ELEMENTY 

ELEMENTY 

PSYCHOLOGII DLA 

PSYCHOLOGII DLA 

PILOTÓW 

PILOTÓW 

WYCIECZEK

WYCIECZEK

MARZANNA HERZIG

MARZANNA HERZIG

OSOBOWOŚĆ 

OSOBOWOŚĆ 

PILOTA

PILOTA

PREDYSPOZYCJE 

PREDYSPOZYCJE 

OSOBOWOŚCIOWE:

OSOBOWOŚCIOWE:



umiarkowany poziom ekstrawersji

umiarkowany poziom ekstrawersji



niski lub umiarkowany poziom 

niski lub umiarkowany poziom 

neurotyzmu

neurotyzmu



otwartość na nowe informacje

otwartość na nowe informacje



wysoki poziom sumienności

wysoki poziom sumienności



umiarkowany poziom ugodowości

umiarkowany poziom ugodowości



zdolność do adekwatnego zachowania 

zdolność do adekwatnego zachowania 

się w nowych sytuacjach

się w nowych sytuacjach



niski poziom lęku

niski poziom lęku



przymioty charakteru: życzliwość i 

przymioty charakteru: życzliwość i 

szacunek dla klienta, stanowczość, 

szacunek dla klienta, stanowczość, 

wiarygodność, prawość, optymizm, 

wiarygodność, prawość, optymizm, 

poczucie humoru, takt i dobre 

poczucie humoru, takt i dobre 

maniery 

maniery 



kontrola potrzeb osobistych

kontrola potrzeb osobistych



wysoki poziom samoświadomości

wysoki poziom samoświadomości

INTELIGENCJA 

INTELIGENCJA 

EMOCJONALNA czyli 

EMOCJONALNA czyli 

inteligentne używanie 

inteligentne używanie 

emocji

emocji



W sferze psychologicznej to 

W sferze psychologicznej to 

samoświadomość emocji i samoocena

samoświadomość emocji i samoocena



W sferze prakseologicznej to 

W sferze prakseologicznej to 

zdolność do kierowania swoimi 

zdolność do kierowania swoimi 

emocjami, motywacjami, potrzebami

emocjami, motywacjami, potrzebami



W sferze społecznej inteligencja 

W sferze społecznej inteligencja 

emocjonalna wyznacza jakość 

emocjonalna wyznacza jakość 

naszych stosunków z innymi

naszych stosunków z innymi

Z INTELIGENCJI 

Z INTELIGENCJI 

EMOCJONALNEJ 

EMOCJONALNEJ 

WYWODZĄ SIĘ WYMIERNE 

WYWODZĄ SIĘ WYMIERNE 

UMIEJĘTNOŚCI, KTÓRE 

UMIEJĘTNOŚCI, KTÓRE 

LEŻĄ U PODSTAW 

LEŻĄ U PODSTAW 

WYBITNYCH OSIĄGNIĘĆ 

WYBITNYCH OSIĄGNIĘĆ 

ZAWODOWYCH:

ZAWODOWYCH:

 

 

KOMPETENCJE 

KOMPETENCJE 

EMOCJONALNE

EMOCJONALNE

KOMPETENCJE 

KOMPETENCJE 

OSOBISTE

OSOBISTE



Samoświadomość

Samoświadomość

: świadomość 

: świadomość 

emocjonalna, poprawna samoocena, 

emocjonalna, poprawna samoocena, 

wiara w siebie

wiara w siebie



Samoregulacja

Samoregulacja

: samokontrola, 

: samokontrola, 

spolegliwość, sumienność, 

spolegliwość, sumienność, 

przystosowalność, innowacyjność

przystosowalność, innowacyjność



Motywacja

Motywacja

: dążenie do osiągnięć, 

: dążenie do osiągnięć, 

zaangażowanie, inicjatywa, optymizm

zaangażowanie, inicjatywa, optymizm

KOMPETENCJE 

KOMPETENCJE 

SPOŁECZNE

SPOŁECZNE



Empatia:

Empatia:

 rozumienie innych, 

 rozumienie innych, 

doskonalenie innych, nastawienie 

doskonalenie innych, nastawienie 

usługowe, wspieranie różnorodności, 

usługowe, wspieranie różnorodności, 

świadomość polityczna

świadomość polityczna



Umiejętności społeczne:

