Schizofrenia

Zaburzenie kontaktu 
z rzeczywistością

Początki naukowego opisu 
schizofrenii



Bleuler 

(koniec XIX w.) – nazwa – 

podział

 niektórych 

funkcji 

psychicznych

, ale nie osobowości



Kraepelin

 – 

otępienie wczesne 

– 

niewłaściwe reakcje emocjonalne, 
stereotypie ruchowe, trudności z 
koncentracją



Meyer 

– efekt nieprawidłowego 

przebiegu wczesnego uczenia się

Schizofrenia – cechy 
ogólne



Zaburzenie kontaktu z 
rzeczywistością



Zmiany jakościowe 

w zachowaniu i 

procesach psychicznych



Zróżnicowany obraz

Trzy mity dotyczące 
schizofrenii wg. Seligmana



szalony pomyleniec, 
obłąkany



rozszczepiona 
osobowość



dożywotnia diagnoza



Najczęściej osoba 
nieśmiała, wycofana, 
zaabsorbowana 
własnymi problemami



Nie występuje 
rozszczepienie 
osobowości



Nie u wszystkich, 
czasami pojedyncze 
epizody albo długie 
przerwy

Objawy schizofrenii 
(DSM – IV)



Urojenia (p)



Halucynacje (p)



Zaburzenia mowy (p)



Zachowania zdezorganizowane lub 
katatoniczne (p)



Stępienie i spłycenie emocjonalne (n)



Ograniczenie mowy (n)



Osłabienie woli (n)

Inne cechy diagnostyczne 
schizofrenii (DSM – IV)



Dysfunkcja społeczna i zawodowa



Czas trwania objawów – 

co najmniej 

6 mies

., urojenia czy 

halucynacje – 

1 mies.



Rażące upośledzenie odbioru 
rzeczywistości



Wpływ na więcej niż jeden proces 
psychiczny

Kryteria diagnostyczne 
schizofrenii (ICD 10) (1/2)



Grupa 1



Dziwne doznania związane z myślami 

(echo, nadawanie)



Urojenia kontroli, wpływu, pasywności



Halucynacje słuchowe (komentarze 

na temat zachowania pacjenta, 

rozmowy o pacjencie)



Uporczywe, dziwaczne urojenia 

innego typu (możliwość kontrolowania 

pogody, kontakt z kosmitami)

Kryteria diagnostyczne 
schizofrenii (ICD 10) (2/2)



Grupa 2



Uporczywe halucynacje innego rodzaju 

pojawiające się codziennie przez przynajmniej 

miesiąc), którym towarzyszą urojenia



Zaburzenia mowy (neologizmy, przerwy, 

niespójność)



Objawy katatoniczne



Symptomy negatywne (apatia, stępienie 

emocjonalne)



Co najmniej 

jeden objaw z grupy 1 

albo 

2 z 

grupy 2

 przez co najmniej miesiąc bez 

wyraźniejszych przerw

Niezwykłe doznania 
stanowiące bezpośrednie 
manifestacje zaburzenia 
(symptomy I stopnia)



Myśli doświadczane jako mówione głośno 
lub echo, nadawane przez radio, 
wstawiane



Słyszenie głosów komentujących myśli i 
działania pacjenta albo rozmawiających o 
pacjencie (w 3 osobie)



Uczucia, impulsy i akty woli doświadczane 
jako będące pod kontrolą zewnętrzną



Złudzenia percepcyjne

Przebieg schizofrenii (1/2)



Najczęściej

 między 

końcem dojrzewania 

(na początku dorosłości) 

a 35 rż.



Po terapii powrót dobrego poziomu 

funkcjonowania tylko u niektórych



Wielu funkcjonuje na poziomie 

tolerowanym przez społeczeństwo, ale bez 

pełnej samowystarczalności, w stanie 

chronicznej  niepełnosprawności



U kobiet nieco 

łagodniejszy przebieg

, nieco 

lepsze rokowania

, 

rzadsze występowanie 

(efekt kryteriów diagnozowania?)

Przebieg schizofrenii (2/2)



Wczesne symptomy 



dziwne myśli

, niezwykłe doznania spostrzeżeniowe, depresja, problemy 

somatyczne, 

poczucie winy



Wydarzenia poprzedzające hospitalizację (badanie 323 

pacjentów)



próby samobójcze



agresywne zachowanie wobec innych (atak fizyczny)



grożenie osobom w otoczeniu



zachowania destrukcyjne



dziwaczne zachowanie (wyjście na ulicę i udanie się do lekarza 

w piżamie)



okrzyki i głośne zachowanie



znaczące podekscytowanie



włóczęgostwo



reagowanie na urojenia w sposób wrogi lub dziwaczny 

(krzyczenie w nocy do sąsiadów, że kontrolują zachowanie 

pacjenta i ingerują w jego ciało)

Badanie funkcjonowania 
społecznego w schizofrenii - 

umiejętności podstawowe



pamięć autobiograficzna (imiona bliskich, daty urodzin, 
znajomość faktów z dzieciństwa i młodości)



czytanie, pisanie, liczby (pieniądze, aktualne ceny)



samodzielność w zakresie higieny osobistej (mycie, 
ubranie, pranie, elementarna pierwsza pomoc)



czynności życia codziennego w domu (gotowanie, 
naprawy, finanse domowe, obsługa urządzeń)



czynności życia codziennego poza domem (zakupy, 
komunikacja, rozrywka, banki, służba zdrowia)



umiejętności związane z pracą i poszukiwaniem pracy

Badanie funkcjonowania 
społecznego w schizofrenii - 

umiejętności społeczne



umiejętność przyjęcia punktu widzenia 
innej osoby



umiejętność przewidywania odległych 
konsekwencji własnych działań



umiejętność podejmowania działań 
związanych z odroczoną gratyfikacją



umiejętność rozwiązywania problemów, 
generowania alternatywnych sposobów 
osiągnięcia celu i wyboru 
najodpowiedniejszego

Postacie schizofrenii



Paranoidalna



Zdezorganizowana



Katatoniczna



Niezróżnicowana



Rezydualna

Inne podziały schizofrenii



Ze względu na objawy:



typ I – dominacja objawów 
pozytywnych



typ II - dominacja objawów 
negatywnych



Ze względu na przebieg:



ostra



Przewlekła

Deficyty funkcjonowania w 
schizofrenii



Poznawcze (myślenie, pamięć, 
uwaga)



Percepcyjne



Ruchowe



Emocjonalne

Uwarunkowania 
schizofrenii



Predyspozycje genetyczne



Komplikacje w czasie ciąży i porodu



Predyspozycje indywidualne – 

osobowość schizotypowa

Biologiczne podstawy 
schizofrenii



Neuroprzekaźniki – 

hipoteza 

„dopaminowa”



Nieprawidłowości budowy mózgu



Zmiany w funkcjonowaniu 
niektórych obszarów mózgu 

Psychospołeczne podstawy 
schizofrenii



Relacje rodzinne



Klasa społeczna

Leczenie schizofrenii



Leki przeciwpsychotyczne



pierwsze neuroleptyki i skutki 
uboczne



atypowe

 – nowej generacji



Psychoterapia



rehabilitacja poznawcza



trening umiejętności społecznych



programy przysposabiające do życia 
w społeczeństwie

Schizofrenia – post 
scriptum



Eksperyment Rosenhama (1973)



przyjęcie na oddział – 100%



identyfikacja oszustwa – 0 %



hospitalizacja – wiele dni, nawet kilka 
tygodni