MIĘSIEŃ SERCOWY:

• jest pobudliwy

• kurczy się rytmicznie i automatycznie

• wykonuje pracę bez przerwy, przez całe życie

• wypoczywa tylko między kolejnymi skurczami

• jest wrażliwy na niedotlenienie i niedokrwienie 

Jony Ca²⁺

Troponina (filament 
cienki)

Aktyna+ głowka 
miozyny

SKURCZ

Aby nastąpił ROZKURCZ, stężenie jonów wapniowych w 

sarkoplazmie musi ulec obniżeniu.

Faza 0 – otwarcie napięciowo-zależnych kanałów sodowych 

wzrost przepuszczalności błony dla Na+, które wnikają do komórki-       

 dokomórkowy szybki prąd Na+.

 Zaczyna płynąć prąd chlorkowy.

Faza  1  –Prąd  chlorkowy  i  zmniejszanie  prądu  sodowego 

(inaktywacja          kanałów  sodowych)  powodują  spadek 

potencjału błonowego

Napływ  jonów  wapniowych  (kanały  wapniowe  typu  L)- 

przeciwdziała nadmiernemu spadkowi potencjału.

Opóźnione prostownicze kanały potasowe ulegają aktywacji

Faza  2  -  występuje  równowaga  między 

prądem Ca2+ a prądem K+ i Cl-         - FAZA 

PLATEAU

Początek inaktywacji kanałów wapniowych

Faza 3 - występuje przewaga prądu K⁺ i stopniowe 

wygasanie prądu Ca²⁺- repolaryzacja błony. 

Powoli zaczynają maleć prądy repolaryzacyjne i 

następuje Faza 4

Refrakcja 
bezwzględna-
niezdolność komórki do 
osiągnięcia potencjału 
czynnościowego ( faza 
0,1,2, część3)

Refrakcja względna 
obejmuje koniec fazy 3 i 
początek fazy 4 - komórka 
stopniowo odzyskuje 
pobudliwość; można ją wtedy 
pobudzić.

           Stosunek czasu spędzanego w stanie depolaryzacji jest 
znacznie dłuższy niż komórka spędza w czasie spoczynku ( w 
porównaniu z  komórką nerwową). Dlatego komórki serca 
wypracowały mechanizm oszczędności energii:

Mała gęstość kanałów w sarkolemie,

Prąd potasowy jest w komórce roboczej większy w stanie spoczynku 
niż w stanie zdepolaryzowanym (odwrotnie niż w neuronie)- jest to 
możliwe dzięki prostowniczym dokomórkowym kanałom  potasowym, 
które zamykają się w czasie depolaryzacji, a otwierają w czasie 
hiperpolaryzacji (tzw. prostowanie „anormalne”)

Siła skurczu zależy od  ilości utworzonych 
wiązań aktyna-miozyna, a więc od ilości jonów 
wapniowych w sarkoplazmie. 

Substancje wpływające na siłę skurczu 
określane są jako czynniki inotropowe 
(dodatnie,ujemne).

       
PRZYSPIESZENIE

    

                           

ZWOLNIENIE

 

NORADRENALINA +

Wydzielana przez neurony 

układu współczulnego.

Zwiększa przepuszczalność 

błony dla jonów:

*K⁺ - skraca fazę repolaryzacji, 

a w jej końcowej części błona 

osiąga niższy potencjał 

(poniżej – 75mV)

*Ca²⁺ - przyspiesza 

depolaryzację i skraca czas 

trwania potencjału 

czynnościowego

ACETYLOCHOLINA  -

Wydzielana przez układ 

przywspółczulny

Powoduje zmniejszenie stopnia 

ufosforylowania białek 

kanałowych – wzrasta prąd 

potasowy i zmniejsza się prąd 

wapniowy = zmniejszenie 

częstotliwości potencjałów 

czynnościowych komórek 

rozrusznikowych.

Mają dodatnie inotropowe działanie na siłę 
skurczu.

Wywierają one wpływ na rozkład stężeń Na⁺

Hamują działanie pompy sodowo-potasowej, 
co powoduje zwiększenie
 wewnątrzkomórkowe jonów Ca⁺