Sprawa administracyjna
Zespół okoliczności faktycznych i prawnych,
w których organ administracji publicznej
stosuje normę prawa administracyjnego w
celu ustanowienia po stronie określonego
podmiotu (podmiotów) sytuacji prawnej w
postaci udzielenia / odmowy udzielenia
żądanego uprawnienia albo w postaci
obciążenia z urzędu określonym
obowiązkiem / cofnięcia uprawnienia
Sprawa administracyjna
Istota rozstrzygnięcia sprawy
administracyjnej polega na
„pierwotnym” ustanowieniu
sytuacji prawnej po stronie
określonego podmiotu
reprezentującego interes oparty
na prawie administracyjnym
Sprawa administracyjna
Sprawa administracyjna ma
charakter „niesporny” w
przeciwieństwie do sprawy
cywilnej, która ma charakter
procesowy – wyraża istnienie
„sporu o prawo” między stronami
stosunku cywilnoprawnego
Uznanie administracyjne
W procesie stosowania prawa zawsze w
pewien wpływ na rozstrzygnięcie sprawy
ma
organ
administracji
publicznej
(ustalenie i ocena stanu faktycznego, z
którymi norma prawna wiąże określone
skutki pr. zależy od wielu czynników:
- lokalnych
- indywidualnych
- subiektywnej oceny organu
- swobodnej oceny dowodów
Uznanie administracyjne
• Norma prawna nie może przewidzieć
wszystkich przypadków dlatego pozostawia
pewien luz, który jest wypełniany przez
organ stosujący tę normę
• Luzy są wszędzie tam gdzie stosuje się
prawo
• Ustawodawca używa pojęć, które są ostre
tylko wówczas, gdy posługuje się
określeniami matematycznymi (np. że
podatek wynosi X %)
Uznanie administracyjne
Państwo absolutne – brak związania
administracji ustawami. Państwa
parlamentarne w początkowej fazie
ograniczały administrację prawem w
niewielkim zakresie. Szereg działań
administracji pozostawało poza zasięgiem
prawa. Tam gdzie prawnych granic nie było
pojawiało się uznanie. Urzędnik kierował
się co prawda interesem publicznym,
ale na swój sposób go interpretował
Uznanie administracyjne
W państwie prawnym administracja może działać
jedynie na podstawie umocowania prawa (każda
decyzja musi mieć swoja podstawę prawną). Zatem
swobodne uznanie znika na rzecz uznania
wprowadzanego przez ustawodawstwo.
Wpływ instytucji sądownictwa administracyjnego.
Sądy administracyjne badały tylko legalność aktów.
Pozostawienie administracji uznania lokowało takie
rozstrzygnięcie poza kontrolą sądu.
(Zob. art.6 ROZPORZĄDZENIE PREZYDENTA RZECZYPOSPOLITEJ z
dnia
27
października
1932
r.
o
Najwyższym
Trybunale
Administracyjnym)
Uznanie administracyjne
teoria R. von Launa (teoria interesu
publicznego)
Swobodne uznanie oprócz wypadków
wyraźnie dopuszczonych przez ustawy
istnieje także wszędzie tam, gdzie
ustawodawca posługuje się pojęciem
interesu publicznego.
Administracja może interpretować to
pojęcie według własnego uznania i tym
samym poszerzać zakres swojej
swobody.
Uznanie administracyjne
teoria W. Jellinka (teoria pojęć
nieoznaczonych)
Ustawodawca celowo używa pojęć
nieoznaczonych (nieostrych)
właśnie po to, aby wyposażyć
organy administracji publicznej w
dodatkowe swobodne uznanie,
wynikające właśnie z nieostrości
ich pojęć i możliwości ich różnej
interpretacji
Uznanie administracyjne
Teorie von Launa i Jellinka
spowodowały znaczne
ograniczenie zakresu kontroli sądu
administracyjnego
Uznanie administracyjne
(teoria F. Teznera)
Każde pojęcie, nawet nieostre, w
tym także kategoria interesu
publicznego, ma treść obiektywną,
która wiąże organ administracyjny,
a interpretacja tych pojęć podlega
kontroli sądowej
Uznanie administracyjne
Jako „wykładnia zwrotów
niedookreślonych”
Jeśli ustawodawca używa pojęć nieostrych „porządek”
bezpieczeństwo” „zagrożenie dla życia i zdrowia”,
dopuszczając różną interpretację tzn. pozostawia
kwestie rozstrzygnięcia swobodnemu uznaniu
administracji, a zatem zwalnia administrację od
związania ustawowego, i w konsekwencji zwalnia
spod kontroli sądownictwa administracyjnego.
