ludność

• jest ogół osób fizycznych 
• zamieszkujących terytorium określonego 

państwa 

• i podlegających jego jurysdykcji

 

określenie  położenia prawnego 

ludności

• wynikające z istoty zwierzchnictwa 

terytorialnego 

• należy do kompetencji wewnętrznej państwa, 
• które w swym ustawodawstwie ustala pełen 

zakres praw i obowiązków obywateli

• oraz cudzoziemców

 

Dopuszczenie cudzoziemców na 

terytorium 

innego państwa

 

• państwo nie ma obowiązku 

wpuszczenia cudzoziemców na swoje 
terytorium. 

• określone ograniczenia w tym zakresie 

mogą być wynikać z postanowień umów 
międzynarodowych, 

• jakie państwa zawierają w kwestiach 

związanych z ruchem osobowym

Wydalenie cudzoziemców

 

• cudzoziemiec przybywający legalnie na 

terytorium państwa w większości wypadków 

• może być z niego wydalony 
• jedynie na podstawie decyzji podjętej zgodnie 

z ustawą

Obowiązki cudzoziemców

• cudzoziemiec przebywający w obrębie 

jurysdykcji jakiegoś państwa 

• jest zobowiązany do respektowania jego 

ustawodawstwa i zarządzeń regulujących jego 
pobyt

polskie prawo dzieli obcokrajowców na

• posiadających obywatelstwo jednego z 

państwa Europejskiego Obszaru 
Gospodarczego

oraz nie należącej do EOG Szwajcarii
• nie posiadających obywatelstwa żadnego z 

państw wskazanych powyżej, 

• są obywatelami tzw. "państwa trzeciego"

Sytuację prawną obywateli państw EOG i 

Szwajcarii w Polsce

• reguluje 
• Ustawa  z  dnia  14  lipca  2006  r.  o  wjeździe  na 

terytorium  Rzeczypospolitej  Polskiej,  pobycie 
oraz  wyjeździe  z  tego  terytorium  obywateli 
państw  członkowskich  Unii  Europejskiej  i 
członków ich rodzin 

• (Dz. U. 2006 r. Nr 144, poz. 1043) z późn. zm.

 

Sytuację prawną cudzoziemców z państw 

trzecich

• reguluje Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 roku o 

cudzoziemcach 

(tekst  jednolity:  Dz.  U.  2006  Nr  234  poz.  1694  z 

pozn. zm.) 

Cudzoziemca będącego obywatelem 

dwóch lub więcej państw

• traktuje się jako obywatela państwa, 
• którego dokument podróży 
• stanowi  podstawę  wjazdu  na  terytorium 

Rzeczypospolitej Polskiej

Obywatelstwo w prawie 

międzynarodowym publicznym

• sposób jego nabycia i 
• utraty
• należy do samego państwa
• jest to jego kompetencja wyłączna 

definicja

• Obywatelstwo jest to więź prawna łącząca 

jednostkę (osobę fizyczną) z państwem

• na mocy której jednostka ma określone prawa 
• i obowiązki wobec państwa

Wieź obywatelstwa

• wynika z niej poddanie jednostki prawu 

państwa, 

• którego jest obywatelem 
• i obowiązek jego przestrzegania, 
• spełnianie powinności przez państwo 

określonych, m.in. służba wojskowa, płacenie 
podatków

nabycia obywatelstwa polskiego i 

jego utraty

• reguluje ustawa z dnia 15 lutego 1962 

roku o obywatelstwie polskim

• Dz. U. z 2000r. Nr 28 poz. 353, z późn. 

zm.

• wielokrotnie nowelizowana

Podwójne obywatelstwo

• Obywatel polski 
• w myśl prawa polskiego nie może być 

równocześnie uznawany za obywatela innego 
państwa

Opieka dyplomatyczna

• poza granicami państwa jednostka 

może liczyć na ochronę 

• dyplomatyczną 
• i opiekę konsularną 
• ze strony swojego państwa 
realizowaną głównie poprzez misje 
dyplomatyczne i urzędy konsularne

nabycia obywatelstwa polskiego

• zasada krwi Ius Sanguinis
• zasada ziemi Ius Soli 
• nadanie przez Prezydenta RP
• uznanie bezpaństwowca za obywatela 

polskiego

• uproszczony sposób nabycia obywatelstwa 

polskiego przez cudzoziemca, pozostającego w 
związku małżeńskim z obywatelem polskim

