Depresja
i inne zaburzenia
nastroju
Huśtawka nastroju
Depresja
i inne zaburzenia
nastroju
Huśtawka nastroju
Podstawowe formy
zaburzeń nastroju
Depresja
Zaburzenie dwubiegunowe
Zróżnicowanie zaburzeń
nastroju
Depresja
depresja napadowa
zaburzenie dystymiczne
depresja z melancholią
depresja bez melancholii –
reakcja depresyjna
Zaburzenie dwubiegunowe
zaburzenie dwubiegunowe (depresja – mania)
zaburzenie dwubiegunowe (depresja –
hipomania)
epizod maniakalny (bez depresji)
Dymensja depresji
(wg. Goodwin, Potter)
smutek
normalny
żal po stracie
depresja
reaktywna
depresja
endogenna
normalne
funkcjonowanie
krótkie trwanie
brak możliwości
normalnego
funkcjonowania
przedłużone trwanie
symptomy w obszarze
nastroju i poznania
Symptomy w obszarze
nastroju, poznania, snu,
aktywności, energii, apetytu
Kryteria diagnostyczne
depresji wg. DSM IV
Nastrój depresyjny przez większość dnia
Znaczne
osłabienie zainteresowania lub przyjemności
związanej z wykonywaniem większości czynności
Znaczna
utrata lub przyrost wagi
(nie spowodowane
dietą)
Bezsenność lub nadmierna potrzeba snu
Pobudzenie lub zahamowanie psychomotoryczne
Zmęczenie lub utrata energii
Poczucie bezwartościowości lub winy
Spadek zdolności myślenia i koncentracji
Powracające myśli na temat śmierci
(co najmniej
5
jednocześnie
przez 2 tygodnie
, w tym
musi być
1 albo 2, stan utrzymuje się dłużej niż 2
miesiące
)
Grupy objawów w depresji
wg.
Seligmana
Zaburzenie nastroju
Zaburzenie myślenia
Zaburzenie motywacji
Objawy somatyczne
Poznawcza teoria depresji
Becka
Triada poznawcza
:
własne ja
bieżące doświadczenia
przyszłość
Błędy logicznego myślenia:
arbitralne wnioskowanie
abstrakcja selektywna
nadmierne uogólnianie
wyolbrzymianie zdarzeń negatywnych
pomniejszanie zdarzeń pozytywnych
personalizacja
Ruminacja
jako czynnik
pogłębiający i podtrzymujący
depresję (Nolen-Hoeksema,
1990)
Reakcje na wydarzenie, które
spowodowało pogorszenie nastroju
(np. słabe wyniki egzaminu, kłótnia
z bliską osobą):
Zapisuję w pamiętniku moje przeżycia
z tego wydarzenia
Słucham nastrojowej, dopasowanej do
mojego stanu muzyki
Robię listę powodów mojego złego
samopoczucia
6 fałszywych założeń
pogrążających osoby
depresyjne
Żeby być szczęśliwym, muszę odnosić
sukces we wszystkim, czego się podejmę
Żeby być szczęśliwym, muszę być zawsze
przez wszystkich akceptowany
Jeśli popełniam błąd, to znaczy, że brak mi
kompetencji
Nie mogę żyć bez miłości
Jeśli ktoś się ze mną nie zgadza, to
znaczy, że mnie nie lubi
Moja wartość jako człowieka zależy od
tego, co inni o mnie myślą
Przebieg depresji
Najczęściej
nagły początek
,
3-6
miesięcy
i
stopniowy zanik
W większości przypadków nawrót
po kilku miesiącach i kolejne
nawroty
Postać chroniczna
Czynniki zwiększające
ryzyko depresji
Podatność
płeć K:M 2:1
depresja w rodzinie
rok urodzenia
Negatywne wydarzenia życiowe,
szczególnie o charakterze utraty
Czynniki kulturowe:
nadmierne wartościowanie osiągnięć
wychowanie chroniące przed
niepowodzeniami i przykrościami
Inwentarz symptomów
depresyjnych
Format odpowiedzi:
0 – rzadko lub w ogóle (rzadziej niż 1 dz/tyg)
1 – czasem lub rzadko (1-2 dni/tyg)
2 – od czasu do czasu (3-4 dni/tyg)
4 – często lub cały czas (5-7 dni/tyg)
Ogarniał mnie smutek
Nie cieszyłem się z życia
Nie widziałem nadziei na przyszłość
Uważałem, że moje życie to pasmo porażek
Czułem, że wszystko co robię wymaga dużego
wysiłku
Mówiłem mniej niż zwykle
Nie miałem ochoty na jedzenie, mój apetyt osłabł
Miałem niespokojny sen
Czynniki biologiczne w
depresji
Nieprawidłowości w działaniu
noradrenaliny i serotoniny
Zakłócenia hormonalne
niedoczynność tarczycy
– niedobór tyroksyny
niedobór
testosteronu u mężczyzn i
estrogenu u kobiet
wzrost poziomu kortyzolu
i substancji go
wyzwalających (CRT, ACTH)
Niedobór aktywności lewego płata
czołowego
, nadmierna prawego
Depresje przełomów
biologicznych
Depresja inwolucyjna
60-75 r. ż.
