Mediacje
Mediacje
rodzinne
rodzinne
Marta Ozimina
Marta Ozimina
Mediacje
Mediacje
rodzinne
rodzinne
Marta Ozimina
Marta Ozimina
Czym jest mediacja?
Czym jest mediacja?
•
Mediacja
Mediacja
to poufny proces rozwiązywania
to poufny proces rozwiązywania
sporu lub konfliktu, w którym fachowo
sporu lub konfliktu, w którym fachowo
przygotowany, niezależny i bezstronny mediator
przygotowany, niezależny i bezstronny mediator
za
za
dobrowolną zgodą
dobrowolną zgodą
stron pomaga im
stron pomaga im
samodzielnie poradzić sobie z konfliktem.
samodzielnie poradzić sobie z konfliktem.
•
Mediacja
Mediacja
pomaga uczestnikom określić kwestie
pomaga uczestnikom określić kwestie
sporne, zmniejszyć bariery komunikacyjne,
sporne, zmniejszyć bariery komunikacyjne,
opracować propozycje rozwiązań oraz pomóc w
opracować propozycje rozwiązań oraz pomóc w
osiągnięciu dobrowolnego, obustronnie
osiągnięciu dobrowolnego, obustronnie
korzystnego rozwiązania konfliktu. Efektem jej
korzystnego rozwiązania konfliktu. Efektem jej
często jest zrozumienie drugiej strony oraz
często jest zrozumienie drugiej strony oraz
wypracowanie ugody.
wypracowanie ugody.
•
Mediator
Mediator
– pomaga rozważyć
– pomaga rozważyć
wszelkie możliwe rozwiązania,
wszelkie możliwe rozwiązania,
negocjować je w warunkach
negocjować je w warunkach
współpracy i szukać takiego
współpracy i szukać takiego
porozumienia, które dla obu stron
porozumienia, które dla obu stron
będzie satysfakcjonujące i możliwe
będzie satysfakcjonujące i możliwe
do wcielenia w życie.
do wcielenia w życie.
Kiedy mediację warto
Kiedy mediację warto
stosować?
stosować?
1.
1.
Kontrakty przedślubne
Kontrakty przedślubne
2.
2.
Sprawy rozwodowe
Sprawy rozwodowe
•
Sposób rozstania, rodzaj pozwu z
Sposób rozstania, rodzaj pozwu z
orzekaniem o winie czy bez orzekania,
orzekaniem o winie czy bez orzekania,
•
Władza rodzicielska i miejsce zamieszkania
Władza rodzicielska i miejsce zamieszkania
dziecka
dziecka
•
Kontakty dziecka z rodzicem, nie
Kontakty dziecka z rodzicem, nie
sprawującym nad nim opieki
sprawującym nad nim opieki
•
Sposób korzystania ze wspólnego mieszkania
Sposób korzystania ze wspólnego mieszkania
po rozwodzie
po rozwodzie
•
Wysokość alimentów
Wysokość alimentów
3.
3.
Sprawy o podział majątku po rozwodzie
Sprawy o podział majątku po rozwodzie
4.
4.
Sprawy związane z opieką nad dziećmi po
Sprawy związane z opieką nad dziećmi po
rozwodzie orzekane przez sądy rodzinne
rozwodzie orzekane przez sądy rodzinne
5.
5.
Inne sprawy rodzinne:
Inne sprawy rodzinne:
•
Konflikty małżeńskie,
Konflikty małżeńskie,
•
Spory wynikające z gospodarowania
Spory wynikające z gospodarowania
współwłasnością,
współwłasnością,
•
Konflikty między rodzicami a dziećmi,
Konflikty między rodzicami a dziećmi,
•
Pomoc w uzgodnieniu zasad opieki nad
Pomoc w uzgodnieniu zasad opieki nad
członkami rodziny, którzy są: chorzy,
członkami rodziny, którzy są: chorzy,
niepełnosprawni, w podeszłym wieku,
niepełnosprawni, w podeszłym wieku,
•
Konflikty w rodzinach zastępczych i
Konflikty w rodzinach zastępczych i
adopcyjnych, zrekonstruowanych.
adopcyjnych, zrekonstruowanych.