NIE
Uznanie administracyjne
Użycie zwrotu „może” nie jest
równoznaczne z wprowadzeniem
uznania.
„Możność” bowiem niejednokrotnie
oznacza obowiązek organu.
(Zob. np. Ustawa z dnia 23 sierpnia 2001 r.
o środkach żywienia zwierząt)
Uznanie administracyjne
W sytuacji ustawowej dopuszczalności wyboru
następstw prawnych „a lub b” bądź „a albo b”
TAK
Uznanie jest tam, gdzie administracja dla
urzeczywistnienia stanu prawnego może
wybrać między różnymi rozwiązaniami.
Uznanie występuje wtedy, gdy norma prawna
nie determinuje w sposób jednoznaczny skutku
prawnego lecz pozostawia wyraźnie organowi
wybór następstwa a prawnego między różnymi
możliwościami lub w ramach pewnego luzu.
Uznanie administracyjne
w świetle orzecznictwa
Organy publiczne działające w ramach uznania muszą w
swoich rozstrzygnięciach respektować przede
wszystkim porządek prawny wynikający z Konstytucji i
nie mogą ograniczać się przy prowadzeniu
postępowania tylko do przepisów ustawowych,
mających bezpośrednie zastosowanie w danej sprawie.
Mogą bowiem wystąpić takie przypadki, w których z
norm zawartych w aktach mających w obowiązującym
systemie prawnym pierwszeństwo przed ustawą (czyli
w Konstytucji lub umowie międzynarodowej
ratyfikowanej za uprzednią zgodą wyrażoną w
ustawie) będą wynikały dyspozycje, które ograniczą
swobodę rozstrzygnięcia, wynikającą z przepisu
ustawowego.
(wyrok NSA z 4.11.1999, III SA 7860/98 Glosa 2000/8/22)
Uznanie administracyjne
w świetle orzecznictwa
Korzystanie z uznania administracyjnego
oznacza, że organ ma prawo wyboru
treści rozstrzygnięcia. Wybór taki nie
może być jednak dowolny. Musi on
wynikać z wszechstronnego i
dogłębnego rozważenia wszystkich
okoliczności faktycznych sprawy
(wyrok NSA z 2.02.1996, II SA 2875/95,
Wokanda 1996/6/32)
Uznanie administracyjne
w świetle orzecznictwa
W celu wydania prawidłowego orzeczenia
w sytuacji uznania - organ
administracyjny obowiązany jest
szczegółowo zbadać stan faktyczny i
utrwalić w aktach wyniki badania, przy
czym szczególną rolę w tej decyzji
odgrywa jej zgodność z interesem
społecznym i słusznym interesem strony.
(wyrok
NSA z 27.02.1998 r., III SA 395/97 LEX nr
44819)
Uznanie administracyjne
w świetle orzecznictwa
W przeciwieństwie do innych rodzajów luzów decyzyjnych
uznanie jest możliwością wyboru konsekwencji prawnej. W
celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji uznania
administracyjnego organ (...) obowiązany jest szczegółowo
zbadać stan faktyczny i utrwalić w aktach wyniki badania.
Obowiązki organu (...) w zakresie postępowania dowodowego
są nawet większe niż przy ustawowym skrępowaniu, gdyż
w poszukiwaniu materialnego kryterium do wydania
decyzji powinien on najwszechstronniej zbadać stan
faktyczny, w wymiarze wychodzącym poza okoliczności
typowe w sytuacjach związania, mając na uwadze
szczególną rolę w decyzji uznaniowej jej zgodności z
interesem społecznym i słusznym interesem obywatela z
art. 7 kpa.