Umiejętności społeczne:

 wpływanie 

 wpływanie 

na innych, porozumienie, łagodzenie 

na innych, porozumienie, łagodzenie 

konfliktów, przewodzenie, 

konfliktów, przewodzenie, 

katalizowanie zmian, tworzenie więzi, 

katalizowanie zmian, tworzenie więzi, 

współpraca, umiejętności zespołowe

współpraca, umiejętności zespołowe

UMIEJĘTNOŚCI 

UMIEJĘTNOŚCI 

INTERPERSONALNE

INTERPERSONALNE



Umiejętność nawiązywania kontaktu

Umiejętność nawiązywania kontaktu



Umiejętność utrzymania kontaktu

Umiejętność utrzymania kontaktu



Otwartość

Otwartość



Umiejętność słuchania

Umiejętność słuchania



Sprawne komunikowanie się 

Sprawne komunikowanie się 



Unikanie stereotypów w relacjach 

Unikanie stereotypów w relacjach 

interpersonalnych

interpersonalnych

ASERTYWNOŚĆ

ASERTYWNOŚĆ

„

„

To umiejętność bronienia 

To umiejętność bronienia 

swoich praw z jednoczesnym 

swoich praw z jednoczesnym 

poszanowaniem praw innych 

poszanowaniem praw innych 

ludzi.”

ludzi.”

ASERTYWNOŚĆ  

ASERTYWNOŚĆ  

jest zachowaniem 

jest zachowaniem 

alternatywnym 

alternatywnym 

wobec

wobec

agresywności i uległości

agresywności i uległości

w stosunkach 

w stosunkach 

interpersonalnych

interpersonalnych

CZYLI JEST TO:

CZYLI JEST TO:



Umiejętność odmawiania i proszenia i 

Umiejętność odmawiania i proszenia i 

szanowania tego prawa u innych

szanowania tego prawa u innych



Umiejętność utrzymywania i 

Umiejętność utrzymywania i 

wypowiadania swojego zdania i 

wypowiadania swojego zdania i 

szanowania tego prawa u innych

szanowania tego prawa u innych



Umiejętność zachowywania własnej 

Umiejętność zachowywania własnej 

odrębności i szanowania tego prawa u 

odrębności i szanowania tego prawa u 

innych

innych



Umiejętność przyjmowania i 

Umiejętność przyjmowania i 

wygłaszania krytyki

wygłaszania krytyki

KIEROWANIE GRUPĄ

KIEROWANIE GRUPĄ

UMIEJĘTNOŚCI 

UMIEJĘTNOŚCI 

PRZYWÓDCZE

PRZYWÓDCZE



Umiejętności techniczne

Umiejętności techniczne



Umiejętności interpersonalne

Umiejętności interpersonalne



Umiejętności koncepcyjne

Umiejętności koncepcyjne



Umiejętności diagnostyczne

Umiejętności diagnostyczne



Umiejętności komunikacyjne

Umiejętności komunikacyjne



Umiejętności decyzyjne

Umiejętności decyzyjne



Umiejętności gospodarowania 

Umiejętności gospodarowania 

czasem

czasem

WAŻNE W POSTĘPOWANIU 

WAŻNE W POSTĘPOWANIU 

Z GRUPĄ

Z GRUPĄ



Styl kierowania grupą (wymiar dominacja-

Styl kierowania grupą (wymiar dominacja-

submisja i wrogość-życzliwość)

submisja i wrogość-życzliwość)



Autorytet (formalny, przyznany)

Autorytet (formalny, przyznany)



Fazy rozwoju grupy: a) uzależnienie od 

Fazy rozwoju grupy: a) uzależnienie od 

lidera, b) bunt przeciw liderowi i konflikty 

lidera, b) bunt przeciw liderowi i konflikty 

między podgrupami, c) ustalenie struktury 

między podgrupami, c) ustalenie struktury 

grupy (normy, struktura, cele, relacje)

grupy (normy, struktura, cele, relacje)



Spójność grupy zależy od a) atrakcyjności 

Spójność grupy zależy od a) atrakcyjności 

wzajemnej, b) atrakcyjności zadania

wzajemnej, b) atrakcyjności zadania



Role w grupie: lider, dewiant, wesołek itp.