Mediacja rodzinna nie
Mediacja rodzinna nie
pomoże w sytuacji, gdy:
pomoże w sytuacji, gdy:
•
W rodzinie ma miejsce długotrwała przemoc
W rodzinie ma miejsce długotrwała przemoc
•
Gdy występuje uzależnienie od alkoholu lub
Gdy występuje uzależnienie od alkoholu lub
narkotyków
narkotyków
•
Kiedy niedawne traumatyczne przeżycia i bardzo
Kiedy niedawne traumatyczne przeżycia i bardzo
silne emocje uniemożliwiają efektywne
silne emocje uniemożliwiają efektywne
uczestniczenie w mediacji jednej lub obu stronom
uczestniczenie w mediacji jednej lub obu stronom
konfliktu
konfliktu
•
Któraś ze stron cierpi na zaburzenia psychiczne lub
Któraś ze stron cierpi na zaburzenia psychiczne lub
silne zaburzenia emocjonalne
silne zaburzenia emocjonalne
•
Kiedy dla jednej lub obu stron droga sądowa byłaby
Kiedy dla jednej lub obu stron droga sądowa byłaby
bardziej korzystna
bardziej korzystna
•
Występuje brak zrównoważonego układu sił w
Występuje brak zrównoważonego układu sił w
rozmowach negocjacyjnych
rozmowach negocjacyjnych
Zasady mediacji
Zasady mediacji
rodzinnych
rodzinnych
•
Dobrowolność
Dobrowolność
•
Bezstronność mediatora
Bezstronność mediatora
•
Neutralność mediatora
Neutralność mediatora
•
Samodzielność stron w podejmowaniu
Samodzielność stron w podejmowaniu
decyzji
decyzji
•
Poufność
Poufność
•
Akceptowalność
Akceptowalność
•
Profesjonalizm
Profesjonalizm
•
Szacunek
Szacunek
Przebieg mediacji
Przebieg mediacji
opracowany przez
opracowany przez
Christopchera
Christopchera
Moore’a
Moore’a
1.
1.
Nawiązanie kontaktu ze stronami sporu
Nawiązanie kontaktu ze stronami sporu
(zainicjowanie wstępnych kontaktów,
(zainicjowanie wstępnych kontaktów,
budowanie wiarygodności, wyjaśnienie
budowanie wiarygodności, wyjaśnienie
stronom istoty procesu, zmotywowanie stron
stronom istoty procesu, zmotywowanie stron
do podjęcia mediacji - zwiększenie
do podjęcia mediacji - zwiększenie
zaangażowania w procedurę mediacji,
zaangażowania w procedurę mediacji,
podtrzymywanie kontaktu).
podtrzymywanie kontaktu).
2.
2.
Wybór strategii prowadzenia mediacji
Wybór strategii prowadzenia mediacji
(pomoc stronom w ocenie różnych sposobów
(pomoc stronom w ocenie różnych sposobów
rozwiązania konfliktu i dokonaniu wyboru
rozwiązania konfliktu i dokonaniu wyboru
potrzebnego im sposobu, rozwiązania)
potrzebnego im sposobu, rozwiązania)
3.
3.
Zbieranie i analizowanie podstawowych
Zbieranie i analizowanie podstawowych
informacji
informacji
(gromadzenie i analizowanie
(gromadzenie i analizowanie
istotnych informacji o osobach
istotnych informacji o osobach
uczestniczących w konflikcie, dynamice i
uczestniczących w konflikcie, dynamice i
istocie, konfliktu; weryfikowanie dokładności
istocie, konfliktu; weryfikowanie dokładności
danych; minimalizowanie wpływu
danych; minimalizowanie wpływu
nieścisłych i niedostępnych danych).
nieścisłych i niedostępnych danych).
