Menopauza
Menopauza
Andropauza
Andropauza
Katarzyna Kwaśna
Katarzyna Kwaśna
lek. 3 gr. 6
lek. 3 gr. 6
Menopauza
Menopauza
Andropauza
Andropauza
Katarzyna Kwaśna
Katarzyna Kwaśna
lek. 3 gr. 6
lek. 3 gr. 6
Klimakterium a
Klimakterium a
menopauza:
menopauza:
KLIMAKTERIUM
KLIMAKTERIUM
– etap przejściowy w życiu kobiety
– etap przejściowy w życiu kobiety
pomiędzy wiekiem prokreacyjnym a początkiem
pomiędzy wiekiem prokreacyjnym a początkiem
starzenia się; charakteryzuje się długotrwałym i
starzenia się; charakteryzuje się długotrwałym i
stopniowym zanikiem czynności jajników na
stopniowym zanikiem czynności jajników na
skutek braku oddziaływania hormonalnego na osi
skutek braku oddziaływania hormonalnego na osi
podwzgórze – przysadka – jajniki; występuje
podwzgórze – przysadka – jajniki; występuje
między 45 a 55 rokiem życia
między 45 a 55 rokiem życia
MENOPAUZA
MENOPAUZA
– ostatnie fizjologiczne krwawienie
– ostatnie fizjologiczne krwawienie
miesięczne , po którym nastąpiła co najmniej
miesięczne , po którym nastąpiła co najmniej
półroczna przerwa bez zaistniałych oczywistych
półroczna przerwa bez zaistniałych oczywistych
przyczyn takich jak ciąża lub laktacja; występuje
przyczyn takich jak ciąża lub laktacja; występuje
między 48 a 50 rokiem życia
między 48 a 50 rokiem życia
Okresy klimakterium:
Okresy klimakterium:
1.
1.
PREMENOPAUZA
PREMENOPAUZA
okres wstępny w którym nie ma
okres wstępny w którym nie ma
jeszcze ewidentnych objawów zaburzeń hormonalnych,
jeszcze ewidentnych objawów zaburzeń hormonalnych,
ale w badaniach stwierdza się podwyższenie poziomu
ale w badaniach stwierdza się podwyższenie poziomu
gonadotropin przysadkowych i wczesną owulację w cyklu
gonadotropin przysadkowych i wczesną owulację w cyklu
miesięcznym. Okres ten występuje około 40 r.ż.
miesięcznym. Okres ten występuje około 40 r.ż.
2.
2.
PERIMENOPAUZA
PERIMENOPAUZA
okres objawowy w którym obniża się
okres objawowy w którym obniża się
poziom estrogenów i progesteronu, zanika wrażliwość
poziom estrogenów i progesteronu, zanika wrażliwość
jajników na stymulację przysadkową, spada liczba
jajników na stymulację przysadkową, spada liczba
pęcherzyków Graafa w jajnikach. Mogą występować
pęcherzyków Graafa w jajnikach. Mogą występować
uderzenia gorąca, tzw. wary, przedłużające się, obfite
uderzenia gorąca, tzw. wary, przedłużające się, obfite
krwawienia, skrócenie cyklów miesięcznych, w około 40%
krwawienia, skrócenie cyklów miesięcznych, w około 40%
cykle są bezowulacyjne . Okres ten wystepuje po 45 r.ż.
cykle są bezowulacyjne . Okres ten wystepuje po 45 r.ż.
3.
3.
MENOPAUZA
MENOPAUZA
4.
4.
PROMENOPAUZA
PROMENOPAUZA
okres bez krwawień w którym
okres bez krwawień w którym
występuje obniżony poziom estrogenów i progesteronu i
występuje obniżony poziom estrogenów i progesteronu i
podwyższone stężenie gonadotropin
podwyższone stężenie gonadotropin
PRZYCZYNY:
PRZYCZYNY:
Istnieje wiele koncepcji, które próbują wytłumaczyć przyczyny
Istnieje wiele koncepcji, które próbują wytłumaczyć przyczyny
wystąpienia menopauzy. Należy pamiętać, że jajniki wytwarzają
wystąpienia menopauzy. Należy pamiętać, że jajniki wytwarzają
niewielkie ilości hormonów, przede wszystkim androgenów
niewielkie ilości hormonów, przede wszystkim androgenów
(hormonów męskich) i w mniejszym stopniu estrogenów oraz
(hormonów męskich) i w mniejszym stopniu estrogenów oraz
progesteronu. Z wiekiem dochodzi do wygasania czynności
progesteronu. Z wiekiem dochodzi do wygasania czynności
jajników. Przestają w nich dojrzewać komórki jajowe oraz spada
jajników. Przestają w nich dojrzewać komórki jajowe oraz spada
cykliczna produkcja hormonów płciowych - estrogenów i
cykliczna produkcja hormonów płciowych - estrogenów i
progesteronu.
progesteronu.
