farmakodynamiki leków



Proces starzenia wpływ na metabolizm leków 

zarówno na poziomie organizmu 

(farmakokinetyka) jak i komórek docelowych 

(farmakodynamika).



Ponadto modyfikacje losów preparatów 

farmaceutycznych w ustroju większości osób  

starszych wynikają nie tylko z samego procesu 

starzenia, ale i z obecnych procesów 

chorobowych, takich jak odwodnienie, 

hipoalbuminemia, niewydolność serca 

( zmniejszone ukrwienie narządów).

Wielolekowość i 

wielochorobowość



Wielolekowość, czyli jednoczesne stosowanie kilku 

preparatów farmaceutycznych.



Osoby starsze w Polsce stosują średnio prawie 7 

leków, w tym ponad 5 tzw. preparatów na receptę.



Determinantą wielolekowości jest nie 

zaawansowany wiek, ale liczba współistniejących 

chorób przewlekłych oraz liczba lekarzy, pod 

opieką których jest starszy pacjent.



Wraz ze wzrostem liczby stosowanych leków 

ryzyko wystąpienia działań niepożądanych 

wzrasta i przy 8 lekach wynosi ono prawie 100%.

Kaskady lekowe



Kaskada oznacza, że jeśli 

wprowadzenie pierwszego leku 

powoduje powstanie działań 

niepożądanych to zamiast odstawienia 

leku podejmowane jest leczenie działań 

ubocznych. W wyniku tego chorzy 

pobierają coraz więcej leków.

Niska podatność chorych na 

zalecenia



Uważa się, że bez względu na wiek co 

drugi chory ingeruje w zalecenia 

dotyczące stosowanego leczenia.



Wiek nie jest czynnikiem 

determinującym brak współpracy, 

natomiast ryzyko to wzrasta wraz z 

liczbą występujących chorób i 

pobieranych leków..

Niska podatność chorych na 

zalecenia



Ryzyko braku współpracy i ingerencji w 

schematy leczenia jest szczególnie duże u osób 

starszych.



Jako czynniki zwiększające dodatkowo to ryzyko 

podaje się:

– Stosowanie leków o skomplikowanych 

schematach pobierania.

– Stosowanie długotrwałej terapii.
– Występowanie zaburzeń poznawczych.

Niska podatność chorych na 

zalecenia

Należy pamiętać, że brak współpracy 

wynikać może nie tylko z 

nieprawidłowego pobierania leków czy 

zapominania o konieczności pobrania 

leków ale także z problemów 

finansowych chorych czy również 

działań intencyjnych, mających na celu 

likwidację niechcianego przez nich 

działania leku.

Dziękuję za uwagę