4.
4.
Sporządzenie szczegółowego planu
Sporządzenie szczegółowego planu
mediacji
mediacji
(ustalenie strategii i wynikających z
(ustalenie strategii i wynikających z
nich typowych posunięć, które umożliwią
nich typowych posunięć, które umożliwią
stronom zmierzanie w kierunku porozumienia;
stronom zmierzanie w kierunku porozumienia;
ustalenie ewentualnych nietypowych
ustalenie ewentualnych nietypowych
interwencji odpowiadających specyfice
interwencji odpowiadających specyfice
konfliktu).
konfliktu).
5.
5.
Budowanie zaufania i współpracy
Budowanie zaufania i współpracy
(psychologiczne przygotowanie stron do
(psychologiczne przygotowanie stron do
udziału w negocjacjach na zasadnicze tematy,
udziału w negocjacjach na zasadnicze tematy,
kierowanie silnymi emocjami stron,
kierowanie silnymi emocjami stron,
sprawdzenie percepcji i minimalizowanie
sprawdzenie percepcji i minimalizowanie
wpływu stereotypów, budowanie zaufania i
wpływu stereotypów, budowanie zaufania i
uznawania racji stron, wyjaśnianie,
uznawania racji stron, wyjaśnianie,
klaryfikacja wypowiedzi).
klaryfikacja wypowiedzi).
6.
6.
Rozpoczęcie sesji mediacyjnej
Rozpoczęcie sesji mediacyjnej
(otwarcie
(otwarcie
negocjacji pomiędzy stronami, stworzenie
negocjacji pomiędzy stronami, stworzenie
pozytywnej i otwartej atmosfery, ustalenie
pozytywnej i otwartej atmosfery, ustalenie
podstawowych „reguł gry” i zasad
podstawowych „reguł gry” i zasad
zachowania, pomoc stronom w wentylacji
zachowania, pomoc stronom w wentylacji
emocji, nakreślenie obszarów tematycznych i
emocji, nakreślenie obszarów tematycznych i
spraw do dyskusji).
spraw do dyskusji).
7.
7.
Zdefiniowanie spraw i ustalenie planu
Zdefiniowanie spraw i ustalenie planu
(ustalenie szerokiego obszaru tematów
(ustalenie szerokiego obszaru tematów
interesujących obie strony, uzyskanie zgody
interesujących obie strony, uzyskanie zgody
stron na podjęcie określonych tematów w
stron na podjęcie określonych tematów w
dyskusji, rozstrzygnięcie kolejności
dyskusji, rozstrzygnięcie kolejności
omawiania poszczególnych spraw).
omawiania poszczególnych spraw).
8.
8.
Odkrywanie ukrytych interesów stron
Odkrywanie ukrytych interesów stron
(ustalenie rzeczywistych, proceduralnych i
(ustalenie rzeczywistych, proceduralnych i
psychologicznych interesów stron,
psychologicznych interesów stron,
uświadomienie stronom ich wzajemnych
uświadomienie stronom ich wzajemnych
interesów).
interesów).
9.
9.
Generowanie opcji rozwiązań
Generowanie opcji rozwiązań
(rozwijanie
(rozwijanie
świadomości stron dotyczącej potrzeby
świadomości stron dotyczącej potrzeby
tworzenia różnorodnych pomysłów
tworzenia różnorodnych pomysłów
rozwiązań, zmniejszenie przywiązania stron
rozwiązań, zmniejszenie przywiązania stron
do swoich stanowisk i jedynych pomysłów
do swoich stanowisk i jedynych pomysłów
rozwiązań, tworzenie rozwiązań przy użyciu
rozwiązań, tworzenie rozwiązań przy użyciu
przetargu biorącego pod uwagę stanowiska,
przetargu biorącego pod uwagę stanowiska,
jak również interesy stron).
jak również interesy stron).
10.
10.