Depresja wieku młodzieńczego
Depresja poporodowa
Czynniki psychologiczne w
powstawaniu depresji
Przekonania i myślenie (
Beck)
Wyuczona bezradność i
pesymistyczny styl atrybucyjny
(
Seligman
)
Stresujące wydarzenia
życiowe a depresja
(Brown, Bifulco, Harris, 1987)
Badania prospektywne 303 kobiet, bez
objawów depresji
130 stres – u 29 depresja
173 brak stresu – u 3 depresja
ale
Stresor związany z wcześniejszymi
problemami (35 kobiet) depresja u 46%,
nie związany (95 kobiet) – depresja u 14%
Stresor związany z ważnym obszarem
aktywności życiowej (40 kobiet) –
depresja u 40%, nie związany (90 kobiet)
– depresja u 14%
Leczenie depresji
Leki
Elektrowstrząsy
Psychoterapia
Odcienie smutku
(Kępiński, 1974)
Ciepły - zimny
Cichy - burzliwy
Pusty – pełny
Czysty - brudny
Kryteria diagnostyczne
epizodu manii wg. DSM IV
A – trwający
co najmniej tydzień
okres
wyraźnego, nienormalnego i ciągłego
podwyższenia nastroju i drażliwości
B – towarzyszące mu (co najmniej
3
)
wzrost samooceny i poczucia wielkości
zmniejszona potrzeba snu
większa niż zwykle rozmowność
ulotność, myśli, poczucie gonitwy myśli
trudności w koncentracji uwagi
wzrost aktywności celowej
nadmierne zaangażowanie w czynności
dające przyjemność, ale potencjalnie bolesne
w skutkach
Grupy objawów w manii
wg.
Seligmana
Podwyższony nastrój
Symptomy poznawcze
Symtomy motywacyjne
Symptomy somatyczne
Przebieg zaburzenia
dwubiegunowego
Nagły początek
, powracanie epizodów
trwających od kilku dni do kilku miesięcy,
najczęściej oba rodzaje epizodów
Intensywność i częstotliwość
epizodów
słabnie z czasem
Łagodniejszy przebieg epizodów
maniakalnych i mniej osłabiający przebieg
epizodów depresji może sprzyjać
osiągnięciom
Sezonowe zaburzenie afektywne
Słońce i depresja
Nasilenie depresji w okresie
jesienno – zimowym
Fototerapia
„słoneczny samarytanin”
Depresja a długość dnia
Liczba przyjęć pacjentów (miasto na
półkuli północnej)
VII VIII IX X XI XII I II III IV V VI
Samobójstwo (1/2)
Zdecydowana
większość chorych na
depresję nie posuwa się do samobójstwa
ale
80 % samobójców
stanowią osoby ze
znacznym zaburzeniem depresyjnym
Inne przyczyny: nadużywanie alkoholu,
schizofrenia, popełnienie zabójstwa
Kobiety 3x więcej prób niż mężczyźni
Mężczyźni 4x więcej niż kobiety prób
skutecznych
Kobiety (podcięcie żył, środki nasenne)
mężczyźni (broń palna, skok z wysokiego
budynku)
Samobójstwo (2/2)
Motywy samobójstwa:
poddanie się, rezygnacja
manipulacja
Większość samobójstw w czasie trwania
epizodu depresji, ale już po pojawieniu się
pierwszych oznak poprawy stanu
8 na 10 osób
, które popełniły
samobójstwo
ostrzegało przed tym
Większość samobójców nie może podjąć
decyzji żyć czy umrzeć, często igrają ze
śmiercią, sprawę uratowania
pozostawiając innym