3.04.21
dr Zbigniew WITASZEK
1
AKADEMIA MARYNARKI WOJENNEJ
TEMAT:
INWESTYCJE A
OSZCZĘDNOŚCI
3.04.21
dr Zbigniew WITASZEK
1
AKADEMIA MARYNARKI WOJENNEJ
TEMAT:
INWESTYCJE A
OSZCZĘDNOŚCI
dr Zbigniew WITASZEK
2
3.04.21
AKADEMIA MARYNARKI WOJENNEJ
CEL - ZAPOZNAĆ Z:
pojęciem inwestycji i ich kategoriami;
ogólnymi warunkami inwestowania;
ekonomiści neoklasyczni i keyneiści a
inwestycje;
różnicami w relacjach między oszczędnościami
a inwestycjami;
dr Zbigniew WITASZEK
3
3.04.21
AKADEMIA MARYNARKI WOJENNEJ
LITERATURA:
Praca zbiorowa pod red. Milewskiego
R.: Podstawy ekonomii. Praca zbiorowa
pod red. Milewskiego R.: Podstawy
ekonomii. PWN: Warszawa 2006.
dr Zbigniew WITASZEK
4
3.04.21
DEFINICJA INWESTYCJI
INWESTYCE
odgrywają
główną
rolę
w
mechanizmach wzrostu gospodarczego i kryzysów
gospodarczych.
Inwestowanie to:
Pozyskiwanie trwałych dóbr;
Pozyskiwanie trwałych dóbr produkcyjnych.
W zależności od sytuacji przyjmuje się jedną z
powyższych definicji
dr Zbigniew WITASZEK
5
3.04.21
DEFINICJA INWESTYCJI
W innym ujęciu: kapitał trwały w czasie produkcji
= zużywaniu dóbr trwałych. Zużycie kapitału
trwałego szacuje się na podstawie amortyzacji.
Zakup np. nowej maszyny jest inwestycją.
Różne kategorie inwestycji:
Inwestycje odtworzeniowe;
Inwestycje
w
przyrost
zdolności
produkcyjnych;
Inwestycje w przyrost produktywności.
dr Zbigniew WITASZEK
6
3.04.21
DEFINICJA INWESTYCJI
1.
Inwestycje odtworzeniowe – inwestowanie,
którego celem jest zastąpienie dawnego materiału.
2.
Inwestycje
w
przyrost
zdolności
produkcyjnych – inwestycje, których celem jest
wzrost zdolności produkcyjnych.
3.
Inwestycje w przyrost produktywności –
inwestycje, których celem jest zwiększenie
produktywności (skrócenie okresu wytwarzania
jednostki dobra).
dr Zbigniew WITASZEK
7
3.04.21
DEFINICJA INWESTYCJI
Najczęściej
jedna
inwestycja
może
spełniać
wszystkie wymienione funkcje.
Rozróżnienie inwestycji jest ważne, gdyż mogą mieć
wpływ na zatrudnienie (inwestycje odtworzeniowe i
w produkcyjność nie mają istotnego wpływu na
wielkość zatrudnienia).
Inwestycje w produktywność mogą mieć złożony
charakter na wielkość zatrudnienia.
W przypadku słabego wzrostu gospodarczego mogą
wpływać na utrzymanie miejsc pracy i dostosowanie
kwalifikacji zatrudnionych do stanowisk pracy.
dr Zbigniew WITASZEK
8
3.04.21
DEFINICJA INWESTYCJI
Inwestycje brutto i inwestycje netto.
Inwestycje brutto – obejmują wszystkie wydatki
poniesione
na
pozyskanie
nowych
dóbr
wyposażeniowych lub przeznaczone na odbudowę
materiałów.
Inwestycje netto - odpowiadają przyrostowi
wartości kapitału pomniejszonego o wartość
zużytych dóbr, ze względu na to, że przestały one
już działać lub stały się przestarzałe.
dr Zbigniew WITASZEK
9
3.04.21
DEFINICJA INWESTYCJI
Inwestycje materialne i niematerialne:
Inwestycje materialne –przedsiębiorstw dokonują
wydatków
na
powiększenie
potencjału
produkcyjnego
np.
nieruchomości,
budynki,
maszyny,
Inwestycje niematerialne – wydatki, które mają
na celu poprawę wyników przedsiębiorstwa w długim
okresie np. badania, szkolenia personelu, reklama,
oprogramowania, tworzenie sieci handlowych.
dr Zbigniew WITASZEK
10
3.04.21
WARUNKI INWESTOWANIA
Inwestycje a wdrożenie postępu
technicznego:
Inwestowanie stwarza niejednokrotnie okazję do
wprowadzenia postępu technicznego;
Wszystkie
udziały
inwestycji
w
PKB
są
świadectwem tempa modernizacji kraju.