Ocena możliwości rozwiązań
Ocena możliwości rozwiązań
(przegląd
(przegląd
interesów stron; ocena, na ile interesy stron
interesów stron; ocena, na ile interesy stron
mogą być zaspokojone w ramach dostępnych
mogą być zaspokojone w ramach dostępnych
możliwości rozwiązań; ocena kosztów i
możliwości rozwiązań; ocena kosztów i
korzyści płynących z wybrania określonych
korzyści płynących z wybrania określonych
opcji).
opcji).
11.
11.
Przetarg końcowy
Przetarg końcowy
(osiąganie porozumienia w
(osiąganie porozumienia w
drodze negocjacji poprzez stopniowe zbliżenie
drodze negocjacji poprzez stopniowe zbliżenie
stanowisk, przejście do rozwiązań końcowych
stanowisk, przejście do rozwiązań końcowych
łączących uzgodnienia szczegółowe,
łączących uzgodnienia szczegółowe,
uzgodnienie proceduralnych środków
uzgodnienie proceduralnych środków
osiągania porozumienia w kwestiach
osiągania porozumienia w kwestiach
merytorycznych, wypracowanie zasad
merytorycznych, wypracowanie zasad
akceptowanych przez obie strony)
akceptowanych przez obie strony)
12.
12.
Osiągnięcie formalnego
Osiągnięcie formalnego
porozumienia
porozumienia
(ustalenie
(ustalenie
proceduralnych kroków
proceduralnych kroków
pozwalających na formalizowanie
pozwalających na formalizowanie
porozumienia, ustalenie procedury
porozumienia, ustalenie procedury
pozwalającej na ocenę i kontrolę
pozwalającej na ocenę i kontrolę
zawartego porozumienia,
zawartego porozumienia,
sformalizowanie porozumienia i
sformalizowanie porozumienia i
stworzenie mechanizmu
stworzenie mechanizmu
zapewniającego wprowadzenie go
zapewniającego wprowadzenie go
w życie, ustalenie zasad gwarancji).
w życie, ustalenie zasad gwarancji).
Systemy zgłoszeń na
Systemy zgłoszeń na
mediację
mediację
•
Obligatoryjne vs. dobrowolne
Obligatoryjne vs. dobrowolne
Kwestie problematyczne
Kwestie problematyczne
1.
1.
Mediacje rodzinne a przemoc domowa
Mediacje rodzinne a przemoc domowa
•
Niezrównoważony układ sił w rozmowach
Niezrównoważony układ sił w rozmowach
negocjacyjnych
negocjacyjnych
•
Trudności z oszacowaniem stopnia ryzyka
Trudności z oszacowaniem stopnia ryzyka
oraz konieczność zapewnienia
oraz konieczność zapewnienia
bezpieczeństwa fizycznego i psychicznego
bezpieczeństwa fizycznego i psychicznego
ofierze przemocy
ofierze przemocy
•
Skomplikowane relacje psychologiczne
Skomplikowane relacje psychologiczne
między ofiarą i sprawcą
między ofiarą i sprawcą
2.
2.
Problemy rozwodowe i opiekuńcze w
Problemy rozwodowe i opiekuńcze w
sytuacji, gdy w rodzinie pojawiła się przemoc
sytuacji, gdy w rodzinie pojawiła się przemoc
Przykład kampanii
Przykład kampanii
reklamowej promującej
reklamowej promującej
mediacje rodzinne, luty
mediacje rodzinne, luty
2007
2007
Bibliografia
Bibliografia
•
Hanna Przybyła-Basista,
Hanna Przybyła-Basista, Proces mediacji
rodzinnych – od teorii do praktyki, [w:]
Mediator, 2002, nr 21
•
Mediacje rodzinne w praktyce, Regionalny
Ośrodek Polityki Społecznej, Kraków 2008
•
Stowarzyszenie Mediatorów Rodzinnych
Stowarzyszenie Mediatorów Rodzinnych
•
Polskie Centrum Mediacji:
Polskie Centrum Mediacji:
•