W początkowym okresie przekwitania na pierwszy plan wysuwa
W początkowym okresie przekwitania na pierwszy plan wysuwa
się zanikanie czynności owulacyjnej, która prowadzi do nie
się zanikanie czynności owulacyjnej, która prowadzi do nie
wykształcenia się ciałka żółtego a w konsekwencji do niedoboru
wykształcenia się ciałka żółtego a w konsekwencji do niedoboru
progesteronu. W okresie tym mimo, że produkcja estrogenów
progesteronu. W okresie tym mimo, że produkcja estrogenów
jest
obniżona
dominują
jednak
objawy
względnego
jest
obniżona
dominują
jednak
objawy
względnego
hiperestrogenizmu. Wzrasta częstość występowania zaburzeń
hiperestrogenizmu. Wzrasta częstość występowania zaburzeń
miesiączkowania,
mięśniaków
macicy
oraz
zmian
miesiączkowania,
mięśniaków
macicy
oraz
zmian
dysplastycznych w sutku. Przez cały ten okres sukcesywnie
dysplastycznych w sutku. Przez cały ten okres sukcesywnie
zmniejsza się wytwarzanie estrogenów co w późniejszym etapie
zmniejsza się wytwarzanie estrogenów co w późniejszym etapie
prowadzi do wystąpienia objawów hipoestrogenizmu, typowych
prowadzi do wystąpienia objawów hipoestrogenizmu, typowych
dla menopauzy.
dla menopauzy.
OBJAWY:
OBJAWY:
Objawy
przekwitania
Objawy
przekwitania
związane z postępującym
związane z postępującym
spadkiem
produkcji
spadkiem
produkcji
hormonów
jajnikowych,
hormonów
jajnikowych,
głównie
estrogenów
głównie
estrogenów
mogą pojawić się na parę
mogą pojawić się na parę
lat
przed
ostatnią
lat
przed
ostatnią
miesiączką
i
zwykle
miesiączką
i
zwykle
utrzymują się przez kilka,
utrzymują się przez kilka,
a nawet kilkanaście lat
a nawet kilkanaście lat
po niej.
po niej.
OBJAWY NACZYNIORUCHOWE:
OBJAWY NACZYNIORUCHOWE:
•
uderzenia gorąca
uderzenia gorąca
•
zlewne poty
zlewne poty
•
nagłe dreszcze
nagłe dreszcze
OBJAWY SFERY PSYHICZNEJ:
OBJAWY SFERY PSYHICZNEJ:
•
zmienność nastroju
zmienność nastroju
•
spadek libido
spadek libido
•
bezsenność
bezsenność
•
pogorszenie pamięci
pogorszenie pamięci
•
zmiany w zachowaniu
zmiany w zachowaniu
•
lęki
lęki
•
zaburzenia koncentracji uwagi
zaburzenia koncentracji uwagi
•
trudności w podejmowaniu decyzji
trudności w podejmowaniu decyzji
•
obniżenie napędu do działania
obniżenie napędu do działania
•
drażliwość
drażliwość
•
płaczliwość
płaczliwość
OBJAWY ZE STRONY UKŁ. MOCZOWO –
OBJAWY ZE STRONY UKŁ. MOCZOWO –
PŁCIOWEGO:
PŁCIOWEGO:
•
suchość pochwy
suchość pochwy
•
brak śluzu szyjkowego
brak śluzu szyjkowego
•
wypadanie pochwy
wypadanie pochwy
•
nawracające infekcje układu moczowego
nawracające infekcje układu moczowego
•
nietrzymanie moczu
nietrzymanie moczu
OBJAWY SKÓRNE:
OBJAWY SKÓRNE:
•
zmniejszona synteza kolagenu
zmniejszona synteza kolagenu
•
sucha, pomarszczona, wiotka skóra
sucha, pomarszczona, wiotka skóra
•
obwisłe piersi
obwisłe piersi
•
przerzedzenie włosów
przerzedzenie włosów
•
hirsutyzm
hirsutyzm
NASTĘPSTWA:
NASTĘPSTWA:
Przedłużający
się
niedobór
Przedłużający
się
niedobór
estrogenów jest przyczyną wielu
estrogenów jest przyczyną wielu
niekorzystnych zmian w organizmie
niekorzystnych zmian w organizmie
kobiety.
Do
najpoważniejszych
kobiety.