• repatriacja

zasada krwi Ius Sanguinis

art. 34 ust. Konstytucji RP 

• obywatelstwo polskie nabywa się przez 

urodzenie z rodziców będących 
obywatelami polskimi 

• lub urodzenie z rodziców, z których co 

najmniej jedno posiada obywatelstwo 
polskie

Art. 4. USTAWY z dnia 15 lutego 1962 r.

o obywatelstwie polskim

• Dziecko nabywa przez urodzenie 

obywatelstwo polskie, gdy:  

• 1)   oboje rodzice są obywatelami polskimi 

albo  

• 2)   jedno z rodziców jest obywatelem polskim, 

a drugie jest nieznane bądź nieokreślone jest 
jego obywatelstwo lub nie posiada żadnego 
obywatelstwa

nadanie przez Prezydenta RP

• cudzoziemcowi można na jego wniosek nadać 

obywatelstwo polskie

• jeżeli zamieszkuje w Polsce co najmniej 5 lat na 

podstawie: 

• zezwolenia na osiedlenie się, 
• zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego 

Wspólnot Europejskich (WE) 

• lub zezwolenia na pobyt

W przypadkach szczególnie 

uzasadnionych

• których ustawa nie precyzuje, 
• można cudzoziemcowi nadać na jego wniosek 

obywatelstwo polskie 

• chociażby nie odpowiadał on warunkom wyżej 

określonym. 

• każda sprawa rozpatrywana jest 

indywidualnie

bezpaństwowiec

• Może być uznany za obywatela polskiego 
• osoba o nieokreślonym obywatelstwie 
• lub nie posiadająca żadnego obywatelstwa, 
• jeżeli zamieszkuje w Polsce na podstawie 

zezwolenia na osiedlenie się, co najmniej pięć 
lat

uznanie

• uznanie za obywatela polskiego 

następuje na wniosek osoby 
zainteresowanej

• uznanie za obywatela polskiego 

rozciąga się na dzieci uznanego, 
jeżeli zamieszkują w Polsce

zasada ziemi Ius Soli 

art. 5 Ustawy z 15 lutego 1962 r. o 

obywatelstwie polskim

• dziecko urodzone 
• lub znalezione w Polsce 
• nabywa obywatelstwo polskie
• gdy oboje rodzice są nieznani 
• bądź nieokreślone jest ich obywatelstwo 
• lub nie posiadają żadnego obywatelstwa 
• urodzenie lub znalezienie dziecka na 

terytorium Polski

uznanie bezpaństwowca za 

obywatela polskiego

• za obywatela polskiego może zostać uznana 

osoba o nieokreślonym obywatelstwie 

• ub nieposiadająca żadnego obywatelstwa 

(bezpaństwowiec)

• jeżeli zamieszkuje w Polsce na podstawie 

zezwolenia na osiedlenie się lub zezwolenia na 
pobyt rezydenta długoterminowego WE, co 
najmniej 5 lat (art. 9)

Uznanie

• następuje na wniosek osoby zainteresowanej 
• i rozciąga się na dzieci uznanego, 
• jeżeli mieszkają one w Polsce. 
• jeśli dziecko ukończyło 16 lat, musi wyrazić na 

to zgodę. 

• o uznaniu orzeka wojewoda właściwy ze 

względu na miejsce zamieszkania 
wnioskodawcy

uproszczony sposób nabycia obywatelstwa 

polskiego przez cudzoziemca, pozostającego w 

związku małżeńskim z obywatelem polskim

• cudzoziemiec, który 
• uzyskał w Polsce zezwolenie na osiedlenie się
• zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego 

WE 

• lub zezwolenie na pobyt i równocześnie pozostaje 

co najmniej 3 lata w związku małżeńskim z osobą 
posiadającą obywatelstwo polskie

• nabywa obywatelstwo polskie, 
• jeżeli w odpowiednim terminie złoży stosowne 

oświadczenie przed właściwym miejscowo 
wojewodą

Przyjęcie oświadczenia

• następuje w drodze decyzji wojewody.
• oświadczenie może być złożone tylko 
• w ciągu 6 miesięcy od dnia uzyskania 

zezwolenia na osiedlenie się na terytorium RP

• zezwolenia na pobyt rezydenta 

długoterminowego WE 

• lub zezwolenia na pobyt 
• albo w terminie 3 lat i 6 miesięcy od dnia 

zawarcia związku małżeńskiego z obywatelem 
polskim 

Reintegracja

• Jednym ze sposobów uzyskiwania 

obywatelstwa jest reintegracja, 

• czyli odzyskanie obywatelstwa poprzedniego

 

