II Rzeczpospolita – kraj 

wielu narodów.

II RP w liczbach

 - II RP zajmowała obszar 388, 6 tys. km²
 - w 1921 roku zamieszkiwało ją ponad 27 mln 

ludzi;

- w 1939 roku – 35 mln ludzi 
Granice:

- 1912 km – z Niemcami

- 984 km – z Czechosłowacją;

- 347 km – z Rumunią

- 1412 km – z ZSRR

- 753 km – z Litwą i Łotwą

- 140 km – granica morska
Pod względem administracyjnym II RP podzielona 

została na 17 województw.

Struktura narodowościowa

W latach powojennych trudno było 

okreslić skład procentowy 

poszczególnych mniejszości 

narodowych zamieszkujących Polskę.

W II RP przeprowadzono dwa spisy 

powszechne, w 1921 i 1931 roku, ale 

tylko w tym pierwszym pytano o 

przynależność narodową. W 1931 

natomiast pytano o język, którym 

posługuje się na co dzień. Ale język nie 

zawsze odzwierciedlał narodowość.

Niemniej udział Polaków określa się 

na 64 %, Ukraińców – 16 %, Żydów 
– 10 %, Białorusinów – 5 %, 
Niemców – 4 %. Na pozostały 1 % 
składali się mieszkańcy o 
narodowości Rosyjskiej, Czeskiej, 
Ormiańskiej i Litewskiej.

Stosunek ten jednak może być 

zaburzony, ponieważ wielu 
mieszkańców Kresów Wschodnich 
nie deklarowało żadnej 
narodowości.

Polacy dominowali przede wszystkim na 

terenie Polski centralnej i północno – 
wschodnich kresach. Na Polesiu i Wołyniu 
oraz w Galicji Wschodniej przeważała 
ludność ukraińska i białoruska ( ale nie 
przekraczała 50 % ogółu mieszkańców).

Żydzi mieli przewagę w wielu miastach na 

wschodzie kraju, a w miastach na Śląsku 
i Pomorzu dominowali mieszkańcy 
niemieccy.

Zjawisko „państwa wielonarodowego” w 

okresie powojennym nie było rzadkością.

Sytuacja prawna mniejszości 
narodowych

Wszyscy obywatele II RP, bez względu na 

narodowość czy wyznanie, posiadali równe 
prawa.

Zgodnie z tym mniejszości narodowe posiadały 

pełnię praw politycznych (istniały 
ugrupowania ukraińskie, białoruskie, 
żydowskie itd.) Jednak zdecydowaną 
większość stanowisk państwowych zajmowali 
Polacy. Podobna sytuacja panowała w wojsku. 
Oficerami mogli zostać jedynie Polacy.

Polityka wobec mniejszości 
narodowych

Polskie ugrupowania polityczne prezentowały różne 

nastawienie wobec mniejszości:

-

Endecja – nie ukrywała, że jej dążeniem jest 

utworzenie państwa jednolitego narodowościowo;

-

Obóz Piłsudskiego – popierał proces asymilacji 

ludności obcej z Polakami;

-

PPS – postulował nadanie mniejszościom 

narodowym autonomii;

Polskie ugrupowania polityczne jednak nigdy nie 

wypracowały wspólnego stanowiska wobec 

mniejszości narodowych. Za jednym razem 

stosowali politykę przychylną, natomiast z drugiej 

strony podejmowały działania zniechęcające 

mniejszości do kooperacji z rządem.

Działania rządu

- W latach 1920 – 23 na terenach wschodnich 

rozpoczęto tzw. Osadnictwo wojskowe;

- W latach 1919 – 1929  w Wielkopolsce trwał 

proces likwidacji niemieckiej własności 

ziemskiej;

- W 1924 Stanisław Grabski (minister oświaty) 

wprowadził projekt szkół dwujęzycznych, w 

których uczyłyby się dzieci polskie i 

niepolskie( po wprowadzeniu w życie liczba 

godzin w językach obcych była gwałtownie 

redukowana);

- Ograniczono sieć i liczbę niemieckich szkół 

prywatnych;

Żydzi w Polsce

Po I wojnie światowej stosunki polsko – 

żydowskie nie uległy znacznej poprawie. 
Było to związane z poglądem, że ludność 
żydowska będąca w większości 
handlowcami, urzędnikami, prawnikami i 
lekarzami, utrudnia ludności polskiej 
możliwość awansu życiowego.

Niechęć do Żydów szczególnie widoczny był 

w środowiskach studenckich, gdzie liczba 
młodzieży żydowskiej stale zwiększała 
się.

Numerus Clausus i Numerus Nullus

W związku z narastającym 

niezadowoleniem studentów, młodzież 
polska zaczęła forsować wprowadzenie 
tzw. 

numerus clausus

 (ograniczenia liczby 

młodzieży żydowskiej) lub 

numerus 

nullus

 (całkowitego zakazu studiowania 

dla Żydów).

Studenci polscy zmuszali studentów 

Żydowskich do zasiadania na zajęciach w 
osobnych ławkach – tzw. 

getto ławkowe

.

Mniejszości wobec państwa.

Stosunek mniejszości narodowych do Polski był 

zazwyczaj niechętny. Istniało przekonanie, że 

Polska to państwo dbające jedynie o interesy 

Polaków. Wielu z nich twierdziło, że Polska jako 

kraj między Niemcami a ZSRR nie będzie trwało 

zbyt długo.

Niechęć ludności niepolskiej przeradzała się w 

konspiracyjną działalność:

- 1920 – 

Ukraińska Organizacja Wojskowa

 (UWO) – 

kontynuowała walkę o niepodległą Ukrainę

- W latach 30. UWO przekształciła się w 

Organizację Ukraińskich Nacjonalistów

 – 

organizację terrorystyczną( ataki na urzędników, 

ministrów, ludzi związanych z polityką)