Role w grupie: lider, dewiant, wesołek itp.

POZNANIE SPOŁECZNE

POZNANIE SPOŁECZNE

PRAWIDŁOWOŚCI

PRAWIDŁOWOŚCI



PIERWSZE WRAŻENIE

PIERWSZE WRAŻENIE



PODSTAWOWY BŁĄD ATRYBUCJI

PODSTAWOWY BŁĄD ATRYBUCJI



BŁĄD DZIAŁAJĄCEGO-OBSERWATORA

BŁĄD DZIAŁAJĄCEGO-OBSERWATORA



EFEKT „HALO”

EFEKT „HALO”



STEREOTYPY I KATEGORYZACJE

STEREOTYPY I KATEGORYZACJE



EFEKT KONTRASTU

EFEKT KONTRASTU



HEURYSTYKI SĄDZENIA: 

HEURYSTYKI SĄDZENIA: 

reprezentatywna, postawa

reprezentatywna, postawa



TWÓRCZY CHARAKTER PAMIĘCI

TWÓRCZY CHARAKTER PAMIĘCI

REGUŁY WPŁYWU 

REGUŁY WPŁYWU 

SPOŁECZNEGO

SPOŁECZNEGO



WYZWALACZE UTRWALONYCH 

WYZWALACZE UTRWALONYCH 

WZORCÓW REAKCJI

WZORCÓW REAKCJI



WZAJEMNOŚCI

WZAJEMNOŚCI



ZAANGAŻOWANIA I KONSEKWENCJI

ZAANGAŻOWANIA I KONSEKWENCJI



SPOŁECZNEGO DOWODU SŁUSZNOŚCI

SPOŁECZNEGO DOWODU SŁUSZNOŚCI



LUBIENIA I SYMPATII

LUBIENIA I SYMPATII



AUTORYTETU

AUTORYTETU



NIEDOSTĘPNOŚCI

NIEDOSTĘPNOŚCI



INGRACJACJA

INGRACJACJA

ZACHOWANIE W 

ZACHOWANIE W 

SYTUACJACH TRUDNYCH

SYTUACJACH TRUDNYCH



SYTUACJE ZAGROŻENIA: ŻYCIA, 

SYTUACJE ZAGROŻENIA: ŻYCIA, 

ZDROWIA, POCZUCIA WARTOŚCI, 

ZDROWIA, POCZUCIA WARTOŚCI, 

SPOŁECZNE

SPOŁECZNE



SYTUACJE PRZECIĄŻENIA

SYTUACJE PRZECIĄŻENIA



SYTUACJE UTRUDNIENIA

SYTUACJE UTRUDNIENIA



SYTUACJE DEPRYWACJI

SYTUACJE DEPRYWACJI



SYTUACJE KONFLIKTOWE

SYTUACJE KONFLIKTOWE

ROZWIĄZYWANIE 

ROZWIĄZYWANIE 

KONFLIKTÓW

KONFLIKTÓW



NAJCZĘSTSZE RODZAJE KONFLIKTÓW: 

NAJCZĘSTSZE RODZAJE KONFLIKTÓW: 

potrzeb, wiedzy, relacji, wartości, strukturalne

potrzeb, wiedzy, relacji, wartości, strukturalne



ETAPY ROZWIĄZYWANIA KONFLIKTÓW: 

ETAPY ROZWIĄZYWANIA KONFLIKTÓW: 

-   pozwól opaść emocjom

-   pozwól opaść emocjom

-

odkryj i sformułuj rzeczywistą przyczynę konfliktu

odkryj i sformułuj rzeczywistą przyczynę konfliktu

-

oddziel problem od osoby

oddziel problem od osoby

-

Zmień formułę z „my przeciw sobie” na „razem 

Zmień formułę z „my przeciw sobie” na „razem 

przeciw problemowi”

przeciw problemowi”

-

szukaj wspólnych rozwiązań

szukaj wspólnych rozwiązań

-

Dbaj o wprowadzenie przyjętych rozwiązań

Dbaj o wprowadzenie przyjętych rozwiązań