dr Zbigniew WITASZEK
11
3.04.21
WARUNKI INWESTOWANIA
Inwestycje zwiększają siłę przedsiębiorstwa
wobec jego otoczenia:
Inwestowanie
w
celu
zmniejszenia
wrażliwości na zmiany cen i zwiększenia
rynku zbytu:
Inwestycje w reklamę, które służą zmniejszeniu
wrażliwości konsumenta na cenę produktu lub
popytu przy danej cenie;
Firma dokonuje zakupu sieci sprzedaży po to, aby
ułatwić dystrybucję swoich towarów.
dr Zbigniew WITASZEK
12
3.04.21
WARUNKI INWESTOWANIA
Inwestowanie w celu zmiany specjalizacji:
Inwestycje służą często zmianie specjalizacji firmy
lub kraju;
W skali makroekonomicznej tylko kraje o wysokiej
stopie
inwestycji
mogą
dostosować
swoją
specjalizację do zmian popytu.
Inwestycje w celu zwiększenia płynności:
Współczesną
funkcją
inwestowania
jest
doprowadzenie do sytuacji, w której firma może
lepiej dostosować się do zmian popytu konsumentów
np. robotyzacja – produkcja tego samego modelu w
krótkich
seriach,
przy
redukcji
kosztów
otrzymywanych przy długich seriach.
dr Zbigniew WITASZEK
13
3.04.21
WARUNKI INWESTOWANIA
Rentowność jako zasadnicze kryterium
wyborów inwestycyjnych:
Zysk lub oczekiwanie na zysk jest podstawowym
kryterium podejmowania decyzji inwestycyjnych;
Korzyści z kariery kadry kierowniczej może
skłaniać do rozpatrywania innych elementów np.
zakup nowszego komputera;
Kadra zarządzająca w wielkich firmach w
decyzjach inwestycyjnych uwzględnia również
strategię własnej kariery.
dr Zbigniew WITASZEK
14
3.04.21
WARUNKI INWESTOWANIA
Wpływ stopy procentowej na decyzje
inwestycyjne:
Stopa procentowa jest ważną częścią kosztu
inwestycji, ponieważ pożyczki dotyczą długiego
okresu;
Często spłacane stopy proc. stanowią połowę
kosztu inwestycji;
Spadek stopy proc. zwiększa w znaczny sposób
rentowność inwestycji.
dr Zbigniew WITASZEK
15
3.04.21
WARUNKI INWESTOWANIA
Finansowanie inwestycji:
Przedsiębiorstwo zmuszone jest do finansowania
swojej inwestycji ze środków własnych lub obcych;
Zdolność
do
samofinansowania
się
przez
przedsiębiorstwo
zależy
od
wielkości
nie
podzielonego zysku oraz od wysokości odpisów
amortyzacyjnych;
Trudności w finansowaniu (zadłużenie) mogą
przyczyniać się do tego, że firma nie może
dokonywać rentownych inwestycji.
dr Zbigniew WITASZEK
16
3.04.21
WARUNKI INWESTOWANIA
Składniki efektywnego popytu:
Zasadniczym czynnikiem decydującym o poziomie
produkcji i zatrudnienia jest efektywny popyt;
Globalny popyt zależy od oczekiwanego poziomu
inwestycji i konsumpcji, która zależy od dochodu;
Wraz ze wzrostem dochodu rośnie konsumpcja, w
mniejszym jednak stopniu niż dochód (część
przyrostu dochodu jest oszczędzana);
Im wyższa jest krańcowa skłonność do konsumpcji,
tym
większy
jest
przyrost
konsumpcji
spowodowany przyrostem dochodów;
dr Zbigniew WITASZEK
17
3.04.21
WARUNKI INWESTOWANIA
Skłonność do konsumpcji zmienia się w czasie
życia każdej osoby – oszczędności ludzi młodych i
starych nie są wielkie;
Wzrost dochodów prowadzi do wzrostu produkcji i
w
wielu
przypadkach
przyczynia
się
do
zmniejszenia bezrobocia;
Istotną
składową
efektywnego
popytu
są
inwestycje – niedostateczne inwestycje są
źródłem kryzysów gospodarczych;
O zmienności inwestycji decydują głównie trzy
mechanizmy: akcelerator, mnożnik i efekt
antycypacji.
dr Zbigniew WITASZEK
18
3.04.21
WARUNKI INWESTOWANIA
Akcelerator – mechanizm, dzięki któremu
zmiany popytu na dobra konsumpcyjne pociągają
za sobą zwielokrotnione zmiany inwestycji.