Do
najpoważniejszych
należą:
należą:
osteoporoza
osteoporoza
choroby układu krążenia
choroby układu krążenia
Osteoporoza:
Osteoporoza:
Zaburzenia równowagi w procesie
Zaburzenia równowagi w procesie
remodelowania
kości,
obniżenie
remodelowania
kości,
obniżenie
gęstości kości
gęstości kości
Dochodzi do stopniowej utraty masy
Dochodzi do stopniowej utraty masy
kostnej
prowadzącej
do
kostnej
prowadzącej
do
niebezpiecznego
wzrostu
ryzyka
niebezpiecznego
wzrostu
ryzyka
wystąpienia wielu groźnych złamań
wystąpienia wielu groźnych złamań
Większośc kobiet w wieku średnim
Większośc kobiet w wieku średnim
traci średnio 1% masy kostnej na rok
traci średnio 1% masy kostnej na rok
Choroby układu krążenia:
Choroby układu krążenia:
Zanik ochronnego działania naturalnych
Zanik ochronnego działania naturalnych
estrogenów, które poprawiają przepływ
estrogenów, które poprawiają przepływ
krwi i stabilizują ciśnienie tętnicze krwi
krwi i stabilizują ciśnienie tętnicze krwi
Zaburzenia
gospodarki
lipidowej
i
Zaburzenia
gospodarki
lipidowej
i
ustanie ochronnego wpływu naturalnych
ustanie ochronnego wpływu naturalnych
estrogenów
na
ścianę
naczyń
estrogenów
na
ścianę
naczyń
krwionośnych
powodujące
ryzyko
krwionośnych
powodujące
ryzyko
wystąpienia choroby wieńcowej
wystąpienia choroby wieńcowej
LECZENIE:
LECZENIE:
Hormonalna terapia zastępcza (HTZ) jest sprawdzonym
Hormonalna terapia zastępcza (HTZ) jest sprawdzonym
sposobem
łagodzenia
objawów
związanych
z
sposobem
łagodzenia
objawów
związanych
z
menopauzą. Estrogeny przyjmowane w postaci
menopauzą. Estrogeny przyjmowane w postaci
hormonalnej terapii zastępczej u kobiet po menopauzie
hormonalnej terapii zastępczej u kobiet po menopauzie
działają w identyczny sposób jak naturalne estrogeny.
działają w identyczny sposób jak naturalne estrogeny.
Największe korzyści przynosi rozpoczęcie HTZ we
Największe korzyści przynosi rozpoczęcie HTZ we
wczesnym okresie okołomenopauzalnym. Aby zapobiec
wczesnym okresie okołomenopauzalnym. Aby zapobiec
późnym następstwom menopauzy takim jak rozwój
późnym następstwom menopauzy takim jak rozwój
osteoporozy czy chorób serca konieczne jest
osteoporozy czy chorób serca konieczne jest
stosowanie hormonalnej terapii zastępczej przez co
stosowanie hormonalnej terapii zastępczej przez co
najmniej 5 lat lub zgodnie z ostatnimi poglądami HTZ
najmniej 5 lat lub zgodnie z ostatnimi poglądami HTZ
należy stosować tak długo jak to możliwe. Wszystkie
należy stosować tak długo jak to możliwe. Wszystkie
metody
HTZ
skutecznie
łągodzą
objawy
metody
HTZ
skutecznie
łągodzą
objawy
klimakteryczne.
klimakteryczne.
HTZ powinna być indywidualnie dobrana, po
HTZ powinna być indywidualnie dobrana, po
rozważeniu wskazań i przeciwwskazań w oparciu o
rozważeniu wskazań i przeciwwskazań w oparciu o
badania dodatkowe takie jak:
badania dodatkowe takie jak:
mammografia
mammografia
USG dopochwowe
USG dopochwowe
pomiar ciśnienia tętniczego krwi
pomiar ciśnienia tętniczego krwi
poziomy cukru i lipidów w surowicy
poziomy cukru i lipidów w surowicy
HTZ nie należy stosować u kobiet, u których
HTZ nie należy stosować u kobiet, u których
rozpoznano:
rozpoznano:
raka piersi
raka piersi
raka błony śluzowej macicy
raka błony śluzowej macicy
krwawienie z dróg rodnych o niewyjaśnionej
krwawienie z dróg rodnych o niewyjaśnionej
przyczynie
przyczynie
chorobę zakrzepowo-zatorową
chorobę zakrzepowo-zatorową
niewydolność wątroby
niewydolność wątroby
ANDROPAUZA:
ANDROPAUZA:
Jest to okres w życiu
Jest to okres w życiu
mężczyzny (najczęściej po
mężczyzny (najczęściej po
50 r.ż.) zapowiadający
50 r.ż.) zapowiadający
zbliżające się wejście w
zbliżające się wejście w
okres starości, objawiający
okres starości, objawiający
się
niedoborem
się
niedoborem
testosteronu. Od 40 r.ż.
testosteronu. Od 40 r.ż.
stężenie
testosteronu
stężenie
testosteronu
zmniejsza się o 1% rocznie.
zmniejsza się o 1% rocznie.
