Slajd 1

Elementy prawa

konstytucyjnego:

1. Pojęcie prawa konstytucyjnego i jego

źródła

2. Zasady ustroju RP
3. Wolności, prawa i obowiązki człowieka i

obywatela

4. Organy władzy ustawodawczej
5. Organy władzy wykonawczej
6. Organy władzy sądowniczej (sądy i

Trybunały)

7. Konstytucyjne

organy

ochrony

państwowej
i ochrony prawa

Prawo konstytucyjne

normuje

szczególności

podstawowe

zasady

ustroju

państwowego,

wolności,

prawa

i  obowiązki  obywatelskie,  podstawy
systemu  prawnego  (źródła  prawa)
państwa  i  jego  finansów  publicznych,
a także ogólne zasady ustroju organów
władzy

innych

organów

konstytucyjnych

oraz

samorządu

terytorialnego.

Podstawowym

źródłem

prawa konstytucyjnego jest
Konstytucja.

W  Polsce  obowiązuje  Konstytucja
Rzeczypospolitej  Polskiej  z  dnia
2  kwietnia  1997r.  (uchwalona
przez  Zgromadzenie  Narodowe  a
następnie

przyjęta

ogólnonarodowym

referendum

konstytucyjnym).

Zasady ustroju RP

Zasady konstytucyjne rozstrzygają o
ustroju

państwa

systemie

sprawowania w nim władzy, a ich zbiór
określa

tożsamość

konstytucyjną

państwa.

Do ugruntowanych już zasad ustroju
RP można zaliczyć:

1. zasadę suwerenności narodu,
2. zasadę

niepodległości

suwerenności Państwa,

3. zasadę demokratycznego państwa

prawnego,

4. zasadę podziału władz,
5. zasadę

społecznej

gospodarki

rynkowej,

6. zasadę

przyrodzonej

godności

człowieka.

Wolności, prawa i

obowiązki człowieka i

obywatela

Wolności

człowieka

stanowią

wartości

niezbywalne  i  pierwotne  w  stosunku  do
praw,  dlatego  zostały  wysunięte  przed
określone  w  Konstytucji  prawa  człowieka.
Wolność  człowieka,  podobnie  jak  jego
godność, jest czymś naturalnym, co przynosi
on  ze  sobą  na  świat,  a  prawa  inne  niż
naturalne

ustanawia

państwo

(ustawodawca). Konstytucja wobec tego
szanuje

chroni

godność

człowieka,

wyznacza granice dla jego naturalnej
wolności oraz przyznaje mu prawa inne niż
naturalne.

Korzystanie z praw i wolności

może być ograniczone:

1. wyłącznie w drodze ustawy,
2. w razie konfliktu wolności i praw

człowieka
z takimi wartościami, jak bezpieczeństwo

porządek

publiczny,

ochrona

środowiska,

zdrowia

moralności

publicznej lub ochrona wolności lub
praw innych osób,

3. w taki sposób, aby nie prowadziło to do

odmowy uznania lub pozbawienia kogoś
zupełnie wolności lub praw człowieka i
obywatela.

Wolności i prawa:

•

osobiste,

•

polityczne,

•

ekonomiczne

socjalne

kulturalne.

Środki ochrony wolności i

praw

Skargę konstytucyjną można wnieść do

Trybunału Konstytucyjnego po wyczerpaniu

drogi prawnej, o ile ta droga jest

przewidziana, w ciągu trzech miesięcy od

doręczenia

skarżącemu

prawomocnego

wyroku, ostatecznej decyzji lub innego

ostatecznego rozstrzygnięcia.

Trybunał rozpatrując skargę bada zgodność

z Konstytucją ustawy lub innego aktu

normatywnego, na podstawie którego sąd

lub organ administracji publicznej orzekł

ostatecznie o wolnościach lub prawach

skarżącego, albo o jego obowiązkach

określonych w Konstytucji.