Odzyskać obywatelstwo mogą kobiety

• które utraciły obywatelstwo polskie w skutek 

nabycia obcego w wyniku zamążpójścia 

• i obecnie, po ustaniu lub unieważnieniu 

małżeństwa, 

• powracają do obywatelstwa polskiego przez 

złożenie oświadczenie przed odpowiednim 
organem polskim, który wydaje akt o przyjęciu 
oświadczenia

repatriacja

• jest to powrót do kraju ojczystego osób, 
• które wskutek różnych przyczyn znalazły 

się poza jego granicami. 

• dotyczy to np. jeńców wojennych, 

uchodźców, przesiedleńców

• osoby przybywające do Polski jako 

repatrianci na podstawie wizy 
repatriacyjnej nabywają obywatelstwo 
polskie z mocy prawa

Dzieci repatriantów

• przez repatriację nabywają obywatelstwo 

polskie również dzieci repatriantów, 
pozostające pod ich władzą rodzicielską.

• jednakże w przypadku, gdy repatriantem jest 

tylko jedno z rodziców, dziecko nabywa 
obywatelstwo polskie jedynie za zgodą 
drugiego z rodziców wyrażoną w odpowiednim 
oświadczeniu złożonym przed właściwym 
organem polskim

 

Utrata obywatelstwa

• obywatelstwo można utracić 
• przez nabycie obcego obywatelstwa, 
• zwolnienie z dotychczasowego na prośbę 

zainteresowanego, 

• przez zamążpójście, 
• wstąpienie do służby wojskowej lub 

państwowej obcego kraju, 

• odmowę spełnienia obowiązku służby 

wojskowej oraz pozbawienie

Utrata obywatelstwa w Polsce

• obywatel polski traci obywatelstwo polskie na 

swój wniosek

• po uzyskaniu zgody Prezydenta 

Rzeczypospolitej Polskiej na zrzeczenie się 
obywatelstwa polskiego

Zgoda na zrzeczenie się obywatelstwa

•  

udzielona rodzicom rozciąga się na dzieci 

pozostające pod ich władzą rodzicielską

Zgoda na zrzeczenie się obywatelstwa 

polskiego udzielona jednemu z rodziców

• rozciąga się na dzieci pozostające pod jego 

władzą rodzicielską, 

• gdy drugiemu z rodziców nie przysługuje 

władza rodzicielska 

• lub nie jest on obywatelem polskim 
• albo gdy jest obywatelem polskim 
• i wyrazi przed właściwym organem zgodę na 

utratę obywatelstwa polskiego przez dzieci

W przypadku gdy drugie z rodziców jest 

obywatelem polskim

•  i sprzeciwia się rozciągnięciu na dzieci zgody 

na zrzeczenie się obywatelstwa polskiego 
udzielonej pierwszemu z rodziców 

• lub gdy porozumienie napotyka trudne do 

przezwyciężenia przeszkody, 

• każde z rodziców może zwrócić się o 

rozstrzygnięcie do sądu

uchodźca

• Uchodźca jest osoba, 
• która na skutek uzasadnionej obawy przed 

prześladowaniem

• przebywa poza granicami państwa,
• którego jest obywatelem 
•  nie może bądź nie chce z tych powodów 

korzystać z ochrony tego państwa

 

Azyl

• polega na udzielaniu zezwolenia 
• na wyjazd 
• oraz pobyt cudzoziemcom dyskryminowanych 
• lub prześladowanym za swe przekonania i 

działalność polityczną, religijną lub naukową

• udzielanie azylu oznacza wyłączenie w 

stosunku do takiej osoby zastosowania 
ekstradycji 

Powszechna Deklaracja Praw Człowieka z 1948r.

• art.14, stanowi
• każdy człowiek ma prawo ubiegać się o azyl 
• i korzystać z niego w innym kraju w razie 

prześladowania  

USTAWA z dnia 13 czerwca 2003 r. o 

cudzoziemcach (Dz.U. z 2003 r. Nr. 

128)

• cudzoziemiec może, 
• na swój wniosek, 
• otrzymać azyl w Rzeczpospolitej Polskiej, 
• gdy jest to niezbędne do zapewnienia mu 

ochrony 

• oraz gdy przemawia za tym ważny interes 

Rzeczpospolitej Polskiej