U mężczyzn nie ma tak
U mężczyzn nie ma tak
gwałtownych
zmian
w
gwałtownych
zmian
w
funkcji komórek Leydiga,
funkcji komórek Leydiga,
które powodowałyby ustanie
które powodowałyby ustanie
czynności hormonalnej jader
czynności hormonalnej jader
i funkcji rozrodczych.
i funkcji rozrodczych.
PRZYCZYNY:
PRZYCZYNY:
U mężczyzn z upływem lat dochodzi do stopniowego
U mężczyzn z upływem lat dochodzi do stopniowego
spadku stężenia niektórych hormonów, głównie
spadku stężenia niektórych hormonów, głównie
hormonów płciowych androgenów i estrogenów a
hormonów płciowych androgenów i estrogenów a
także hormonu wzrostu i melatoniny. Spowodowane
także hormonu wzrostu i melatoniny. Spowodowane
jest to przez wielonarządowe starzenie się organizmu
jest to przez wielonarządowe starzenie się organizmu
dające
między
innymi
wyraz
w
pogorszeniu
dające
między
innymi
wyraz
w
pogorszeniu
funkcjonowania osi podwzgórze-przysadka-jądra.
funkcjonowania osi podwzgórze-przysadka-jądra.
Prawidłowa
gospodarka
hormonalna
i
stopień
Prawidłowa
gospodarka
hormonalna
i
stopień
andropenii są uwarunkowane wieloma czynnikami.
andropenii są uwarunkowane wieloma czynnikami.
Najczęściej podkreślana jest rola, jaką odgrywają
Najczęściej podkreślana jest rola, jaką odgrywają
predyspozycje
genetyczne,
nie
pomijając
predyspozycje
genetyczne,
nie
pomijając
równocześnie czynników środowiskowych takich jak
równocześnie czynników środowiskowych takich jak
tryb życia, nałogi, dieta, aktywność fizyczna czy
tryb życia, nałogi, dieta, aktywność fizyczna czy
obecność innych schorzeń.
obecność innych schorzeń.
Największe spadki w stężeniu notuje
Największe spadki w stężeniu notuje
się wśród hormonów:
się wśród hormonów:
testostosteronu
dehydroepiandrosteronu
estradiolu
estronu
somatotropiny
malatoniny
OBJAWY:
OBJAWY:
fizykalne (somatyczne)
fizykalne (somatyczne)
–
dolegliwości bólowe
dolegliwości bólowe
–
ogólne osłabienie fizyczne organizmu
ogólne osłabienie fizyczne organizmu
–
zaburzenia snu
zaburzenia snu
–
zaburzenia apetytu
zaburzenia apetytu
psychologiczne (psychiczne)
psychologiczne (psychiczne)
–
kłopoty z pamięcią i koncentracją uwagi
kłopoty z pamięcią i koncentracją uwagi
–
zwiększona drażliwość
zwiększona drażliwość
–
odczuwanie niepokoju i lęku
odczuwanie niepokoju i lęku
–
obniżenie nastroju i zadowolenia z życia
obniżenie nastroju i zadowolenia z życia
naczynioruchowe (wazomotoryczne)
naczynioruchowe (wazomotoryczne)
–
nadmierna potliwość
nadmierna potliwość
–
uderzenia gorąca
uderzenia gorąca
–
palpitacje serca
palpitacje serca
seksualne
seksualne
–
problemy z erekcją
problemy z erekcją
–
brak odczuwania podniecenia
brak odczuwania podniecenia
–
spadek pożądania seksualnego
spadek pożądania seksualnego
–
obniżenie zadowolenia z życia seksualnego
obniżenie zadowolenia z życia seksualnego
objawy typowych zmian fizycznych
objawy typowych zmian fizycznych
–
zmniejszenie masy mięśniowej o 25%
zmniejszenie masy mięśniowej o 25%
–
zwiększenie się tłuszczu trzewnego o 10-15 kg
zwiększenie się tłuszczu trzewnego o 10-15 kg
–
zmniejszenie się masy kostnej (osteopenia)
zmniejszenie się masy kostnej (osteopenia)
–
wzrost insulinoodporności (stany przedukrzycowe)
wzrost insulinoodporności (stany przedukrzycowe)
–
nadciśnienie tętnicze
nadciśnienie tętnicze
–
zmiany w grubości skóry i w obrębie owłosienia -
zmiany w grubości skóry i w obrębie owłosienia -
przerzedzenie
przerzedzenie
Dziękuję
Dziękuję