Główną ideą zasady akceleracji jest to, że
zmiany poziomu popytu na dobra konsumpcyjne
pociągają za sobą silne zmiany poziomu
inwestycji;
Załamanie się stopy wzrostu popytu na dobra
konsumpcyjne spowoduje spadek inwestycji;
Spadek popytu spowoduje spadek produkcji i
wzrost bezrobocia.
dr Zbigniew WITASZEK
19
3.04.21
WARUNKI INWESTOWANIA
Mnożnik inwestycyjny – mechanizm, dzięki
któremu autonomiczna inwestycja wywołuje w
skali makroekonomicznej dodatkowy dochód
równy tej inwestycji.
Y = k I
Y – dochód (PKB, produkcja); k – mnożnik; I -
inwestycje
Przyrost
inwestycji
pociąga
za
sobą
zwielokrotniony
przyrost
DN
(i
produkcji
narodowej);
dr Zbigniew WITASZEK
20
3.04.21
WARUNKI INWESTOWANIA
Przyrost inwestycji powoduje większy przyrost DN,
niż wielkość nowych inwestycji.
Efekt
antycypacji
(wyprzedzanie,
przewidywanie,
zakładanie
czegoś
nieistniejącego) – odnoszą się do zmian popytu,
postępu technicznego, warunków finansowych i
podatkowych – mają istotny wpływ na poziom
inwestycji.
dr Zbigniew WITASZEK
21
3.04.21
WARUNKI INWESTOWANIA
Zmiany w przewidywaniach są istotną przyczyną
fluktuacji gospodarczych;
Niepewność co do przyszłości powoduje, że
antycypacje są po części racjonalne, a po części
nieracjonalne.
dr Zbigniew WITASZEK
22
3.04.21
WARUNKI INWESTOWANIA
MNOŻNIK
AKCELERATOR
Popyt
globalny
Inwestycje
Popyt na dobra
konsumpcyjne
Produkcja
Zatrudnienie
Mechanizm mnożnika
i akcelatora
dr Zbigniew WITASZEK
23
3.04.21
WARUNKI INWESTOWANIA
Polityka ożywienia popytu:
Inwestowanie ze swojej istoty jest niestabilne;
poziom konsumpcji zależy od dochodów; a
poziom efektywnego popytu warunkuje pełne
zatrudnienie;
Kwestią jest określenie środków dla polityki
gospodarczej,
które
pozwoliłyby
zapewnić
dostateczny poziom efektywnego popytu;
Istotnymi instrumentami polityki gospodarczej
powinny być inwestycje publiczne i stopa proc.;
dr Zbigniew WITASZEK
24
3.04.21
WARUNKI INWESTOWANIA
Różnice w relacjach między oszczędnościami
a inwestycjami:
Oszczędności
odpowiadają
ośmiu
cechom:
przezorności;
umiejętności
przewidywania;
umiejętności kalkulacji; ambicji; niezależności;
inicjatywie; dumie i skąpstwu);
„Jeżeli oszczędzanie polegałoby nie tylko na
wstrzymaniu się od konsumpcji teraźniejszej,
lecz także na przejściu do ścisłego nakazu
zmniejszającego konsumpcję w przyszłości,
to efekt mógłby być całkiem inny”
dr Zbigniew WITASZEK
25
3.04.21
WARUNKI INWESTOWANIA
RELACJE MIĘDZY OSZCZĘDNOŚCIAMI I INWESTYCJAMI
Analiza Keynesa
Analiza neoklasyczna
1.
Istnieje zawsze równowaga
między innowacjami i
oszczędnościami.
2.
Równowaga ta nie musi
prowadzić do poziomu
inwestycji, które gwarantuje
pełne zatrudnienie.
3.
Nie należy sądzić, że
zmienna stopa proc.
zapewnia równowagę
między oszczędnościami a
inwestycjami.
1.
W warunkach konkurencji
doskonałej płynność stóp proc.
zapewnia równowagę
oszczędności i inwestycji.
2.
Wysoka stopa oszczędności
jest warunkiem wysokiego
poziomu inwestycji.
3.
Stopy inwestycji i
oszczędności, które są
wynikiem wolnej gry rynku
konkurencyjnego, prowadzą do
optimum i do pełnego
zatrudnienia
dr Zbigniew WITASZEK
26
3.04.21
WARUNKI INWESTOWANIA
RELACJE MIĘDZY OSZCZĘDNOŚCIAMI I INWESTYCJAMI
Analiza Keynesa
Analiza neoklasyczna
4.
Poziom inwestycji
wyznaczony jest przez
agentów gospodarczych, a
dostosowanie się
oszczędności do inwestycji
następuje przez mechanizm
dostosowawczy do cen i
produkcji.
5.
Wysokie oszczędności mogą
być źródłem kryzysu
gospodarczego, gdy nie
towarzyszą im decyzje
inwestycyjne
4.
Polityka keynesowska
ożywiania inwestycji poprzez
sztuczne zaniżanie stóp proc.
zniekształca naturalną
zasobów, co w długim okresie
prowadzi do kryzysu
gospodarczego.