(wyr. NSA 11.16.1999)
Uznanie administracyjne
w świetle orzecznictwa
Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego
sprowadza się do kontroli zgodności
zaskarżonej decyzji z prawem. W zakresie
decyzji uznaniowej kontrola sprowadza
się do kontroli decyzji w świetle
przepisów prawa procesowego oraz w
zakresie prawa materialnego - czy nie
nastąpiło przekroczenie granic uznania
administracyjnego
(wyrok, NSA z 23.01.1998, III SA 1651/96 LEX nr 44815)
Uznanie administracyjne
w świetle orzecznictwa
Decyzje o uznaniowym charakterze także
podlegają sądowej kontroli legalności.
Kontrola ta ma jednakowoż ograniczony
charakter, albowiem sprowadza się do
oceny, czy przy wydawaniu zaskarżonej
decyzji naruszono przepisy postępowania
administracyjnego i to w taki sposób, że
mogło mieć ono istotny wpływ na wynik
sprawy. Tylko stwierdzenie takiego stanu
daje podstawę do uchylenia decyzji
(wyrok NSA z 16.11.2000 r., III SA 764/00 LEX nr 51265)
Rekomendacja nr R (80) 2 Komitetu
Ministrów Rady Europy dotycząca
wykonywania dyskrecjonalnych
kompetencji administracji
Przyjęta 11 marca 1980 r.
Rekomendacja nr R (80) 2 Komitetu
Ministrów Rady Europy dotycząca
wykonywania dyskrecjonalnych
kompetencji administracji
Zakres: kompetencje, które dają władzy
administracyjnej pewien zakres oceny
swobody przy podejmowaniu decyzji.
Wyraża się w możliwości dokonania
przez administrację wyboru
najodpowiedniejszego (sprawiedliwego
i słusznego) rozwiązania spośród kilku
prawnie uzasadnionych
Rekomendacja nr R (80) 2 Komitetu
Ministrów Rady Europy dotycząca
wykonywania dyskrecjonalnych
kompetencji administracji
Wyznacznikami wyboru są:
- wymagania dobrej i skutecznej
administracji,
- interesy osób trzecich
- ważny interes publiczny
Rekomendacja nr R (80) 2 Komitetu
Ministrów Rady Europy dotycząca
wykonywania dyskrecjonalnych
kompetencji administracji
Zalecenie, by władza administracyjna:
1) Kierowała się celem, dla którego
kompetencja ta została jej przyznana
(pożądane jest równocześnie, by cel ten
był w sposób jawny i jasny oznaczony;
jeśli prawodawca nie konstruuje
wyraźnie tego celu, właściwe jest
uwzględnienie celu odpowiadającemu
interesowi publicznemu)
Rekomendacja nr R (80) 2 Komitetu
Ministrów Rady Europy dotycząca
wykonywania dyskrecjonalnych
kompetencji administracji
Zalecenie, by władza administracyjna:
2. Postępowała obiektywnie (niezależnie
od subiektywnych odczuć) i bezstronnie
(bez faworyzowania i popierania
kogokolwiek lub czegokolwiek) – mając
na uwadze wszystkie stosowne dla
rozpatrywanego przypadku elementy
(fakty, względy i podstawy prawne)
Rekomendacja nr R (80) 2 Komitetu
Ministrów Rady Europy dotycząca
wykonywania dyskrecjonalnych
kompetencji administracji
Zalecenie, by władza
administracyjna:
3. Przestrzegała zasady równości
wobec prawa, unikając wszelkiej
dyskryminacji
Rekomendacja nr R (80) 2 Komitetu
Ministrów Rady Europy dotycząca
wykonywania dyskrecjonalnych
kompetencji administracji
Zalecenie, by władza
administracyjna:
4. Zachowywała właściwą relację
pomiędzy ingerencją w prawa,
wolności lub interesy osób a
urzeczywistnianym celem
Rekomendacja nr R (80) 2 Komitetu
Ministrów Rady Europy dotycząca
wykonywania dyskrecjonalnych
kompetencji administracji
Zalecenie, by władza
administracyjna:
5. Podejmowała decyzję w
rozsądnym w danej sprawie
terminie
Rekomendacja nr R (80) 2 Komitetu
Ministrów Rady Europy dotycząca
wykonywania dyskrecjonalnych
kompetencji administracji
Zalecenie, by władza
administracyjna:
6. Stosowała ogólne dyrektywy
administracyjne w sposób
konsekwentny i stały, przy
uwzględnieniu okoliczności danego
przypadku