Władza ustawodawcza

Organ

Sejm

Senat

Skład

460 posłów

100 senatorów

Organy

wewnętrzne

• Marszałek
• Prezydium
• Konwent

Seniorów

• Komisje

•Marszałek
•Prezydium
•Konwent

Seniorów
•Komisje

Funkcje

•ustrojodawcza
•ustawodawcza
•kreacyjna

Sędziowie

sprawowaniu

funkcji

orzeczniczej są niezawiśli, czyli mogą w
sposób

bezstronny

i samodzielny rozstrzygać powierzone im
sprawy.

Konstytucyjną  gwarancją  niezawisłości
jest  zasada  podległości  sędziów  tylko
Konstytucji  i  ustawom  (np..  sędzia  nie
musi

zastosować

przepisu

rozporządzenia, który uzna za sprzeczny
z ustawą).

Gwarancją  niezawisłości  sędziów  jest
także  sposób  ich  powoływania  przez
Prezydenta,  na  wniosek  Krajowej  Rady
Sądownictwa

(KRS),

czas

nieoznaczony. W ogóle podstawowym
zadaniem KRS jest stanie na straży
niezależności

sądów

i niezawisłości sędziów.

• SN rozpatruje kasacje oraz inne

środki

odwoławcze,

podejmuje

uchwały rozstrzygające zagadnienia

prawne oraz orzeka w innych

sprawach określonych w ustawach

(np. w sprawie ważności wyborów

parlamentarnych).

• Sądy

powszechne

sądy:

rejonowe, okręgowe i apelacyjne.

Trybunał Konstytucyjny

jest organem władzy sądowniczej,
powołanym

badania

konstytucyjności i legalności aktów
normatywnych

umów

międzynarodowych oraz wykonywania
innych

zadań

określonych

w Konstytucji.

Trybunał Konstytucyjny orzeka w
sprawach:

zgodności ustaw i umów międzynarodowych

z Konstytucją,

zgodności ustaw z ratyfikowanymi umowami

międzynarodowymi,

których

ratyfikacja

wymagała uprzedniej zgody wyrażonej w

ustawie,

zgodności przepisów prawa, wydawanych

przez

centralne

organy

państwowe,

Konstytucją,

ratyfikowanymi

umowami

międzynarodowymi i ustawami,

skarg konstytucyjnych,

rozstrzygania

sporów

kompetencyjnych

pomiędzy

centralnymi,

konstytucyjnymi

organami państwa,

zgodności z Konstytucją celów lub działalności

partii politycznych,

stwierdzenia przeszkody w sprawowaniu

urzędu Prezydenta.

Trybunał Stanu

Orzeka

odpowiedzialności

konstytucyjnej osób zajmujących

najwyższe stanowiska państwowe za

naruszenie Konstytucji lub ustawy, w

związku z zajmowanym stanowiskiem

lub w zakresie swojego urzędowania.
Trybunał

Stanu

może

również

orzekać

o odpowiedzialności karnej za

przestępstwa popełnione przez osoby

wskazane w Konstytucji i ustawie.

Odpowiedzialność konstytucyjną przed
Trybunałem Stanu ponoszą:

Prezydent RP,

Prezes RM oraz członkowie RM,

Prezes NBP,

Prezes NIK,

członkowie KRRiT,

Osoby którym Prezes RM powierzył kierowanie
ministerstwem,

Naczelny Dowódca Sił Zbrojnych,

posłowie i senatorowie, ale tylko wówczas, gdy
złamią

konstytucyjny

zakaz

prowadzenia

działalności

gospodarczej

z osiąganiem korzyści z majątku Skarbu Państwa
lub samorządu terytorialnego, albo zakaz
nabywania tego majątku (Trybunał Stanu orzeka
o pozbawieniu ich mandatu).

Organy kontroli

państwowej

i ochrony prawa:

1. Najwyższa Izba Kontroli
2. Rzecznik

Praw

Obywatelskich

3. Krajowa Rada Radiofonii

i Telewizji

Document Outline